Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 620/22 w wyniku rozpoznania skargi [...] uchylił postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 24 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i zasądził od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Od powyższego wyroku organ wniósł skargę kasacyjną zaskarżając wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego to jest:
- 1. przepisu art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 15 ustawy z dnia 17.06.1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.) przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że nie nastąpiło w niniejszej sprawie skuteczne doręczenie upomnienia w trybie art. 15 ustawy z dnia 17.06.1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a tym samym zarzut braku doręczenia upomnienia podniesiony przez zobowiązaną jest zasadny, co nastąpiło poprzez:
- - całkowite pominięcie przez WSA w Gliwicach, faktu iż doręczenie upomnienia przez wierzyciela następowało z zastosowaniem przez wierzyciela ELEKTRONICZNEGO POTWIERDZENIA ODBIORU, zwanym dalej EPO, a nic papierowego potwierdzenia odbioru, co spowodowało, że dokonana wykładnia art. 44 K.p.a. dotyczyła wyłącznie,,papierowego" zwrotnego potwierdzenia odbioru a nie Elektronicznego potwierdzenia odbioru, w którym właśnie wydruki z systemów elektronicznych mają najistotniejsze znaczenie dla oceny prawidłowości doręczenia a tym samy wymagają stosownej wykładni art. 44 K.p.a. w oparciu o te właśnie wydruki co w niniejszej sprawie nie nastąpiło a tym Samym WSA w Gliwicach nie rozpoznał istoty sprawy
- - błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie załączone do akt sprawy przez organ dokumenty w postaci wydruków z systemu elektronicznych, baz teleinformatycznych, nie są wystarczające do uznania prawidłowości doręczenia upomnienia,
- - błędne przyjęcie przez WSA w Gliwicach, ze kserokopia koperty znajdującej się w aktach Sprawy nie jest niedoręczoną przesyłką a nadto nie zawiera kserokopia adnotacji, gdzie pozostawiono awizo "w realiach tej sprawy akta nie zawierają pozostawionej w nich a niedoręczonej przesyłki zawierającej upomnienie z 31 maja 2021 r. Wprawdzie u aktach tych znajduje się kserokopia upomnienia oraz jednej strony koperty nadania jednak nie jest to niewątpliwie ową niedoręczona przesyłka, a nadto kserokopie te nie zawierają adnotacji gdzie pozostawiono awizo, a także gdzie można odebrać przesyłkę"
- - błędne przyjęcie, że akta Sprawy nie zawierają,,zwrotnego dowodu doręczenia", z którego mają wynikać wskazane przez Sąd informacje dla adresata,, Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu gdzie może je odebrać i o terminie odbioru, a dowód na to muszą zawierać akta, w tym muszą zawierać niedoręczoną przesyłkę. Oceny zachowania warunków doręczenia zastępczego u trybie art.44 K.p.a. dokonuje się na podstawie dokumentu towarzyszącego przesyłce nazywanego,,zwrotnym dowodem doręczenia". Z dokumentu tego musi wynikać sposób doręczenia, a stosowne informacje muszą pochodzić od doręczyciela, jako osoby, która czynności te wykonała i która poświadcza swym podpisem wszystkie związane z tym okoliczności", gdy właśnie załączone przez wierzyciela wydruki z systemów elektronicznych i teleelektronicznych, wszystkie te dane posiadają włącznie z danymi identyfikującymi doręczyciela -listonosza, miejscem pozostawienia awiz, datami awizowania przesyłki, miejscem odbioru przesyłki, przyczynie pozostawienia awiza, które pochodzą od doręczyciela, listonosza, korzystającego z mobilnego urządzenia elektronicznego oraz przyczynie zwrotu przesyłki do nadawcy i dacie dokonania zwrotu przesyłki, które to dane wprowadzane są do systemu przez pracownika urzędu, w którym przesyłka została pozostawiona do odbioru przez adresata, a ponadto elektroniczne potwierdzenie odbioru towarzyszy przesyłce od chwili jej nadania,
- 2. art. 15 § 1 u.p.e.a przez całkowite pominięcie przez WSA w Gliwicach, że upomnienie zobowiązanego przez wierzyciela nie jest czynnością dokonywaną w postępowaniu egzekucyjnym bowiem przesłanie zobowiązanemu upomnienia jest czynnością poprzedzającą wszczęcie postępowania egzekucyjnego, a tym Samym wierzyciel był uprawniony do nadania upomnienia z wykorzystaniem EPO,
- 3. naruszenia art. 44 § 4 K.p.a, przez jego niezastosowanie i nie przyęcie, iż doręczenie zobowiązanej upomnienia przesyłką poleconą z EPO, nastąpiło z upływem ostatniego dnia 14 dniowego terminu przechowywania przesyłki w placówce pocztowej operatora wyznaczonego, co doprowadziło do błędnego uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, iż zobowiązanej nie zostało skutecznie doręczone upomnienie w trybie art. 44 K.p.a. a co w konsekwencji doprowadziło do uwzględnienie przez Sąd skargi i uchylenia zaskarżonego postanowienie.
Zarzucił ponadto na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy to jest:
- 1. art.145 § 1pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art.33 § 2 pkt 1iart. 15.ust. u.p.e.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia Poczty Polskiej S.A. jako naruszającego w inny sposób przepisy postępowania, bowiem rzekomo nie doszło do skutecznego doręczenia zobowiązanej upomnienia, co,,stanowi (...) obligatoryjny element postępowania egzekucyjnego, bez którego egzekucja administracyjna nie może być skutecznie wszczęta i prowadzona''
- 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art.44 K.p.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia Poczty Polskiej S.A. jako naruszającego w inny sposób przepisy postępowania, bowiem rzekomo nie doszło do skutecznego doręczenia zobowiązanej upomnienia, gdyż przedstawione przez organ dowody są niewystarczające dla przyjęcia, iż doręczenie nastąpiło w trybie art. 44 § 4 K.p.a.
- 3. art. 133 § 1p.p.s.a. poprzez całkowite pominięcie faktu skorzystania przez wierzyciela z możliwości doręczenia przesyłki zawierającej upomnienie za elektronicznym potwierdzeniem odbioru EPO, co doprowadziło do niewyjaśnienia istoty sprawy
- 4. art. 133 § 1 w zw. z art. 106 § 3p.p.s.a. poprzez brak zastosowania art. 106 § 3 p.p.s.a. i brak wezwania wierzyciela do przedłożenia oryginału przesyłki zwróconej, skoro kserokopia koperty załączonej do akt przekazanych Sądowi, była zdaniem Sądu niewystarczającym dokumentem, potwierdzającym dodatkowo prawidłową awizację przesyłki zawierającej upomnienie, a co za tym idzie nie rozpoznanie istoty sprawy co mogło mieć wpływ na treść wyroku, ponieważ kompleksowa analiza zgłoszonego zarzutu braku doręczenia upomnienia a następnie ocena działania wierzyciela w świetle przedstawionych zastrzeżeń oraz przepisów prawa powinna doprowadzic do oddalenia skargi zobowiązanej przez WSA w Gliwicach a nie do jej uwzględnienia. Zarzucając powyższe wniesiono o: 1.rozstrzygnięcie przez NSA poprzez zmianę wyroku WSA w Gliwicach i oddalenie wniesionej skargi przez zobowiązaną, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania i zasądzenie od zobowiązanej na rzecz wierzyciela kosztów postępowania kasacyjnego.
Ponadto wniesiono na podstawie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a.w zw. z art.227 k.p.c. i art. 245 k.p.c. przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi kasacyjnej i dołączenie ich do akt sprawy przekazanych przez organ tj.:
- 1) oryginalnej przesyłki poleconej zawierającej upomnienie, zwróconej organowi,
- 2) Decyzji Nr [...] z dnia 04 października 2018 r. w sprawie Warunków dotyczących Świadczenia usługi Elektroniczne Potwierdzenie Odbioru - na okoliczność zasad nadawania przesyłek za Elektronicznym potwierdzeniem odbioru u operatora wyznaczonego, co stało się konieczne dopiero po zapoznaniu się z uzasadnieniem wyroku, ze względu na całkowite pominięcie przez WSA w Gliwicach faktu, iż przesyłka zawierająca upomnienie była nadana przez organ jako polecana z elektronicznym potwierdzeniem odbioru, co wynika jednoznacznie z adnotacji na kopercie - EPO, zawierającej upomnienie załączonej do akt sprawy w kserokopii.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16; z 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I GSK 1294/16; z 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16; z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; wszystkie powołane w sprawie orzeczenia są dostępne w bazie orzeczeń nsa.gov.pl).
Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie skargę kasacyjna oparto na obu podstawach kasacyjnych. Z uwagi, że wykładnia przepisów prawa materialnego determinowała zakres i sposób prowadzonego postępowania zasadne jest w pierwszej kolejności odniesienie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Wszystkie powyższe zarzuty kwestionują dokonaną wykładnię art.44 K.p.a.
Na podstawie art. 44 § 1 – § 4 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:
- 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
- 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§1).
Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§2).
W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§3).
Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§4).
Z powyższych regulacji wynika, że art. 44 k.p.a. ustanawia zastępczy tryb doręczenia korespondencji polegający na przyjęciu fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej lub z urzędu gminy (miasta) w określonym terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia terminu. Innymi słowy, zastępcza forma doręczenia pism przewidziana w art. 44 k.p.a. rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. Jednakże domniemanie to rodzi skutek doręczenia wyłącznie wtedy, gdy doręczenie zastępcze było prawidłowe, a zatem gdy spełnione zostały warunki wyżej opisane, w tym m.in. gdy zawiadomienie o pozostawieniu pisma np. w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.
W przypadku niepodjęcia przesyłki w w/w terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie na zasadach wyżej wskazanych, i dopiero przy spełnieniu tych warunków, po upływie ostatniego dnia 14. dniowego okresu, pismo uważa się za doręczone, przy czym pismo pozostawia się w aktach sprawy. Odnotowanie dopełnienia w/w czynności następuje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru oraz na kopercie zawierającej przesyłkę.
Jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji w realiach tej sprawy akta nie zawierają pozostawionej w nich a niedoręczonej przesyłki zawierającej upomnienie z 31 maja 2021 r. Wprawdzie w aktach tych znajdują się kserokopie upomnienia oraz jednej strony koperty nadania, jednak nie jest to niewątpliwie owa niedoręczona przesyłka, a nadto kserokopie te nie zawierają adnotacji gdzie pozostawiono awizo, a także gdzie można odebrać przesyłkę.
Sąd I instancji zasadnie wskazał, że w razie doręczenia zastępczego muszą zostać ściśle spełnione przesłanki określone w art. 44 k.p.a. Przyjęcie fikcji doręczenia pisma może mieć doniosłe skutki dla strony postępowania administracyjnego i dlatego nie może budzić wątpliwości, że doręczyciel dochował wymogów z art. 44 k.p.a., w tym wymogu dotyczącego sposobu zawiadomienia adresata o złożeniu przesyłki na określony czas w placówce pocztowej. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że domniemanie doręczenia nie wystąpi. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu gdzie może je odebrać i o terminie odbioru, a dowód na to muszą zawierać akta, w tym muszą zawierać niedoręczoną przesyłkę. Oceny zachowania warunków doręczenia zastępczego w trybie art. 44 k.p.a. dokonuje się na podstawie dokumentu towarzyszącego przesyłce, nazywanego "zwrotnym dowodem doręczenia".
Z dokumentu tego musi wynikać sposób doręczenia, a stosowne informacje muszą pochodzić od doręczyciela, jako osoby, która czynności te wykonywała i która poświadcza swym podpisem wszystkie związane z tym okoliczności. Dokumentu tego akta jednak nie zawierają. Nie mogą tego zastąpić wydruki systemowe, czy też dane z bazy teleinformatycznej, gdyż nie czynią one zadość wskazanym wyżej wymogom ustawy. Tym samym zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania nie zasługują na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku dowodowego zawartego w skardze kasacyjnej. Przeprowadzenie dowodu na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjny, który jest związany granicami skargi kasacyjnej, jest dopuszczalne jeżeli zostaną uwzględnione zarzuty procesowe dotyczące wadliwego ustalenia stanu faktycznego przez organ administracyjny lub wadliwej oceny ustalenia tego stanu faktycznego przez sąd pierwszej instancji. Tylko w takim przypadku mogą pojawić się ww. istotne wątpliwości, które należy wyjaśnić. W tej sprawie sytuacja taka nie zaistniała.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.