Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 15 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Lu 57/18 w sprawie ze skargi B. Spółki Akcyjnej w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 16 listopada 2017 r. nr 0601-IOC.4303.827.2017.AK w przedmiocie odmowy sprostowania zgłoszenia celnego oraz zwrotu kwoty należności celnych przywozowych uchylił zaskarżoną decyzję; oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie reformatoryjne w trybie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) ewentualnie przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych. Rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie:
- - art. 12 § 6 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa), w związku z art. 1, art. 73 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2018 r., poz. 167 ze zm., dalej: ustawa Prawo celne), art. 22 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego Unijny Kodeks Celny (Dz. Urz. UE L 269/1 z dnia 10 października 2013 r., dalej: UKC) i art. 12 ust. 1 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L 343, s. 558 z dnia 29 grudnia 2015 r., dalej: RW), przez błędna wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, ze w postępowaniu celnym w przedmiocie sprostowania zgłoszenia celnego i zwrotu należności celnych dla zachowania przewidzianego w art. 173 ust. 3 i art. 121 ust. 1 lit. a UKC terminu, wystarczające jest nadanie wniosku listem poleconym w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, podczas gdy o zachowaniu tego terminu decyduje data otrzymania przez organ celny wniosku, stosownie do art. 22 ust. 2 UKC i art. 12 ust. 1 RW;
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a, art. 22 ust. 2 UKC i art. 12 ust. 1 RW, przez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że nie mają one zastosowania w sprawie do zachowania terminu, podczas gdy wynika z nich, ze o zachowaniu terminu do złożenia wniosku w przedmiocie sprostowania zgłoszenia celnego i zwrotu należności celnych decyduje data otrzymania wniosku przez organ celny, a zatem powinny one stanowić podstawę do oceny, czy wniosek strony został złożony z zachowaniem terminu;
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a, art. 12 § 6 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa, w związku z art. 1, art. 73 ustawy Prawo celne, przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że mają one zastosowanie w sprawie, podczas gdy zastosowanie w sprawie powinny znaleźć art. 22 ust. 2 UKC i art. 12 ust. 1 RW, które to przepisy powinny stanowić podstawę do oceny, czy wniosek strony w przedmiocie sprostowania zgłoszenia celnego i zwrotu należności celnych został złożony z zachowaniem terminu;
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 173 ust. 3 i art. 121 ust. 1 lit. a, art. 22 ust. 2 UKC, art. 12 ust. 1 RW oraz art. 12 § 6 pkt 2 O.p., związku z art. 1, art. 73 ustawy Prawo celne, polegające na uznaniu przez Sąd, że do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, i do zachowania trzyletniego terminu do złożenia wniosków, o których mowa w art. 173 ust. 3 i art. 121 ust. 1 lit. a UKC, decydująca jest data nadania, stosownie do art. 12 § 6 pkt 2 O.p., a nie data otrzymania tego wniosku stosownie do art. 22 ust. 2 UKC i art. 12 ust. 1 RW, co doprowadziło do niezasadnego uchylenia zaskarżonej decyzji;
- - art. 141 § 4 p.p.s.a, i art. 153 p.p.s.a. przez nie wskazanie w uzasadnieniu wyroku jakie przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania zostały przez organ celny naruszone w uchylonej decyzji, co skutkuje brakiem oceny prawnej i brakiem wskazania co do dalszego postępowania organu;
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) poprzez uwzględnienie skargi czym naruszono przepis art. 151 p.p.s.a., gdyż skarga powinna zostać oddalona.
W uzasadnieniu skarżący organ przedstawił argumenty mające wskazywać na zasadność zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej NSA - w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.; dalej: ustawa: COVID-19) sprawę skierowano na posiedzenie niejawne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wobec zgłoszonego wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie i wobec wydanego w sprawie zarządzenia o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, trzeba wskazać, że zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 1 ustawy COVID-19 w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy. W przypadku skierowania sprawy podlegającej rozpoznaniu na rozprawie na posiedzenie niejawne Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów.
Zauważyć należy też, że stosownie do art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19 przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Skład orzekający NSA podziela pogląd, że wykładnia funkcjonalna przepisów ustawy COVID-19 nakazuje opowiedzieć się za dopuszczalnością rozpoznania skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym. Przytoczone regulacje należy traktować jako "szczególne" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. W niniejszej sprawie należało mieć też na uwadze ograniczone możliwości przeprowadzenia rozpraw we wszystkich sprawach przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (por. wyrok NSA z 15 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3743/21 i uchwała NSA z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19 dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe cytowane orzeczenia tamże).
Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie. 3 kwietnia 2014 r. zgłoszony został do procedury dopuszczenia do obrotu towar w postaci: gazy ziemne i pozostałe węglowodory gazowe: skroplone, propan, pozostałe, zaklasyfikowany do kodu CN 2711 12 97 ze stawką celną 0,7%. Zgłoszenie celne zostało przyjęte przez organ celny, a dane w nim zawarte stanowiły podstawę do objęcia towaru procedurą dopuszczenia do obrotu i określenia należności celnych i należności podatkowych.
Następnie B.Spółka Akcyjna w B. 31 marca 2017 r. nadała w polskiej placówce operatora pocztowego wniosek o dokonanie zmiany zgłoszenia celnego w części dotyczącej klasyfikacji taryfowej towaru oraz o zwrot należności celnych wraz z odsetkami, który wpłynął 4 kwietnia 2017 r. do Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego. Wniosek nie został uwzględniony przez organy celne, ponieważ został złożony po upływie trzyletniego terminu, określonego w przepisach prawa celnego. Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.
Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach z art. 174 p.p.s.a. Wobec tego, że stan faktyczny sprawy jest niesporny, Naczelny Sąd Administracyjny dokona łącznej oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
Według art. 5 Definicje pkt 39) UKC, "decyzja" oznacza każdy akt wydany przez organy celne odnoszący się do przepisów prawa celnego zawierający orzeczenie w konkretnej sprawie, który pociąga za sobą skutki prawne dla zainteresowanej osoby lub zainteresowanych osób. Zgodnie z art. 22 ust. 1, 2, 6 i 7 UKC, składając wniosek o wydanie decyzji dotyczącej stosowania przepisów prawa celnego dana osoba dostarcza wszelkie informacje wymagane przez właściwe organy celne niezbędne do wydania tej decyzji (...). Organy celne niezwłocznie i nie później niż w terminie 30 dni od otrzymania wniosku o wydanie decyzji sprawdzają, czy spełnione są warunki przyjęcia tego wniosku. Przed wydaniem decyzji, która byłaby niekorzystna dla wnioskodawcy, organy celne powiadamiają wnioskodawcę o podstawach, na których zamierzają oprzeć decyzję, dając wnioskodawcy możliwość przedstawienia swojego stanowiska w określonym terminie rozpoczynającym swój bieg z dniem doręczenia powiadomienia lub z dniem uznania go za doręczone.
Po upływie tego terminu wnioskodawca jest powiadamiany w odpowiedniej formie o wydanej decyzji. Decyzja niekorzystna dla wnioskodawcy określa podstawy, na których ją oparto i zawiera pouczenie o prawie do wniesienia odwołania, o którym mowa w art.
44. Natomiast, według art. 44 ust. 1 UKC, każda osoba ma prawo do odwołania się od wydanej przez organy celne decyzji w zakresie stosowania przepisów prawa celnego, dotyczącej jej bezpośrednio i indywidualnie.
Według art. 55 UKC ust. 1 i 2 (Okresy, daty i terminy), jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej i okres, data lub termin są określone w przepisach prawa celnego, okres nie może zostać przedłużony lub skrócony, a data lub termin - odroczone lub przyspieszone. Stosuje się zasady dotyczące okresów, dat i terminów znajdujące się w rozporządzeniu Rady (EWG, Euratom) nr 1182/71 z dnia 3 czerwca 1971 r. określającym zasady mające zastosowanie do okresów, dat i terminów 30, z wyjątkiem przypadków przewidzianych w przepisach prawa celnego. Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 lit. c) tego rozporządzenia, jeżeli okres wyrażony w dniach, tygodniach, miesiącach lub latach nalicza się od chwili zaistnienia wydarzenia lub wykonania czynności, do okresu nie zalicza się dnia, w którym miało miejsce to wydarzenie lub czynność. Okres wyrażony w tygodniach, miesiącach lub latach rozpoczyna się na początku pierwszej godziny pierwszego dnia okresu i wygasa wraz z upływem ostatniej godziny dnia ostatniego tygodnia, miesiąca lub roku, który jest takim samym dniem tygodnia lub przypada na tę samą datę, co dzień, w którym okres się rozpoczyna.
Jeżeli w okresie wyrażonym w miesiącach lub latach dzień, w którym powinien wygasnąć okres, nie wystąpił w tym miesiącu, okres kończy się wraz z upływem ostatniej godziny ostatniego dnia tego miesiąca. W artykule 121 UKC Postępowanie w sprawie zwrotu i umorzenia określono terminy do złożenia organom celnym wniosku o zwrot lub umorzenie należności celnych: trzy lata od dnia powiadomienia o długu celnym; jeden rok od dnia powiadomienia o długu celnym. Terminy określone w akapicie pierwszym lit. a) i b) ulegają przedłużeniu, w przypadku gdy wnioskodawca przedstawi dowód na to, że nieprzewidziane okoliczności lub działanie siły wyższej uniemożliwiły mu złożenie wniosku we właściwym terminie.
Natomiast, zgodnie z art. 173 ust. 3 UKC Sprostowanie zgłoszenia celnego, na wniosek zgłaszającego, w terminie trzech lat od daty przyjęcia zgłoszenia celnego, można wyrazić zgodę na sprostowanie zgłoszenia celnego po zwolnieniu towarów, co umożliwi zgłaszającemu spełnienie obowiązków wynikających z objęcia towarów daną procedurą celną.
Według art. 11 Warunki przyjmowania wniosków rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego, wniosek o wydanie decyzji dotyczącej stosowania przepisów prawa celnego przyjmuje się, jeżeli spełnione są wskazane tam warunki. Natomiast, zgodnie z art. 92 tego rozporządzenia, wniosek o zwrot lub umorzenie należności celnych składa się do właściwych organów celnych państwa członkowskiego, w którym powiadomiono o długu celnym. Wniosek można składać z wykorzystaniem środków innych niż techniki elektronicznego przetwarzania danych, zgodnie z przepisami obowiązującymi w danym państwie członkowskim.
Zgodnie z art. 12 Przyjęcie wniosku rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny, datą przyjęcia wniosku jest data otrzymania przez organ celny wszystkich wymaganych informacji. Jeżeli organ celny stwierdza, że wniosek nie zawiera wszystkich wymaganych informacji, żąda od wnioskodawcy dostarczenia tych informacji w rozsądnym terminie, który nie powinien przekraczać 30 dni. Jeżeli wnioskodawca nie przekaże organowi celnemu żądanych informacji w określonym terminie, wniosek nie zostaje przyjęty, a wnioskodawcę informuje się o tym fakcie. Jeżeli wnioskodawca nie otrzyma informacji o przyjęciu lub odrzuceniu wniosku, uznaje się, że wniosek został przyjęty. Datą przyjęcia wniosku jest data jego złożenia lub - w przypadkach, gdy wnioskodawca przedstawił dodatkowe informacje na żądanie organu celnego - data przekazania przez wnioskodawcę ostatniej żądanej informacji.
Z przepisu szczególnego wynika, że trzyletni termin do złożenia wniosku o zwrot lub umorzenie należności celnych nie jest terminem prawa materialnego, ponieważ ulega przedłużeniu, w przypadku gdy wnioskodawca przedstawi dowód na to, że nieprzewidziane okoliczności lub działanie siły wyższej uniemożliwiły mu złożenie wniosku we właściwym terminie. Regulacja ta jest odstępstwem od reguły wyrażonej w art. 55 UKC ust. 1, że jeśli okres, data lub termin określone są przepisach prawa celnego - okres nie może zostać przedłużony lub skrócony, a data lub termin - odroczone lub przyspieszone. Z przepisu szczególnego wynika również, że wniosek można złożyć z wykorzystaniem środków innych niż techniki elektronicznego przetwarzania danych, zgodnie z przepisami obowiązującymi w danym państwie członkowskim. Według art. 73 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawo celne, do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 ustawy Ordynacja podatkowa.
Przepis art. 12 § 6 pkt 2) tej ustawy stanowi, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe. Skoro B. Spółka Akcyjna w B. 31 marca 2017 r. nadała w polskiej placówce operatora pocztowego wniosek o dokonanie zmiany zgłoszenia celnego w części dotyczącej klasyfikacji taryfowej towaru oraz o zwrot należności celnych wraz z odsetkami, to termin trzyletni został zachowany.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ją na podstawie art. 184 p.p.s.a.