Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2005 r. oddalił skargę Spółki jawnej [...] z siedzibą w Lublinie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu o nr 10-PC-455-25/2003/AK w przedmiocie opłaty manipulacyjnej dodatkowej.
W uzasadnieniu wyroku podano między innymi, że w dniu 11 lipca 2003 r. pracownik skarżącej Spółki, P. L. przedstawił w Oddziale Celnym w Barwinku towary przewożone wg zgłoszeń T2 nr [...] z dnia 10 lipca 2003r. oraz T2 nr MRN 03ITQQS01040026876 z dnia 10 lipca 2003r. w ramach Wspólnej Procedury Tranzytowej, które zarejestrowano w ewidencji towarów wprowadzonych na polski obszar celny w dniu 11 lipca 2003r. pod pozycjami odpowiednio:
[...]. Dodatkowo, w trakcie kontroli środka przewozowego o nr rej. [...] oraz rewizji znajdującego się na nim towaru, ujawniono m.in. fakturę proforma nr [...] z dnia 10 lipca 2003 r. wystawioną dla skarżącej Spółki oraz fakturę nr [...]z dnia 4 lipca 2003 r. wystawioną dla [...] s.c. oraz nadwyżkę towaru przewożonego w stosunku do towaru przedstawionego wcześniej organowi celnemu według zgłoszeń tranzytowych. W związku z powyższym, decyzją z dnia 29 sierpnia 2003 r., utrzymaną w mocy zaskarżoną do Sądu decyzją Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu z 16 lutego 2004 r., Naczelnik Urzędu Celnego w Krośnie wymierzył Spółce opłatę manipulacyjną dodatkową w kwocie 79.551,80 zł. Organy za nieuzasadnione uznały twierdzenie Spółki, iż P. L. składając zgłoszenie celne T2 nr [...] oraz T2 [...] dodatkowo dokonał zgłoszenia celnego nadwyżki towaru w formie ustnej. Ze złożonych zeznań funkcjonariusza celnego przyjmującego zgłoszenie celne wynika, że dokonujący zgłoszenie celne nie zgłosił, iż na samochodzie, którym odbywał się przewóz znajduje się dodatkowo załadowany towar ani też, że posiada on dotyczące innego towaru dokumenty, niedołączone do zgłoszenia celnego.
Również P. L. w wyjaśnieniach z dnia 11 lipca 2003 r. jednoznacznie stwierdził, że nie zgłosił towaru ponieważ myślał, że towar z faktury wystawionej dla [...] s.c. jest ujęty w dokumentach dołączonych do zgłoszenia celnego.
Oddalając skargę wniesioną przez Spółkę [...]Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, iż w niniejszej sprawie osobą, która wprowadziła na polski obszar celny towary przewożone na samochodzie ciężarowym o nr rej. [...] oraz przedstawiła organowi celnemu i zgłosiła towary przewożone w ramach WPT była skarżąca Spółka, w której imieniu działał jej pracownik P. L.. Upoważnienie do działania w imieniu Spółki nie jest sporne, a dodatkowo zostało potwierdzone przez stronę w piśmie z dnia 18 lipca 2003 r., złożonym do sprawy o nr [...] oraz w skardze do WSA w Rzeszowie w rozpoznawanej sprawie. W tej sytuacji za prawidłowe Sąd uznał stanowisko, iż osobą - o której mowa w art. 276 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm., dalej jako: k.c.) - jest skarżąca Spółka. Nikt bowiem inny nie przejął odpowiedzialności za towar znajdujący się na w/w samochodzie ciężarowym w czasie gdy przeprowadzono rewizję przewożonego towaru. W ocenie Sądu osobą odpowiedzialną za towar jest zatem skarżąca.
Spółka [...] zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w części dotyczącej wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej od towaru objętego fakturą nr 10008107 z 4 lipca 2003 r., zarzucając: naruszenie przepisów prawa materialnego, przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe jego zastosowanie, tj. art. 276 § 2 w zw. z art. 39 k.c. poprzez przyjęcie, iż firma [...] przyjęła ostatecznie odpowiedzialność za towar objęty przedmiotową fakturą, a także naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Spółka zarzuciła brak ustaleń, czy jej pracownicy posiadali pełnomocnictwo do zgłoszenia celnego towaru objętego fakturą nr 10008107, oraz dlaczego na dokumencie T.C.10-Świadectwo przekroczenia granicy postawiono stempel urzędowy z datą 12 lipca 2003 r. pomimo, iż czynności celne były dokonywane w dniu 11 lipca 2003 r. - co winno skutkować nieważnością czynności celnych dokonanych z naruszeniem wymogów art. 64 § 4 i art. 70 Kodeksu celnego w dniu 11 lipca 2003 r.
Skarżąca wniosła o uchylenie wyroku w części zaskarżonej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, ewentualnie - o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez stwierdzenie nieważności lub uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu w zaskarżonej części.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu wyłącznie nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a), która zachodzi w przypadkach, o których mowa w art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a., a której nie stwierdzono w rozpoznawanej sprawie. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają zaś w szczególności wskazane w niej podstawy kasacyjne, w których należy przywołać konkretne przepisy prawa, które naruszył Sąd I instancji oraz określić sposób naruszenia tych przepisów. W razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego niezbędne jest dodatkowo wykazanie, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rygoryzm formalny w stosunku do skargi kasacyjnej – powiązany z przymusem radcowsko-adwokackim przy jej sporządzaniu (art. 175 §1 p.p.s.a.), ma na celu ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości zakresu rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Z unormowania zawartego w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że naruszenie prawa materialnego może przybrać postać: 1) błędnej wykładni lub 2) niewłaściwego zastosowania. Pojęcia "błędna wykładnia" i "niewłaściwe zastosowanie" mają przy tym własne, odrębne znaczenia. Błędna wykładnia prawa polega na błędnym (nieprawidłowym) rozumieniu treści normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie prawa polega na błędnym przyjęciu lub zaprzeczeniu związku, jaki zachodzi między faktem ustalonym w procesie, a daną normą prawną. Nieodzownym elementem prawidłowo sformułowanej podstawy kasacyjnej jest zatem - poza przytoczeniem naruszonego przepisu - wskazanie sposobu jego naruszenia, a także wyjaśnienie, na czym polega błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie tego przepisu prawa i jak, zdaniem strony, powinien on być rozumiany i stosowany. Z alternatywnego ujęcia każdej z tych postaci naruszenia prawa materialnego wynika, że jeżeli strona pragnie zakwestionować zaskarżone orzeczenie z punktu widzenia obydwu form naruszenia prawa materialnego powinna wyraźnie każdą z tych postaci wskazać i przytoczyć zarzuty odnoszące się odpowiednio do każdej z nich.
W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że rozpoznawana skarga kasacyjna w ramach zarzutów, postawionych w oparciu o art. 174 pkt 1 p.p.s.a., wskazuje art. 276 § 2 w zw. z art. 39 k.c. Należy jednak pamiętać, że dla oceny zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego istotne znaczenie mają prawidłowe ustalenia faktyczne stanowiące podstawę zaskarżonego orzeczenia, zaś w rozpoznawanej sprawie te ustalenia autor skargi kasacyjnej zakwestionował poprzez postawienie zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 3 p.p.s.a. Zarzut ten uzasadniono brakiem ustalenia istotnych okoliczności faktycznych, przez co sprawa nie została należycie wyjaśniona.
Odnosząc się do tego zarzutu przypomnieć należy, iż zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny I instancji orzeka na podstawie materiału faktycznego i dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, a więc materiału zebranego przez właściwe w sprawie organy administracyjne. Uzupełniające postępowanie dowodowe, ograniczone tylko do dowodu z dokumentu, może być przeprowadzone przez sąd jedynie wówczas, gdy powstanie konieczność wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Celem uzupełniającego postępowania dowodowego, o którym mowa w omawianym przepisie, nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, ale ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń.
Można więc zauważyć, że mocno ograniczona możliwość przeprowadzenia postępowania dowodowego przed wojewódzkim sądem administracyjnym związana jest z charakterem tego postępowania – tj. dowód, o którego przeprowadzenie strona wnioskuje, lub dowód dopuszczony przez sąd, musi być oceniany w związku z jego przydatnością dla sprawowanej przez sądy administracyjne kontroli zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem.
W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca, powołując się na art. 106 § 3 p.p.s.a., zarzuciła Sądowi brak ustaleń dotyczących posiadania przez pracowników [...] pełnomocnictwa do zgłoszenia towaru objętego fakturą z 4 lipca 2003 r. o nr 10008107 oraz niewyjaśnienie, dlaczego na dokumencie T.C.10- Świadectwo przekroczenia granicy - postawiono stempel urzędowy z datą 12 lipca 2003 r., pomimo, iż czynności celne były dokonywane w dniu 11 lipca 2003 r.
Wobec braku – na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego – wniosku o przeprowadzenie dodatkowego dowodu z dokumentów, należało zatem rozważyć, czy Sąd I instancji rzeczywiście uchybił art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego z urzędu w odniesieniu do okoliczności, które strona podniosła w skardze kasacyjnej. Pamiętając, iż zakres sądowoadministracyjnego postępowania dowodowego wyznaczony jest przez podstawową funkcję sądowej kontroli działalności administracji publicznej – tj. jej ocenę z punktu widzenia legalności zaskarżonego aktu lub czynności, należy postawić pytanie, czy kwestia przedstawienia organom celnym pełnomocnictwa do przewozu ujawnionego w toku kontroli celnej towaru ma jakiekolwiek znaczenie w sprawie. Jeśli odpowiedź na tak postawione pytanie będzie przecząca, to z uwagi na brzmienie art. 106 § 3 p.p.s.a., zarzut nieprzeprowadzenia dowodu z dokumentu na tą okoliczność będzie należało uznać za nieuzasadniony.
Ocena zasadności tego zarzutu wymagała zatem przeprowadzenia analizy przepisów kodeksu celnego. Kodeks nie ustanawia zaś wymogu przedstawienia pełnomocnictwa przy zgłaszaniu w polskim urzędzie celnym towaru przewożonego w ramach wspólnej procedury tranzytowej. Zgodnie z art. 64 § 1 i 2 zgłoszenie celne w formie pisemnej powinno zostać dokonane przez zgłaszającego na właściwym formularzu, zgodnym ze wzorem przewidzianym do objęcia towaru określoną procedurą celną. Zgłoszenie to powinno być podpisane i zawierać wszystkie elementy niezbędne do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany. Ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych pozostawiono określenie w drodze rozporządzenia wymogów, jakie powinno spełniać zgłoszenie celne, wzory formularzy oraz dokumenty, jakie należy do niego dołączyć (art. 64 § 4 k.c.). Wydane na mocy upoważnienia ustawowego rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 7 września 2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. Nr 117, poz. 1250 ze zm.), w przepisie § 56 ust. 1 przewiduje jedynie, iż w przypadku objęcia towarów wspólną procedurą tranzytową poza polskim obszarem celnym, to w urzędzie celnym tranzytowym przewozu do kart zgłoszenia tranzytowego należy dołączyć: 1) T.C.10 – Świadectwo przekroczenia granicy, 2) inne dokumenty, jeżeli są wymagane na podstawie odrębnych przepisów, 3) dokumenty przewozowe – do wglądu.
Wymogu legitymowania się pełnomocnictwem przy dokonywaniu zgłoszenia celnego nie przewidują również przepisy Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej, sporządzonej w Interlaken dnia 20 maja 1987 r., (Dz. U. z 1998 r., Nr 46, poz. 290 ze zm.). Niezależnie od powyższych uwag należy zauważyć, iż towar objęty fakturą z dnia 4 lipca 2003 r., wystawiony jak ustalono na nieistniejącą firmę [...] s.c., nie został zgłoszony i przedstawiony organowi celnemu, lecz ujawniony w toku rewizji celnej środka przewozowego. Okoliczność ta spowodowała obligatoryjne wszczęcie postępowania w przedmiocie wymierzenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej na podstawie art. 276 § 2 k.c. i konieczność ustalenia osoby, o której mowa w art. 39 kodeksu. W tej sytuacji nie można uznać, że istnienie pełnomocnictwa do wwozu na polski obszar celny towaru ujawnionego w trakcie rewizji celnej, bądź brak takiego pełnomocnictwa, w jakikolwiek sposób wpływa na przebieg postępowania w sprawie wymierzenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej.
Z powołanych względów zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. nie mógł zostać uwzględniony.
Zarzut ten nie jest również zasadny w odniesieniu do braku ustalenia przez Sąd, dlaczego na dokumencie T.C.10 – Świadectwo przekroczenia granicy – postawiono stempel urzędowy z datą 12 lipca 2003 r., pomimo iż czynności celne dokonywane były w dniu 11 lipca 2003 r. W skardze kasacyjnej nie wyjaśniono, w jaki sposób takie ewentualne uchybienie miałoby wpłynąć na wymiar dodatkowej opłaty manipulacyjnej od towaru ujawnionego w toku rewizji, co stanowi przecież przedmiot sporu w sprawie. W przekonaniu składu orzekającego w niniejszej sprawie okoliczność, której wyjaśnienia żąda strona (a która, jak na marginesie warto zauważyć, była analizowana przez Sąd I instancji i wyjaśniania w pismach procesowych Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu) nie ma związku z przedmiotową sprawą.
Wobec niezakwestionowanych skutecznie ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę orzekania przez Sąd I instancji, możliwa stała się ocena przez sąd kasacyjny zarzutu naruszenia prawa materialnego.
W rozpoznawanym sporze bezsporna pozostaje okoliczność wprowadzenia na polski obszar celny towarów przewożonych samochodem ciężarowym o nr rej. KR53287 w ramach Wspólnej Procedury Tranzytowej według zgłoszeń z 10 lipca 2003 r. oraz towarów nie ujętych w zgłoszeniu, potwierdzonych m.in. fakturą z dnia 4 lipca 2003 r., nr [...] Spór zakreślony granicami skargi kasacyjnej dotyczy wyłącznie towaru nie objętego procedurą tranzytu, ujawnionego w trakcie rewizji celnej, a potwierdzonego ww. fakturą z dnia 4 lipca 2003 r. o nr [...] wystawioną dla [...] s.c. z siedzibą w Stargardzie Szczecińskim.
Sąd I instancji nie był umocowany do ponownego ustalania stanu faktycznego sprawy, wobec czego – na podstawie akt sprawy - zasadnie przyjął, iż strona nie dokonała zgłoszenia celnego ujawnionej nadwyżki towarów. Towar, który został wprowadzony na polski obszar celny, a który nie został przedstawiony organowi celnemu, a więc nie był zgłoszony do odpowiedniej procedury celnej, stanowi nadwyżkę towaru, o której mowa w art. 267 § 2 k.c. Wykazanie przez organ celny istnienia tej nadwyżki zobowiązuje organ do pobrania opłaty manipulacyjnej dodatkowej w wysokości wartości celnej towaru odpowiadającej nadwyżce. Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze stan faktyczny ustalony prawidłowo i wyczerpująco przez Sąd I instancji, nie dopatrzył się błędnej wykładni czy niewłaściwego zastosowania art. 267 § 2 w zw. z art. 39 k.c. Z regulacji kodeksowej wynika, iż podmiotem, od którego pobierana jest opłata manipulacyjna dodatkowa jest osoba, która wprowadziła towar na polski obszar celny lub osoba, która przejęła odpowiedzialność za ten towar po jego wprowadzeniu.
Na tle stanu faktycznego prezentowanego w rozpoznawanej sprawie za prawidłowe Naczelny Sąd Administracyjny uznał stanowisko, iż w rozpoznawanej sprawie towar objęty sporną fakturą wprowadziła na polski obszar celny skarżąca Spółka, działająca poprzez swojego pracownika. Sąd I instancji przyjął, iż generalne upoważnienie do działania P. [...] w imieniu Spółki nie jest sporne, gdyż zostało potwierdzone przez Spółkę w piśmie z dnia 18 lipca 2003 r., złożonym do akt sprawy o nr [...] oraz w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Ustaleń tych strona skarżąca nie kwestionowała w toku postępowania kasacyjnego. W tej sytuacji należało uznać, iż osobą, o której jest mowa w art. 276 § 2 k.c. jest skarżąca Spółka, jako osoba wprowadzająca towar na polski obszar celny. Zaniedbania pracownika przy załadunku towarów i przyjmowaniu dokumentów z nimi związanych obciążają pracodawcę zatrudniającego tego pracownika.
Skarżąca Spółka – jako profesjonalny uczestnik obrotu – powinna dołożyć szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności prawnych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawidłowo zastosował normę z art. 276 § 2 k.c. do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.
Ponadto należy podkreślić, że odpowiedzialność, o której mowa w art. 276 § 2 w zw. z art. 39 k.c. nie jest powiązana z własnością zakwestionowanego towaru. Odpowiedzialności tej nie można scedować na wystawcę faktury wystawionej na wwożony towar, lub na nieistniejącego odbiorcę towaru. Obowiązek pobrania przez organy celne opłaty manipulacyjnej dodatkowej powstaje bez względu na przyczyny różnicy pomiędzy towarem przedstawionym organom, a towarem ujawnionym w wyniku rewizji celnej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.