Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 9 lutego 2005 r. sygn. akt III SA/Łd 803/04 oddalił skargę "[...]" Spółki z o.o. z siedzibą w Piastowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia 30 czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.
W dniu 20 maja 2002 r. na podstawie [...] importer zgłosił, celem objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, podkoszulki damskie i męskie, kwalifikując wskazane towary do kodu PCN 6109. Podczas odprawy celnej do zgłoszenia celnego został załączony dowód pochodzenia towaru w postaci świadectwa pochodzenia na Formularzu A nr [...] z 4 kwietnia 2002 r.
W wyniku weryfikacji zgłoszenia celnego Naczelnik Urzędu Celnego I w Łodzi decyzją z dnia 11 czerwca 2002 r. uznał je za nieprawidłowe w zakresie dotyczącym wartości celnej towaru i obejmując towar procedurą dopuszczenia do obrotu zmienił elementy zgłoszenia w ten sposób, że w poz. 1 koszulki męskie polo 54% bawełna, 46% poliester (kod 6105), w poz. 2 - koszulki męskie 54% bawełna, 46% poliester (kod 6109), w poz. 3 - bluzki damskie 100% bawełna (kod 6106), w poz. 4 bluzki damskie -95% jedwab, 5% elesten (kod 6106), określił wysokość długu celnego, ustalając wartość celną przedmiotowych towarów na podstawie art. 29 w związku z art. 23 § 7 Kodeksu celnego.
Dyrektor Izby Celnej w Łodzi decyzją z dnia 11 września 2002 r. uchylił w całości powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, uzasadniając to koniecznością przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części.
Naczelnik Urzędu Celnego I w Łodzi decyzją z dnia 17 stycznia 2003 r. ponownie uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości towaru oraz kwoty wynikającej z długu celnego i określił tę kwotę.
Następnie decyzją z dnia 24 czerwca 2003 r. Dyrektor Izby Celnej w Łodzi utrzymał powyższą decyzję w mocy.
Ze względu na to, że w Taryfie celnej, będącej załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 146, poz. 1639), obowiązującej w dacie zgłoszenia przedmiotowego towaru do procedury dopuszczenia do obrotu, nie została określona stawka celna preferencyjna DEV dla odprawianych towarów (kod PCN 6105, 6106, 6109), załączone świadectwo pochodzenia zostało przyjęte jako dowód niepreferencyjnego pochodzenia zgłoszonych towarów i było podstawą zastosowania stawki celnej konwencyjnej.
Następnie w dniu 5 listopada 2003 r. polskie władze celne zwróciły się do chińskiej administracji celnej z prośbą o przeprowadzenie weryfikacji wskazanego świadectwa pochodzenia. Władze chińskie pismem z dnia 3 grudnia 2003 r. poinformowały, że świadectwo pochodzenia na Formularzu A nr [...]jest nieważne, a w wyniku przeprowadzonego badania ustalono, że chińska administracja go nie wystawiła, a pieczęć i podpis widniejący na dokumencie jest bezprawny, nielegalny.
Ujawnienie powyższej okoliczności stanowiło podstawę do wznowienia, w oparciu o art. 241 §1, 243 § 1 i 2 oraz art. 244 § 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia 24 czerwca 2003 r. Wznowienie postępowania spowodowane było koniecznością ponownego określenia kwoty długu celnego z uwagi na rodzaj zastosowanej stawki celnej. Status zgłoszonych przez importera do procedury dopuszczenia do obrotu towarów według konwencyjnych stawek celnych był niezgodny ze stanem faktycznym.
Wobec tego, że wynik weryfikacji przedłożonego przez stronę świadectwa pochodzenia okazał się negatywny, Dyrektor Izby Celnej w Łodzi przyjął jako dowód pochodzenia odprawionych towarów zapis o kraju pochodzenia towarów z Chin umieszczony w dokumentach handlowych dołączonych do zgłoszenia celnego oraz liście załadunkowym, i wydał w dniu 18 marca 2004 r. decyzję, którą uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia 24 czerwca 2003 r. w części dotyczącej wymiaru długu celnego i stawki celnej, ustalając kwotę długu celnego z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej decyzją z dnia 30 czerwca 2004 r. Dyrektor Izby Celnej w Łodzi utrzymał w mocy powyższą decyzję. Organ celny podał, iż w dniu 24 maja 2004 r. wpłynęło pismo Spółki wraz z wystawionymi retrospektywnie w Chinach świadectwami pochodzenia na formularzach Form A nr [...] i nr [...] z dnia 14 maja 2004 r. Świadectwo nr [...] potwierdzało chińskie pochodzenie skarpet i rajstop sprzedanych odbiorcy przez firmę [...] na podstawie faktury nr SU4B8004-4B z dnia 5 marca 2004 r. Świadectwo nr [...] potwierdzało chińskie pochodzenie odzieży T-Shirtów i podkoszulków wyeksportowanych przez firmę [...] sprzedawanych odbiorcy na podstawie faktury nr [...] z 5 marca 2004 r. Organ celny stwierdził, iż ponieważ przedmiotem importu są koszulki męskie polo, koszulki męskie i bluzki damskie zakupione przez Spółkę [...] od firmy [...]na podstawie faktury nr [...] z dnia 4 kwietnia 2002 r. nie można utożsamiać przedmiotowego towaru z towarem, którego pochodzenie potwierdza przedstawione przez Spółkę świadectwo Form A nr [...] z dnia14 maja 2004 r. Dyrektor Izby Celnej w Łodzi uznał, że świadectwo to nie stanowi podstawy do zastosowania konwencyjnej stawki celnej w stosunku do sprowadzonego przez spółkę [...] towaru.
Rozpatrując skargę Spółki Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie stwierdził naruszenia przez organ celny przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.
Sąd wyjaśnił, że stosownie do art. 65 § 5 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 - tekst jednolity) organ celny w okresie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego może wydawać decyzje dotyczące prawidłowości zgłoszenia celnego. Jeżeli z kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny podejmuje niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę nowe dane (art. 83 § 3 Kodeksu celnego).
Sąd uznał, że wobec powyższego organy celne były uprawnione do wystąpienia w listopadzie 2003 r. do chińskiej administracji z prośbą o zweryfikowanie świadectwa pogodzenia Form A. nr [...], przyjętego przez organ celny jako dowód niepreferencyjnego pochodzenia zgłoszonych towarów i podstawę zastosowania stawki celnej.
Skoro władze chińskie ustaliły nieważność świadectwa dołączonego do przedmiotowej partii towaru, konieczne okazało się wznowienie postępowania celem ponownego określenia kwoty długu celnego z uwzględnieniem prawidłowej stawki celnej. Zdaniem Sądu, postępowanie organu po wznowieniu postępowania było prawidłowe. Strona została powiadomiona o wznowieniu postępowania i wyznaczono jej siedmiodniowy termin do zapoznania się z materiałem dowodowym.
W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał, iż wystawione w Chinach retrospektywne świadectwo pochodzenia nr [...] z dnia 14 maja 2004 r. potwierdza chińskie pochodzenie towarów wyeksportowanych przez inną firmę niż sprzedawca oznaczony w świadectwie pochodzenia Form A nr [...], na co wskazywała również podana w wystawionym retrospektywnie świadectwie inna faktura sprzedaży towaru niż ta, która dołączona została do zgłoszenia celnego. Z tych względów Sąd uznał za słuszny wniosek organu, że świadectwo Form A nr [...] nie stanowi podstawy do zastosowania konwencyjnej stawki celnej w stosunku do sprowadzonego przez stronę towaru.
Zdaniem Sądu, zgromadzony przez organ materiał dowodowy, uzupełniony retrospektywną dokumentacją złożoną przez importera, wyjaśniał w sposób wystarczający okoliczności sprawy, wobec czego zbędne było żądanie dodatkowych dokumentów potwierdzających pochodzenie towarów. W ocenie Sądu nie zasługuje więc na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 121, art. 122 i art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U Nr 137, poz. 926 ze zm.), bowiem organ badając sprawę rozpoznał i ocenił wnikliwie i prawidłowo materiał dowodowy przedstawiony przez stronę skarżącą oraz uzyskany w drodze czynności podjętych z urzędu.
Sąd stwierdził również, że zgłoszone w skardze prawdopodobieństwo dołączenia przez kontrahenta zagranicznego błędnej faktury nie zostało w żaden sposób uprawdopodobnione. Tym samym nie było podstaw, by organ dokonywał w trybie art. 19 § 2 Kodeksu celnego ustaleń w powyższym zakresie i zwracał się do importera o wyjaśnienie wątpliwości.
Zarzut stronniczego odrzucenia w trakcie orzekania przez organ celny drugiej opinii biegłego nie został, zdaniem Sądu, w uzasadnieniu skargi w ogóle wyjaśniony. Strona skarżąca nie wskazała jaka opinia została odrzucona, na czym polegać miałaby stronniczość organu i czy ewentualne odrzucenie opinii miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Tym samym brak było podstaw do uznania zasadności powyższego zarzutu.
Ponadto, w ocenie Sądu, analiza przedłożonych przez Spółkę dokumentów nie wymagała specjalistycznych wiadomości.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku [...] Spółka z o.o. z siedzibą w Piastowie wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten Sąd oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej w Warszawie kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:
- 1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie:
- - art. 19 § 2 Kodeksu celnego poprzez niezażądanie dodatkowych dowodów potwierdzających pochodzenie towarów, mimo wątpliwości co do pochodzenia towarów;
- 2. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy:
* art. 122 Ordynacji podatkowej w wyniku niepodjęcia przez organ celny wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy;
* art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w wyniku nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego zebranego w sprawie.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zgodnie z art. 19 ust. 2 Kodeksu celnego organ celny miał obowiązek zwrócić się do importera o przedstawienie dodatkowych dokumentów celnych, a gdy okazało się, że istnieje niezgodność w dokumentacji zgromadzonej przez organ celny skierować jeszcze raz do importera prośbę o wyjaśnienie wątpliwości, jakie się pojawiły. Zdaniem strony, istniała możliwość dołączenia przez nielojalnego kontrahenta, oprócz błędnego świadectwa, również błędnej faktury. Organ celny nie zwrócił się do importera w powyższej kwestii, w związku z czym importer nie miał możliwości wyjaśnienia tej okoliczności.
Skarżąca zarzuciła, że w dotychczasowym postępowaniu nie dokonano sprawdzenia próbek towarów, w wyniku czego mogłoby się okazać, że towary posiadają naszywki informujące o kraju pochodzenia.
Strona podniosła również, że skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny nie miał wątpliwości co do chińskiego pochodzenia towaru, stawka celna powinna wynosić 30%, a nie zostać określona w podwójnej wysokości, jak to miało miejsce w przedmiotowej decyzji.
Zdaniem skarżącej, przeprowadzone postępowanie celne nie doprowadziło do wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych. Organ celny wydał decyzję sprzeczną z prawem i posiadanymi dokumentami. Wszystkie podjęte przez niego czynności w zakresie stosowania przepisów zostały dokonane w subiektywny i stronniczy sposób. W wyniku takiego działania został naruszony art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów, co wymaga przestrzegania przez organ przepisów procesowych oraz prawidłowego stosowania przepisów prawa materialnego, z uwzględnieniem szczególnie zasady bezstronności w postępowaniu.
Dyrektor Izby Celnej w Łodzi uznał skargę kasacyjną za bezzasadną.
Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej organ wyjaśnił, że uznał za zbędne żądanie dodatkowych dokumentów potwierdzających pochodzenie towarów, gdyż zgromadzony materiał precyzował pochodzenie towaru w sposób wystarczający. Importer natomiast, jak wynika z treści świadectwa wystawionego retrospektywnie, nie był w stanie udokumentować odpowiednio zastosowania w stosunku do sprowadzonego towaru stawki celnej konwencyjnej. Sugerowane przez importera dołączenie przez kontrahenta błędnej faktury nie zostało uprawdopodobnione. Kwestię tę importer podniósł dopiero na etapie skargi, wcześniej zapewne uznając, że przedstawienie jakiegokolwiek świadectwa wystawionego retrospektywnie organ uzna za wystarczające.
Dyrektor Izby Celnej w Łodzi uznał za bezzasadne zarzuty naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej stwierdzając, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone przez organ celny prawidłowo.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpatruje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie okoliczności przesądzające o nieważności postępowania, określone w art. 183 § 2 ww. ustawy. Stwierdziwszy iż w niniejszej sprawie okoliczności te nie miały miejsca, Sąd przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej - naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 19 § 2 Kodeksu celnego przez niezażądanie dodatkowych dowodów potwierdzających pochodzenie towarów, mimo wątpliwości co do pochodzenia towarów, które to zaniechanie doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania.
Nie ulega wątpliwości, że ustalenie przez organy celne pochodzenia towarów dokonywane jest jedynie na podstawie dowodu pochodzenia towarów. Delegacja ustawowa zawarta w § 2 art. 19 Kodeksu celnego była podstawą wydania rozporządzenia z dnia 21 października 1997 r. w sprawie określenia reguł preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania (Dz.U. Nr 134, poz. 886). Zgodnie z § 29 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia "w celu sprawdzenia autentyczności dokumentu stanowiącego dowód pochodzenia towarów lub prawidłowości danych w nim zawartych, organ celny, przez okres 3 lat od daty wydania dokumentu, może skierować do właściwych organów kraju korzystającego wniosek o przeprowadzenie weryfikacji tego dokumentu, wraz z jego oryginałem lub fotokopią, lub o przekazanie dokumentów, na których podstawie wystawiono weryfikowany dokument, lub na których podstawie towar został wywieziony z kraju korzystającego.
Odpowiedź organów kraju korzystającego powinna zawierać takie informacje, które pozwolą na stwierdzenie, czy weryfikowane dokumenty są autentyczne i zawierają prawidłowe dane". Nie ulega wątpliwości w sprawie, iż przedstawiony do odprawy celnej dowód pochodzenia okazał się dowodem nieautentycznym. Nie spełniał bowiem wymogów o jakich mowa w § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. z dnia 24 października 1997 r.). W takiej sytuacji, zgodnie z ust. 10 części Pierwszej "postanowienia wstępne" do Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 11 grudnia 2001 r. oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 września 2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz.U.
Nr 117, poz.1250) do towarów wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik nr 3 do rozporządzenia z 15 października 1997 r. stosuje się stawkę celną autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej.
Należy zauważyć, że strona skarżąca zdaje się nie odróżniać uprawnień jakie płyną z przedłożenia prawdziwego i prawidłowo wypełnionego Formularza A od ustalenia przez organy kraju pochodzenia towaru. W pierwszym wypadku mamy do czynienia ze stawkami celnymi konwencyjnymi, w drugim zaś - korzystając z Taryfy celnej określamy stawkę autonomiczną, ale tylko wówczas, gdy jest wyższa od konwencyjnej. W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że stawka celna autonomiczna wynosiła 60%, a stawka konwencyjna 18%.
Zakwestionowanie przez organy celne załączonego do zgłoszenia celnego Formularza A nie pozbawiało strony skarżącej prawa do późniejszego (retrospektywnego) przedłożenia prawidłowego formularza, co też strona skarżąca uczyniła przedkładając dowód pochodzenia z dnia 14 maja 2004 r. Dowód ten, podobnie jak i dowód załączony pierwotnie do zgłoszenia celnego nie odpowiadał wymogom prawa zarówno co do opisu towaru, jak i nazwy kontrahenta. Te okoliczności też nie są przez skarżącą kwestionowane. Stoi ona natomiast na stanowisku, że organy miały obowiązek dalszego poszukiwania dowodu potwierdzającego pochodzenie towaru, a poprzestając na dowodach przestawionych przez stronę nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy czym naruszyły art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej.
W pierwszym rzędzie należy zauważyć, że do obowiązków organów celnych należy jedynie weryfikacja przedstawionych dowodów pochodzenia. Nie mają natomiast one obowiązku poszukiwania dowodów, by uzyskać dla strony zastosowanie korzystniejszej stawki celnej. Jest oczywistym, że to na importerze ciąży obowiązek przedłożenia właściwych dokumentów, z treści których wywodzi swoje prawa. Trudno więc podzielić zarzut skargi kasacyjnej w tym zakresie, abstrahując już od tego, iż to nie przepisy Ordynacji podatkowej były podstawą orzekania Sądu I instancji.
Podniesione dotychczas powody uzasadniały oddalenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 183 § 1 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego wydano w oparciu o przepis art. 203 pkt 2 ww. ustawy.