Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: WSA) wyrokiem z 22 sierpnia 2019 r., sygn. akt III SA/Po 380/19, oddalił skargę D. P. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu z [...] kwietnia 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wągrowcu z [...] listopada 2018 r. o przyznaniu skarżącemu częściowej pomocy finansowej za powstały szkody w uprawach rolnych.
W motywach wyroku WSA podał, że przedmiotem sporu jest ustalenie, czy przyczyną przyznania skarżącemu pomocy finansowej w części, było to, że wbrew deklaracji zawartej we wniosku o przyznanie pomocy, w dniu szacowania strat przez komisję ds. oszacowania szkód, skarżący nie posiadał ubezpieczonych upraw na co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk. Zdaniem skarżącego organy nie uwzględniły działki nr 56/7 o pow. 0,76 ha, przeznaczonej na uprawę zielonych roślin pastewnych, jako wyłączenie z ubezpieczenia, co skutkowało pomniejszeniem przyznanej pomocy, na skutek braku ubezpieczenia obejmującego co najmniej 50% powierzchni upraw od jednego z ryzyk.
WSA wyjaśnił, że zasady udzielania żądanej przez skarżącego pomocy reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.; dalej: rozporządzenie). Przy czym podkreślił, że pomoc ta, nie jest przyznawana do gruntu, wchodzącego w skład gospodarstwa, ale niebędącego uprawą rolną. Pojęcie uprawy rolnej przyjęte w rozporządzeniu odpowiada pojęciu uprawy rolnej zawartym w ustawie z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz. U. z 2019 r., poz. 477).
WSA wskazał, że całkowita powierzchnia gruntów w gospodarstwie skarżącego w 2018 r. wynosiła 52,26 ha. Umowa ubezpieczenia upraw zawarta przez skarżącego obejmowała powierzchnię 24 ha. Z protokołu szacowania szkód wynika, że powierzchnia na której wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 30% i mniej niż 70% danej uprawy wynosi 52,24 ha, w tym 4,06 ha łąk. Po odliczeniu powierzchni łąk powierzchnia gospodarstwa wynosi 48,18 ha, z czego 50% to 24,09 ha.
Zgodnie z § 13r ust. 12 rozporządzenia – pomoc, o której mowa w ust. 1, pomniejsza się, o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych, co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk, nie było ubezpieczonych, co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3.
WSA podkreślił, że działka o powierzchnia 0,76 ha, na której uprawiana jest lucerna na zielonkę, a która zdaniem skarżącego nie powinna być liczona do powierzchni gruntów ubezpieczonych, jest deklarowana do płatności jako uprawa roślin pastewnych, uprawianych na gruntach ornych, a nie jako pastwiska czy łąki trwałe. Dzięki temu też, że skarżący zadeklarował we wniosku o płatności przedmiotową działkę jako obszar uprawy roślin pastewnych na gruntach ornych, możliwe było udzielenie pomocy. Bowiem pomoc, o której mowa w rozporządzeniu, nie jest przyznawana do gruntu niebędącego uprawą rolną, w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Uprawa roślin pastewnych czy traw na gruntach ornych nie jest łąką lub pastwiskiem. WSA uznał zatem, że organy prawidłowo oparły ustalenia odnośnie do wskazanej powierzchni na podstawie danych zadeklarowanych przez producenta rolnego we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na 2018 r., tożsamych z danymi zawartymi w złożonym przez skarżącego wniosku o udzielenie pomocy finansowej w kontrolowanej sprawie.
Odnosząc się do zarzutu, że uprawa lucerny, przeznaczonej nie na nasiona, ale na masę zieloną, nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu, WSA wskazał, że wyłączeniu z ubezpieczenia, podlegają tylko łąki i pastwiska. Wskazana przez skarżącego okoliczność, nie oznacza, że prowadzona uprawa nie mogła zostać objęta dobrowolnym ubezpieczeniem. Organy prawidłowo więc ustaliły i przyjęły, że w dniu wystąpienia szkody uprawa w gospodarstwie rolnym skarżącego nie była ubezpieczona na co najmniej 50% powierzchni upraw, z wyłączeniem łąk i pastwisk, wobec czego zaistniała podstawa do zmniejszenia przyznanej pomocy finansowej.
Skarżący złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnosząc o jego uchylenie w całości, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
W oparciu o art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.; dalej: ppsa) wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa poprzez jego niezastosowanie, skutkujące oddaleniem skargi w trybie art. 151 ppsa, a to w następstwie przeprowadzenia przez WSA kontroli zaskarżonej decyzji Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu w sposób nieprawidłowy, poprzez zaakceptowanie w swoim rozstrzygnięciu przeprowadzenia przez organ oceny materiału dowodowego zawartego w sprawie w sposób sprzeczny z zasadą prawdy obiektywnej, przez co doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania art. 7, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: kpa) poprzez niewyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego sprawy, zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób sprzeczny z obowiązkiem nałożonym na organy administracji zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 ppsa.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania określone w § 2 ww. przepisu, co pozwoliło na rozpoznanie sprawy w zakresie wyznaczonym zarzutami skargi kasacyjnej i stosownie do art. 193 zd. drugie ppsa – przedstawienie motywów rozstrzygnięcia, w odniesieniu do tych zarzutów.
Zgodnie z art. 174 pkt 2 ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konstrukcja tej normy prawnej wskazuje, że stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, które w ocenie strony skarżącej zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji, należy uprawdopodobnić istnienie potencjonalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego. W tym wypadku nie chodzi o to, że ewentualne uchybienie mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, lecz wpływ istotny.
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 ppsa zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 ppsa w powiązaniu z art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Z motywów skargi kasacyjnej wynika, że naruszenie wymienionych przepisów polega na błędnym przyjęciu przez organy, co nieprawidłowo zaakceptował WSA, że działka nr 56/7 o powierzchni 0,76 ha jest uwzględniana do ubezpieczenia. Skarżący kasacyjnie wskazuje, że działka ta jest przeznaczona pod uprawę lucerny dla bydła i faktycznie pełni rolę pastwiska. Zatem nie powinna być liczona do powierzchni gruntów ubezpieczonych, ponieważ jest deklarowana do płatności jako uprawa roślin pastewnych. Oznacza to, że do ubezpieczonych liczone powinno być 47,44 ha, a w ten sposób skarżący, posiadając ubezpieczone 24 ha, spełnia wymóg ubezpieczenia 50% powierzchni upraw rolnych.
Z treści uzasadnienia przedstawionego zarzutu wynika, że skarżący kasacyjnie w istocie podważa prawidłowość wykładni i zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego, tj. § 13r ust. 1 i ust. 12 rozporządzenia, który wyznacza jakie ustalenia faktyczne w sprawie powinny zostać poczynione aby przyznać przedmiotową pomoc. Za takim wnioskiem przemawia to, że skarżący uważa uprawę lucerny za pastwisko, które nie powinno być wliczone do powierzchni upraw. Jednak zarzutów materialnych w takim zakresie, opartych na art. 174 pkt 1 ppsa nie skonstruował.
Niemniej jednak przypomnieć należy, że zgodnie z § 13r ust. 12 rozporządzenia – pomoc, o której mowa w ust. 1 (dla gospodarstw, w których szkody w uprawach rolnych spowodowane zostały wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi), pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych, co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk, nie było ubezpieczonych, co najmniej od jednego z ryzyk, wskazanych w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.
WSA przyjął, że pomoc ta nie jest przyznawana do gruntu, wchodzącego w skład gospodarstwa, ale niebędącego uprawą rolną. Tymczasem lucerna na zielonkę (uprawiana na działce o pow. 0,76 ha) była deklarowana przez skarżącego do płatności jako uprawa roślin pastewnych, uprawianych na gruntach ornych, a nie jako pastwiska czy łąki trwałe. WSA słusznie zauważył, iż dzięki temu, że skarżący zadeklarował we wniosku o płatności przedmiotową działkę jako obszar uprawy roślin pastewnych na gruntach ornych, możliwe było udzielenie pomocy. Bowiem pomoc, o której mowa w rozporządzeniu, nie jest przyznawana do gruntu niebędącego uprawą rolną, w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Uprawa roślin pastewnych czy traw na gruntach ornych nie jest łąką lub pastwiskiem.
Skarżący miał świadomość jakie działki należy wliczać do przedmiotowej pomocy, skoro wyraźnie wskazywały na to zapisy Instrukcji wypełniania wniosku suszowego. Na stronie 8 wskazano, że "do ustalenia % powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym objętym ubezpieczeniem, należy brać pod uwagę wszystkie uprawy (inne niż łąki i pastwiska), w tym również trawy na gruntach ornych". Z powyższego wynika jasno, że do obliczenia powierzchni upraw zaliczyć należy wszystkie uprawy niebędące trwałym użytkiem zielonym, a więc lucernę na gruntach ornych należy wliczać do powierzchni upraw.
Skarżący kasacyjnie w uzasadnieniu środka odwoławczego wprawdzie zarzuca WSA brak odniesienia się do zarzutu naruszenia przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej (...) i zawartych w nim definicji trwałych użytków zielonych i pastwisk trwałych, jednak odpowiednich zarzutów, tj. wspomnianych wyżej naruszeń prawa materialnego czy też naruszenia art. 141 § 4 ppsa dotyczącego prawidłowości uzasadnienia wyroków, nie stawia.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 § 1 kpa, które regulują zasadę prawdy obiektywnej, stoją na straży praworządności oraz wymagają zebrania i rozpatrzenia przez organ materiału dowodowego w sprawie, nie zostały naruszone.
WSA prawidłowo zatem przyjął za organami, że całkowita powierzchnia gruntów w gospodarstwie skarżącego w 2018 r. wynosiła 52,26 ha. Umowa ubezpieczenia upraw zawarta przez skarżącego obejmowała powierzchnię 24 ha. Z protokołu szacowania szkód wynika, że powierzchnia na której wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 30% i mniej niż 70% danej uprawy wynosi 52,24 ha, w tym 4,06 ha łąk. Po odliczeniu powierzchni łąk powierzchnia gospodarstwa wynosi 48,18 ha, z czego 50% to 24,09 ha. W związku z tym przyznanie skarżącemu częściowej pomocy finansowej było zgodne z prawem. Dlatego też WSA zasadnie na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 ppsa i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 2) lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Na koszty te w kwocie 360 zł składa się wynagrodzenie radcy prawnego, który reprezentował organ przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a nie brał udziału w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.