Uzasadnienie
Wyrokiem z 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Go 48/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a." oddalił skargę [...] sp. z o. o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia [...] listopada 2017 r. w przedmiocie płatności ekologicznej na rok 2016.
Od tego wyroku skarżąca wywiodła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając wyrok w całości. Podniosła następujące zarzuty:
- - błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie – na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] kwietnia 2016 r., dotyczącej płatności ekologicznej na rok 2015 – że w dniu jej wydania skarżąca była w posiadaniu działki [...], podczas gdy skarżąca wówczas posiadaczem tej działki nie była, a także że skarżąca w odniesieniu do tej działki rozpoczęła realizowanie zobowiązania ekologicznego w 2015 roku, a w konsekwencji, że w odniesieniu do tej działki nie kontynuowała zobowiązania ekologicznego w 2016 roku;
- - naruszenie prawa materialnego, poprzez niezastosowanie § 23 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 350) – zwanego dalej "rozporządzeniem", a w sprawie nabywca działki nr [...] nie wstąpił do sprawy oraz brak było podstaw do orzekania w decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. na rzecz skarżącej w części co do działki nr [...];
- - nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, poprzez częściowe przeprowadzenie i ocenę dowodów, poprzez ustalenie że działka nr [...] była przedmiotem deklaracji ze strony [...] sp. z o. o. w 2016 roku oraz brak ustalenia w jakiej dacie działka nr [...] została objęta przez ten podmiot w posiadanie pomimo, że organy posiadały taką informację w systemie, który wykorzystały do ustalenia, że działka była przedmiotem deklaracji [...] sp. z o.o.;
- - naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 145a § 1 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonej decyzji oraz niezobowiązanie organu do ustalenia, czy są podstawy do ustalenia, że skarżąca nie rozpoczęła realizowania zobowiązania ekologicznego w 2015 roku na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów procesu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że skarga kasacyjna, pomimo zawartego w niej wniosku o rozpoznanie na rozprawie została, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.), skierowana na posiedzenie niejawne.
Wobec tego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się wystąpienia żadnej spośród wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania, Sąd rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej i podniesionych zarzutów. Okazały się nieuzasadnione, dlatego Sąd skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, a motywy wyroku, zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. ograniczono do oceny tychże zarzutów.
Skarga kasacyjna należy do sformalizowanych pism procesowych. Jej skuteczność, poza trafnością merytoryczną prezentowanego przez skarżącego stanowiska, wymaga skonstruowania właściwych temu środkowi odwoławczemu zarzutów. Skargę kasacyjną, zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., oprzeć można na dwojakiego rodzaju zarzutach, tj. zarzucie naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, bądź zarzucie naruszenia przepisów prawa procesowego, o ile skarżący wykaże że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To, wzorowane na podstawach skargi kasacyjnej składanej do Sądu Najwyższego w sprawach cywilnych unormowanie, nie jest w pełni spójne z istotą kompetencji sądu administracyjnego. Ten bowiem nie stosuje przepisów prawa materialnego, lecz weryfikuje to, czy organy administracji nie dopuściły się uchybień w tym zakresie. Podobnie sąd administracyjny nie stosuje przepisów procedury administracyjnej, lecz kontroluje prawidłowość przebiegu tego procesu przed organami.
Sąd administracyjny – z wyjątkami obejmującymi niektóre kategorie spraw, np. z zakresu bezczynności administracji – nie czyni własnych ustaleń faktycznych. Tym samym przypisanie mu błędu w tym zakresie jest a limine nietrafne. Niezależnie od tego, tezy formułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu odnosić się muszą do przepisu prawa, który skarżący uważa za naruszony przez sąd wojewódzki. Bez takiego powiązania pozostają one "w próżni", poza skonstruowaną przez ustawodawcę w art. 174 i nast. p.p.s.a. kontrolą instancyjną.
Z tego powodu zarzuty skargi kasacyjnej zredagowane jako "błąd w ustaleniach faktycznych" nie mogły zostać rozpoznane. W tym zakresie skarga kasacyjna nie odpowiada warunkom jej merytorycznej weryfikacji. Nie zmienia tej oceny to, że skarżący przywołał w ostatnim z zarzutów przepisy prawa procesowego regulujące postępowanie przed sądem administracyjnym. Zakwestionowanie legalności czynności postępowania administracyjnego wymaga wskazania w środku odwoławczym tych przepisów regulujących procedurę administracyjną, których – zdaniem skarżącego – naruszenia organy się dopuściły, a czego nie dopatrzył się sąd wojewódzki. Podważenie ustaleń poczynionych przez organy administracji, które skarżąca uznaje za nieprawidłowe wymagało zatem podniesienia zarzutów dotyczących przepisów procesowych regulujących badanie i ustalanie faktów w postępowaniu przed tymi organami. Temu wymaganiu skarżąca nie sprostała.
Przywołany w skardze kasacyjnej przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. określa podstawę uwzględnienia skargi w przypadku dostrzeżenia naruszenia prawa materialnego. Z kolei art. 145a § 1 p.p.s.a. stanowi o kompetencji sądu administracyjnego zobowiązania organu do wydania decyzji ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy w sytuacji uwzględnienia skargi z uwagi na naruszenie prawa materialnego, w tym stanowiącego podstawę stwierdzenia nieważności decyzji. Zarzuty te są nietrafne, bo skarżąca nie wskazała żadnego przepisu prawa materialnego, którego naruszenia dopuścić miał się Sąd pierwszej instancji.
Nie mogło wreszcie służyć podważeniu stanu faktycznego sprawy sformułowanie zarzutu naruszenia § 23 ust. 1 rozporządzenia, bo przepis ten stanowi o uprawnieniu nowego posiadacza gruntów do wstąpienia do toczącego się postępowania o przyznanie pierwszej płatności ekologicznej. Przedmiotem postępowania prowadzonego przez organy administracji nie była realizacja unormowanego w tym przepisie uprawnienia. Dlatego o wadzie zastosowania tego przepisu nie może być mowy. Niezależnie od powyższego, należy zauważyć że przepis ten nosi znamię procesowego, nie zaś – jak napisano w zarzucie skargi kasacyjnej – prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.