Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 15 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 62/18 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369, obecnie: Dz.U. z 2022r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę T. Z. (dalej też: "strona", "skarżący") na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej też: "Dyrektor ARiMR", "organ II instancji") z [...] grudnia 2017 r., w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.
Decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. (dalej też: "organ I instancji") odmówił T. Z. przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożył na producenta sankcję w wysokości 31.313,13 zł, odmówił przyznania płatności na zazielenienie, odmówił płatności redystrybucyjnej (dodatkowej), przyznał płatność do bydła w wysokości 4.843,05 zł, przyznał płatność do krów w wysokości 8.987,06 zł oraz przyznał kwotę zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 71,96 zł.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ I instancji odmówił producentowi przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenienie i płatności redystrybucyjnej, albowiem - w oparciu dokumenty pozyskane w toku postępowania o przyznania płatności na rok 2015 (pismo z dnia [...] listopada 2015 r. Aeroklubu S., oraz pismo z dnia [...] grudnia 2015 r. Prezesa U. L.) stwierdził, że całe powierzchnie działek nr [........] nie kwalifikują się do płatności, ponieważ stanowią teren lotniska, zaś regulacja § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r., poz. 351 ze zm.; dalej zwanego "rozporządzeniem szczegółowym") nakazuje uznawanie m.in. terenów lotnisk za obszary wykorzystywane głównie do prowadzenia działalności pozarolniczej.
Sprawia to, że nie można zaliczyć gruntów wchodzących w skład takiego obiektu do kwalifikujących się hektarów w rozumieniu regulacji art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE.L.2013.347.608; dalej zwanego "rozporządzeniem nr 1307/2013"), a co za tym idzie - nie można ich uznać za uprawnione do jednolitej płatności obszarowej i płatności powiązanych w oparciu o art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1551 ze zm.; dalej zwanej "ustawą o płatnościach").
Ponadto organ I instancji wskazał, że w przypadku działek rolnych [...] i [...] (o łącznej deklarowanej powierzchni 1,37 ha), zlokalizowanych na działkach ewidencyjnych nr [....], obszar kwalifikowany do płatności (PEG) wynosi 0,00 ha, co ustalono w ramach kontroli administracyjnej wniosku.
W zakresie płatności do bydła organ I instancji wskazał, że do płatności zatwierdzono 21 z zadeklarowanych 24 sztuk zwierząt. Jedna sztuka nie przebywała w siedzibie stada producenta przez wymagany minimalny okres 30 dni, o czym producent powiadomił organ, w związku z czym zwierzę to podlegało wykluczeniu, ale nie zostało uznane za zawyżające deklarację. Dwie kolejne sztuki urodziły się po dniu 15 maja 2016 r., wobec czego nie mogły zostać uznane za kwalifikujące się do płatności, zaś ich zgłoszenie we wniosku organ I instancji uznał za przedeklarowanie, podlegające sankcjom, polegającym na obniżeniu należnej płatności na podstawie art. 31 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48 ze zm.).
Natomiast w odniesieniu do płatności związanej do krów organ I instancji wskazał, że z zadeklarowanych we wniosku do przyznania płatności 28 zwierząt wszystkie kwalifikują się do płatności. Organ wyjaśnił również podstawy prawne przyznania producentowi płatności z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.
W następstwie rozpoznania odwołania skarżącego, decyzją z [...] grudnia 2017 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Oddalając skargę na powyższą decyzję wskazanym na wstępie wyrokiem z 15 marca 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności zauważył, że spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odmiennej oceny przez organy oraz skarżącego możliwości zakwalifikowania do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych o numerach: [....]. Podkreślił, że kwestie dotyczące płatności do zwierząt pozostawały poza sporem. Z kolei działki znajdujące się w granicy lotniska Szczecin [...] były użytkowane przez zarządzającego na podstawie umowy użyczenia między Gminą Miasta Szczecin a Aeroklubem [...], co zdaniem organu oznaczało, że wchodzą w skład lotniska i jako takie są obszarami wykorzystywanymi głównie do działalności pozarolniczej.
Natomiast, zdaniem skarżącego, skoro z informacji Aeroklubu [...] z [...] listopada 2015 r. wynika, że działki te w całości lub części nie są wykorzystywane do prowadzenia działalności związanej z działalnością lotniczą, a skarżący wykonuje na nich zabiegi agrotechniczne, to do gruntów tych płatności powinny być przyznane.
Sąd I instancji, uznając stanowisko skarżącego za nieprawidłowe, przywołał treść art. 32 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. (Dz.U.UE.L.2013.347.608), który traktuje o aktywacji uprawnienia do płatności, ust. 2 tego artykułu zawierający definicję kwalifikującego się hektara, a także ust. 3 mówiący o użytkach rolnych gospodarstwa rolnego wykorzystywanych także do prowadzenia działalności pozarolniczej. WSA przypomniał, że w przytoczonym § 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz.U. z 13 marca 2015r.) normodawca wskazał, że lotniska, boiska sportowe i pola golfowe uznaje się za obszary, które są wykorzystywane głównie do prowadzenia działalności pozarolniczej, o których mowa w art. 32 ust. 3 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013.
Tym samym lotniska zostały uznane wprost za obszary, które są wykorzystywane głównie do prowadzenia działalności pozarolniczej. WSA wskazał, że sporne działki - wbrew twierdzeniom skarżącego - wchodzą w skład lotniska, bowiem zgodnie z pismem Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z [...] grudnia 2015r. działki ewidencyjne [.....] znajdują się w granicy lotniska Szczecin [...], a stosownie do treści art. 21 ust. 2 pkt 8 ustawy z 3 lipca 2002r. Prawo lotnicze (Dz.U. z 2017r., poz. 959 ze zm.), do zadań i kompetencji tego organu należy prowadzenie rejestru lotnisk. Według Sądu I instancji w świetle treści powyższych przepisów, jeżeli dany obszar znajduje się w obrębie lotniska obojętne jest czy obszar ten jest wykorzystywany jako lotnisko i w jakim zakresie. Organy przyznające płatności nie mają kompetencji do oceny czy prowadzona faktycznie na obszarze znajdującym się w obrębie lotniska działalność rolnicza jest główną działalnością prowadzoną na tym obszarze czy też nie.
Nie mają także kompetencji do oceny czy dany obszar jest lotniskiem. Zatwierdzony przez ministra właściwego do spraw transportu plan generalny lotniska jest dokumentem niezbędnym przy uzyskaniu zgody na jego założenie (art. 55 ust. 1 i 3 pkt 2a Prawa lotniczego), dokument ten po uzyskaniu zgody na założenie lotniska pozostaje w rejestrze lotnisk cywilnych (art. 58 ust. 1 i 2 Prawa lotniczego). Tym samym w opinii WSA organy w przedmiotowej sprawie nie mogły naruszyć art. 2 pkt 4 Prawa lotniczego przez niezasadne uznanie spornego obszaru za lotnisko skoro były związane informacją właściwego organu o tym, że dane działki znajdują się w obrębie lotniska. Za niezasadne uznał również zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.
T. Z. w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości, przeprowadzenie rozprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
- I. Naruszenie przepisów prawa procesowego, t.j:
- a) art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. wyrażające się w braku wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz zaniechaniu dążenia do ustalenia zgodnego z prawdą stanu faktycznego sprawy prowadzące do uznania przez Sąd I instancji, że teren objęty wnioskiem o przyznanie płatności znajdował się na terenie lotniska, gdy w rzeczywistości z terenu lotniska wyłączone są powierzchnie które nie są przeznaczone do wykonywania startów i lądowań i naziemnego ruchu statków powietrznych.
- II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, t.j.:
- a) art. 32 ust. 3 lit. b) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. UE L 347 z 20.12.2013r. ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem nr 1307/2013, w związku z § 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu, polegające na jego wadliwej wykładni prowadzącej do wykluczenia z prawa do płatności gruntów wykorzystywanych rolniczo ze względu na jego położenie, mimo że na terenie objętym wnioskiem nie jest prowadzona działalność lotnicza i grunt ten nie służy realizacji zadań lotniska;
- b) art. 2 pkt 4 ustawy Prawo lotnicze przez ich niewłaściwą wykładnię prowadzącą do błędnego zakwalifikowania do lotniska terenu, który nie jest przeznaczony do wykonywania startów, lądowań i naziemnego lub nawodnego ruchu statków powietrznych, wraz ze znajdującymi się w jego granicach obiektami i urządzeniami budowlanymi o charakterze trwałym, wpisany do rejestru lotnisk, w sytuacji, gdy prowadzona jest na tym terenie jedynie działalność rolnicza.
Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Niniejsza skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2021r., poz. 2095 ze zm.).
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Przystępując do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej należy tę ocenę poprzedzić koniecznym w rozpatrywanej sprawie wyjaśnieniem, że prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych jest o tyle istotne, że zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego kasacyjnie zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny, dokonując kontroli powyższego wyroku WSA i akceptując treść rozstrzygnięcia tego Sądu, jako zgodnego z prawem, na wstępie rozważań dotyczących zarzutów skarżącego kasacyjnie uznaje za niezbędne wskazanie istotnych elementów normatywnych, a dotyczących przed wszystkim charakteru prawnego gruntów, które - zdaniem strony skarżącej kasacyjnie - mogą stanowić grunty, które mogą być wykorzystywane dla działalności rolniczej.
Podnosząc w pkt II a) petitum skargi kasacyjnej naruszenie art. 32 ust. 3 lit. b Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. UE L 347 z 20.12.2013r. ze zm.), w związku z § 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu, zarzucono jego błędną wykładnię prowadzącą do wykluczenia z prawa do płatności gruntów wykorzystywanych rolniczo ze względu na jego położenie, mimo że na terenie objętym wnioskiem nie jest prowadzona działalność lotnicza i grunt ten nie służy realizacji zadań lotniska.
Zarzutu tego nie sposób podzielić.
Sąd I Instancji prawidłowo zinterpretował wzmiankowane przepisy a w efekcie słusznie stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie skarżący nie spełnia warunków do przyznania wnioskowanej płatności, gdyż zakwestionowane obszary deklarowanych działek rolnych nie można uznać za "kwalifikujące się hektary" w rozumieniu art. 32 ust. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013r., co w myśl art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich jest jedną z koniecznych przesłanek do uzyskania przedmiotowej płatności. Należy zatem wskazać, że w art. 32 ust. 3 ww. rozporządzenia nr 1307/2013 unijny prawodawca zawarł następującą regulację:
"Do celów ust. 2 lit. a): a) w przypadku gdy użytki rolne gospodarstwa rolnego wykorzystywane są także do prowadzenia działalności pozarolniczej, obszar ten uznaje się za wykorzystywany głównie do prowadzenia działalności rolniczej, pod warunkiem że jej prowadzenie nie jest znacząco utrudnione przez intensywność, charakter, okres trwania i harmonogram działalności pozarolniczej; b) państwa członkowskie mogą sporządzić wykaz obszarów, które są wykorzystywane głównie do prowadzenia działalności pozarolniczej. Państwa członkowskie ustanawiają kryteria wykonania niniejszego ustępu na swoim terytorium."
Stosownie do przytoczonych powyżej regulacji za kwalifikujący się hektar mogą być uznane użytki rolne gospodarstwa rolnego wykorzystywane nie tylko wyłącznie do działalności rolniczej, lecz także obszary wykorzystywane w przeważającym zakresie do działalności rolniczej.
Jednocześnie jednak, gdy użytki rolne gospodarstwa rolnego wykorzystywane są także do prowadzenia działalności pozarolniczej, obszar ten uznaje się za wykorzystywany głównie do prowadzenia działalności rolniczej, pod warunkiem że jej prowadzenie nie jest znacząco utrudnione przez intensywność, charakter, okres trwania i harmonogram działalności pozarolniczej. Czyli, co do zasady, z unormowań unijnych wynika, że jeżeli grunt jest wykorzystywany zarówno do działalności rolniczej, jak i do działalności pozarolniczej, to uznawany jest on za wykorzystywany głównie do działalności rolniczej o ile jej prowadzenie nie jest znacząco utrudnione przez drugi rodzaj działalności. Jednak norma ta powinna być uznana za względną, gdyż już w następnej jednostce redakcyjnej art. 32, czyli w ust. 3 lit. b wskazano, że państwa członkowskie mogą sporządzić wykaz obszarów, które są wykorzystywane głównie do prowadzenia działalności pozarolniczej oraz że państwa członkowskie ustanawiają kryteria wykonania niniejszego ustępu na swoim terytorium.
Tym samym to państwa członkowskie uzyskały kompetencję do wprowadzenia do swoich systemów prawnych uregulowań, w których wskażą jakie obszary uznają za wykorzystywane głownie do prowadzenia działalności pozarolniczej. Skorzystanie z tej kompetencji przez ustawodawców krajowych wyłączy stosowanie normy z art. 32 ust. 3 lit. a odnośnie oceny wpływu działalności pozarolniczej na działalność rolniczą.
Normodawca krajowy skorzystał z opisanej powyżej kompetencji i w obowiązującym w roku przyznawanej płatności § 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz.U. z 13 marca 2015r.) wskazał, że lotniska, boiska sportowe i pola golfowe uznaje się za obszary, które są wykorzystywane głównie do prowadzenia działalności pozarolniczej, o których mowa w art. 32 ust. 3 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013.
Tym samym lotniska zostały uznane wprost za obszary, które są wykorzystywane głównie do prowadzenia działalności pozarolniczej. Podkreślenia przy tym wymaga, że w powyżej cytowanym przepisie nastąpiło odwołanie do rozporządzenia nr 1307/2013, co oznacza, że przepis § 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu, jest normą wykonawczą w stosunku do przyznanej państwu członkowskiemu w rozporządzeniu unijnym nr 1307/2013 kompetencji.
Organy w rozpoznawanej sprawie zatem w sposób prawidłowy zinterpretowały i zastosowały wskazane powyżej przepisy a więc WSA trafnie uczynił akceptując powyższe stanowisko, jako zgodne z prawem. Tym samym, wzmiankowany zarzut skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z pismem Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z [...] grudnia 2015r., działki ewidencyjne [...] znajdują się w granicy lotniska Szczecin [...].
Podkreślić należy, że w myśl art. 2 ust. 4 ustawy z 3 lipca 2002r. Prawo lotnicze (Dz.U. z 2013r. poz. 1393 ze zm.), "Lotnisko"- jest to wydzielony obszar na lądzie, wodzie lub innej powierzchni w całości lub części przeznaczony do wykonywania startów, lądowań i naziemnego ruchu statków powietrznych, wraz ze znajdującymi się w jego granicach obiektami i urządzeniami budowlanymi o charakterze trwałym, wpisany do rejestru lotnisk.
Jednakże treść § 3 wyżej cyt. Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2015r. obowiązującego w 2015r. ma przesądzające znaczenie, iż lotnisko uznaje się za obszary wykorzystywane głównie do prowadzenia działalności pozarolniczej.
Z tych względów sporne działki, ponieważ znajdują się w granicy lotniska a zatem w obszarze o jakim mowa w art. 2 ust. 4 ustawy Prawo Lotnicze, są wyłączone z płatności niezależnie od tego, że znajdują się poza częścią lotniczą lotniska, która w myśl art. 2 ust. 6 ustawy Prawo Lotnicze obejmuje obszar trwale przeznaczony do startów i lądowań statków powietrznych oraz do związanego z tym ruchu statków powietrznych, wraz z urządzeniami służącymi do obsługi tego ruchu, do którego dostęp jest kontrolowany.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie nie może mieć zastosowania Wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie sygn. akt C-684/13 Johannes Demmer przeciwko Fodevareministeriets Klagecenter z 2 lipca 2015r., gdyż odnosi się on do dawnego stanu prawnego tj. art. 44 ust. 2 rozporządzenia 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemu wsparcia dla rolników oraz art. 34 ust. 2 lit. a Rozporządzenia nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla zakładów i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników.
Wskazując na powyższe według Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie nie wystarczyło wykazanie, że skarżący jest posiadaczem samoistnym jakichkolwiek działek, na których dokonywane były czynności agrotechniczne. Konieczne było ponadto wykazanie, że działki te mieściły się w kategorii ujętej w art. 32 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013.
Nie zasługują na uwzględnienie również zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. wyrażające się w braku wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz zaniechaniu dążenia do ustalenia zgodnego z prawdą stanu faktycznego sprawy prowadzące do uznania przez Sąd I instancji, że teren objęty wnioskiem o przyznanie płatności znajdował się na terenie lotniska, gdy w rzeczywistości z terenu lotniska wyłączone są powierzchnie które nie są przeznaczone do wykonywania startów i lądowań i naziemnego ruchu statków powietrznych.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zauważyć należy, że w systemie płatności rolniczych ustawodawca odmiennie uregulował zasady prowadzenia tych postępowań, zmodyfikował reguły wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności;
- 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
- 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
- 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (ust. 2). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 3).
Uwzględniając zacytowaną treść art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku. Mianowicie ustawodawca nie przewidział w tym przypadku obowiązywania zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 k.p.a. przyjmując odmienną zasadę, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nie nałożył natomiast na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie przyjął zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność i działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ograniczone zostały również zasady czynnego udziału stron postępowaniu i udzielania informacji, przez ustalenie, że organ zobowiązany jest ich przestrzegać tylko na żądanie strony.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.