Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 808/17 po rozpoznaniu skargi T. O. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 4 września 2017 r. nr ZGR/43/2017 w przedmiocie odmowy przyznania płatności na zalesienie gruntów w pkt 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia 12 lipca 2017 r. nr 0124-2017-007879; w pkt 2. zasądził od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie na rzecz skarżącego T. O. kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie wniósł Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie zaskarżając ww. wyrok w całości.
Na podstawie art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 188 p.p.s.a i w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi Tomasza Ograbka poprzez jej oddalenie w całości. Ewentualnie w razie uznania, ze w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 188 p.p.s.a. do rozpoznania skargi, na podstawie art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Wniósł o rozpoznanie skargi na rozprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego t.j.:
- 1) niezastosowanie i pominięcie w sprawie § 13 ust. 9 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j. Dz. U. z 2016, poz. 153 ze zm., dalej jako: rozporządzenie zalesieniowe) podczas gdy przepis ten wskazuje wprost, że brak złożenia dokumentów potwierdzających przekwalifikowania zalesionego gruntu na grunt leśny w ostatecznym terminie tam wskazanym stanowi bezwzględną przesłankę do odmowy wypłaty premii pielęgnacyjnej w piątym roku od zalesienia oraz premii zalesieniowej, począwszy od piątego roku od zalesienia bez względu na przyczyny takiego uchybienia,
- 2) niezastosowanie i pominięcie w sprawie art. 14 ust. 7 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j. Dz. U. z 2017, poz. 788 ze zm.) który wskazuje, że to starosta właściwy ze względu na położenie gruntu objętego zalesieniem dokonuje oceny udatności upraw leśnych najpóźniej w piątym roku od zalesienia gruntu oraz przekwalifikuje z urzędu zalesiony grunt na leśny, jeżeli zalesienia gruntu dokonano na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, lub na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 a na organy Agencji nie został ustawowo nałożony żaden obowiązek związany z powyższym faktem w tym ten dotyczący przekazywania z urzędu zestawień i wykazów związanych z zalesieniem gruntów, które by miały wpływać na treść rozstrzygnięcia starosty.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z art. 8 i 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: k.p.a.) poprzez uznanie, że w sprawie doszło do naruszenia przez organy ARiMR art. 8 i 11 k.p.a poprzez obciążenie skarżącego konsekwencjami błędu popełnionego przez organ I instancji poprzez brak umieszczenia skarżącego wśród beneficjentów na liście osób które zalesiły grunt co miało bezpośredni wpływ na nie wydanie stosownej decyzji przez starostę podczas gdy organy ARiMR jedynie pomocniczo i bez obowiązku prawnego przekazywały powyższe zestawienia a to na staroście spoczywał ustawowy obowiązek wydania stosownej decyzji i w ramach tego postępowania podjęcia wszelkich stosownych środków i ustaleń mających na celu wyjaśnienie czy dana osoba dokonała zalesienie w ramach programów wymienionych w 14 ust. 7 ustawy o lasach w tym żądania również od skarżącego przedstawienia stosownych dokumentów (np. decyzji przyznającej pomoc na zalesienie) jak również i dodatkowych wyjaśnień od organów ARiMR.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów organ zawarł w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Niniejsza sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji.
Już na wstępie należy zaznaczyć, że autor skargi kasacyjnej nie kwestionował stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonego wyroku. Przypomnieć zatem należy, że Sąd I instancji zwrócił uwagę, że Skarżący występował do Starostwa Powiatowego w latach 2014, 2015 i 2016 o skontrolowanie udatności uprawy, co nie dało efektu. Twierdzenie Skarżącego w tym przedmiocie częściowo znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji Starosty K. z dnia 2 lutego 2018 r. o przekwalifikowaniu gruntu rolnego na leśny, będący własnością Skarżącego dz. Nr [...] o powierzchni zalesionej 2,00 ha obręb W. K., gmina G., powiat k., województwo mazowieckie. Starosta k. wskazuje w przywołanej decyzji, że wnioskiem [...] wystąpił do ARiMR o przesłanie danych beneficjentów, którzy zalesili grunty rolne na terenie powiatu k. Jak wynika z dalszej części uzasadnienia Starosty, ARiMR pismem znak [...] z dnia 18 marca 2013 r. przekazała wykaz beneficjentów wraz z powierzchniami zalesionymi.
Przedmiotowe zalesienie nie znajdowało się w w/w wykazie właścicieli i powierzchni gruntów zalesionych na terenie powiatu k. (decyzja k. 59 akt sądowych). Zauważyć należy, że w tej dacie pozostawała w obiegu prawnym decyzja z 29 listopada 2011 r. o przyznaniu Skarżącemu pomocy prawnej na zalesianie na 2011 rok, o czym organy nie powiadomiły Starosty k. niezasadnie wykluczając Skarżącego z grona beneficjentów i nie umieściły go w wykazie właścicieli, nie wskazały też powierzchni gruntów zalesionych.
W wyżej przedstawionych realiach sprawy trudno zarzucać skutecznie Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego wymienionych w petitum skargi kasacyjnej, w tym: § 13 ust. 9 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz art. 14 ust. 7 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach.
Należy dojść do wniosku wprost przeciwnego. Mianowicie zastosowanie tych przepisów w sposób, jaki dokonał tego organ administracyjny w spawie stanowiło naruszenie art. 2 Konstytucji RP, z której wynika zasada demokratycznego państwa prawnego.
Zauważyć należy, że wynikająca również z art. 2 Konstytucji RP zasada sprawiedliwości społecznej w zestawieniu z zasadą pewności prawa i bezpieczeństwa obrotu prawnego prowadzą do wniosku, że wnioskodawca (strona postępowania administracyjnego) nie może ponosić negatywnych konsekwencji związanych z wadliwym działaniem organu administracyjnego. Nie ma przy tym znaczenia, czy wadliwe działanie dotyczy organu prowadzącego dane postępowanie administracyjne, czy też innego organu administracyjnego, od którego działania zależy sytuacja prawna jednostki w postępowaniu administracyjnym. W tej sprawie taką negatywną konsekwencją wadliwego działania organu administracyjnego była odmowa przyznania pomocy na zalesienie.
W konsekwencji takie wadliwe działanie organu administracyjnego w tej sprawie musi prowadzić do upadku powstałych w związku z powyższym działaniem negatywnych konsekwencji o charakterze materialnoprawnym w postaci upływu terminu do przedłożenia decyzji Starosty o przekwalifikowaniu zalesionego gruntu na grunt leśny lub zaświadczenia w tym zakresie.
Naczelny Sąd Administracyjny zdecydowanie nie podziela zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji postanowień art. 8 i 11 k.p.a poprzez uznanie, że w sprawie doszło do naruszenia przez organy ARiMR art. 8 i 11 k.p.a. Przypadek zaistniały w tej sprawie jest akademickim przykładem sytuacji, w której mamy do czynienia z naruszeniem wskazanych wyżej regulacji, z których wynika zasada ogólna postępowania administracyjnego zobowiązująca organy administracyjne do działania w sposób budzący zaufanie uczestników tego postępowania od organów władzy oraz zasada ogólna postępowania administracyjnego przekonywania stron przez organy administracyjne o trafności podejmowanych rozstrzygnięć.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).