Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 441/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [A] Sp. z o.o. w Ż. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2016 r. nr 93/16 w przedmiocie odmowy przyznania środków z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
[A] Sp. z o.o. w Ż. (dalej: skarżąca) w dniu [...] marca 2016 r. wniosła o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, za okres od [...] lipca 2015 r. do [...] grudnia 2015 r., tj. za II półrocze czwartego roku realizacji zatwierdzonego planu dochodzenia do uznania.
Decyzją z dnia [...] września 2016 r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR przyznał skarżącej pomoc finansową za II półrocze 4 roku realizacji planu dochodzenia do uznania w wysokości 2.177.988,09 zł oraz odmówił przyznania wnioskowanej kwoty pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej w wysokości 16.136,36 zł.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy powyższą decyzję.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że weryfikacja akt sprawy wykazała, iż skarżąca skupiła produkty również od osób, które nie były jej członkami, tj. nie uwzględnionych w zatwierdzonym Planie Dochodzenia do Uznania (dalej: PDU), a mianowicie: od S. B., B. K., M. B., M. B., J. S., A. W., T. K., K. Z. oraz P. M.. Zmiana składu członkowskiego grupy nie stanowi zmiany w harmonogramie realizacji PDU i powinna zostać zgłoszona przez skarżącą w terminie do 3 miesięcy przed końcem okresu rozliczeniowego, którego dotyczy zmiana w PDU, tj. do dnia [...] września 2015 r. Skoro skarżąca złożyła wniosek o zatwierdzenie zmian do zatwierdzonego PDU w zakresie zmiany składu członkowskiego Grupy w dniu [...] marca 2016 r. to nie dochowała ustawowego terminu na jego złożenie.
W związku z powyższym, Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Terenowego ARR w Warszawie, decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], odmówił zatwierdzenia zmiany do zatwierdzonego PDU w zakresie zmiany składu członkowskiego grupy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - dalej jako "p.p.s.a.", oddalił skargę Spółki na powyższą decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] grudnia 2016 r.
Sąd I instancji podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organy orzekające w sprawie i uznał je za własne, potwierdzając jednocześnie prawidłowość zastosowania przez organy przepisów prawnych.
Sąd - przywołując szeroko przepisy prawa unijnego – stwierdził, że wskazują one na cel wstępnego uznania grupy producenckiej, jak ważni są producenci, czyli członkowie tej grupy, ich produkcja i jej wielkość oraz jak ważne jest wprowadzenie do obrotu tej produkcji dla wielkości uzyskania pomocy unijnej. Przepisy wskazują też na zakres regulacji uzupełniającej przypisanej do ustanowienia przez państwa członkowskie. W obu regulacjach (unijnych i krajowych) stanowi się o zatwierdzanych planach dochodzenia do uznania (PDU) i możliwości ich zmiany.
Sąd I instancji wskazał na treść § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 września 2013 r. w sprawie warunków wstępnego uznawania grup producentów owoców i warzyw, uznawania organizacji producentów owoców i warzyw oraz warunków i wymagań, jakie powinny spełniać plany dochodzenia do uznania (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r. poz. 1530, z późn. zm.) - dalej jako: "rozporządzenie z dnia 19 września 2013 r., a nadto wyjaśnił, że w art. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz.
58) – dalej również jako: "u.o.r.o.w." przewidziano zarówno wydanie decyzji o wstępnym uznaniu grupy za organizację producentów jak i wydanie decyzji o zatwierdzeniu PDU oraz decyzji o zatwierdzeniu zmian do PDU. W art. 2a, 2b i 3b tejże ustawy przewidziano realizację PDU oraz prowadzenie rejestru wstępnie uznanych grup producentów z wpisem określonych danych, w tym co do zatwierdzonego PDU i zatwierdzonych zmian do niego oraz danych określających liczbę członków wstępnie uznanej grupy producentów, zaś w jej art. 5 uregulowano terminy i warunki konieczne do zachowania celem skutecznego dokonania zmian w zatwierdzonym PDU.
Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca skupiła produkty również od osób, które nie były jej członkami, tj. nie uwzględnionych w zatwierdzonym PDU, w związku z czym pomoc na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem Grupy i prowadzeniem działalności administracyjnej w okresie od [...] lipca 2015 r. do [...] grudnia 2015 r. prawidłowo została pomniejszona o 16.136,36 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że jeśli grupa producentów przyjęła do składu członkowskiego nowego producenta, może do wartości produkcji sprzedanej, zgłoszonej do objęcia pomocą finansową, wliczyć sprzedaż pochodzącą od nowego członka, dostarczoną do grupy przez członka od dnia jego przyjęcia do grupy, jeśli przed wydaniem decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej grupa producentów załączy do wniosku zatwierdzoną przez Dyrektora Oddziału Terenowego ARR zmianę planu, polegającą na przyjęciu ww. członka grupy.
Z art. 5 u.o.r.o.w. wynika natomiast, że wniosek o wydanie decyzji w przedmiocie zmiany PDU powinien być złożony najpóźniej [...] września 2015 r. Składając wniosek w dniu [...] marca 2016 r. skarżąca nie dochowała więc ustawowego terminu na podjęcie tej czynności.
Zdaniem Sądu I instancji prawidłowo przyjęto określony w art. 5 u.o.r.o.w. tryb i termin do składania wniosku o zatwierdzenie zmian do zatwierdzonego PDU ustalając, że jest to tryb postępowania kończący się wydaniem decyzji przez Dyrektora OT ARR oraz że z racji na charakter zmiany, wniosek o wydanie decyzji powinien być złożony w terminie 3 miesięcy przed końcem okresu rozliczeniowego, którego dotyczy zmiana.
W ocenie Sądu I instancji przepis § 2 ust. 3 rozporządzenia z dnia 19 września 2013 r., nie jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 5 ust. 1 u.o.r.o.w. Jego wprowadzenie oznacza jedynie, że ustawodawca przewidział przepis szczególny w zakresie dostosowania planu do stanu faktycznego polegającego na ujęciu informacji w zakresie nowo przyjętych członków i okresu, za który powyższe informacje są składane. Powyższe rozumienie przepisu oznacza, że nieuprawnione byłoby żądanie przez organ od wszystkich członków grupy informacji w zakresie powierzchni upraw poszczególnych gatunków owoców i warzyw, kierunków ich dystrybucji za rok poprzedzający rok złożenia zmiany do PDU, gdyż powyższe informacje w stosunku do dotychczasowych producentów zostały już raz złożone na etapie składania wniosku o wstępne uznanie grupy za rok poprzedzający rok złożenia wniosku o wstępne uznanie. Zdaniem Sądu I instancji szczególność przepisu polega na obowiązku przedstawienia tych informacji tylko przez nowo przyjętych producentów, za rok poprzedzający złożenie zmiany do PDU.
Z powyższej regulacji nie można wyprowadzić wniosku o wyłączeniu, zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali, stosowania w tym zakresie ogólnego przepisu ustawy o organizacji rynków owoców i warzyw wskazującego termin na złożenie wniosku.
Zdaniem Sądu I instancji przepisy rozporządzenia z dnia 19 września 2013 r. prawidłowo zostały powołane w podstawie prawnej decyzji obu orzekających w sprawie organów. Ponadto organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu decyzji, jak należy rozumieć ich treść, jak również wykazał znaczenie "specjalności" § 2 ust. 3 tego rozporządzenia w odniesieniu do treści art. 5 ust. 1 pkt 2 u.o.r.o.w.
Sąd I instancji nie stwierdził również aby stosowane w sprawie przepisy prawa krajowego naruszały w jakikolwiek sposób regulacje unijne, w tym pkt 30 preambuły rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L z 2011 r., nr 157, s.
- 1) – dalej jako: "rozporządzenie nr 543/2011", ponieważ odmowa zatwierdzenia zmian w PDU nie była bezpodstawna.
Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów postępowania, które w sposób istotny mogłyby wpłynąć na wynik sprawy jak też nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, które wpłynęłoby na wynik sprawy. Zdaniem Sądu organy obu instancji zastosowały się do zasad prowadzenia postępowania, zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły zgromadzony materiał dowodowy oraz dokonały jego prawidłowej oceny w oparciu o całokształt materiału dowodowego, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięcia decyzji organów obu instancji zawierały opis wziętego pod uwagę materiału dowodowego, podawały podstawę prawną decyzji oraz wyczerpująco je uzasadniały.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca spółka, zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, zrzekając się jednocześnie przeprowadzenia rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
- I. na podstawie 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- 1) art. 1 p.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z § 1 i § 2 rozporządzenia z dnia 19 września 2013 r. - polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organów obu instancji we wnioskowanym zakresie pomimo, iż decyzje te zostały wydane bez wyczerpującego zebrania i rozważenia całego materiału dowodowego, a także w oparciu o jego dowolną ocenę, wyrażającą się w niepełnym wyjaśnieniu stanu faktycznego i przyjęciu u podstaw rozstrzygnięcia wniosków sprzecznych ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym a przez to niezasadne ustalenie, że w przedmiotowym postępowaniu zachodziły przesłanki odmowy przyznania wstępnie uznanej grupie producentów pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej w wysokości 16.136,36 zł, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania wynika, że strona skarżąca dopełniła materialnoprawnych wymogów przewidzianych obowiązującymi przepisami prawa, postępując przy tym w zaufaniu i zgodnie z przekazywanymi instrukcjami organu, oraz w sposób zgodny z obowiązującą dotąd praktyką organu, spełniając przy tym wszelkie niezbędne kryteria dla uzyskania pomocy finansowej również w zakresie objętym odmową;
- 2) art. 1 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz art. 106 § 1 k.p.a. i art. 8 i 107 § 3 k.p.a., poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na niepełnym rozpoznaniu i dokonaniu oceny prawnej podniesionych przez skarżącą w skardze zarzutów, m.in. w zakresie:
- a) braku wykazania przez organy I i II instancji powodu niewzięcia pod uwagę dowodu znajdującego się w aktach sprawy w postaci pozytywnej opinii nt. proponowanych zmian w planie dochodzenia do uznania, wydanej przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie na rzecz skarżącej, która to opinia w dostatecznym stopniu potwierdzała fakt weryfikacji, czy nowoprzyjęci członkowie grupy producentów spełniają wszystkie kryteria określone dla członka grupy producentów, i ograniczenia się do lakonicznego stwierdzenia o braku związania ww. opinią, bez merytorycznego odniesienia się do zaistniałej w ten sposób rozbieżności;
- b) nieodniesienia się przez organ II instancji do zarzutów skarżącej sformułowanych w odwołaniu od decyzji I instancji z jednoczesnym tłumaczeniem się ich "niezrozumieniem" lub "nieznajomością okoliczności podnoszonych przez skarżącą, choć skarżąca przedstawiła swoje stanowisko w tej kwestii w treści uzasadnienia swojego odwołania, a następnie ponowiła je w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego;
- c) niedostatecznego wyjaśnienia przez organ II instancji faktu zmiany praktyki organu w zakresie orzekania w przedmiocie zatwierdzenia zmian do zatwierdzonego planu dochodzenia do uznania w kwestii przyjęcia nowych członków do grupy, pomimo występowania takich samych stanów faktycznych i obowiązywania tych samych przepisów prawa, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli instancyjnej na tej płaszczyźnie;
- d) faktu odmowy zatwierdzenia zgłoszonych przez skarżącą spółkę zmian w planie dochodzenia do uznania, podczas gdy w takim samym stanie faktycznym wcześniej już kilkakrotnie organ wydawał pozytywną decyzję i zatwierdzał zgłaszane zmiany;
a także nieustosunkowanie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku do tych zarzutów i brak ich skonfrontowania ze stanowiskiem organu oraz zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i ograniczenie się do ogólnikowego twierdzenia, iż "Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów postępowania, które w sposób istotny mogłyby wpłynąć na wynik sprawy [...], bowiem organy obu instancji zastosowały się do zasad prowadzenia postępowania zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły zgromadzony materiał dowodowy oraz dokonały jego prawidłowej oceny w oparciu o całokształt materiału dowodowego, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji" (str. 24 uzasadnienia wyroku);
- 3) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 9 w zw. z art. 11 i 107 § 3 k.p.a. poprzez nieodniesienie się przez Sąd do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze oraz uchylenie się od dokonania szczegółowej oceny i uzasadnienia decyzji, zwłaszcza wobec:
- a) całkowitego pominięcia przez Sąd okoliczności niewyjaśnienia faktu zmiany praktyki organu w zakresie orzekania w przedmiocie zatwierdzenia zmian do zatwierdzonego planu dochodzenia do uznania w kwestii przyjęcia nowych członków do grupy, pomimo występowania takich samych stanów faktycznych i obowiązywania tych samych przepisów prawa, a przez to brak odpowiedzi na pytanie, dlaczego ten sam stan faktyczny i prawny uzasadnia różne decyzje w analogicznych sytuacjach - co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz dokonanie prawidłowej kontroli instancyjnej na tej płaszczyźnie;
- b) braku ustosunkowania się przez Sąd do zarzutu nienależytego uzasadnienia decyzji organów obu instancji z uwagi na zawarcie w nim stwierdzeń sprzecznych z przekazywanymi dotąd przez organ informacjami i wskazaniami interpretacyjnymi oraz stosowaną dotychczas praktyką postępowania organu, w szczególności niedostateczne wyjaśnienie podstaw odmowy zatwierdzenia zgłoszonych przez skarżącą spółkę zmian w planie dochodzenia do uznania, podczas gdy w takim samym stanie faktycznym wcześniej już kilkakrotnie organ wydawał pozytywną decyzję i zatwierdzał zgłaszane zmiany;
- c) braku odniesienia się przez Sąd do faktu wprowadzania skarżącej w błąd w drodze przekazywania przez organ I instancji sprzecznych informacji i instrukcji postępowania, co powoduje niepewność skarżącej w zakresie prawidłowości jej działań i uniemożliwia realizację uprawnień przysługującej jej na podstawie obowiązujących przepisów oraz wprowadza iluzję równego traktowania podmiotów uczestniczących w obrocie prawnym (inne traktowanie w takim samym stanie faktycznym);
- d) jednostronnej oceny przez Sąd - w ślad za organem II instancji - charakteru art. 5 ust. 1 pkt 2 u.o.r.o.w. w związku z art. 39 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 37 i 41 rozporządzenia nr 543/2011, bez jakiegokolwiek odniesienia się do argumentacji skarżącej i skonfrontowania jej stanowiska ze stanowiskiem Sądu oraz organów obu instancji;
- e) wewnętrznej sprzeczności wniosków przedstawionych przez Sąd w uzasadnieniu skarżonego wyroku, m.in. w postaci stwierdzenia, iż § 2 ust. 3 rozporządzenia z dnia 19 września 2013 r. w stosunku do art. 5 ust. 1 u.o.r.o.w. "nie jest przepisem szczególnym. Jego wprowadzenie oznacza jedynie, że ustawodawca przewidział przepis szczególny w zakresie dostosowania planu do stanu faktycznego" (str. 23 uzasadnienia wyroku), co nie tylko wpływa na niespójność i niejasność uzasadnienia orzeczenia, ale stanowi także próbę wprowadzenia nieznanego prawu, ani doktrynie prawniczej nowego pojęcia "specjalności/szczególności" przepisu, rozbieżnego z jego rozumieniem na gruncie zasady lex specialis derogat legi generali;
- f) powołania przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiska wyrażonego przez WSA w Warszawie w uzasadnieniu nieprawomocnego wyroku z dnia 16 listopada 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 2868/16 w zakresie uznania zgłoszonej przez skarżącą zmiany w planie dochodzenia do uznania za istotną (str. 21-22 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), bez jednoczesnego wskazania, czy i w jakim stopniu Sąd orzekający w sprawie podziela ww. stanowisko, a przez to - czy uznaje je za własne, w wyniku czego ten fragment uzasadnienia zaskarżonego wyroku jest niespójny i nieprecyzyjny, a przez to - w opinii skarżącej - nie może w sposób jednoznaczny być uznany za element stanowiska Sądu orzekającego;
- II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.:
- 1) art. 5 oraz art. 2 ust. 1 u.o.r.o.w. w związku z art. 39 ust. 2 i ust. 3, art. 37 i 41 rozporządzenia nr 543/2011 w zw. z § 1 i § 2 rozporządzenia z dnia 19 września 2013 r. poprzez ich błędną wykładnią polegającą na przyjęciu, że skarżąca nie dopełniła wymogów przewidzianych ww. przepisami, co skutkowało błędnym ich zastosowaniem oraz odmową uwzględniania wniosku o zatwierdzenie zmian do zatwierdzonego PDU i uwzględnienia w wartości produktów sprzedanych netto także wartości produktów skupionych przez skarżącą od nowo przyjętych członków w sytuacji, gdy zmiany te winny zostać zaakceptowane w drodze decyzji uwzględniającej wniosek skarżącej, przez co skarżąca spółka została narażona na niepowetowaną szkodę oraz istotne naruszenie jej dyscypliny finansowej oraz stanu majątkowego;
- 2) § 2 ust. 3 rozporządzenia z dnia 19 września 2013 r. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie przez Sąd, iż nie znajduje on zastosowania w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy z treści ww. przepisu wynika jednoznacznie, że producent może przystąpić do wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw (o ile spełni właściwe warunki) w trakcie realizacji PDU, a więc na każdym jego etapie, a grupa producentów w takim przypadku jest zobligowana do dokonania stosownej zmiany PDU, co wyklucza jednoczesne stosowanie § 2 ust. 3 rozporządzenia z dnia 19 września 2013 r. oraz art. 5 ust 1 pkt 2 u.o.r.o.w., jako nielogiczne z punktu widzenia zasad wykładni prawa - skoro bowiem uregulowano obowiązek dostosowania planu do nowo przystępujących członków, to nieracjonalnym jest ograniczenie tego obowiązku terminem uzależnionym od dnia rozpoczęcia kolejnego etapu planu, a nie od daty przystąpienia nowych członków;
- 3) art. 5 ust. 1 pkt 2 u.o.r.o.w. w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia z dnia 19 września 2013 r. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie przez Sąd w ślad za organami obu instancji, że zmiana zatwierdzonego planu dochodzenia do uznania polegająca na uwzględnieniu w treści planu informacji dotyczących nowych członków (producentów), którzy przystąpili do grupy, jest zmianą inną niż określone w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, w konsekwencji czego zastosowano w niniejszym przypadku art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy, co z kolei skutkowało przyjęciem, że strona zobligowana była do złożenia wniosku o wydanie decyzji w zakresie ww. zmiany w terminie 3 miesięcy przed końcem okresu rozliczeniowego oraz że - w związku z tym - nie dochowała ww. terminu, podczas gdy:
- a) art. 5 ust. 1 pkt 2 u.o.r.o.w. nie ma zastosowania dla uwzględnienia w treści planu danych informacyjnych dotyczących nowych członków, bowiem do tego typu zmian należy stosować § 2 ust. 3 rozporządzenia z dnia 19 września 2013 r., stanowiący lex specialis w stosunku do art. 5 ust. 1 ww. ustawy, a wystąpienie z wnioskiem o wydanie decyzji w zakresie takiej zmiany o charakterze informacyjnym nie jest ograniczone żadnym terminem;
- b) Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie był w stanie wykazać w sposób logiczny i wewnętrznie spójny, z jakiego powodu wyklucza ww. charakter szczególny § 2 ust. 3 rozporządzenia z dnia 19 września 2013 r. w stosunku do art. 5 ust. 1 pkt 2 u.o.r.o.w., przy jednoczesnym dopuszczeniu uznania go za "specjalny" w ściśle ograniczonym zakresie;
- c) właściwy organ ma obowiązek zatwierdzenia dostosowania planu w związku z przyjęciem nowego członka, bowiem dostosowanie planu w zakresie informacyjnym nie dotyczy jakiegokolwiek okresu rozliczeniowego planu, tj. któregokolwiek z etapów planu dochodzenia do uznania, a tylko i wyłącznie części informacyjnej planu. Zgodnie z dyspozycją art. 5 ust. 1 pkt 2 u.o.r.o.w., nie jest możliwa konkretyzacja okresu rozliczeniowego, od jakiego ten termin na dostosowanie planu powinien być liczony. Pojęcie okresu rozliczeniowego jest bowiem tożsame z danym etapem realizacji planu dochodzenia do uznania, którego zmiana dotyczy;
- d) zmiany proponowane w zakresie inwestycji i działań dotyczące planu dochodzenia do uznania przedłożone zostały przez skarżącą w terminie określonym ustawą;
- e) przepisy rozporządzenia nr 543/2011 nie nakładają na organ obowiązku wprowadzania dodatkowych restrykcji w stosunku do podmiotów ubiegających się o zatwierdzenie tego typu zmian wprowadzanych do ich planów dochodzenia do uznania;
- 4) pkt 30 preambuły rozporządzenia nr 543/2011 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.o.r.o.w. oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia z dnia 19 września 2013 r., wprowadzającego zasadę zezwalania grupie na wprowadzenie zmian w planie dochodzenia do uznania, celem umożliwienia grupie producentów lepszego spełnienia warunków uznania, poprzez bezpodstawną odmowę zatwierdzenia proponowanych zmian mających wpływ na kryteria uznania, w związku z faktem dokonania błędnej wykładni art. 5 ust. 1 pkt 2 u.o.r.o.w. oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia z dnia 19 września 2013 r. i ich niewłaściwe zastosowanie w stosunku do skarżącej, choć w poprzedzających okresach rozliczeniowych, w takich samych okolicznościach faktycznych organ dokonywał odmiennej interpretacji tych samych przepisów prawa, przez co skarżącej dotychczas zatwierdzano zgłaszane zmiany do planu dochodzenia do uznania - niezależnie od daty ich zawnioskowania przez skarżącą.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie powyższych zarzutów.
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony - w tym przypadku organ - w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z treścią art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym podlega oddaleniu.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z powyższego wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Skarga kasacyjna oparta została na zarzutach dotyczących naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Jako, że w kontrolowanej sprawie skargę kasacyjną oparto na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.
W skardze kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 2 podniesiono zarzuty określone w jej petitum w pkt I ppkt 1, 2 lit. a), b), c) i d) oraz ppkt 3 lit. a), b), c), d), e) i f) zaś ich konstrukcja pozwala na łączne do nich odniesienie się.
W niniejszej sprawie Spółka złożyła wniosek w dniu [...] marca 2016 roku o przyznanie pomocy finansowej za okres [...] lipca 2015 roku do [...] grudnia 2015 roku na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej w związku z przyjęciem do grupy nowych członków, a zatem okres dotyczy drugiego półrocza czwartego roku realizacji zatwierdzonego Planu Dochodzenia do Uznania.
Autor skargi kasacyjnej w najdalej idącym zarzucie twierdzi, że Sąd I instancji naruszył art. 1 i art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a oraz art. 106 § 1 i art. 8 i 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 1 p.p.s.a. polegające na niepełnym rozpoznaniu i dokonaniu oceny prawnej podniesionych zarzutów. Przede wszystkim przypomnieć zatem trzeba, że przepis art. 1 p.p.s.a. ma charakter ogólnoustrojowy i w żaden sposób nie jest związany z postępowaniem dowodowym. Z natury rzeczy powyższa norma nie może być ustawowym wzorcem kontroli prawidłowości postępowania wojewódzkiego sądu administracyjnego. Przepis art. 1 p.p.s.a. określa zakres regulacji p.p.s.a. i może zostać naruszony tylko wtedy, gdy w sprawie np. sąd odmówił rozpoznania skargi, mimo prawidłowości jej wniesienia, czy też orzekał w sprawie, która nie podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne wskutek naruszenia podziału kompetencji pomiędzy sądami administracyjnymi a sądami powszechnymi.
Z kolei naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. może polegać na wykroczeniu poza kompetencje sądu albo zastosowaniu środka nieprzewidzianego w ustawie względnie w sytuacji gdy Sąd rozpoznający skargę, uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie. Przepis ten nie określa jednak wzorca, według którego kontrola ta ma być wykonana. Okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej nie oznacza naruszenia tego przepisu. W ocenie NSA Sąd I instancji nie naruszył także art. 141 § 4 p.p.s.a. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego na podstawie tego przepisu wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli.
Zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania i z jakich powodów. Taka sytuacja nie zachodzi w kontrolowanej sprawie. Sąd oceniając ustalenia organu dokonane na podstawie obowiązujących przepisów, wskazał z jakich przyczyn argumentacja skarżącej kasacyjnie nie zasługuje na uwzględnienie.
W świetle materiału dowodowego sprawy, nie ulega wątpliwości, że organ wskazał, że nie przyjął zmian w zatwierdzonym Planie Dochodzenia do Uznania w zakresie wpisu nowych członków, co skutkowało, mimo pozytywnego zaopiniowania tych zmian przez organ I instancji, brakiem podstaw do uznania wartości produktów sprzedanych, a obejmujących produkty dostarczone przez osoby nieuwzględnione w PDU. Nadto wyjaśnione zostało, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, że obowiązujące przepisy prawa zdecydowały o takim rozstrzygnięciu organu. Natomiast co do zarzutów niewłaściwego stosowania tych samych przepisów uprzednio odmiennie interpretowanych, organ wskazał, że nie może się odnieść, gdyż nie są mu znane okoliczności do których strona nawiązuje. Podkreślono, słusznie, że obowiązek uwzględnienia zmian w zatwierdzonym PDU wynika wprost z przepisów obowiązującego prawa, tym samym pozytywna opinia, w sytuacji niewątpliwego braku zatwierdzenia zmiany PDU w zakresie nowych członków, nie mogła odnieść skutku oczekiwanego przez kasatora.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących wprowadzania w błąd i przekazywania sprzecznych informacji w zakresie prawidłowości działań skarżącej kasacyjnie celem umożliwienia jej realizacji przysługujących uprawnień, organ podkreślił a stanowisko to zaakceptował Sąd, iż Spółka miała wiedzę, że w sytuacji zmian członkowskich w Grupie niezbędnym jest dokonanie zmian w PDU. Zwrócono też uwagę, że zawodowy charakter prowadzonej działalności uzasadnia zwiększone oczekiwania co do wiedzy, znajomości obowiązującego prawa oraz następstw z niego wynikających. Tymczasem kontrola na miejscu wykazała, że mimo braku zmian do zatwierdzonego Planu Dochodzenia do Uznania w zakresie zmiany składu członkowskiego Grupy – produkcja osób (nie uwzględnionych w zatwierdzonym PDU) została ujęta jako produkcja Grupy we wniosku o przyznanie pomocy finansowej.
W konkluzji powyższych rozważań, zdaniem Sądu II instancji kasator nie wykazał, że w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez organy, w zakresie którego Sąd dokonujący kontroli pierwszoinstancyjnej nie stwierdził naruszenia przepisów procedury mających istotny wpływ na wynik sprawy, doszło do naruszenia wskazanych w petitum przepisów, tym samym, że dokonana ocena tego Sądu była wadliwa.
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia prawa materialnego wskazane w petitum skargi kasacyjnej w pkt od 1 do 4.
Autor skargi kasacyjnej zarzuca błędną wykładnię wskazanych przepisów polegającą na przyjęciu, że skarżąca nie dopełniła wymogów przewidzianych ww. przepisami, co skutkowało błędnym ich zastosowaniem oraz odmową uwzględnienia wniosku o zatwierdzenie zmian do zatwierdzonego planu dochodzenia do uznania i uwzględnienia w wartości produktów skupionych przez nią od nowo przyjętych członków, w sytuacji gdy zmiany te winny zostać zaakceptowane w drodze decyzji uwzględniającej wniosek skarżącej a także że zmiana zatwierdzonego planu dochodzenia do uznania polegająca na uwzględnieniu w treści planu informacji dotyczących nowych członków (producentów), którzy przystąpili do grupy jest zmianą inną niż określone w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu, w konsekwencji zastosowano art. 5 ust.1 pkt 2 ustawy. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła także naruszenie § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z dnia 19 września 2013 roku w sprawie warunków wstępnego uznawania grup producentów owoców i warzyw [...] również przez błędną wykładnię i uznanie przez Sąd, iż nie znajduje on zastosowania w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy z treści ww. przepisu wynika jednoznacznie, że producent może przystąpić do wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw (o ile spełni warunki) w trakcie realizacji planu dochodzenia do uznania, a więc na każdym jego etapie, a grupa producentów w takim przypadku zobligowana jest do dokonania stosownej zmiany planu dochodzenia do uznania, co wyklucza jednoczesne stosowanie § 2 ust. 3 ww. rozporządzenia oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy jako nielogiczne z punktu widzenia zasad wykładni – skoro bowiem uregulowano obowiązek dostosowania planu do nowo przystępujących członków, to nieracjonalnym jest ograniczenie tego obowiązku terminem uzależnionym od dnia rozpoczęcia kolejnego etapu planu, a nie od daty przystąpienia nowych członków.
Odnosząc się do powyższych zarzutów NSA zwraca uwagę, że zgodnie z art. 50 ust. 1 i 6 w związku z art. 42 ust. 1 rozporządzenia nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, wartość produktów sprzedanych wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw oblicza się na podstawie produkcji członków grupy producentów, w odniesieniu do której dana grupa producentów została wstępnie uznana. Zatem stwierdzić należy, że wyłącznie produkcja członków grupy producentów wprowadzona do obrotu bezpośrednio przez grupę, wliczana jest do wartości produktów sprzedanych, na podstawie której kalkulowana jest wysokość pomocy finansowanej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy i prowadzeniem działalności administracyjnej. Istotne jest także wskazanie, że zapisy statutu lub umowy wstępnie uznanej grupy producentów powinny określać zasady przyjmowania nowych członków do grupy tj. określać datę z którą producent owoców i warzyw zostaje członkiem danej grupy.
Zauważyć też trzeba, żeby niejako dokonać "dopisania" nowych członków do grupy, co następuje w drodze decyzji zatwierdzającej przedmiotową zmianę musi nastąpić weryfikacja aspirujących do przyjęcia członków, czy spełniają oni wszystkie kryteria określone dla członka grupy producentów. W myśl bowiem § 2 ust. 3 rozporządzenia z 19 września 2013 roku w sprawie warunków wstępnego uznawania grup producentów owoców i warzyw [...] w przypadku przystąpienia producenta, spełniającego warunki, o których mowa w § 1 pkt 1, do wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw w trakcie realizacji planu dochodzenia do uznania, grupa producentów dokonuje stosownej zmiany planu dochodzenia do uznania, w szczególności poprzez wskazanie informacji dotyczących tego producenta, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 3, oraz informacji o powierzchni upraw poszczególnych gatunków owoców i warzyw, wielkości zbiorów, ilości i wartości sprzedanych owoców i warzyw oraz kierunków ich dystrybucji za rok poprzedzający rok przystąpienia tego producenta do wstępnie uznanej grupy producentów.
Skarżąca kasacyjnie pomija całą procedurę istotną z uwagi na obowiązek spełnienia przesłanek wynikających z przepisów umożliwiających otrzymanie środków o które wnosi. Nie jest kwestionowane co do zasady, że do wartości produktów sprzedanych, na podstawie których wyliczana jest wysokość pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej, można zaliczyć dostawy od producenta owoców i warzyw zrealizowane od dnia, w którym został on przyjęty na członka tejże grupy, zgodnie ze statutem lub umową spółki. Jednak wówczas grupa producentów zobowiązana jest do wprowadzenia zmiany w PDU, polegającej na dodaniu do składu członkowskiego grupy nowego producenta. Po stronie organu z kolei istnieje obowiązek dokonania weryfikacji, czy nowoprzyjęty członek grupy producentów spełnia definicję określoną dla członka, czy zatem została wydana decyzja zatwierdzająca zmianę w PDU, polegająca na przyjęciu nowego członka grupy, którego produkcję grupa producentów wliczyła do wartości produkcji sprzedanej zgłoszonej do objęcia pomocą finansową objętą wnioskiem.
Konkludując stwierdzić jeszcze raz należy, że istnieje możliwość doliczenia produkcji nowego członka od dnia w którym stał się członkiem grupy na podstawie statutu lub umowy. Jednak pod warunkiem, że nastąpi pozytywny dla nowego członka proces weryfikacji zakończony zmianą zatwierdzonego PDU (dot. przyjęcia nowego członka) zaś termin do złożenia wniosku w tym przedmiocie celem wydania decyzji w sprawie zmiany do zatwierdzenia planu dochodzenia do uznania (PDU) wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o organizacji rynków [...] został określony w art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Ponieważ zmiana składu członkowskiego grupy nie stanowi zmian w harmonogramie realizacji planu dochodzenia do uznania lub zmian harmonogramu etapu inwestycji realizowanych z podziałem na etapy (art. 5 ust.1 pkt 1), zachodzi konieczność spełnienia przesłanki określonej w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy, czyli wniosek w przedmiocie zmiany w PDU (w zakresie przyjęcia nowych członków) należy złożyć w terminie 3 miesięcy przed końcem okresu rozliczeniowego, którego dotyczy zmiana w planie dochodzenia do uznania - w przypadku zmian wprowadzanych do zatwierdzonego planu dochodzenia do uznania innych niż określone w pkt 1. Dodatkowo wskazać trzeba, że odmowa przyznania pomocy finansowej dotyczy II półrocza 2015 roku zatem analizie podlegają przepisy w brzmieniu obowiązującym dla tego okresu.
W kontrolowanej sprawie wniosek ten należało złożyć do [...] września 2015 roku. Skarżąca kasacyjnie złożyła taki wniosek [...] marca 2016 roku, a tym samym rację ma organ i Sąd I instancji, że nie dochowała ustawowego terminu na jego złożenie. Skutkiem tego była odmowa zatwierdzenia zmiany do zatwierdzonego Planu Dochodzenia do Uznania w zakresie zmiany składu członkowskiego grupy. Tym samym uzasadnienie Sądu I instancji, jakkolwiek nieprecyzyjne w części dotyczącej analizy ww. przepisów, jest prawidłowe. Nietrafne są zarzuty naruszenia art. 5 i art. 2 ust.1 ustawy o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu w zw. z art. 39 ust. 2 i ust. 3, art. 37 i 41 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 roku w zw. z § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 września 2013 roku przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżąca nie dopełniła wymogów przewidzianych ww. przepisami, co skutkowało błędnym ich zastosowaniem i odmową uwzględnienia wniosku o zatwierdzenie zmian do zatwierdzonego planu dochodzenia do uznania i uwzględnienia wartości produktów skupionych przez Spółkę od nowo przyjętych członków w sytuacji gdy zmiany te powinny zostać zaakceptowane w drodze decyzji uwzględniającej wniosek skarżącej.
Zarzut ten w istocie pomija regulację prawa krajowego stanowiącego realizację zawartych w ww. przepisach prawa unijnego zasad stosowania warunków dla dokonywania zmian w planach uznawania. Podkreślenia zatem wymaga, że prawo krajowe realizując pkt 30 preambuły ww. rozporządzenia unijnego umożliwia dokonanie zmian do zatwierdzonych planów dochodzenia do uznania. Wynika to m.in. z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o organizacji rynków owoców [...], który stanowi, (w brzmieniu właściwym dla sprawy), że w zakresie określonym przepisami Unii Europejskiej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, zadania i kompetencje właściwego organu państwa członkowskiego wykonuje dyrektor oddziału terenowego Agencji Rynku Rolnego, zwanej dalej "Agencją", w tym dokonuje powiadomień, przekazuje informacje oraz wydaje decyzje w sprawach: zmian do zatwierdzonego planu dochodzenia do uznania wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw za organizację producentów owoców i warzyw, zwanego dalej "planem dochodzenia do uznania", z wyłączeniem zmian określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust. 2 pkt 19. Z art. 39 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 wprost wynika prawo ustawodawcy krajowego do określenia warunków, na jakich grupy producentów mogą występować z wnioskami o wprowadzenie zmian do planów w trakcie ich realizacji.
Przy czym prawo to obejmuje również określenie warunków, na jakich można wprowadzać zmiany do planów uznawania w trakcie okresu rocznego lub półrocznego bez uprzedniego zatwierdzenia ich przez właściwy organ państwa członkowskiego. Jednak ustawodawca unijny zastrzega, że zmiany te mogą kwalifikować się do objęcia pomocą tylko w przypadku, gdy grupa producentów niezwłocznie poinformuje o nich właściwy organ państwa członkowskiego. Zauważyć też należy, że termin z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy nawiązuje do końca okresu rozliczeniowego, którego dotyczy zmiana w planie dochodzenia do uznania a zatem łączy kwestię zmiany w planie (w zakresie zmiany składu osobowego grupy z możliwością doliczenia do wartości produkcji dotychczasowych członków grupy produkcji nowych członków) z perspektywą objęcia pomocą z uwzględnieniem zmiany ale wyłącznie gdy powiadomienie o zmianie nastąpi w konkretnym terminie.
Przy czym, jak z powyższych rozważań wynika, nie jest tak jak twierdzi i poddaje krytyce, autor skargi kasacyjnej, że obowiązek dostosowania planu do nowoprzyjętych członków, został ograniczony terminem uzależnionym od dnia rozpoczęcia kolejnego etapu planu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b i w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804). W rozpoznawanej sprawie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu należny jest z tytułu udziału reprezentującego organ radcy prawnego w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Organowi za udział w rozprawie nowo ustanowionego profesjonalnego pełnomocnika zasądzono koszty w wysokości 75% stawki minimalnej - 3600 zł, co dało kwotę 2700 zł.