Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt I GSK 2109/18

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA" lub "Sąd I instancji") wyrokiem z 12 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 426/17 oddalił skargę A. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: "Skarżąca", "Beneficjent") na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej.

Zaskarżoną decyzją Zarząd Województwa Śląskiego (dalej: "Organ II instancji" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Śląskiego Centrum Przedsiębiorczości w Chorzowie (działającego jako Instytucja Pośrednicząca Drugiego Stopnia Regionalnego Programy Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013) z [...] czerwca 2016 r., na podstawie której zobowiązano Skarżącą d zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji całości wypłaconego dofinansowania w kwocie 199 974,90 zł z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Śląskie Centrum Przedsiębiorczości wskazało, że beneficjent nie osiągnął celu projektu, jakim zgodnie z wnioskiem był rozwój działalności w branży turystycznej. Działalność wykonywana przez skarżącą nie polegała - wbrew założeniom wniosku o dofinansowanie - na oferowaniu usług hotelarskich, rekreacyjnych i wypoczynkowych. Skarżąca nie czerpała przychodów z tego rodzaju usług (a więc nie wykorzystywała nabytej w ramach projektu infrastruktury do działalności w sektorze turystyki), ale z dzierżawy obiektów, wykorzystywanych przez inny podmiot działający bezpośrednio w sektorze turystyki.

Zatem Skarżąca nie zrealizowała założeń wniosku o dofinansowanie i nie osiągnęła założonych w nim celów, polegających na rozwoju działalności poprzez wzrost konkurencyjności oraz rozbudowanie oferowanych dotychczas usług poprzez unowocześnienie oferty. Rzeczowa realizacja projektu nie przyczyniła się zatem do zaoferowania przez Skarżącą lepszych, bardziej nowoczesnych usług rekreacyjnych i wypoczynkowych, nie zwiększył się również zakres działalności firmy zgodnie z założeniami projektu. Tym samym doszło do naruszenia § 3 ust. 3 oraz § 4 ust. 3 umowy o dofinansowanie. Organ I instancji podniósł, że niedopełnienie obowiązków wynikających z umowy o dofinansowanie powoduje naruszenie procedur, obowiązujących przy realizacji projektu, objętych normą art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm., dalej: ufp), które Skarżąca zobowiązana była stosować przy realizacji projektu. Powyższe stanowi podstawę żądania zwrotu całej wypłaconej dotacji zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt. 2 ufp.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Zarząd Województwa Śląskiego podzielił stanowisko Śląskiego Centrum Przedsiębiorczości. Wskazał, że nie było kwestionowane zrealizowanie rzeczowej części projektu – nieprawidłowość polegała na niespełnieniu warunków przyznania dofinansowania w związku z faktem, że Skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej w zakresie turystyki, lecz dzierżawiła obiekt z centrum usług leczniczych i odnowy biologicznej, który prowadzony jest przez inny podmiot - dzierżawcę, wobec którego nie prowadzono badania zdolności do otrzymania dofinansowania. Nie został także zrealizowany wskaźnik produktu "wsparcie jednego przedsiębiorcy". Umowy dawały dzierżawcy możliwość oddania przedmiotu dzierżawy w najem lub do bezpłatnego używania innej osobie. Dzierżawca obowiązany był do zapłaty na rzecz wydzierżawiającego czynszu miesięcznego, nadto dzierżawca zobligowany był do pokrywania kosztów mediów, telefonu oraz wywozu śmieci.

Zdaniem Organu odwoławczego działalność wykonywana przez Beneficjenta nie polega - wbrew założeniom wniosku o dofinansowanie - na oferowaniu usług hotelarskich, rekreacyjnych i wypoczynkowych. Nie czerpał on przychodów z tego rodzaju usług, a więc nie wykorzystywał nabytej w ramach projektu infrastruktury do działalności w sektorze turystyki, ale czerpał korzyści z dzierżawy obiektów, wykorzystywanych przez inny podmiot działający bezpośrednio w sektorze turystyki. Zatem Beneficjent nie zrealizował założeń wniosku o dofinansowanie i nie osiągnął założonych w nim celów, polegających na rozbudowie przedsiębiorstwa i zwiększeniu jego oferty. Rzeczowa realizacja projektu nie przyczyniła się zatem do zaoferowania przez beneficjenta lepszych, bardziej nowoczesnych usług rekreacyjnych i wypoczynkowych, nie zwiększył się również zakres działalności firmy zgodnie z założeniami projektu. Brak jest podstaw do uznania, że określone we wniosku o dofinansowanie wskaźniki rezultatu "Liczba osób korzystających z przebudowanych (wyremontowanych) obiektów infrastruktury okołoturystycznej"i "Liczba osób niepełnosprawnych korzystających z przebudowanych (wyremontowanych) obiektów infrastruktury okołoturystycznej" zostały przez beneficjenta zrealizowane ponieważ turyści odwiedzający obiekt korzystają z oferty innego niż beneficjent przedsiębiorstwa (dzierżawcy obiektu).

Dalej Organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z definicją art. 2 pkt.3 rozporządzenia 1083/2006 inwestycyjna pomoc regionalna została przyznana na podstawie programu operacyjnego na wybrane przez Instytucję Zarządzającą operacje realizowane przez jednego lub więcej beneficjentów. Jednocześnie beneficjentem, zgodnie z definicją art. 2 pkt. 4 rozporządzenia 1083/2006, jest podmiot gospodarczy, przedsiębiorstwo, publiczne lub prywatne odpowiedzialne za inicjowanie lub inicjujące i realizujące operacje beneficjentami są przedsiębiorstwa publiczne lub prywatne realizujące indywidualny projekt i otrzymujące pomoc publiczną. Tymczasem Skarżąca jako beneficjent programu pozbawiła się wpływu na realizację wskaźników tj. na ich zwiększanie, korygowanie, wpływanie na konkurencyjność turystycznego rynku.

W ocenie Organu odwoławczego poprzez niedopełnienie obowiązków, wynikających z umowy o dofinansowanie, Skarżąca naruszyła jej postanowienia, co jest równoznaczne z naruszeniem procedur, obowiązujących przy realizacji projektu, dofinansowanego w ramach zawartej umowy, objętych normą art. 184 ust.1 ustawy o finansach publicznych, które beneficjent obowiązany był stosować przy realizacji projektu, co stanowi podstawę do żądania zwrotu całej wypłaconej dotacji zgodnie z art. 207 ust.1 pkt.2 ustawy o finansach publicznych.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze A. sp. z o. o. w K. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. 1) art. 77 § 1. w zw. z art. 7 i art. 80 kpa w zw. z art. 67 ufppolegające na:
2. a) pominięciu przy dokonywaniu ustaleń faktycznych przedłożonych przez skarżącą dowodów z dokumentów (w tym: faktur wystawianych w oparciu o umowy dzierżawy wraz z załącznikami, a także zestawień obrazujących ilość usług świadczonych z wykorzystaniem dofinansowanych aktywów i obłożenie hotelu), wskazujących na sposób rozliczeń pomiędzy skarżącą a operatorem hotelu X. - z których wynika m.in., iż (i) zyski z usług oferowanych przez skarżącą z wykorzystaniem środków uzyskanych z dofinansowania rozliczane były w prawdzie za pośrednictwem, dzierżawcy, ale (ii) beneficjentem rzeczywistym wspomnianych zysków pozostała skarżąca;
3. b) przyjęciu iż Skarżąca nie osiągnęła celów projektu, co nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym;
4. c) dokonaniu wybiórczej, a nie całościowej oceny zeznań świadków Ł. S. i D. B., skutkującej pominięciem że na etapie składania wniosku o dofinansowanie oraz realizacji projektu ŚCP miało świadomości iż skarżąca dzierżawi nieruchomość obejmującą hotel X. osobie trzeciej;
5. 2) art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 11 kpa w zw. z art. 67 ufp poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji przyczyn, dla których organ nie dał wiary dowodom z zeznań świadków oraz dokumentów przedłożonych przez skarżącą, wskazujących na rzeczywistego beneficjenta dofinansowania;
6. 3) art. 8 kpa, 9 kpa oraz art. 80 kpa w zw. z art. 67 ufp poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a także brak wnikliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i naruszenie zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, w szczególności:
7. a) całkowite pominięcie i zaniechanie odniesienia się do okoliczności, że żadna z kontroli przeprowadzonych przez instytucję pośredniczącą w toku realizacji projektu nie wskazała naruszenia przez skarżącego postanowień umowy o dofinansowanie, nie wskazano żadnych uchybień, nie wydano zaleceń pokontrolnych, stwierdzono prawidłowe rozliczenie środków finansowanych za badany okres, błędne ustalenie, że skarżący, jako beneficjent otrzymanego dofinansowania, dopuścił się nieprawidłowości uzasadniających zwrot całości dofinansowania;
8. b) zgłoszenie zastrzeżeń co do tego, że wydzierżawienie hotelu X. przez Skarżącą narusza warunki umowy o dofinansowanie dopiero na etapie kontroli trwałości projektu (pomimo dysponowania wiedzą w tym zakresie już na wcześniejszych etapach);
9. 4) art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 67 ufp olegające na pominięciu należytego przeanalizowania:
10. a) wpływu rzekomych naruszeń na zachowanie reguł Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013, w szczególności czy zachowanie skarżącego nie miało jedynie charakteru naruszenia formalnego bez rzeczywistych lub potencjalnych skutków finansowych dla budżetu Unii, związku pomiędzy rzekomymi nieprawidłowościami, a ewentualną stratą finansową poniesioną przez fundusze - czy strata taka w ogóle wystąpiła w związku z oddaniem w dzierżawę części ośrodka wypoczynkowego X. w K. pomimo wykonania przez skarżącego umowy o dofinansowanie w zakresie rozbudowy, modernizacji i adaptacji infrastruktury ośrodka oraz zakupu środków wyposażenia, a astępnie wykorzystywania tego ośrodka przez skarżącego w celu wskazanym we wniosku o dofinansowanie;
11. b) braku wszechstronnego rozpatrzenia sprawy i pominięcie, że skarżący prowadził oraz prowadzi działalność na terenie ośrodka X. pomimo zawieranych umów dzierżawy, a także, że pracownicy skarżącego świadczyli pracę na terenie ośrodka w trakcie i po realizacji projektu;
12. c) zaniechaniu ustalenia w jakim zakresie skarżący prowadzi działalność na terenie ośrodka X., czy beneficjent oddał ośrodek w dzierżawę w całości czy części, czy (osoby pozostające w stosunku pracy ze skarżącym w okresie realizacji projektu i w okresie objętym kontrolą świadczyły pracę na terenie tego ośrodka pomimo umów dzierżawy, jaka to była praca i gdzie była świadczona, czy przy jej wykonywaniu pracownicy skarżącego wykorzystywali wyposażenie nabyte przy wykorzystaniu środków z dofinansowania;
13. d) całkowite pominięcie i zaniechanie odniesienia się do okoliczności mających wpływ na ocenę rzekomego naruszenia warunków umowy, względnie mających wpływ na ustalenie charakteru tego naruszenia oraz czy uzasadnia on żądanie zwrotu dofinansowania i w jakim zakresie;
14. 5) art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 67 ufp poprzez pominięcie przez organ wskazania, które z okoliczności uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w szczególności pominięcia okoliczności potwierdzenia przez instytucję modelu prowadzenia działalności w ośrodku X. na etapie poprzedzającym zawarcie umowy o dofinansowanie, braku zakwestionowania tego modelu na etapie realizacji projektu,
15. 6) art. 138 § 1 kpa w zw. z art. 67 ufp poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy prawidłowa analiza stanu faktycznego oraz prawidłowe ustalenie norm materialnoprawnych obligowało organ II instancji do uchylenia zaskarżonej decyzji;
16. 7) art. 207 ust.
17. 1. pkt 2) ufp, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na zastosowaniu sankcji obowiązku zwrotu całej kwoty dofinansowania, podczas gdy nie ziściły się przesłanki uprawniające organy I i II instancji do jej zastosowania, a otrzymane przez skarżącego środki przeznaczone na realizację projektu nie zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ufp i były wydatkowane zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie;
18. 8) art. 26 ust.
19. 1. pkt) 15 i 15a ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, poprzez jego błędne zastosowanie i nałożenie na skarżącego obowiązku zwrotu całej kwoty dofinansowania;
20. 9) art. 98 ust.
21. 2. Rozporządzenia Rady (WE) nr.1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dot. Europejskiego Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy brak było podstaw do jego zastosowania, bowiem skarżący nie dopuścił się nieprawidłowości, o której mowa w art. 2 pkt 7 ww. rozporządzenia;
22. 10) art. 26 ust.
23. 1. pkt 15 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w zw. z art. 98 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 poprzez pominięcie jakiegokolwiek przeanalizowania związku pomiędzy rzekomymi nieprawidłowościami, a ewentualną stratą finansową poniesioną przez fundusze - czy strata taka w ogóle wystąpiła w związku z powierzeniem wykonywania części usług osobie podmiotom powiązanym ze skarżącym, co powinno być wzięte pod uwagę przy wydawaniu decyzji w sprawie o zwrot dofinansowania, a czego organ w ogóle nie analizował;
24. 11) art. 30 ust.
25. 1. oraz art. 30 ust.
26. 2. ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, w szczególności poprzez stwierdzenie nieprawidłowości przy wykorzystaniu środków finansowych otrzymanych przez skarżącego, w sytuacji w której projekt został zrealizowany zgodnie z umową o dofinansowanie, a podstawę dofinansowania projektu stanowi umowa o dofinansowanie projektu zawarta ze skarżącym przez instytucję pośredniczącą i to wyłącznie umowa określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki skarżącego z tym związane, w tym brak ograniczeń co do sposobu prowadzenia działalności na terenie ośrodka X..

W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że naruszenie procedur wynikających z postanowień umowy oraz procedur, których stosowanie w umowie postanowiono, stanowiło naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 ufp, a co za tym idzie naruszenie tych procedur również stanowiło podstawę do wydania decyzji na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp

W opinii WSA bezsporna jest okoliczność, że Skarżąca zrealizowała zakres rzeczowy projektu i pozostała właścicielem dofinansowanego mienia. Bezsporna jest również okoliczność, iż dofinansowane mienie zostało oddane w dzierżawę innym podmiotom. W oparciu o to ostatnie ustalenie Śląskie Centrum Przedsiębiorczości stwierdziło, że nie zostały zrealizowane cele projektu oraz część wskaźników produktu i rezultatu określone we wniosku aplikacyjnym; nadto Skarżąca nie dopełniła obowiązku użytkowania aktywów trwałych zgodnie z okresem trwałości realizowania projektu.

W konsekwencji organ zarzucił skarżącej naruszenie § 4 ust. 3 i § 8 ust. 3 pkt 3 umowy. § 4 ust. 3 umowy stanowi, że Beneficjent zobowiązuje się do realizacji Projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, zgodnie z obowiązującym przepisami prawa i procedurami w ramach Programu oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację Projektu oraz osiągnięcie celów (produktów i rezultatów) zakładanych we wniosku o dofinansowanie.

WSA podzielił pogląd organów, że Skarżąca dopuściła się naruszenia § 4 ust. 3 umowy w części nakładającej na beneficjenta obowiązek osiągnięcia celów (produktów i rezultatów) zakładanych we wniosku o dofinansowanie. Sąd I instancji za kluczową kwestię uznał, tak jak organy, że Skarżąca we wniosku o dofinansowanie projektu wskazała, że "projekt ma na celu kontynuację strategii rozwoju przez rozbudowę zakresu prowadzonej działalności turystycznej wnioskodawcy", a zatem dofinasowanie miało być przeznaczone na działalność turystyczną prowadzoną przez Skarżącą.

Natomiast bezspornym jest, że Skarżąca oddała sfinansowany ze środków wsparcia obiekt w dzierżawę podmiotowi trzeciemu i sama działalności turystycznej nie prowadziła. Jej działalność nie polegała zatem - wbrew założeniom wniosku o dofinansowanie - na oferowaniu usług hotelarskich, rekreacyjnych i wypoczynkowych, ale na dzierżawie obiektów i czerpaniu z tego zysków.

Rzeczowa realizacja projektu nie przyczyniła się zatem do zaoferowania przez Skarżącą lepszych, bardziej nowoczesnych usług rekreacyjnych i wypoczynkowych, nie zwiększył się również zakres działalności firmy zgodnie z założeniami projektu. Brak jest podstaw do uznania, że określone we wniosku o dofinansowanie wskaźniki rezultatu "Liczba osób korzystających z przebudowanych (wyremontowanych) obiektów infrastruktury okołoturystycznej’ zostały przez Skarżącą zrealizowane ponieważ turyści odwiedzający obiekt korzystają z oferty innego niż beneficjent przedsiębiorstwa (dzierżawcy obiektu). Dofinansowanie miało być przeznaczone wyłącznie na rzecz działalności strony skarżącej i to ona została poddana badaniu w zakresie możliwości udźwignięcia zobowiązania pochodzącego z umowy o dofinansowanie, tak w stosunku do urzeczywistnienia założeń projektu (tj. zdarzeń jakie przedstawiono we wniosku aplikacyjnym składających się na projekt) jak i indywidualnych predyspozycji Skarżącej np. posiadania odpowiedniego zaplecza finansowego lub rzeczowego, posiadania gwarancji należytego wykonania umowy o dofinansowanie itd.

Badanie zdolności beneficjenta wynika m.in. z bardzo rygorystycznie stawianych warunków przyznawania pomocy publicznej (art. 107 TFUE i nast.). Skoro więc pomoc trafiła w tym wypadku finalnie do innego podmiotu (który z niej czerpie korzyści) niż wnioskodawca (beneficjent) - naruszone zostały zasady przyznawania pomocy publicznej, m.in. poprzez naruszenie zasad uczciwej konkurencji.

W ocenie Sadu I instancji zaistniały stan faktyczny pozwalał na uznanie, iż spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji nakazującej zwrot udzielonego dofinansowania i to w całości na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych. Doszło bowiem do istotnego naruszenia warunków umowy o dofinansowanie, która stanowi element wymienionych w tym przepisie procedur. Jednocześnie w rozpoznawanej sprawie zaistniała nieprawidłowość, o jakiej mowa w art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006..

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła spółka A. Sp. z o.o. z siedzibą w K. Wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie; zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. 1) na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: "ppsa") naruszenie prawa materialnego, tj.:
2. a) art. 207 ust. 1 ufp poprzez niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy brak było przesłanek i podstaw do zobowiązania skarżącego do zwrotu środków w kwocie 195.600,00 zł wraz z odsetkami;
3. b) art. 207 ust. 1 ufp poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że każde naruszenie umowy o dofinansowanie, bez względu na rodzaj i zakres naruszeń, stanowi podstawę do orzeczenia zwrotu całości dofinansowania;
4. c) art. 207 ust.
5. 1. pkt 2 ufp, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na zastosowaniu sankcji obowiązku zwrotu całej kwoty dofinansowania, podczas gdy nie ziściły się przesłanki uprawniające organy I i II instancji do jej zastosowania, a trzymane przez skarżącą środki przeznaczone na realizację projektu nie zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ufp i były wydatkowane zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie;
6. d) art. 26 ust. 1 pkt 15 i 15a ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2016 r. poz. 383 z późn. zm., dalej: "uzppr"), poprzez jego błędne zastosowanie i nałożenie na skarżącą obowiązku zwrotu całej kwoty dofinansowania;
7. e) art. 98 ust.
8. 2. Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dot. Europejskiego Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności (Dz. U. UE L z 2006 r., Nr 210, poz.
9. 25) poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy brak było podstaw do jego zastosowania, bowiem skarżąca nie dopuściła się nieprawidłowości, o której mowa w art. 2 pkt 7 ww. rozporządzenia;

1. 2) na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy t.j.:
2. a) przepisu art. 174 pkt 2 ppsa w zw. z art. 141 § 4 ppsa, a także w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2076 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej: "kpa) i art. 75 kpa.a, poprzez: ogólnikowe uzasadnienie w zakresie dowodów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie, które miałyby świadczyć o ustaleniu przez organ rodzaju naruszeń i zakresu naruszeń umowy o dofinansowanie skutkujących orzeczeniem zwrotu dofinansowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy;
3. b) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 z późn. zm., dalej: "u.s.a.") w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 kpa, polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organu II instancji pomimo że decyzja ta została wydana bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, co skutkowało niewskazaniem w uzasadnieniu decyzji, na jakich dowodach oparł organ ustalenia faktyczne sprawy w zakresie ustalenia wysokości kwoty zwrotu, której domaga się od skarżącego w odniesieniu do stwierdzonych naruszeń;
4. c) art. 1 § 1 i 2 u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 134 § 1 ppsa w zw. z art. 151 ppsa w zw. z art. 1, 8, 9 oraz art. 77 § 1 kpa oraz art. 107 § 3 kpa polegające na oddaleniu zamiast uwzględnienia skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organu II instancji, pomimo że nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego niniejszej sprawie, w tym nie wyjaśniono:

(1) wpływu rzekomych naruszeń na zachowanie reguł Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013, w szczególności czy zachowanie skarżącej nie miało jedynie charakteru naruszenia formalnego bez rzeczywistych lub potencjalnych skutków finansowych dla budżetu Unii Europejskiej, (2) związku pomiędzy rzekomymi nieprawidłowościami, a ewentualną stratą finansową poniesioną przez fundusze - czy strata taka w ogóle wystąpiła w związku z oddaniem w dzierżawę części ośrodka wypoczynkowego X. w K. pomimo wykonania przez skarżącą umowy o dofinansowanie w zakresie rozbudowy, modernizacji i adaptacji infrastruktury ośrodka oraz zakupu środków wyposażenia, a następnie wykorzystywania tego ośrodka przez skarżącą w celu wskazanym we wniosku o dofinansowanie, (3) rodzaju oraz zakresu naruszeń umowy o dofinansowanie skutkujących orzeczeniem obowiązku zwrotu dofinansowania, co skutkowało nienależytym i niewyczerpującym wyjaśnieniem skarżącej w uzasadnieniu wyroku okoliczności faktycznych i prawnych, mających wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącej związanych z wysokością kwoty podlegającej zwrotowi, będących przedmiotem postępowania administracyjnego;

d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia decyzją Zarządu Województwa Śląskiego art. 107 § 1 i 3 kpa, a także naruszenia w postępowaniu poprzedzającym tę decyzję art. 7, art. 8, art. 76 § 1, art. 77 oraz art. 80 kpa co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do wydania decyzji nieodpowiadającej stanowi faktycznemu, która nie mogłaby być wydana przy prawidłowym przeprowadzeniu postępowania i oparciu jej na stanie rzeczywistym;

e) art. 3 § 1 ppsa w zw. z art. 141 § 4 ppsa, poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli polegające na wybiórczym przedstawieniu stanu sprawy, a przez to wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 ppsa, polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej okoliczności, że środki przyznane w ramach pomocy publicznej zostały wykorzystane niezgodnie z umową o dofinansowanie i muszą zostać zwrócone przez skarżącą.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów postawionych w petitum wniesionego środka zaskarżenia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa) poza nieważnością postępowania, którą bierze pod rozwagę z urzędu, a która w niniejszej sprawie nie występuje.

Skarga kasacyjna w sprawie oparta została na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 ppsa, tj. zarówno na zarzucie naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Jednakże ze względu na sposób ich sformułowania zasadne jest rozpoznanie tych zarzutów łącznie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 3 § 1 ppsa w zw. z art. 141 § 4 ppsa poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli polegające na wybiórczym przedstawieniu stanu sprawy a przez to wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten nie jest usprawiedliwiony. Analiza treści wyroku WSA w Gliwicach prowadzi do wniosku, że jego uzasadnienie odpowiada w pełni dyspozycji normy wywiedzionej z przepisu art. 141§ 4 ppsa Nie ma w nim żadnych braków formalnych, które wskazuje strona.

Sąd I instancji przedstawił stan sprawy w zakresie niezbędnym z punktu widzenia podjętego rozstrzygnięcia. Wskazał n bezsporne okoliczności faktyczne, których strona nie tylko nie podważała ale przyznała. Do nich należy ustalenie, że jeszcze przed zawarciem umowy o dofinansowanie, jak i później - w trakcie jej realizacji i w okresie założonej trwałości projektu dofinansowywana infrastruktura objęta dofinansowaniem była wydzierżawiana przez Skarżącą innym podmiotom. Wynika to z analizy umów dzierżawy znajdujących się w aktach sprawy, że na ich podstawie dzierżawca brał w używanie i pobierał pożytki z wymienionej nieruchomości. Beneficjentowi nie służyło prawo do prowadzenia działalności turystycznej z wykorzystaniem tej nieruchomości (stanowiącej własność skarżącej spółki), ani do czerpania z tego tytułu zysku. Skarżąca pozyskiwała przychody z tej nieruchomości na mocy ww. umowy dzierżawy.

Sąd I instancji trafnie też przyjął, w ślad za organem, że postanowienie umowy o konieczności zapewnienia przez skarżącą niezbędnej obsady personalnej w ilości minimum 2 osób do obsługi centrum usług leczniczych oraz odnowy biologicznej i parkingu było dodatkowym zobowiązaniem wydzierżawiającego związanym z oddaniem przedmiotowej nieruchomości do użytkowania i pobierania z niej pożytków a nie dowodem na prowadzenie własnej działalności turystycznej. Skoro zatem ustalono, że dzięki zrealizowaniu inwestycji z udziałem omawianego dofinansowania beneficjent za miał rozbudować prowadzoną przez siebie działalność turystyczną poprzez poprawę infrastruktury okołoturystycznej przedmiotowego hotelu a faktycznie tej działalności turystycznej nie prowadził, to słusznie organ, a w ślad za nim Sąd I instancji uznali, że naruszenie postanowień umownych nie miało charakteru formalnego. Trudno bowiem za takie uznać naruszenia, które faktycznie doprowadziły do dofinansowania podmiotu innego niż beneficjent.

Należy bowiem wskazać, że w kontekście programów pomocy państwa, w rozumieniu pkt 13 artykułu 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 "beneficjent" to podmiot, który otrzymuje pomoc. Jak trafnie wskazuje Sąd I instancji, wniosek aplikacyjny podlega ocenie zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym. W pierwszym z wymienionych jest badana i weryfikowana zindywidualizowana zdolność wnioskodawcy do realizacji projektu oraz ocena dopuszczalności udzielenia pomocy konkretnemu podmiotowi.

W sprawie niniejszej ustalono bezspornie, że w procedurze naboru organowi nie była znana okoliczność, że skarżąca spółka oddała objęty dofinansowaniem obiekt w dzierżawę innemu podmiotowi a także, że zarówno w okresie realizacji projektu, jak i w okresie jego trwałości nie wykonywała i nie wykonuje działalności polegającej na oferowaniu usług hotelowych i związanych z tym usług rekreacyjnych i wypoczynkowych. Działalność taką wykonuje natomiast podmiot, któremu oddała w dzierżawę infrastrukturę, w związku z rozbudową której dotyczyło dofinansowanie.

Wobec tego, skoro z dofinansowanej infrastruktury nie korzysta Skarżąca jako beneficjent fakt, że projekt w części rzeczowej został zrealizowany, tzn. że infrastruktura została rozbudowana, nie ma w okolicznościach tej sprawy znaczenia, jakie usiłuje mu nadać strona skarżąca. Spółka uważa, że ponieważ organ przyznał, iż strona projekt zrealizowała w części rzeczowej, nie można od beneficjenta dochodzić zwrotu całej kwoty ale ewentualnie jej część. Z tym poglądem nie sposób się zgodzić. Na gruncie wzmiankowanego projektu wsparcie miało zostać udzielone konkretnemu beneficjentowi (skarżącej spółce). Skoro tak nie jest, gdyż dofinansowanie stanowi wsparcie dla innego niż beneficjent podmiotu, to z góry wyłączona jest możliwość uznania, że przedmiotowy projekt został zrealizowany zgodnie z przewidywanymi założeniami przedstawionymi we wniosku o dofinansowanie. W niniejszej sprawie mamy zatem w istocie do czynienia z całkowitym brakiem realizacji projektu w zakładanym zakresie.

Uwzględniając powyższe, za prawidłowe należy uznać stwierdzenie organu, zaakceptowane przez Sąd I instancji, że istotą nieprawidłowości jest fakt, iż Beneficjent, poprzez wydzierżawienie hotelu nie miał wpływu na realizację wskaźników tj. na ich zwiększenie, korygowanie, wpływanie na konkurencyjność turystycznego rynku tym samym nie realizował projektu zgodnie z założeniami przedstawionymi we wniosku. Projekt unijny należy bowiem zrealizować zgodnie z przepisami prawa, wytycznymi dla danego programu operacyjnego oraz klauzulami zawartymi w umowie o dofinansowaniu.

W tym stanie rzeczy Sąd I instancji trafnie uczynił uznając za prawidłowe stanowisko organu, że przez niedopełnienie obowiązków wynikających z umowy skarżąca kasacyjnie spółka naruszyła jej postanowienia wymienione w zaskarżonej decyzji, co jest równoznaczne z naruszeniem procedur objętych normą art. 184 ust.1 ufp Na gruncie rozpatrywanej sprawy powyższe stanowiło zaś podstawę do żądania zwrotu całej wypłaconej kwoty dotacji, zgodnie z art. 207 ust.1 pkt 2 ufp w myśl, którego w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ufp, – podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego w wysokości 4050 złotych na które składało się wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego organ orzeczono na podstawie art. 209 w związku z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804, ze zm.).