Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 23 marca 2005 r. sygn. akt III SA/Łd 1041/04 oddalił skargę "[...]" Spółki z o.o. z siedzibą w Piastowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia 13 września 2004 r. nr [...]w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu podano, że w dniu 20 maja 2002 r. na podstawie JDA SAD Nr [...] importer zgłosił, celem objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, w poz. 1 - skarpety męskie i damskie bawełniane, w poz. 2 - skarpety dziecięce bawełniane oraz w poz. 3 - rajstopy damskie, kwalifikując wskazane towary do kodu PCN 6115. Podczas odprawy celnej do zgłoszenia celnego został załączony dowód pochodzenia towaru w postaci świadectwa pochodzenia na Formularzu A nr 04460027.
Ze względu na to, że w Taryfie celnej, będącej załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 146, poz. 1639), obowiązującej w dacie zgłoszenia przedmiotowego towaru do procedury dopuszczenia do obrotu, nie została określona stawka celna preferencyjna DEV dla odprawianych towarów (kod PCN 6115), świadectwo pochodzenia nr 04460027 zostało przyjęte jako dowód niepreferencyjnego pochodzenia zgłoszonych towarów i było podstawą zastosowania stawki celnej konwencyjnej. Decyzją ostateczną z dnia 3 kwietnia 2003 r. zostało zakończone postępowanie dotyczące tego zgłoszenia celnego - Dyrektor Izby Celnej w Łodzi ustalił kwotę wynikającą z długu celnego i zastosował stawkę celną.
Następnie w dniu 4 listopada 2003 r. polskie władze celne zwróciły się do chińskiej administracji celnej z prośbą o przeprowadzenie weryfikacji wskazanego świadectwa pochodzenia dołączonego do zgłoszenia celnego. Władze chińskie pismem z dnia 3 grudnia 2003 r. poinformowały, że świadectwo pochodzenia na Formularzu A nr 04460027 jest nieważne, a w wyniku przeprowadzonego badania ustalono, że chińska administracja go nie wystawiła, a pieczęć i podpis widniejący na dokumencie jest bezprawny, nielegalny.
Ujawnienie powyższej okoliczności stanowiło podstawę do wznowienia postępowania zakończonego decyzją Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia 3 kwietnia 2003 r., w oparciu o art. 241 §1, 243 § 1 i 2 oraz art. 244 § 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.
Dyrektor Izby Celnej w Łodzi w oparciu o fakturę w HL-0111/PL z dnia 2 kwietnia 2002 r. oraz dołączony do zgłoszenia celnego list załadunkowy przyjął, że objęty tym zgłoszeniem towar pochodził z Chin i decyzją z dnia 17 czerwca 2004 r. uchylił decyzję z dnia 3 kwietnia 2003 r. w części dotyczącej wymiaru długu celnego i stawki celnej i ustalił kwotę długu celnego z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej decyzją z dnia 13 września 2004 r. Dyrektor Izby Celnej w Łodzi utrzymał w mocy powyższą decyzję podnosząc, iż w dniu 24 maja 2004 r. wpłynęło pismo Spółki wraz z wystawionymi retrospektywnie w Chinach świadectwami pochodzenia na formularzach Form A nr [...] i nr [...] z dnia 14 maja 2004 r. Świadectwo nr [...] potwierdzało chińskie pochodzenie skarpet i rajstop sprzedanych odbiorcy przez firmę [...] na podstawie faktury nr SU4B8004-4B z dnia 5 marca 2004 r. Organ celny stwierdził, iż ponieważ przedmiotem importu są skarpety męskie, skarpety damskie, skarpety dziecięce oraz rajstopy damskie zakupione przez Spółkę [...] od firmy [...] na podstawie faktury nr [...] z dnia 2 kwietnia 2002 r. nie można utożsamiać przedmiotowego towaru z towarem, którego pochodzenie potwierdza przedstawione przez Spółkę świadectwo Form A nr [...] z dnia14 maja 2004 r. i podkreślił, że świadectwo to nie stanowi podstawy do zastosowania konwencyjnej stawki celnej w stosunku do sprowadzonego przez spółkę [...] towaru.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odnosząc się do zarzutów skargi nie stwierdził naruszenia przez organ celny przepisów prawa materialnego, jak również procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.
Sąd wyjaśnił, że stosownie do art. 65 § 5 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 – tekst jednolity) organ celny w okresie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego może wydawać decyzje dotyczące prawidłowości zgłoszenia celnego. Jeżeli z kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny podejmuje niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę nowe dane (art. 83 § 3 Kodeksu celnego).
Sąd uznał, że wobec powyższego organy celne były uprawnione do wystąpienia w listopadzie 2003 r. do chińskiej administracji z prośbą o zweryfikowanie świadectwa pochodzenia Form A. nr [...], przyjętego przez organ celny jako dowód niepreferencyjnego pochodzenia zgłoszonych towarów i podstawę zastosowania stawki celnej.
Skoro władze chińskie ustaliły nieważność świadectwa dołączonego do przedmiotowej partii towaru, konieczne okazało się wznowienie postępowania celem ponownego określenia kwoty długu celnego z uwzględnieniem prawidłowej stawki celnej. Zdaniem Sądu, postępowanie organu po wznowieniu postępowania było prawidłowe. Strona została powiadomiona o wznowieniu postępowania i wyznaczono jej siedmiodniowy termin do zapoznania się z materiałem dowodowym.
W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał, iż wystawione w Chinach retrospektywne świadectwo pochodzenia nr [...] z dnia 14 maja 2004 r. potwierdza chińskie pochodzenie skarpet i rajstop wyeksportowanych przez inną firmę niż sprzedawca oznaczony w świadectwie pochodzenia Form A nr [...] z dnia 2 kwietnia 2002 r., na co wskazywała również podana w wystawionym retrospektywnie świadectwie inna faktura sprzedaży towaru (z dnia 5 marca 2004 r.) niż ta, która dołączona została do zgłoszenia celnego. Z tych względów Sąd uznał za słuszny wniosek organu, że świadectwo Form A nr A 4 JS 83-668 nie stanowi podstawy do zastosowania konwencyjnej stawki celnej w stosunku do sprowadzonego przez stronę towaru.
Zdaniem Sądu, zgromadzony przez organ materiał dowodowy, uzupełniony retrospektywną dokumentacją złożoną przez importera, wyjaśniał w sposób wystarczający okoliczności sprawy, wobec czego zbędne było żądanie dodatkowych dokumentów potwierdzających pochodzenie towarów. W ocenie Sądu nie zasługuje więc na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 121, art. 122 i art.187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U Nr 137, poz.926 ze zm.), bowiem organ badając sprawę rozpoznał i ocenił wnikliwie i prawidłowo materiał dowodowy przedstawiony przez stronę skarżącą oraz uzyskany w drodze czynności podjętych z urzędu.
Sąd stwierdził również, że zgłoszone w skardze prawdopodobieństwo dołączenia przez kontrahenta zagranicznego błędnej faktury nie zostało w żaden sposób uprawdopodobnione. Tym samym nie było podstaw, by organ dokonywał w trybie art. 19 § 2 Kodeksu celnego ustaleń w powyższym zakresie i zwracał się do importera o wyjaśnienie wątpliwości.
Zarzut stronniczego odrzucenia w trakcie orzekania przez organ celny drugiej opinii biegłego nie został, zdaniem Sądu, w uzasadnieniu skargi w ogóle wyjaśniony. Strona skarżąca nie wskazała jaka opinia została odrzucona, na czym polegać miałaby stronniczość organu i czy ewentualne odrzucenie opinii miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Tym samym brak było podstaw do uznania zasadności powyższego zarzutu.
Ponadto, w ocenie Sądu, analiza przedłożonych przez Spółkę dokumentów nie wymagała specjalistycznych wiadomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podkreślił, że wydanie kilku decyzji celnych w sprawie nie było spowodowane nieprawidłowym działaniem organów celnych, lecz złożeniem przez strony nierzetelnej dokumentacji dotyczącej zgłoszonego towaru.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku [...] Spółka z o.o. z siedzibą w Piastowie wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten Sąd oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej w Łodzi kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:
- 1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie:
- - art. 19 § 2 Kodeksu celnego poprzez niezażądanie dodatkowych dowodów potwierdzających pochodzenie towarów, mimo wątpliwości co do pochodzenia towarów;
- 2. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- - art. 122 Ordynacji podatkowej w wyniku niepodjęcia przez organ celny wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy;
- - art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w wyniku nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego zebranego w sprawie.
W uzasadnieniu skarżąca podniósła, że zgodnie z art. 19 ust. 2 Kodeksu celnego organ celny miał obowiązek zwrócić się do importera o przedstawienie dodatkowych dokumentów celnych, a gdy okazało się, że istnieje niezgodność w dokumentacji zgromadzonej przez organ celny skierować jeszcze raz do importera prośbę o wyjaśnienie wątpliwości, jakie się pojawiły. Zdaniem strony, istniała możliwość dołączenia przez nielojalnego kontrahenta, oprócz błędnego świadectwa, również błędnej faktury. Organ celny winien zwrócić się do importera w powyższej kwestii i dać możliwość wyjaśnienia tej okoliczności.
Skarżąca zarzuciła, że w dotychczasowym postępowaniu nie dokonano sprawdzenia próbek towarów, w wyniku czego mogłoby się okazać, że towary posiadają naszywki informujące o kraju pochodzenia.
Strona podniosła również, że skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny nie miał wątpliwości co do chińskiego pochodzenia towaru, stawka celna powinna wynosić 30% a nie zostać określona w podwójnej wysokości, jak to miało miejsce w przedmiotowej decyzji.
Zdaniem skarżącej, przeprowadzone postępowanie celne nie doprowadziło do wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych. Organ celny wydał decyzję sprzeczną z prawem i posiadanymi dokumentami. Wszystkie podjęte przez niego czynności w zakresie stosowania przepisów zostały dokonane w subiektywny i stronniczy sposób. W wyniku takiego działania został naruszony art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów, co wymaga przestrzegania przez organ przepisów procesowych oraz prawidłowego stosowania przepisów prawa materialnego, z uwzględnieniem szczególnie zasady bezstronności w postępowaniu.
Dyrektor Izby Celnej w Łodzi uznał skargę kasacyjną za bezzasadną.
Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej organ wyjaśnił, że uznał za zbędne żądanie dodatkowych dokumentów potwierdzających pochodzenie towarów, gdyż zgromadzony materiał precyzował pochodzenie towarów w sposób wystarczający. Importer natomiast, jak wynika z treści świadectwa wystawionego retrospektywnie, nie był w stanie udokumentować odpowiednio zastosowania w stosunku do sprowadzonego towaru stawki celnej konwencyjnej. Sugerowane przez importera dołączenie przez kontrahenta błędnej faktury nie zostało uprawdopodobnione. Kwestię tę importer podniósł dopiero na etapie skargi, wcześniej zapewne uznając, że przedstawienie jakiegokolwiek świadectwa wystawionego retrospektywnie organ uzna za wystarczające.
Dyrektor Izby Celnej w Łodzi uznał za bezzasadne zarzuty naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej stwierdzając, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone przez organ celny prawidłowo.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki wymienione w § 2 tego przepisu w przedmiotowej sprawie nie zachodzą.
W niniejszej sprawie skargę kasacyjną oparto na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a., tj. zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym rozważania należy rozpocząć od oceny zasadności zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, gdyż zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą podlegać ocenie dopiero wtedy, gdy postępowanie sądowe nie jest dotknięte nieważnością, a stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwa zastrzeżeń.
Skarżąca Spółka, wskazując na uchybienie przepisom postępowania zarzuciła naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej w wyniku niepodjęcia przez organ celny wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także art. 187 § 1 tej ustawy w wyniku nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego zebranego w sprawie.
Zarzuty te są niezasadne. Sądy administracyjne kontrolując legalność zaskarżonych aktów lub czynności administracyjnych prowadzą bowiem postępowanie według przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z tym przepisy Ordynacji podatkowej regulujące postępowanie przed organami podatkowymi, które na mocy art. 262 Kodeksu celnego stosuje się do postępowania w sprawach celnych, nie mogły być przez Wojewódzki Sąd Administracyjny bezpośrednio naruszone, gdyż sąd ich nie stosuje. Można byłoby mówić jedynie o ich naruszeniu przez wadliwą ocenę ich stosowania przez organ. Oba powyższe zarzuty zostały postawione organom, nie zaś Sądowi, a jak wynika z zaskarżonego wyroku Sąd I instancji odniósł się do tych zarzutów i zasadnie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, iż organy celne nie naruszyły wskazanych przepisów postępowania przyjmując, iż postępowanie celne w sposób prawidłowy i dostateczny wyjaśniło wszystkie okoliczności faktyczne i prowadzone było w sposób budzący zaufanie do organów celnych.
Za bezzasadny należy również uznać zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 19 § 2 Kodeksu celnego poprzez niezażądanie dodatkowych dowodów potwierdzających pochodzenie towarów, mimo wątpliwości co do ich pochodzenia.
Należy podnieść iż delegacja ustawowa zawarta w § 2 art. 19 Kodeksu celnego była podstawą wydania rozporządzenia z dnia 21 października 1997 r. w sprawie określenia reguł preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego udokumentowania (Dz. U. Nr 134, poz. 886). Zgodnie z § 29 ust 1 i 2 tego rozporządzenia "w celu sprawdzenia autentyczności dokumentu stanowiącego dowód pochodzenia towarów lub prawidłowości danych w nim zawartych, organ celny, przez okres 3 lat od daty wydania dokumentu, może skierować do właściwych organów kraju korzystającego wniosek o przeprowadzenie weryfikacji tego dokumentu wraz z jego oryginałem lub fotokopią, lub o przekazanie dokumentów na podstawie których wystawiono weryfikowany dokument lub na których podstawie towar został wywieziony z kraju korzystającego. Odpowiedź organów kraju korzystającego powinna zawierać takie informacje, które pozwolą na stwierdzenie czy weryfikowane dokumenty są autentyczne i zawierają prawidłowe dane.
Nie ulega wątpliwości w sprawie, iż przedstawiony do odprawy celnej dowód pochodzenia okazał się dowodem nieautentycznym. Nie spełniał bowiem wymogów o jakich mowa w § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w spawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego udokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenia musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. z dnia 24 października 1997 r.). W takiej sytuacji, zgodnie z ust. 10 części Pierwszej "postanowienia wstępne" d Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 września 2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. Nr 117, poz. 1250) do towarów wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik nr 3 do rozporządzenia z dnia 15 października 1997 r. stosuje się stawkę celną autonomiczną lub stawką celną konwencyjną, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej.
Zakwestionowanie przez organy celne załączonego do zgłoszenia celnego Formularza A nie pozbawiało strony skarżącej prawa do późniejszego (retrospektywnego) przedłożenia prawidłowego formularza, co też strona skarżąca uczyniła przedkładając dowód pochodzenia z dnia 14 maja 2004 r. Dowód ten, podobnie jak i dowód załączony pierwotnie do zgłoszenia celnego nie odpowiadał wymogom prawa zarówno co do opisu towaru jak i nazwy kontrahenta.
Wbrew stanowisku wyrażonemu przez stronę skarżącą w uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ celny nie ma obowiązku zwracania się do importera o przedstawienie kolejnych dodatkowych dokumentów celnych, ponieważ obowiązek złożenia wszystkich dokumentów istnieje po stronie podmiotu dokonującego zgłoszenia celnego i winien być zrealizowany wraz z tym zgłoszeniem. Niezależnie od tego należy zauważyć, że organ - uznając, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy precyzował pochodzenie towaru w sposób wystarczający – nie miał obowiązku skierowania do strony żądania złożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających pochodzenie towarów.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji zasadnie uznał, że przeprowadzone postępowanie celne w sposób dostateczny wyjaśniło wszystkie okoliczności faktyczne i było prowadzone, zgodnie z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, w sposób budzący zaufanie do organów celnych.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.