Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt I GSK 2054/22

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 30 września 2022 r., sygn. akt III SA/Po 473/22 oddalił skargę A. J. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 27 kwietnia 2022 r. nr 242/21/2022 w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021.

Na powyższy wyrok skargę kasacyjną wniósł skarżący.

Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucił mające wpływ na wynik sprawy:

I.Naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

1.naruszenie § 2 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie elementów krajobrazu uznawanych za część kwalifikującą się do obszaru działki rolnej oraz ich szerokości (Dz.U. 2015 r, poz. 336) poprzez błędne nieuwzględnienie przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pasa zadrzewienia do pomiaru i wyłączenie tego obszary z płatności pomimo tego, że pas ten wbrew twierdzeniom Organu, nie przekraczał 2m;

1. 2. naruszenie § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełnić wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (DZ.U. 2015 poz. 352) poprzez błędne stwierdzenie, że oczko wodne ma 146m i wobec tego błędne nieuwzględnienie jego powierzchni do płatności;
2. 3. naruszenie art. 23 ust 1 Rozporządzenia Komisji Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2014 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji (...) poprzez przyjęcie za wiążące wyników kontroli z dnia 17 grudnia 2021 r. bez należytej ich weryfikacji i przy jednoczesnym pominięciu wskazań strony skarżącej ujawniających, że raport z kontroli zawiera rażące błędy;
3. 4. naruszenie art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 poprzez jego pominięcie, chociaż wyraźnie wskazano w cytowanym przepisie, że pomniejszenie kwoty płatności następuje o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę w sytuacji, gdy różnica między powierzchnią zadeklcirowaną we wniosku a stwierdzoną w wyniku kontroli przekracza 3% lub dwa ha. Powyższe doprowadziło do bezprawnego zmniejszenia powierzchni działki [...], a tym samym wykonanie i następnie uwzględnienie wadliwego pomiaru dokonanego przez organ, w wyniku którego powierzchnie tej działki ustalono na 2,93 ha a co za tym idzie, niedostateczne wyjaśnienie stronie przez organ marginesu błędu pomiaru, nie odniesienie się merytoryczne do wszystkich zarzutów przedstawionych przez stronę; wynik pomiaru powierzchni działki przyjęty przez organ za prawidłowy (2,93 ha) w stosunku do zadeklarowanej we wniosku powierzchni (3,15 ha) daje różnicę 0,22 ha. Tym samym procentowa różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a stwierdzoną w wyniku kontroli wynosi 2,45 %;
4. II. Naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:

1. 1. naruszenie art. 10 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie pełnomocnikowi skarżącemu M. J. czynnego udziału w postępowaniu prowadzonym przed organem I instancji, w tym również brak zawiadomienia pełnomocnika o terminie prowadzonej kontroli w oficjalnej formie pisemnej; brak możliwości wzięcia udziału w kontroli przez pełnomocnika, co miało istotny wpływ na wynik kontroli;
2. 2. art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie działali mających na celu wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy; brak rzetelnego wyjaśnienia wszystkich wątpliwości stanowiących merytoryczne zastrzeżenia do wizytacji z dnia 17 grudnia 2021 r. przedstawionych przez skarżącego; jak również ujawnione 2/7 sprzeczności w twierdzeniach organu poprzez m.in. wzajemnie wykluczające się twierdzenie choćby w piśmie organu z dnia 14 stycznia 2022 r., że pasy zadrzewień wzdłuż dwóch granic mają szerokość 2 m, następnie zaś w toku postępowania twierdzono, że powyżej 2 m;
3. 3. art. 80 k.p.a. wobec braku odniesienia się i oceny całości zebranego materiału dowodowego w szczególności dowodów przedstawionych. przez stronę;
4. 4. art. 134 art. 7 k.p.a., 8 k.p.a., 9 k.p.a., 77 § 1 k.p.k., art. 80 k.p.a, poprzez oddalenie skargi, zamiast jej uwzględnienia pomimo tego, że me zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w tym nie wyjaśniono szczegółowego odniesienia się pisemnego skarżącego do wykonywanych pomiarów, błędów w pomiarach, jak również sprzecznych twierdzeń Organu w przedmiocie przeprowadzonych w toku postępowania ustaleń faktycznych;
5. 5. art. 107 § 3 k.p.a. wobec pominięcia w uzasadnieniu decyzji oceny wszystkich faktów i podanych przez stronę oraz ustaleń, na których oparto rozstrzygnięcie, w tym także braku i wyjaśnienia wskazywanych przez strony błędów kontroli, sposobu jej wyznaczenia jak i braku poinformowania pełnomocnika strony o terminie kontroli; braku odniesienia się Sądu do zarzutów podnoszonych przez stronę skarżącą; Sąd w treści wyroku nie wyjaśnił w sposób nienasuwający wątpliwości wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, należy dodać, że obowiązek ten ciąży na organach z urzędu i pozostaje bez związku z modyfikacjami w zakresie reguł prowadzenia postępowania dowodowego i rozkładu ciężaru dowodu;
6. 6. art. 136 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie ewentualnie dodatkowego postępowania dowodowego, które w oczywisty sposób mogtyby się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, m.in. ponownego przeprowadzenia dowodu w celu weryfikacji wizytacji z dnia 17 grudnia 2021 r. przy udziale pełnomocnika strony skarżącej;
7. 7. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a, poprzez wadliwe uzasadnienie polegające na niewystarczającym wyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia, przyjęciu stanu faktycznego, który został ustalony przez organ bez wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów/ przedstawieniu stanu faktycznego niezgodnie ze stanem rzeczywistym uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W oparciu o tak postawione zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, przekazanie sprawy do ponownego i zasądzenie od Organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm, przepisanych na podstawie art. 203 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżący kwestionował pomiary i przeprowadzone przez Inspektorów Terenowych Biura Kontroli na miejscu w dniu 17 grudnia 2021 r. Przede wszystkim, nie został wnikliwie wyjaśniony przez Organ oraz przez Sąd powód wykluczenia pasów zadrzewień wzdłuż trzech granic mających szerokość 2m oraz oczka wodnego, chociaż Organ nie wskazał dokładnych pomiarów pasa zadrzewień i oczka. W toku postępowania, wskazano jedynie przez organ, że pasy zadrzewień mają powierzchnię i większą niż 2 m, zaś oczko wodne ma powierzchnie 146 m². Powyższe jednak nie wynika 4/7 z protokołu wizytacji, która zawiera jedynie informację, że zadeklarowana powierzchnia działki [...] wynosi 3,15 ha, zaś stwierdzona w wyniku kontroli z dnia 17 grudnia 2021 r. wynosi 2,93 ha. W toku postępowania, organ raz w treści pisma z dnia 14 stycznia 2022 r. wskazywał, że szerokość pasów zadrzewień we wschodniej i zachodniej części wynosiła 2 m, następnie zaś organ podnosił, że ponad 2 metry.

Nie można jednak odnaleźć żadnych informacji, ile faktycznie wynosiły powierzchnie tych pasów. Skarżący w toku postępowania kwestionował przyjęcie, że pasy zadrzewień wynosiły ponad 2m, jak również, że powierzchnia oczka wodnego wynosiła 146 m

. Wyjaśnienia organu choćby do złożonych pisemnych zastrzeżeń skarżącego do protokołu wizytacji, są lapidarne. W zasadzie nie odnoszą się merytorycznie do zarzutów skarżącego. Zarzuty skarżącego były opisane w sposób merytoryczny, skarżący wprost odniósł się do wyliczeń i pomiarów przeprowadzonych przez Inspektorów Terenowych, w odpowiedzi na te zarzuty merytoryczne, skarżący otrzymał pismo, które nie odnosiło się w taki sposób do jego zarzutów. Organ nawet nie podjął próby wyjaśnienia, dlaczego pełnomocnik skarżącego nie został poinformowany o terminie kontroli. Przepis art. 40 § 2 k.p.a. stanowi, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się jemu. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu. Strona może wskazać takiego pełnomocnika. W bogatym orzecznictwie odnoszącym się do naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. wskazuje się, że celem tego przepisu jest przede wszystkim zagwarantowanie praw strony do rzetelnego i prawidłowego postępowania oraz że strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniedbań organów.

W przypadku skarżącego, skarżący celowo wyznaczył pełnomocnika w formie aktu notarialnego. Zasadne i wręcz konieczne było zatem informowanie o wszelkich czynnościach i działaniach pełnomocnika skarżącego. Niewystarczające zatem było przyjęcie, że wymóg poinformowania strony o terminie kontroli został zapewniony przez organ, skoro o terminie w formie telefonicznej powiadomiony został jedynie skarżący. Organ błędnie nie uwzględnił pasów zadrzewień i oczka wodnego, chociaż tereny te powinny być uwzględniane przy przyznawaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Skarżący również skutecznie podważył przyjęte wartości i pomiary tych terenów. Organ nie odniósł się również, jak wskazano powyżej do zarzutów skarżącego. Organ w odpowiedzi na zarzuty co do błędnego wykluczenia terenów takich jak pas zadrzewień i oczka wodnego, wskazał, że Inspektorzy Terenowi dokonali pomiarów w oparciu o przytoczone przepisy. Nie sposób zatem przyjąć, że zarzuty skarżącego, który zaprezentował wnikliwa analizę jak również wyliczenia, zostały odpowiednio przez przeanalizowane, skoro odniesienie sie organu ogranicza się do tego, że organ ten przeprowadził wszystkie czynności zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Również Wojewódzki Sąd Administracyjny w żaden sposób nie odniósł się do tak przedstawionych odpowiedzi organu wobec zarzutów skarżącego, poza tym, iż stwierdził, że organ informował stronę o wszystkich czynnościach i wyjaśniał wszystkie wątpliwości strony. organ Skarżący gorliwie, w wielu pismach wskazywał, że nie zgadza się z przeprowadzoną kontrolą i pomiarami. W tym kontekście, zasadne było co najmniej ponowne przeprowadzenie kontroli, z udziałem skarżącego i jego pełnomocnika celem umożliwienia stronie udziału w czynności, przedstawienia swoich poglądów i twierdzeń, czego strona została w tym postępowania zupełnie pozbawiona. Zupełnie też pominięto, że różnica w deklarowanej powierzchni a następnie stwierdzonej wynosi 2,45 %. Zgodnie z art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 pomniejszenie kwoty płatności następuje o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę w sytuacji, gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a stwierdzoną w wyniku kontroli przekracza 3 % lub dwa ha.

Wynik pomiaru powierzchni działki przyjęty przez organ za prawidłowy (2,93 ha) w stosunku do zadeklarowanej we wniosku powierzchni (3,15 ha) daję różnice 0,22 ha. Tym samym procentowa różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a stwierdzoną w wyniku kontroli wynosi 2,45 %. W takim przypadku pomniejszenie kwoty płatności nie powinno zostać przez organ przeprowadzone, skoro procentowa różnica nie wynosiła nawet 3 %. W toku postępowania nie poruszona nadto tzw. marginesu błędu pomiarowego, a przy tak niewielkich różnicach, błędy te mogły mieć istotne znaczenie.

Skarżący również nie otrzymał informacji jakie konkretne pomiary zostały przez Inspektorów pobrane. Skarżący wniósł o udzielenie wyjaśnień w zakresie wykrytych nieprawidłowości w pomiarach, które to było odmienne od wcześniejszych pomiarów, na podstawie których skarżący złożył deklaracje, jak też co do błędu pomiaru przez Inspektorów, w wyniku którego stwierdzono nieprawidłowości. Kwestia ta nie stała się bowiem przedmiotem decyzji organu I instancji. Mimo podniesienia jej przez skarżącego. Sąd i Organ nie odniósł się do niej. Tym samym nie zrealizował on ciążącego na nim obowiązku odniesienia się do wszystkich zarzutów skarżącego Postępowanie przeprowadzone przez Sąd Administracyjny było wadliwe, gdyż organy naruszyły przepisy postępowania w zakresie ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, to jest: naruszyły obowiązki w zakresie dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej z zachowaniem słusznego interesu strony wynikające z treści art. 7 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ustalił wyczerpująco okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy z naruszeniem art. 77 § 1 k.p.a., co doprowadziło do wadliwego I zastosowania przepisu art. 4 ust. 2 Ustawy o działaczach opozycji.

Naruszenia przepisów postępowania odnoszą się w całości do działania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który to w treści uzasadnienia wyroku, w żaden sposób nie podjął próby wyjaśniania istotnych okoliczności, przedstawianych przez skarżącego. Sąd pobieżnie wskazał, że wszelkie działania ze strony organu były prawidłowe. Nie odniósł się jednak jakie konkretnie I działania. Sąd zupełnie pominął argumentację strony skarżącej co do braku poinformowania jego pełnomocnika o terminie kontroli. Sąd nie odniósł się również do tego, że strona nie była obecna podczas dokonywania pomiarów. Obecność strony na kontroli miała na celu przeciwdziałaniu nieprawidłowości, jakie mogły powstać w czasie dokonywania tych pomiarów (powierzchowne dokonywanie pomiarów, nierzetelne ich przeprowadzenie). Strona została zupełnie pozbawiona możliwości kontrolowania czynności podejmowanych przez organ. Zgodnie z art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Tym samym takie działanie organu, spowodowało utratę zaufania obywatela do organów administracji publicznej. Przepis art. 10 k.p.a. został bowiem zarówno przez organ jak i przez Sąd błędnie zinterpretowany. Błędne było również przyjęcie przez Sąd, że strona została prawidłowo zawiadomiona o terminie. Czynność kontrolna w dniu 17 grudnia 2021 r. była najważniejszą czynnością w toku toczącego się postępowania i strona winna być o tym należycie uprzedzona. Powyższe, wszelkie zarzuty przytoczone w niniejszej skardze, stanowią o wadliwości kontrolowanego rozstrzygnięcia, gdyż nie przystaje to rozstrzygnięcie do reguł ogólnych postępowania administracyjnego, obejmujących obowiązek wyjaśniania przesłanek zasadności rozstrzygnięcia oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i podnoszenia ich świadomości i kultury prawnej oraz narusza przepisy art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak również Organ nie wyjaśnił w sposób nienasuwający wątpliwości wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Należy tym dodać, iż obowiązek wyjaśnienia zaniechanych kwestii ciążył na organach z urzędu i pozostawał bez związku z modyfikacjami w zakresie reguł prowadzenia postępowania dowodowego i rozkładu ciężaru dowodu, wprowadzonymi przez przepis art. 3 ust. 2 i 3 Ustawy o płatnościach.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu odpowiedzi podniesiono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawidłowo uznał wydając zaskarżony wyrok słusznie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wskazano, że w skarżonej decyzji szczegółowo wyjaśniono przyczynę wyłączenia z płatności w zakresie spornej działki rolnej [...]. Podkreślono, żę producent rolny występujący z wnioskiem deklaruje działki, na których jest prowadzona działalność rolnicza. Jako rolnik zobowiązany jest do utrzymania grantów w stanie, który potwierdza spełnianie wszystkich warunków kwalifikowalności do płatności w danym roku. Stwierdzony stan faktyczny w efekcie skutkował wykluczeniem z płatności i zastosowaniem norm sankcjonujących. Podkreślić, że nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów, które skutkować powinny uchyleniem zaskarżonej decyzji.

W ocenie organu odwoławczego decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a podczas rozpatrywania sprawy uwzględniono wszystkie dokumenty i fakty istotne dla sprawy, co przedstawiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu wyjaśnił skarżącej fakty, które organ uznał za udowodnione oraz dowody na których się oparł, a także przytoczył przepisy prawa mające wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Ponadto, zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy obowiązek organów został ograniczony jedynie do rozpatrzenia całego materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę, czy też innych uczestników postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Biorąc pod uwagę treść z art. 193 zd. 2 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Jednocześnie zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, które to w niniejszej sprawie nie wystąpiły.

Skargę kasacyjną zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej.

Z uwagi na wyraźne rozdzielenie w art. 174 p.p.s.a. podstaw kasacyjnych przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie, a przedmiotem zarzutu mogą być tylko te przepisy, które zastosował Sąd I instancji lub które powinien był zastosować, lecz je pominął. Skarga kasacyjna winna być bowiem skierowana przeciwko przyjętej w zaskarżonym wyroku podstawie prawnej rozstrzygnięcia. Niezbędne jest jednocześnie precyzyjne wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez Sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu).

Wskazać należy, że naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumpcji). Ocena zasadności tego zarzutu może być skutecznie dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. Uzasadniając ten zarzut należy wykazać, że Sąd błędnie określił podstawę orzekania, stosując wybrany przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli, że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa.

Jednocześnie należy wskazać, jaki przepis powinien być zastosowany, dlaczego powinien być zastosowany bądź, w jaki sposób przepis powinien być zastosowany ze względu na stan faktyczny sprawy. Co ważne, zarzutem naruszenia prawa materialnego nie można kwestionować ustaleń stanu faktycznego, gdyż te można podważać jedynie w oparciu o podstawę z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Z kolei, zwrot "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" w odniesieniu do naruszenia przepisów prawa procesowego należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Oznacza to, że na stronie skarżącej spoczywa obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyrok NSA z 14 marca 2018 r., II FSK 2480/17).

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Nie można zarzucić, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera niezbędnych elementów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a., pozwalających odtworzyć sposób rozumowania Sądu. Tymi elementami są:

1. a) opis historyczny sprawy, zawierający prezentację jej okoliczności faktycznych, przebiegu i stanowisk stron do momentu podjęcia ostatecznego rozstrzygnięcia (decyzji, postanowienia bądź innej czynności administracyjnej) zaskarżonego do Sądu administracyjnego,
2. b) prezentacja stanowisk stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym obejmująca w pierwszym rzędzie zarzuty skargi oraz argumenty strony przeciwnej zawarte w odpowiedzi na nią, uzupełnione ewentualnie o stanowiska innych uczestników postępowania oraz
3. c) stanowisko sądu obejmujące wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem.

Sporządzenie uzasadnienia jest czynnością następczą w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia, stąd też tylko w nielicznych sytuacjach naruszenie tej normy prawnej może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. Pamiętać bowiem należy, że usprawiedliwiony będzie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. tylko wówczas, gdy pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego będzie istniał potencjalny związek przyczynowy. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia - zob. wyrok NSA z 25 lutego 2009 r., I OSK 487/08. Wszystkie wymagane elementy znajdują się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a uzasadnienie części prawnej wyroku jest wystarczające dla uzyskania informacji o przesłankach rozstrzygnięcia. Sąd wyjaśnił podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia zostało zawarte stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sposób umożliwiający dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku, odniósł się do zarzutów skargi i wyjaśnił, z jakich przyczyn podzielił stanowisko organu. To, że skarżący nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego - por. wyroki NSA z: 27 lipca 2012 r., I FSK 1467/11, 13 maja 2013 r., II FSK 358/12.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania należało uznać, że prawidłowo uznał Sąd I instancji, że W myśl natomiast art. 3 ust. 2 ustawy w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przepisów art. 79a (obowiązek wskazania niespełnionych przesłanek do wydania decyzji zgodnej z żądaniem strony) oraz art. 81 K.p.a. (okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów) nie stosuje się.

W myśl natomiast z art. 80 K.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przepisy art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., dotyczące ustaleń faktycznych na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego, nie znajdują zastosowania w sprawach dotyczących płatności. Ustaleń faktycznych w tych postępowaniach organy dokonują na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę postępowania, bowiem to na niej spoczywa obowiązek zaprezentowania dowodów dotyczących wnioskowanych płatności oraz dowodów zgromadzonych przez organ, z których to dowodów organ wywodzi skutki prawne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2021 r. I GSK 182/21 LEX nr 3258060). Ustawodawca odstąpił zatem od modelu przyjętego w K.p.a. zgodnie z którym obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie.

W niniejszej sprawie organ był zatem zobowiązany do rozpatrzenia całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a rolą strony było przedstawienie dowodów na poparcie swojego uprawnienia do płatności.

Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że Sąd dokonując analizy akt administracyjnych sprawy stwierdził, że organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy w sprawie, którego ocenę zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ przeprowadził zarówno kontrolę wniosku w oparciu o ortofotomapy, jak również przede wszystkim kontrolę na miejscu przez wizytację w terenie przedmiotowej działki przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 2021 r. Z protokołu z wizytacji znajdującego się w aktach sprawy wynika, że strona została poinformowana o przeprowadzanej kontroli, jednak beneficjent nie uczestniczył w czynnościach kontrolnych.

Nadto z protokołu wynika rodzaj zastosowanego sprzętu pomiarowego – tj. przy użyciu opisanego w protokole odbiornika GNSS o określonej tam specyfikacji i konfiguracji, oraz że w wyniku kontroli stwierdzono, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej, co odnotowano kodem DR13+. W aktach administracyjnych znajduje się również szkic spornej działki rolnej [...] o nr ewidencyjnym [...] oraz fotografie terenu działki obrazujące stan faktyczny zastany w dniu wizytacji. Skarżący skutecznie nie podważył wyliczeń dokonanych przez organ, wchodząc jedynie w polemikę ze sposobem i wartością dokonanych pomiarów. W skardze przedstawiono własne twierdzenia odnośnie właściwej, zdaniem skarżącego, powierzchni działki rolnej [...], zadeklarowanej we wniosku.

Tymczasem nie ma żadnych podstaw do kwestionowania zebranego materiału dowodowego, opisanego rzetelnie i szczegółowo przez organ. Rozumowanie, w wyniku, którego organ II ustalił istnienie okoliczności faktycznych w zakresie powierzchni spornej działki [...], w oparciu o kontrolę wniosku, uzupełnioną o kontrolę na miejscu, jest spójne i konsekwentne. Organ wyczerpująco przedstawił również skarżącemu rodzaj i zasady stosowanych technik pomiarów wykluczonych obszarów działki rolnej [...] z płatności. Nadto odniesiono się również w sposób szczegółowy do trzech pisemnych zastrzeżeń dotyczących kwestii formalnych sformułowanych przez skarżącego do protokołu z wizytacji w terenie.

Brak jest jednocześnie podstaw do uznania zasadności zarzutów skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego. Pomimo, że skarżący sformułował je jako zarzuty prawa materialnego to de facto są to zarzuty kwestionujące poczynione przez organ ustalenia faktyczne, czy to w zakresie nieuwzględnienia pasa zadrzewienia, oczka wodnego, czy też błędów co do aportu kontroli. Jednocześnie skarżący kasacyjnie nie wskazał w jaki sposób miałoby dojść do naruszenia prawa materialnego. Czy to poprzez błędną wykładnie przepisów czy też niewłaściwe ich zastosowanie. Powyższe uchybienia prowadzą do bezskuteczności skargi kasacyjnej w zakresie powyższych zarzutów.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 p.p.s.a. skarga kasacyjna została oddalona. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt. 1, art. 205 § 2 p.p.s.a., art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).