Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 701/21 oddalił ze skargę B. K. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 22 czerwca 2021 r. nr 9011-2021-000576 w przedmiocie płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej na rok 2020.
Skarżący od powyższego wyroku wniósł skargę kasacyjną i zaskarżając go w całości, zarzucił mu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a naruszenie postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1. art. 134§1 p.p.s.a. w zw. z art. 106§3 p.p.s.a. – poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu uzupełniającego w postaci dowodu z oględzin oraz opinii biegłego w sytuacji, gdy w sprawie wystąpiły istotne wątpliwości, które można było usunąć poprzez przeprowadzenie w/w środków oraz że dowody te nie spowodowałyby nadmiernego przedłużenia postepowania;
2. art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo rażącego naruszenia przez organy pierwszej i drugiej instancji przepisów art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez pominięcie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie;
3. art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez bezpodstawne pozbawienie skarżącego prawa do aktywnego udziału w postępowaniu;
4. art.145 § 1 pkt 1 lit.b p.p.s.a. w zw. z art.145§1 pkt 5 k.p.a. ze względu na to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie uchylił zaskarżonej decyzji w całości mimo tego, ze wyszły na jaw istotne dla sprawy, w której wydano zaskarżoną decyzję, nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organom w dniu wydania decyzji.
W oparciu o tak postawione zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku i wskazanie w rozstrzygnięciu co do dalszego postępowania, że Wojewódzki Sąd Administracyjny ma na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a., przeprowadzić dowody uzupełniające, tj.: dowód z oględzin nieruchomości objętych postępowaniem, tj. działki rolnej głównej [...] (działka ewidencyjna numer [...] położona w L. w W.) - celem wykazania faktu:
- i. wykonania przedłożonych przez Skarżącego siedmiu fotografii na ww. nieruchomości, zwłaszcza fotografii pokazujących usytuowanie działki, na których widocznych są zabudowania i inna infrastruktura, ii. zadeklarowania przez Skarżącego prawidłowej wielkości nieruchomości;
- b. dowód z opinii biegłego z zakresu rolnictwa - na wykazanie faktów:
- i. jakiego gatunku jest przedstawiona na siedmiu fotografiach roślina wskazana przez skarżącego jako seradela, ii. czy jest możliwe, że przedstawiona na fotografiach roślina nie była uprawiana przez skarżącego podczas przeprowadzonej kontroli, iii.czy jest możliwe, że przedstawiona na fotografiach roślina była niewidoczna podczas kontroli ze względu na wysokość innych uprawianych w tym samym czasie roślin, iv.czy jest możliwe nieodróżnienie seradeli od innych roślin, nienasadzonych przez skarżącego, niepożądanych w uprawach, tzw. "chwastów" oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie jej nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie a postawione zarzuty są bezzasadne.
W niniejszej sprawie postawiono wyłącznie zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Bezpodstawny jest zarzut postawiony w pkt.1 petitum skargi, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 134§1 p.p.s.a. w zw. z art. 106§3 p.p.s.a. – poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu uzupełniającego w postaci dowodu z oględzin oraz opinii biegłego. Wskazać należy, że zgodnie z treścią art.106§3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tym samym dowody uzupełniające mogą być przeprowadzone wyłącznie z dokumentów, a nie z oględzin czy też opinii biegłego jak wskazuje skarżący kasacyjnie.
Bezzasadne są zarzuty zawarte w pkt. 2i 3 petitum skargi.
Zgodnie z art.27 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Jednocześnie strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Wprowadzone w tym przepisie istotne odstępstwa od ogólnych zasad przewidzianych w k.p.a. wskazują na obowiązek (ciężar) aktywnego uczestniczenia w postępowaniu przez wnioskodawcę, w tym przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień zgodnie z prawdą. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że organy prowadzące postępowanie sprostały stawianym im przez ustawę wymogom w zakresie zebrania i oceny materiału dowodowego oraz zagwarantowały stronie ich prawa. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji organy prawidłowo ustaliły, że powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku skarżącego o przyznanie przedmiotowej płatności w ramach Pakietu:1 Rolnictwo zrównoważone wynosiła 14,50 ha i taka została wobec tego zakwalifikowana do płatności, mimo że w trakcie kontroli stwierdzono powierzchnię 14,60 ha.
Zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia, w omawianym Pakiecie wymogiem jest zastosowanie na działce rolnej w zmianowaniu minimum 3 grup upraw w ciągu pięciu lat realizacji zobowiązania rolno – środowiskowo – klimatycznego, a także zgodnie z ust.1 pkt 2 zastosowanie co najmniej 4 upraw w rozumieniu art. 44 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 wymienionych w ust.1 a pkt 2-4 lub w ust.1 załącznika nr 4 do rozporządzenia w plonie głównym w danym roku na gruntach ornych w gospodarstwie, przy czym udział upraw zbóż nie może przekraczać 65% powierzchni wszystkich gruntów ornych w gospodarstwie. Słusznie organy stwierdziły, w przypadku położonych na działce ewidencyjnej nr [...] działek rolnych [... i [...] o powierzchni odpowiednio 1,90 ha i 1,00 ha, nieprzestrzeganie wymogu KA_2, tj. zastosowania co najmniej trzech grup upraw w ciągu 5 lat zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego oraz wymogu R_1_1_4_2, tj. wymogu, że udział uprawy zbóż nie przekracza 65% powierzchni wszystkich gruntów ornych w gospodarstwie.
Z uwagi na to, że rok 2020 był dla skarżącego piątym, ostatnim rokiem składania wniosku o płatność RKS, podczas kontroli administracyjnej dokonano sprawdzenia wymogu przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy upraw. Z ustaleń organów wynika, że w latach 2016-2020 na działce rolnej [...] skarżący deklarował odpowiednio, w kolejnych latach, uprawę: seradela uprawna, pszenżyto jare, żyto ozime, pszenżyto jare, mieszanka strączkowo-zbożowa. Podczas kontroli na miejscu w 2020 r. nie stwierdzono deklarowanej uprawy (mieszanki strączkowo – zbożowej), a uprawę żyta, co stanowi nieprawidłowość o kodzie DR6.
Z kolei w latach 2016-2020 na działce rolnej [...] skarżący deklarował odpowiednio uprawę: pszenżyto jare, żyto ozime, pszenżyto jare, gryka, mieszanka strączkowo-zbożowa. Podczas kontroli na miejscu w 2020 r. nie stwierdzono deklarowanej uprawy, a uprawę gryki, co stanowi nieprawidłowość o kodzie DR6. Trafnie zatem uznał Sąd I instancji, że prawidłowo organy stwierdziły wobec powyższego, że na działce rolnej [...] skarżący uprawiał rośliny z dwóch grup upraw – strączkowe i warzywa strączkowe oraz zboża, a na działce rolnej [...] rośliny z dwóch grup upraw - zboża i grykę. W tej sytuacji skarżący nie zastosował co najmniej trzech grup upraw w ciągu pięciu lat zobowiązania rolno – środowiskowo – klimatycznego.
Ponadto udział uprawy zbóż w gospodarstwie wyniósł 68,63%. W tej sytuacji prawidłowo dokonano zmniejszenia płatności w ramach Pakietu:1 Rolnictwo zrównoważone. Zasadnie podkreślono także, że z przepisu art. 35 ust. 4 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. L 181/48 z 20.06.2014) wynika, że jeżeli nie spełniono zobowiązań ustanowionych w programie rozwoju obszarów wiejskich lub nie spełniono innych obowiązków, ustanowionych w przepisach UE czy w przepisach krajowych, wnioskowanego wsparcia odmawia się bądź cofa się je w całości lub części.
W przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich cofnięcia stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich. Skoro organy stwierdziły, że w niniejszej sprawie skarżący nie spełnił wymogów określonych w załączniku do rozporządzenia rolno – środowiskowo – klimatycznego, prawidłowo ustalono kwotę zwrotu kwot wypłacanych w latach poprzednich za realizację zobowiązania rolno – środowiskowo – klimatycznego.
Całkowicie bezzasadny i niezrozumiały jest ostatni zarzut zawarty w petitum skargi, że Sąd zaakceptował fakt, że organy orzekał na podstawie znanych im dowodów, a nie na podstawie dowodów które były mu nieznane w dniu wydawania decyzji, gdyż okoliczność ta może być powodem do ewentualnego wznowienia postępowania, a nie w ramach dokonywanej oceny zaskarżonej decyzji w ramach niniejszego postępowania.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.