Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 13 maja 2022 r., sygn. akt I GSK 2419/18

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 28 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 41/18, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (akt. tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 329; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę J. K.a na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 8 listopada 2017 r., nr 9016-2017-0002744-69120 w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej.

J. K. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku i wniósł o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego:

1. a) art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. wyrażającą się w braku wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz zaniechaniu dążenia do ustalenia zgodnego z prawdą stanu faktycznego sprawy oraz braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z zasadami logiki i zasadami wiedzy rolniczej, skutkującą niezasadnym uznaniem przez organ, iż skarżący przekroczył dopuszczalne normy zasilania gruntu azotem, gdy w rzeczywistości ilość azotu na hektar gruntu z uwzględnieniem rzeczywistej powierzchni użytków rolnych wykorzystywanych przez skarżącego;
2. b) art. 141 § 4 p.p.s.a. które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niedokładne zbadanie sprawy oraz niepełne i błędne ustalenie stanu faktycznego będącego przedmiotem skargi, pomijając w szczególności przedstawione w skardze wyjaśnienia skarżącego odnoszące się do wykazania zastosowania w roku 2015 prawidłowej ilości azotu, wykluczając tym samym możliwość oceny stanowiska wyrażonego przez Sąd I instancji.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

1. 1. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym - na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842; dalej: ustawa COVID-19). NSA w obecnym składzie podzielił stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwał składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020 r., sygn. II OPS 6/19 i II OPS 1/20, zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a.
2. 2. Podkreślić należy, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania reguł i ograniczeń przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego, poprzez zapobieganie, przeciwdziałanie i zwalczania COVID-19, przy czym na obecnym stanie tej pandemii, także warunki sprawowania wymiaru sprawiedliwości muszą być dostosowane do tych podstawowych wymagań.
3. 3. Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja - będąca przepisem szczególnym - modyfikuje normę zawartą w przepisie art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczenie się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, pozwalając tym samym na pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona.
4. 4. Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, gdyż nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania, jak też nie zostały spełnione warunki, wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał niniejszą sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
5. 5. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej sformułował zarzuty naruszenia przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. oraz - jako samodzielny zarzut - art. 141 § 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zakwestionowano stanowisko sądu pierwszej instancji w zakresie oceny prawidłowości oparcia ustaleń organu "na prawidłowo zebranym w sprawie materiale dowodowym, prawidłowo przeprowadzonych wyliczeniach normy azotu na hektar uprawy oraz przekroczenia przyjętej w planie nawozowym dawki azotu". Ponadto skarżący kasacyjnie stwierdził, że "mając na uwadze podniesione przez Skarżącego argumenty przywołanie wyliczeń oraz wskazanie metodologii Sąd I instancji powinien był zajęć stanowisko w zakresie podstaw odmówienia uznania za prawidłowe stanowisko Skarżącego. Brak oceny analizy przedstawionej przez Skarżącego w skardze uniemożliwia ocenę przesłanek, którymi kierował się Sąd I instancji odmawiając Skarżącemu uznania jego stanowiska za prawidłowe".
6. 6. Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów, zauważyć przede wszystkim należy, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może być - co do zasady - przedmiotem skutecznego zarzutu w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w art. 141 § 4 p.p.s.a., a nadto, gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania i na jakich podstawach (zob. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). NSA stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie niezbędne elementy konstrukcyjne określone w tym przepisie, umożliwiając stronom i NSA kontrolę tego rozstrzygnięcia.
7. 7. Podkreślić także należy, że zarzucając naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., nie można skutecznie podważyć trafności wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, jak i zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, do czego zmierza skarżący kasacyjnie w rozpoznawanej sprawie, wskazując wprost, że WSA naruszył ten przepis poprzez "niedokładne zbadanie sprawy oraz niepełne i błędne ustalenie stanu faktycznego będącego przedmiotem skargi, pomijając w szczególności przedstawione w skardze wyjaśnienia Skarżącego odnoszące się do wykazania zastosowania w roku 2015 prawidłowej ilości azotu, wykluczając tym samym możliwość oceny stanowiska wyrażonego przez Sąd". Z tego względu zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie mógł być uznany za skuteczny.
8. 8. Ponadto należy podnieść, że wbrew tezie autora skargi kasacyjnej, WSA w sposób szczegółowy poddał ocenie ustalenia organów, wskazując wprost, że organy w sposób prawidłowy dokonały analizy materiału dowodowego i wyjaśniły, w odniesieniu do których działek rolnych producent przekroczył dawki nawożenia azotem, określone w planie nawozowym sporządzonym dla gospodarstwa na 2015 rok. Oceny tej w najmniejszym nawet stopniu nie podważono w skardze kasacyjnej, gdyż szczegółowe ustalenia i rozważania sądu pierwszej instancji zostały jedynie lakonicznie uznane przez autora skargi kasacyjnej za pozbawione "oceny analizy przedstawionej przez Skarżącego w skardze", przy czym teza ta nie została uzasadniona.
9. 9. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.