Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 lipca 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 576/20, oddalił skargę Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K. ("wierzyciel") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. ("organ nadzoru") z [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. ("organ egzekucyjny") wszczął na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K. w dniu 15 października 2018 r. (nr [...]1) oraz w dniu 27 sierpnia 2019 r. (nr [...]2, [...]3, [...]4) postępowanie egzekucyjne wobec A. Spółka z o.o. w W. ("zobowiązana").
Zawiadomieniami z 20 września 2019 r. organ egzekucyjny zajął rachunki bankowe prowadzone na rzecz zobowiązanej w [...] Bank [...] S.A. oraz w [...] Banku [...]. Powyższe zawiadomienia zostały doręczone zobowiązanej wraz z odpisami tytułów wykonawczych 26 września 2019 r.
W dniu 7 października 2019 r. do organu egzekucyjnego wpłynęły trzy pisma zobowiązanej zawierające zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]2, nr [...]3 oraz nr [...]3.
Postanowieniem z 22 listopada 2019 r. organ egzekucyjny na podstawie art. 35 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm., dalej "u.p.e.a.") zawiesił postępowanie egzekucyjne.
Wierzyciel w zażaleniu na postanowienie z 22 listopada 2019 r. zarzucił naruszenie art. 35 § 1 u.p.e.a. i wskazał, że zaskarża postanowienie w części dotyczącej zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach [...]2 i [...]3. W uzupełnieniu zażalenia pismem z 3 stycznia 2020 r. wierzyciel wskazał, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...]2, [...]3, [...]4 powinno zostać zawieszone z mocy prawa również od dnia 8 listopada 2019 r. z uwagi na wszczęcie postępowania układowego, a nie jak to uczynił organ egzekucyjny, dopiero postanowieniem z 22 listopada 2019 r. w związku ze złożonymi wcześniej zarzutami.
Postanowieniem z 20 stycznia 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem wskazanym na wstępie oddalił skargę wierzyciela. Przywołując treść art. 35 § 1 u.p.e.a. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tego przepisu następuje z mocy prawa, z chwilą skutecznego wniesienia przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a wydane w tej sprawie postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego jedynie potwierdza ten fakt. Dokumenty zgromadzone w sprawie potwierdzają zgłoszenie zarzutów przez zobowiązaną w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...]2, [...]3, [...]4. Wobec powyższego prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu z chwilą skutecznego wniesienia zarzutów.
Odnosząc się do kwestii dotyczącej zawieszenia postępowania egzekucyjnego w związku z otwarciem przyspieszonego postępowania układowego w dniu 8 listopada 2019 r., Sąd pierwszej instancji wskazał, że podobnie jak w przypadku zgłoszenia zarzutów, następuje ono z mocy prawa (art. 259 ust. 1 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne – Dz. U. z 2020 r. poz. 814, dalej: "Prawo restrukturyzacyjne") z dniem wydania postanowienia o otwarciu przyspieszonego postępowania układowego, a nie z dniem wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2019 r., sygn. akt V GRp 13/19, Sąd Rejonowy w Rzeszowie, otworzył przyspieszone postępowanie układowe dłużnika A. Sp. z o.o.
Wobec powyższego, za prawidłowe zdaniem Sądu pierwszej instancji, należało przyjąć działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego, który postanowieniem z dnia 22 listopada 2019 r. potwierdził fakt zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...]2, [...]3 i [...]4, od dnia 7 października 2019 r. w związku z zarzutami złożonymi przez zobowiązaną. Zarzuty zostały zgłoszone przed dniem zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa w związku z otwarciem przyspieszonego postępowania układowego, to jest przed dniem 8 listopada 2019 r.
Skargą kasacyjną Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, to jest naruszenie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 259 § 1 in fine Prawa restrukturyzacyjnego w związku z art. 18, art. 35 § 1, art. 56 § 1 pkt 5 i § 3 u.p.e.a. oraz w związku z art. 156 § 1 pkt 1ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a.") polegające na uznaniu, że postanowienie wydane przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z 22 listopada 2019 r. odpowiada prawu, w sytuacji gdy zachodzą podstawy do uznania, że po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego postanowienie o zawieszeniu egzekucji może wydać wyłącznie sędzia komisarz, a nie organ prowadzący egzekucję administracyjną.
Wskazując na powyższy zarzut wierzyciel wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji oraz orzeczenie o stwierdzeniu nieważności postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z 22 listopada 2019 r. z uwagi na wydanie postanowienia z naruszeniem prawa (przepisów o właściwości). Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
Argumentację na poparcie zarzutu przedstawiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że skarżący kasacyjnie wierzyciel zrzekł się rozprawy, a organ nadzoru w terminie wynikającym z tego przepisu nie zażądał jej przeprowadzenia, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym.
Według art. 183 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Żadna z przyczyn nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła.
Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie zarzut skargi kasacyjnej skonstruowany został w oparciu jedynie o podstawę przewidzianą w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ wskazany wyżej zarzut nie był usprawiedliwiony.
Zarzut ten sprowadza się do zakwestionowania przez skarżącego uprawnienia organu egzekucyjnego do wydania postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji kiedy po zgłoszeniu zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wywołującego skutek zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a., otwarte zostało przyspieszone postępowanie układowe, co według art. 259 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego powoduje zawieszenie z mocy prawa postępowania egzekucyjnego dotyczącego wierzytelności objętej z mocy prawa układem. Według skarżącego kasacyjnie zachodzą podstawy do uznania, że po otwarciu przyspieszonego postępowania układowego postanowienie "o zawieszeniu egzekucji" może wydać wyłącznie sędzia komisarz, a nie organ prowadzący egzekucję administracyjną. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił tezę, że przepis art. 259 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 35 ust. 1 u.p.e.a., ponieważ zawieszenie postępowania egzekucyjnego spowodowane wniesieniem zarzutu ma charakter czasowy, to jest do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego.
Na wstępie należy wyjaśnić i podkreślić, że zarzutem kasacyjnym nie zostało objęte sporne w orzecznictwie sądów administracyjnych w stanie prawnym obowiązującym do 19 lutego 2021 r. zagadnienie, czy w ogóle była podstawa i potrzeba wydawania przez organ egzekucyjny postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, które to zawieszenie następuje z mocy prawa na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. na skutek zgłoszenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (por. różne stanowiska w tej kwestii np. w wyrokach NSA z 2 kwietnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1225/18 oraz z 17 listopada 1917 r., sygn. akt II FSK 2997/15).
Rozpatrując skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach i pozostając tymi granicami związanym, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że jedynym organem, który w pierwszej instancji może wydać deklaratywne postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. jest organ egzekucyjny. Nie może tego uczynić sędzia komisarz, ani na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a., ani na podstawie art. 259 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego, wskazując jako faktyczną podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego zdarzenie w postaci zgłoszenia zarzutu. Z treści art. 259 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego wynika, że sędzia komisarz może postanowieniem stwierdzić zawieszenie postępowania egzekucyjnego tylko w zakresie i z przyczyny wskazanej w zdaniu pierwszym tego przepisu, to jest tylko dotyczące wierzytelności objętej z mocy prawa układem, wszczęte przed dniem otwarcia przyspieszonego postępowania układowego oraz tylko ze względu na otwarcia przyspieszonego postępowania układowego.
Przepis art. 259 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego nie jest więc przepisem szczególnym w stosunku do art. 35 § 1 u.p.e.a., ponieważ rożne są podstawy faktyczne zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa wskazane w tych przepisach i różne mogą być zakresy tego zawieszenia, choćby ze względu na ograniczenie zawieszenia postępowania egzekucyjnego przez sędziego komisarza do dotyczącego wierzytelności objętej z mocy prawa układem. Różne zdarzenia powodują początek biegu zawieszenia, w związku z czym zawieszenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny wskazanej w art. art. 259 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego nie może objąć okresu od zgłoszenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej do dnia otwarcia przyspieszonego postępowania układowego. Zwrócić też należy uwagę, że wydawanie postanowienia przez sędziego komisarza na podstawie art. 259 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego nie jest zasadą.
Stwierdza on bowiem postanowieniem zawieszenie postępowania egzekucyjnego tylko na wniosek dłużnika lub nadzorcy sądowego. Nie oznacza to oczywiście, że w razie braku takiego wniosku i postanowienia sędziego komisarza nie ma skutku zawieszenia, bowiem występuje on z mocy prawa. Dodać też należy, że jeżeli postępowanie egzekucyjne ulegnie zawieszeniu na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. i po tym nastąpi otwarcie przyspieszonego postępowania układowego, to nie znaczy, że następuje jakieś nowe zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W okresie biegu zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie może nastąpić jego "ponowne" czy "dodatkowe" zawieszenie z innej przyczyny. Jeżeli przyczyna zawieszenia postępowania z mocy prawa na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. odpadnie a nadal będzie toczyć się przyspieszone postępowanie układowe, to zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie zakończy się i utrzymywać się będzie stan jego zawieszenia z mocy prawa z przyczyny określonej w art. 259 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego.
W tym czasie nie może też dojść do podjęcia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a., ponieważ taki wniosek ze względu na utrzymującą się inną przyczynę zawieszenia postępowania nie jest wnioskiem "uzasadnionym" w rozumieniu tego przepisu.
Biorąc pod uwagę omówione okoliczności należy stwierdzić, że nie ma żadnej prawnej przyczyny, która usprawiedliwiłaby przedstawioną w skardze kasacyjnej tezę, że otwarcie przyspieszonego postępowania układowego, powodujące zawieszenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego wierzytelności objętej z mocy prawa układem, wszczętego przed dniem otwarcia przyspieszonego postępowania układowego, pozbawia organ egzekucyjny prowadzący egzekucję administracyjną uprawnienia do stwierdzenia zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. z powodu zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.