Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 maja 2017r., sygn. akt IV SA/Gl 1053/16 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2016 poz.718, obecnie t.j. Dz.U. z 2019r., poz.2325, dalej: "p.p.s.a.), oddalił skargę [...] (dalej: "skarżący", "strona skarżąca", "beneficjent") na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego pełniącego rolę Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Śląskiego na lata 2007-2013 (dalej też: "IZ RPO WSL", "organ odwoławczy", "organ II instancji") z dnia [...] września 2016r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Śląskiego Centrum Przedsiębiorczości w Chorzowie ((Instytucji Pośredniczącej Drugiego Stopnia - Śląskiego Centrum Przedsiębiorczości, dalej też: "IP2 RPO WSL") z [...] kwietnia 2016r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z budżetu z udziałem środków europejskich.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął następujący stan faktyczny:
Skarżący prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą [...] złożyli dnia [...] grudnia 2011r. wniosek aplikacyjny o dofinansowanie zakupu nowych urządzeń zwiększających możliwości produkcyjne mikroprzedsiębiorstwa [...]. w zakresie produkcji aparatury rozdzielnic elektrycznych do 4000A w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013.
W dniu [...] września 2013r. pomiędzy skarżącymi a Województwem Śląskim, reprezentowanym przez Śląskie Centrum Przedsiębiorczości w Chorzowie została zawarta umowa nr [...] o dofinansowanie projektu inwestycyjnego "[...]". Na podstawie tej umowy beneficjenci otrzymali środki z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w kwocie [...] zł. Z treści umowy wynika, że okres realizacji projektu ustalono od [...] grudnia 2011r. do [...] października 2013r. Ponadto, beneficjenci byli zobowiązani do utrzymania trwałości projektu w okresie od [...] marca 2014r. do [...] marca 2017r.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016r., Śląskie Centrum Przedsiębiorczości w Chorzowie zobowiązało skarżących do zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, całości wypłaconego dofinansowania w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że we wniosku aplikacyjnym beneficjenci wskazali, jako miejsce realizacji projektu siedzibę spółki w [...]. Po wypłaceniu dofinansowania, skarżący w piśmie, które wpłynęło do organu w dniu [...] października 2014r. zwrócili się do ŚCP o zmianę umowy o dofinansowanie poprzez wprowadzenie dodatkowego miejsca realizacji projektu znajdującego się w [...]. Organ I instancji wskazał, że możliwe jest wprowadzenie do projektu dodatkowego miejsca jego realizacji w [...], pod warunkiem umiejscowienia zakupionych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych w obu lokalizacjach. Organ też wskazał, że z wyjaśnień skarżących wynikało, iż w [...]przechowywany jest jeden środek trwały, a w [...] znajdują się wszystkie pozostałe środki trwałe, co skutkowało uznaniem, że miejscem realizacji projektu był [...].
W dniu [...] grudnia 2014r. na posiedzeniu Komisji ds. zmian w realizacji projektu podjęto decyzję o przekazaniu projektu do ponownej oceny merytoryczno-technicznej uwzględniającej proponowaną zmianę miejsca lokalizacji projektu przez beneficjenta celem ustalenia liczby punktów, jakie uzyskałby projekt gdyby od początku miejscem realizacji projektu był [...]. Po dokonaniu weryfikacji, przy uwzględnieniu zmian, liczba przyznanych punktów wyniosła [...], a z dokumentacji konkursowej, w tym z regulaminu konkursu wynikało, że wniosek otrzymuje pozytywną ocenę w przypadku uzyskania, co najmniej [...] punktów, co spowodowało, że projekt po wnioskowanych przez beneficjenta zmianach, nie kwalifikowałby się do wsparcia.
Dalej organ I instancji wskazując, że dofinansowanie może dotyczyć jedynie projektów nowych, a nie inwestycji już realizowanych, wskazał na podjęcie realizacji projektu przed dniem złożenia wniosku o jego dofinansowanie. Na poparcie argumentacji organ stwierdził, że wniosek o dofinansowanie został złożony w siedzibie organu w dniu [...] grudnia 2011r., a zgodnie z umową o dofinansowanie zawartą w dniu [...] września 2013r. okres realizacji projektu został ustalony od [...] grudnia 2011r. do [...] października 2013 r. Natomiast wydatek w kwocie [...] zł za fakturę nr [...] z dnia [...] grudnia 2011r. został dokonany w formie przedpłaty w dniu [...] grudnia 2011r.
Skarżący złożyli odwołanie od decyzji organu I instancji.
Zarząd Województwa Śląskiego, decyzją z [...] września 2016r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że podstawą zobowiązania beneficjentów do zwrotu całości dofinansowania było dokonanie zmiany miejsca realizacji projektu z [...] na [...], co skutkowało zmniejszeniem ilości punktów przyznawanych za lokalizację projektu oraz rozpoczęcie działania w ramach realizacji projektu przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie, co skutkowało uznaniem, że projekt nie wywołuje tzw. efektu zachęty. Organ II instancji stwierdził, że skarżący wskazali w treści wniosku o dofinansowanie, że miejscem realizacji projektu będzie [...], za co projekt uzyskał wyższą liczbę punktów i uzyskał dofinansowanie. Informacja ta znalazła się w treści wniosku, pomimo że skarżący mieli możliwość wprowadzenia dodatkowych lokalizacji projektu, z czego nie skorzystali. Na dalszych etapach realizacji projektu, również nie informowali IP2 RPO WSL o dodatkowych lokalizacjach lub o zmianie miejsca realizacji do momentu przeprowadzenia wizytacji przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej.
Organ dodał, że skarżący nie wskazali, że cały sprzęt zakupiony w ramach projektu będzie mobilny. Ze wszystkich zakupionych środków trwałych, t,j. [...],[...],[...],[...],[...], miernika elektrycznego [...] wraz z osprzętem i oprogramowaniem, tylko ten ostatni miał być sprzętem mobilnym. Według poczynionych ustaleń organu, wszystkie wskazane zakupione środki trwałe znajdują się pod adresem [...]. Co do stwierdzenia, że miejsce realizacji projektu potwierdza informacja z CEIDG, organ podniósł, że informacja z CEIDG wskazuje tylko adres głównego, ewentualnie dodatkowych miejsc wykonywania działalności przedsiębiorcy, które nie muszą być tożsame z miejscem realizacji projektu w rozumieniu przepisów regulujących wdrażanie RPO WSL 2007-2013.
Organ odwoławczy nie uwzględnił wyjaśnień zawartych w odwołaniu jak i w treści pisma z dnia [...] grudnia 2015 roku, że projekt spełniał efekt zachęty, bowiem skarżący przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie, zapłacili za sprzęt będący przedmiotem tego wniosku, co organ zakwalifikował jako niezgodne z efektem zachęty działanie dotyczące realizacji projektu. Końcowo organ stwierdził, że zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (Dz.U. z 2019r. poz. 869, z późn. zm. dalej: "u.f.p."). beneficjent ponosi odpowiedzialność za wykorzystanie środków niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystanie środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 tej ustawy lub za pobranie środków nienależnie lub w nadmiernej wysokości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.
Uzasadniając rozstrzygnięcie WSA stwierdził, że zgromadzone przez organ w sprawie dowody potwierdzają, że środki trwałe zakupione w ramach realizacji projektu były już w dniu [...] czerwca 2012r. zlokalizowane pod adresem [...]. Sąd I instancji podniósł, że etapie składania wniosku o dofinansowanie skarżący nie skorzystali z możliwości wskazania dodatkowych miejsc realizacji projektu ograniczając się do wskazania jedynie [...], za co projekt uzyskał większą liczbę punktów w konkursie i tym samym uzyskał dofinansowanie. WSA podzielił stanowisko organu odwoławczego w kwestii dokonania przez skarżących częściowej wpłaty za sprzęt stanowiący przedmiot wniosku o dofinansowanie wskazując, że zgodnie z § [...] ust. [...] regulaminu konkursu, data wpływu wniosku o dofinansowanie rozumiana jest jako termin dostarczenia wersji papierowej. W przedmiotowej sprawie nie ulegało wątpliwości, że skarżący w dniu [...] grudnia 2011r. wygenerowali wniosek w wersji elektronicznej, jednakże wersja papierowa wniosku została dostarczona do organu I instancji w dniu [...] grudnia 2011r.
Organ prawidłowo zatem ustalił datę złożenia wniosku o dofinansowanie, jako datę przedłożenia wersji papierowej wniosku. Sąd I instancji uznał za zasadne stanowisko organu zgodnie, z którym nie dano wiary oświadczeniom skarżących oraz ich kontrahentów, że kwota przelana w dniu [...] grudnia 2011r. z tytułu zakupu urządzenia, nie związanego z realizowanym projektem, została na mocy porozumienia stron potrącona z kwotą należną za zakup środków trwałych objętych przedmiotowym projektem. Według tych oświadczeń nowe zamówienie zostało przygotowane do wysyłki w dniu [...].12.2011r. i wówczas została również wystawiona faktura VAT o numerze [...], a środki pieniężne, jakie zostały wpłacone za wcześniejsze zamówienie, zostały w dniu [...] 12.2011r. przeksięgowane na poczet przedmiotowej faktury.
W ocenie WSA prawidłowe było stanowisko organu, że jeśli nowe zamówienie zaproponowano dopiero po rezygnacji w dniu [...] grudnia 2011r. z pierwotnego zamówienia, to nie było możliwości by środki trwałe objęte nowym zamówieniem, zostały wprowadzone do treści wniosku aplikacyjnego złożonego elektronicznie już [...] grudnia 2011 roku. Sąd I instancji podkreślił, że skarżący nie przedstawili faktury dotyczącej wskazywanego przez nich wcześniejszego zamówienia, z tytułu którego w dniu [...] grudnia 2011r. została przelana wyżej wymieniona kwota.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący wnieśli o orzeczenie co do istoty sprawy, iż wydatki poniesione przez skarżących należy uznać za kwalifikowane, ewentualnie: o uchylenie zaskarżonego wyroku w części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach z uwagi na fakt, że wyrok został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy (okoliczności nieustalone lub ustalone błędnie) ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Dodatkowo strona wiosła o przeprowadzenie rozprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania wedle norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
- I. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.
- a) art 151 p.p.s.a. przez oddalenie przez WSA skargi w sytuacji, gdy decyzja została wydana z naruszeniem art. 6 i 7 w zw. z art 77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd I Instancji, że organ wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne dla prawidłowego rozpatrzenia sprawy oraz poprzez błędne uznanie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest pełny i nie wymaga uzupełnienia zgodnie z wnioskami skarżącej w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, a stan faktyczny w sprawie nie został ustalony należycie, w sposób pozwalający na jednoznaczne stwierdzenie, że nie doszło do naruszenia przywołanych przepisów postępowania przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Uchybienia te polegały w szczególności na: - błędnym wniosku o momencie rozpoczęcia działalności produkcyjnej w powstałym oddziale w [...], - uznaniu, że zaprzestano realizacji projektu w głównym miejscu wykonywania działalności w [...], - uznaniu, że jedynym miejscem działalności spółki w związku z realizacją projektu jest oddział w [...], - nieprawidłowym wyliczenie punktacji wniosku o dofinansowanie z uwzględnieniem wyłącznie [...], jako miejsca wykonywania działalności, - uznaniu, że działalność gospodarcza zgodnie z projektem może być wykonywana jedynie w [...], - nie uwzględnieniu pełnych wyjaśnień dotyczących płatności na rzecz kontrahenta [...] przed dniem rozpoczęcia realizacji projektu, - uznaniu, że dofinansowanie nie spełniało "efektu zachęcającego", - uznaniu, że beneficjenci zaprzestali utrzymania trwałości projektu, - nieuwzględnieniu wyjaśnień złożonych w toku postępowania przez Skarżących przy podejmowaniu decyzji przez organ,
- b) art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak w uzasadnieniu wyroku odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi: - brak uwzględnienia argumentu o mobilności urządzeń ze względu na specyfikę działalności, - brak odniesienia się do argumentów świadczących o dominującym charakterze [...] jako miejscu projektu.
- II. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego tj:
- a) art. 184 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych poprzez ich błędne i bezprawne zastosowania w sprawie;
- b) art. 56 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006r., ustanawiającego przepisy ogólne Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (dalej, jako Rozporządzenie nr 1083/2006); w związku z § [...] ust. [...] oraz §[...] ust. [...] i [...] umowy o dofinansowanie z dnia [...] września 2013r. w związku z błędnym zastosowaniem przepisów w zakresie kwalifikowania wydatków, poprzez uznanie, że wydatki nie zostały poniesione na mocy decyzji;
- c) § 8, § 18 ust. 2, § 19 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 15 grudnia 2010r. w sprawie udzielania regionalnej pomocy inwestycyjnej w ramach regionalnych programów operacyjnych błędną interpretacje przepisów w zakresie "efektu zachęcającego", "nowości" i "rozpoczęcie prac związanych z inwestycją";
- d) art. 56 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 w związku z § 4 ust. 3 umowy o dofinansowanie dnia 24 września 2013r. poprzez ich błędne zastosowanie w sprawie:
- e) art. 8 ust 1 i 2 Rozporządzenia nr 800/2008 poprzez ich błędne zastosowanie w sprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W pismach z [...], i [...] czerwca 2020r. strony postępowania wyraziły zgodę na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 374 ze zm.).
Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich w sprawach, w których strona wnosząca skargę kasacyjną nie zrzekła się rozprawy lub inna strona zażądała przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, jeżeli wszystkie strony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze skierowania sprawy na posiedzenie niejawne wyrażą na to zgodę. Wobec tego, że taka sytuacja wystąpiła w tej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W związku z wystąpieniem stanu epidemii oraz z zamiarem rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, po uprzednim zawiadomieniu stron przez Naczelny Sąd Administracyjny o zamiarze rozpoznania sprawy we wskazanym trybie, zarówno strona skarżąca kasacyjnie jak i organ wyrazili zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza, zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał, zatem fakultatywne uprawnienie do przedstawienia wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Wobec niestwierdzenia okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniesioną w tej sprawie skargę kasacyjną w granicach zarzutów kasacyjnych.
Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, należy wskazać, że zgodnie z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konstrukcja tej normy prawnej wskazuje, że stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, które w ocenie strony skarżącej zostały naruszone przez Sąd I instancji, należy uprawdopodobnić istnienie potencjonalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego. W tym wypadku nie chodzi o to, że ewentualne uchybienie mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, lecz wpływ istotny. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji.
W sytuacji, gdy skargę kasacyjną oparto zarówno na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (naruszenie prawa materialnego), jak i na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (naruszenie przepisów postępowania), zasadniczo w pierwszej kolejności podlegają rozpatrzeniu zarzuty naruszenia prawa procesowego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2020r. sygn. akt II OSK 546/18).
Przystępując do wyjaśnienia przesłanek nieuwzględnienia skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności należy wskazać, że dominująca w postępowaniu kasacyjnym zasada dyspozycyjności przejawia się tym, że Naczelny Sąd Administracyjny może uchylić wyrok w części niezaskarżonej, tylko jeśli zachodzi nieważność postępowania (art. 186 p.p.s.a.). W przypadku gdy sąd odwoławczy nie stwierdzi nieważności postępowania, to nie dość, że nie może uchylić niezaskarżonej części orzeczenia, to nie jest nawet uprawniony, by w tym zakresie dokonywać kontroli jego legalności. Wynika to wprost z powołanego już art. 183 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że NSA, poza przypadkami nieważności postępowania, rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej. Niezaskarżona część orzeczenia staje się w związku z tym prawomocna z upływem terminu zaskarżenia, chyba że NSA może z urzędu rozpoznać sprawę także w tej części (art. 168 § 3 p.p.s.a.) - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2016r. (sygn. akt I FSK 8/15 – http//orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA.).
Orzeczenie prawomocne wiąże natomiast nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 170 p.p.s.a.). W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący wnieśli o orzeczenie co do istoty sprawy, iż wydatki poniesione przez skarżących należy uznać za kwalifikowane, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach z uwagi na fakt, że wyrok został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy (okoliczności nieustalone lub ustalone błędnie) ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Jednak pomimo tak wskazanego żądania skargi kasacyjnej, uwzględniając uchwałę pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009r. I OPS 10/09, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje na obowiązek odniesienia się do podniesionych w niej zarzutów.
Najdalej idącym zarzutem skargi kasacyjnej jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten określa niezbędne elementy konstrukcyjne prawidłowo sporządzonego uzasadnienia wyroku, takie jak: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, przedstawienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a także – jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji – wskazania co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wyłącznie wówczas, gdy uzasadnienie nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia lub gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010r. o sygn. akt II FPS 8/09;).
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w jego ocenie nie doszło do naruszenia wskazanego przepisu.
Przywołując treść zarzutu skarżącego, że Sąd I instancji nie uwzględnił argumentu o mobilności urządzeń ze względu na specyfikę działalności oraz to że zdaniem strony skarżącej nie odniesiono się do argumentów świadczących o dominującym charakterze [...] jako miejscu projektu, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie, a Sąd I instancji prawidłowo odniósł się do powyżej wskazanych kwestii.
Strona skarżąca składając wniosek o dofinansowanie projektu, w sekcji [...]tego wniosku była zobligowana do ujęcia przedmiotu i zakresu działalności, natomiast w sekcji [...] wniosku aplikacyjnego strona skarżąca zawarła krótki opis projektu. Tym samym nie sposób uznać, że organ nie miał wiedzy o rodzaju zakupionych środków trwałych w związku z charakterem działalności strony skarżącej, ponieważ we wniosku aplikacyjnym strona skarżąca była zobowiązana do wskazania przedmiotu oraz jej zakresu. Należy zauważyć, że strona we wniosku o dofinansowanie wskazała [...] jako główne miejsce realizacji projektu i to w tym miejscu należało ulokować wszelkie środki trwałe zakupione w ramach uzyskanego dofinansowania. Bez znaczenia pozostaje, że zakupione środki trwałe są środkami mobilnymi, skoro strona skarżąca podpisując umowę o dofinansowanie zobowiązała się do lokalizacji tych że środków w głównym miejscu realizacji projektu. Nie wskazywała, aby zakupione środki trwałe poza jednym z nich były mobilne. W związku z tym nie sposób przyznać racji stronie skarżącej, że Sąd I instancji pominął tę kwestię na etapie rozważań.
Nie sposób również uznać za zasadny zarzut dotyczący braku odniesienia się do argumentów świadczących o dominującym charakterze [...] jako miejscu projektu. Strona skarżąca, co pozostaje bezsporne wskazała [...] jako miejsce realizacji projektu, jednak w wyniku ustaleń organów, zakupione w ramach projektu środki trwałe były zlokalizowane pod innym adresem.
Skarżąca w momencie składnia wniosku, wskazując [...] jako główne miejsce realizacji projektu, co prawda nie mogła przewidzieć, że będzie potrzeba poszukiwania dodatkowej lokalizacji, lecz będąc związana postanowieniami umowy, mogła przewidzieć, że w sytuacji przeniesienia zakupionych środków dojdzie do naruszenia jej postanowień.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. należy wskazać, że do naruszenia przepisu art. 151 p.p.s.a. mogłoby dojść wyłącznie wówczas, gdyby Sąd oddalił skargę, pomimo stwierdzenia uchybień skutkujących podjęciem przez Sąd określonych rozstrzygnięć. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, ponieważ Sąd I instancji uznał, że decyzja organu II instancji jest prawidłowa.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje też, że podstawą kasacyjnego zarzutu naruszenia przepisów postępowania może być tylko naruszenie przez Sąd I instancji procedury w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem następstwa zarzucanych uchybień winny być na tyle istotne, iż kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a gdyby do nich nie doszło wyrok Sądu Administracyjnego I instancji byłby inny. Podnieść należy, że adresatem zarzutu naruszenia prawa procesowego może być tylko Sąd I instancji, ponieważ przedmiotem postępowania kasacyjnego jest orzeczenie Wojewódzkiego Sądu administracyjnego, a nie oceniana przez ten sąd działalność organów administracji publicznej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2019r., sygn. akt I GSK 344/17).
Wskazując na zarzuty naruszenia przepisów k.p.a., należy stwierdzić, że są one bezzasadne. Podkreślić należy, że realizując zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od obowiązku współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy. Powinna ona bowiem przedstawić w sprawie wszystkie informacje niezbędne do ustalenia jej stanu faktycznego, jak również wskazać dowody mające, jej zdaniem, znaczenie w sprawie i udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2018r., sygn. akt I OSK 585/18).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić że Sąd I instancji w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyraźnie wskazał, że organ II instancji w sposób prawidłowy przedstawił stan faktyczny sprawy i zebrał materiał dowodowy, natomiast strona skarżąca nie wnosi w zarzutach dotyczących przepisów k.p.a. dowodów, które zdaniem strony powinny mieć wpływ na wynik sprawy. Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że postępowanie organów publicznych było dotknięte wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie faktycznego. Jak zasadnie wskazał Sąd I instancji w treści uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia, zgromadzone przez organ w sprawie dowody takie jak audyt Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] października 2014r. oraz pismo skarżących, które wpłynęło do organu w dniu [...] października 2014r., potwierdzają, że prócz jednego środka trwałego, pozostałe środki trwałe zakupione w ramach realizacji projektu były zlokalizowane pod adresem [...].
Sąd I instancji zaznaczył, że w piśmie z dnia [...] października 2014 r., to sami skarżący poinformowali o tym, że wymienione środki trwałe są zlokalizowane w [...] oraz, że już w dniu [...] czerwca 2012r. nastąpiła zmiana miejsca realizacji projektu. Strona skarżąca na etapie składania wniosku nie skorzystała z możliwości wskazania dodatkowego miejsca realizacji projektu, a bez wątpienia na etapie składania wniosku miała taką możliwość.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że zgodnie z [...] umowy o dofinansowanie beneficjent zgłasza w formie pisemnej IP2 RPO WSL zmiany dotyczące realizacji projektu w dowolnym momencie jego realizacji, jednak nie później niż do dnia zakończenia realizacji projektu określonego w [...], z zastrzeżeniem ust. [...] oraz ust. [...] i ust. [...] tej że umowy.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że Sąd I instancji zasadnie wskazał, że dopiero [...] października 2014r., beneficjenci przekazali informacje o zmianach w projekcie, natomiast w treści pisma wskazali, że [...] czerwca 2012r. nastąpiła zmiana miejsca realizacji projektu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie wskazał organ, a zaakceptował WSA, że strona skarżąca nie dotrzymała terminu określonego w § [...] ust. [...] umowy o dofinansowanie projektu. Zmiany te były zgłoszone po przekroczeniu terminu wskazanego w § [...] ust. [...] pkt [...], tj. [...] października 2013r., czyli już po zakończeniu jego realizacji. Tymczasem zgodnie z § [...] ust. [...] umowy o dofinansowanie zgłoszenie zmian nie mogło nastąpić później, niż termin zakończenia realizacji projektu wskazany w § [...] ust. [...]. Podkreślenia wymaga, że możliwe było wprowadzenie do projektu dodatkowego miejsca jego realizacji w [...], pod warunkiem umiejscowienia zakupionych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych w obu lokalizacjach. Jednak jak ustalono to w [...] przechowywany był jeden środek trwały, a w [...] znajdowały się wszystkie pozostałe środki trwałe, co skutkowało uznaniem, że miejscem realizacji projektu był [...].
W konsekwencji doprowadziło to do pomniejszenia liczby punktów. Wskazać należy, że punktację tę wyliczono na zgodnie z kryteriami wyboru projektu, stanowiącymi załącznik do regulaminu konkursu o dofinansowanie, z którym strona skarżąca miała obowiązek zapoznania się na etapie składania wniosku o dofinansowanie. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji akceptującym stanowisko organów, że zmiana miejsca realizacji projektu skutkowała uznaniem projektu za niekwalifikujący się do dofinansowania, co jest równoznaczne z obowiązkiem zwrotu przez skarżących całości otrzymanej pomocy publicznej. Tym samym nie ma racji strona skarżąca, że wyliczenia punktacji przeprowadzono w sposób nieprawidłowy.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, który stwierdził, że prawidłowo też organy ustaliły, że w dniu [...] grudnia 2011r. skarżący dokonali częściowej wpłaty za sprzęt stanowiący przedmiot wniosku o dofinansowanie, co oznacza, że realizacja projektu nie wywołała tzw. efektu zachęty ponieważ beneficjenci rozpoczęli działania przed złożeniem wniosku, czyli przed [...] grudnia 2011r. WSA prawidłowo zaznaczył, że kwota przelana w dniu [...] grudnia 2011r. z tytułu zakupu urządzenia nie związanego z realizowanym projektem, została na mocy porozumienia stron potrącona z kwotą należną za zakup środków trwałych objętych przedmiotowym projektem.
Tak więc za bezzasadne należało uznać przedstawione w skardze kasacyjnej naruszenia przepisów prawa procesowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji przedstawił argumenty, które jego zdaniem przemawiały za oddaleniem skargi. W uzasadnieniu w sposób prawidłowy przedstawiono stan faktyczny, dokonano także wszechstronnej oceny materiału dowodowego. WSA w sposób szczegółowy wyjaśnił istotę sprawy, wskazują w swych rozważaniach odpowiednie przepisy praw unijnego oraz prawa krajowego, zgodnie z którymi wystąpiły okoliczności, dające podstawę do stwierdzenia naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu otrzymanych środków.
Przechodząc do wskazanych naruszeń prawa materialnego, należy zauważyć że w istocie w znacznej części pokrywają się one do podniesionych zarzutów prawa procesowego z art. 151 p.p.s.a.. Niemniej jednak Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się podniesionych zarzutów, wskazuje, iż są bezzasadne.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów Rozporządzenia nr 1083/2006, art. 56 ust. 3 w związku z § [...] ust. [...] oraz § [...] ust. [...] i [...] umowy o dofinansowanie, należy wskazać, że zgodnie z § [...] ust [...] umowy o dofinansowanie beneficjent zobowiązuje się do realizacji Projektu z najwyższą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami w ramach Programu oraz w sposób, który zapewni prawidłowa i terminową realizację Projektu oraz osiągnięcie celów (produktów i rezultatów) zakładanych we wniosku o dofinansowanie.
Natomiast jak już wskazano na wcześniejszym etapie rozważań, zgodnie z § [...] ust. [...] umowy o dofinansowanie beneficjent zgłasza w formie pisemnej IP2 RPO WSL zmiany dotyczące realizacji projektu w dowolnym momencie jego realizacji, jednak nie później niż do dnia zakończenia realizacji projektu określonego w § [...] ust. [...] pkt [...], z zastrzeżeniem ust. [...] oraz ust. [...] i ust. [...]. Ponadto zgodnie § [...] ust. [...] umowy dofinansowanie, jeśli zaistnieje konieczność wprowadzenia zmian w Projekcie w trakcie jego realizacji, Beneficjent zobowiązuje się nie później niż w terminie 10 dni od dnia zaistnienia przyczyn powodujących potrzebę zmian, złożyć do IP2 RPO WSL wniosek o zaakceptowanie zmian, przedstawiając ich zakres i uzasadnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bezspornym jest, że strona skarżąca dokonała zmian w projekcie, informując o tym organ pismem z [...] października 2014r., że już [...] czerwca 2012r. Tymczasem zgodnie § [...] ust. [...] pkt [...] termin zakończenia realizacji inwestycji został wyznaczony w terminie do [...] października 2013 r. i to do tego dnia strona skarżąca miała możliwość dokonania zmian, jednak z zachowaniem terminu 10 dni, licząc od zaistnienia przyczyny powodującej konieczność wprowadzenia zmian w Projekcie.
Zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego naruszono art. [...] ust. [...] umowy o dofinansowanie poprzez przekroczenie terminu do zgłoszenia zmian w Projekcie, o którym jest mowa w § [...] ust. [...] pkt [...], co z kolei doprowadziło również do naruszenia § [...] ust. [...] umowy o dofinansowanie.
Podkreślić należy, że zasady kwalifikowalności wydatków na poziomie prawa unijnego określone zostały w art. [...] ust. [...] i ust. [...] rozporządzenia 1083/2006. W przepisach tych za wydatek kwalifikowalny uznano wydatek lub koszt poniesiony przez beneficjenta w związku z realizacją projektu. Zaznaczyć należy, że Instytucja Zarządzająca na mocy przepisów występuje jako krajowy organ odpowiedzialny za wdrożenie tych programów unijnych regionalnych programów operacyjnych, wyposażony przez prawo unijne i krajowe w kompetencje do podejmowania działań mających na celu prawidłowe przyznawanie i wydatkowanie środków unijnych, w tym określenie systemu realizacji programu operacyjnego i kwalifikowalności wydatków. Instytucja Zarządzająca odpowiada za zarządzanie programem oraz jego realizację zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, w tym wybieranie operacji do finansowania zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu operacyjnego; weryfikację rzeczywistego poniesienia wydatków przez beneficjentów i zgodnie z zasadami wspólnotowymi i krajowymi; ustanawiania zasad kwalifikowalności wydatków na poziomie krajowym.
Rodzimy ustawodawca jako instytucję zarządzającą regionalnymi programami operacyjnymi wskazał zarządy poszczególnych województw, określając wprost w ustawie o zasadach prowadzenia polityki rozwoju ich kompetencje, obejmujące m.in. wykonywanie obowiązków wynikających z art. 60 rozporządzenia nr 1083/2006, określenie kryteriów kwalifikowalności wydatków objętych dofinansowaniem w ramach programu operacyjnego oraz określenie sytemu realizacji programu operacyjnego. Zaznaczyć należy, że oceny kwalifikalności wydatków dokonuje się zarówno na etapie wyboru wniosku o dofinansowanie projektu, jak i podczas realizacji projektu. Na etapie oceny wniosków sprawdzeniu podlega potencjalna kwalifikowalność wydatków ujętych we wniosku. Przyjęcie danego projektu do realizacji i podpisanie z beneficjentem umowy o dofinansowanie nie oznacza, że wszystkie wydatki, które beneficjent przedstawi do refundacji w trakcie realizacji projektu (lub rozliczenia - w przypadku systemu zaliczkowego), będą kwalifikować się do współfinansowania.
Kwalifikowalność poniesionych wydatków oceniana jest również w trakcie realizacji projektu, kiedy beneficjent przedkłada kolejne wnioski o płatność oraz w trakcie kontroli projektu na dokumentach lub na miejscu realizacji.
Za bezzasadny należało uznać naruszenia art. 8 ust 1 i 2 rozporządzenia nr 800/2008. Art. 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 800/2008, wskazuje na zastosowanie rozporządzenia wyłącznie do pomocy wywołującej efekt zachęty, przy czym efekt ten uznaje się za spełniony jeżeli przed rozpoczęciem prac nad projektem lub działaniem beneficjent złożył do danego państwa członkowskiego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, który stwierdził, że strona skarżąca poniosła wydatki związane z realizacją projektu, jednak przed złożeniem wniosku o dofinansowanie.
Jak już wskazano na wcześniejszym etapie rozważań, bezspornym jest, że kwota przelana w dniu [...] grudnia 2011r. z tytułu zakupu urządzenia nie związanego z realizowanym projektem, została na mocy porozumienia stron potrącona z kwotą należną za zakup środków trwałych objętych przedmiotowym projektem. W związku z tym należało uznać, że projekt nie wywołał tzw. efektu zachęty.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że nie doszło również do naruszenia art. 8 oraz art. 18 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 15 grudnia 2010r.
Nie sposób się zgodzić ze stwierdzeniem strony skarżącej, że naruszono art. 19 § 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 15 grudnia 2010r. ponieważ zgodnie z powołanym powyżej przepisem prace inwestycyjne związane z realizacją nowej inwestycji mogą rozpocząć się po złożeniu przez przedsiębiorcę wniosku. Jak już wskazano strona skarżąca przynajmniej z dniem [...] grudnia 2011r. miała już przekonanie odnośnie rodzaju zamawianego sprzętu, co potwierdzała treść złożonego elektronicznie i w wersji papierowej wniosku o dofinansowanie.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut naruszenia art. 184 oraz 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych uznaje za bezzasadny. W ustalonym w sposób prawidłowy stanie faktycznym, organ stwierdził naruszenie przez stronę skarżącą postanowień umowy o dofinansowanie, poprzez zmianę miejsca realizacji projektu. Zgodnie ze wskazanymi powyżej przepisami ustawy o finansach publicznych wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu, natomiast w przypadku wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem, podlegają one zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji.
W przedmiotowej sprawie zasadnie uznano, że doszło do naruszenia procedur, przy wydatkowaniu otrzymanych środków, tak więc zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie doszło do błędnego i bezprawnego – zdaniem strony skarżącej – zastosowania wskazanych przepisów ustawy o finansach publicznych.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r., poz. 1804 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu należny jest z tytułu złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną, sporządzoną przez pełnomocnika profesjonalnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, który reprezentował organ na etapie postępowania przed Sądem I instancji, co uzasadniało zasądzenie kosztów w wysokości 50% stawki minimalnej - 3600 zł., co dało kwotę 1800 zł.