Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 11 października 2024 r., sygn. akt I GSK 34/21

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej zwany: sądem I instancji lub WSA) wyrokiem z 5 sierpnia 2020 r. sygn. III SA/Gl 128/20, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej: p.p.s.a.), oddalił skargę C. w Z. (dalej zwanego: skarżącym) na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego (dalej zwany: ZWŚ lub organem) z 14 czerwca 2019 r. nr 1678/RR/2019 w przedmiocie zwrotu dofinansowania w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

ZWŚ (reprezentujący Województwo Śląskie) pełniące funkcję instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Śląskiego zawarł umowę ze skarżącym o dofinansowanie projektu pn. "[...]" współfinansowanego ze Środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020.

ZWŚ 18 stycznia 2018 r. dokonał kontroli dokumentacji zapytania ofertowego z 4 kwietnia 2017 r. dotyczącego kursu spawania blach i rur spoinami pachwinowymi metodą MAG i stwierdził naruszenie przez skarżącego zapisów wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 z 19 września 2016 r. (dalej zwanych: wytycznymi), poprzez fakt sformułowania warunków udziału naruszających uczciwą konkurencję i równe traktowanie wykonawców.

Z kolei od 12 marca 2018 r. do 14 marca 2018 r. w siedzibie skarżącego została przeprowadzona kontrola planowa, dotycząca prawidłowości realizacji projektu, w wyniku której stwierdzono nieprawidłowości związane z: - zakupem manekina – niemowlaka jako środka trwałego na potrzeby realizacji zajęć "Świadome macierzyństwo/tacierzyństwo" za kwotę 7 200,00 zł. Organ kontrolujący stwierdził, że wydatek ten należało rozliczyć na podstawie odpisu amortyzacyjnego za okres realizacji projektu; - zamówieniem usługi na przeprowadzenie kursu magazyniera z obsługą wózka widłowego wraz z przeprowadzeniem egzaminu zewnętrznego w ramach projektu, w którym skarżący określił warunki udziału w postępowaniu w sposób ograniczający krąg potencjalnych wykonawców – skutkiem czego zastosowano 25% korekty; - zamówieniem usługi kurs brukarza, kursu robotnika wykończeniowego wraz z organizacją egzaminu zewnętrznego – stwierdzono ograniczenie kręgu potencjalnych wykonawców – zastosowano 25% korekty.

W trakcie dalszej realizacji projektu, tj. we wniosku o płatność, skarżący wykazał w sposób nieuprawniony wydatki dotyczące kursu magazyniera z obsługą wózka widłowego wraz z przeprowadzeniem egzaminu zewnętrznego, a także kursu brukarza oraz robotnika wykończeniowego wraz z organizacją egzaminu zewnętrznego. W trakcie weryfikacji wniosku skontrolowano zamówienie na przeprowadzenie kursu pn. "Kucharz małej gastronomii z elementami cukiernictwa", w którym także stwierdzono naruszenie zasady uczciwej konkurencji poprzez określenie w zapytaniu ofertowym wymogu posiadania doświadczenia w realizacji projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej oaz niezachowanie terminu 7 dniowego do złożenia ofert. Również w tym przypadku nałożono 25% korektę.

Na skutek braku zwrotu środków przez skarżącego w wymaganym terminie ZWŚ wszczął z urzędu postępowania administracyjne w sprawie zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania.

Decyzją z 20 lutego 2019 r. ZWŚ orzekł o zwrocie dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur i określił termin, od którego nalicza się odsetki, zobowiązując skarżącego do zwrotu środków w łącznej kwocie 72 172,10 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych.

ZWŚ decyzją z 14 czerwca 2019 r., po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z 20 lutego 2019 r. w sprawie zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur wraz z należnymi odsetkami udzielonego na podstawie umowy nr UDA-RPSL.09,01.05-24-0614/16-00 z 15 lutego 2017 r. realizowanej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, stanowiącego płatność ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego oraz środków budżetu krajowego w łącznej kwocie 72 172,10 zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych naliczanych od dnia przekazania środków.

W podstawie prawnej decyzji organ przywołał art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.; dalej zwanej: k.p.a.), art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 512), art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 pkt 1 i ust. 12a pkt 1 w zw. z art. 60 pkt 6. art. 61 ust 3 pkt 2 oraz art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 869; dalej zwanej: u.f.p.) oraz w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 9 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1431, ze zm.; dalej zwanej: ustawa wdrożeniową).

W skardze do sądu administracyjnego strona wniosła o uchylenie decyzji II instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.

Sąd I instancji oddalił skargę uznając, że jest ona bezzasadna.

WSA uznał, że zasadne jest stanowisko organu, że doszło do naruszenia zasady zachowania uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców w zakresie przeprowadzenia kursów: spawania blach i rur spoinami pachwinowymi metodą MAG, magazyniera, brukarza oraz robotnika wykończeniowego, kucharza małej gastronomii, poprzez umieszczenie w zapytaniach ofertowych jako jednego z kryteriów oceny oferty wymogu doświadczenia w realizacji projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej. Sąd uznał, że kryterium doświadczenia wykonawcy odnoszącego się do ilości zrealizowanych projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej nie stanowi przykładu dopuszczalnego w tym rodzaju zmówienia kryterium odnoszącego się do właściwości wykonawcy, wręcz utrudnia uczciwą konkurencję i nie zapewnia równego traktowania wszystkich realizujących usługi polegające na przeprowadzeniu wskazanych powyżej kursów zawodowych, premiując tych, którzy realizowali już wcześniej projekty współfinansowane ze środków europejskich.

Sąd podzielił częściowo argumentację organu co do sformułowania przez skarżącego nieprawidłowych kryteriów oceny ofert w ramach kursu: spawania blach i rur spoinami pachwinowymi metodą MAG, magazyniera, brukarza oraz robotnika wykończeniowego, kucharza małej gastronomii, poprzez umieszczenie w zapytaniach ofertowych jako jednego z kryteriów oceny oferty wymogu 3-letniego doświadczenia w realizacji usług szkoleniowych dla osób wykluczonych społecznie. Sąd stwierdził, że skarżący miał prawo sformułować kryterium oceny ofert odnoszące się do doświadczenia wykonawcy ze względu na fakt, iż usługi szkoleniowe mieszczą się w katalogu usług w rozdziale 6.5.2 pkt 7 ppkt d wytycznych. Jednakże z uwagi na wskazanie 3-letniego okresu doświadczenia, wymóg ten był zupełnie nieadekwatny do przedmiotu zamówienia i w żaden sposób nie wpływał na podniesienie jakości usług świadczonych przez potencjalnego wykonawcę.

Sąd wskazał także, że z wniosku o dofinansowanie wynika, że w ramach kosztów projektu skarżący rozliczał wynagrodzenie ochrony obecnej na każdych zajęciach. Tym samym sąd I instancji uznał za wystarczające wskazanie wymogu dla oferenta doświadczenia pracy z trudną młodzieżą, bez określenia okresu tej pracy wynoszącego 3 lata.

Dalej WSA uznał, że organ prawidłowo uznał, że sposób organizacji kursu "Świadome macierzyństwo/tacierzyństwo" wskazuje, że manekin niemowlaka wraz ze specjalnym programem komputerowym należy uznać za wartość niematerialną i prawną wykorzystywaną w celu wspomagania wdrażania projektu, nie zaś bezpośrednio z nim powiązaną. Zatem na podstawie rozdziału 6.12.1 punkt 4 wytycznych wydatek związany z tym zakupem winien być kwalifikowalny w wysokości odpowiadającej odpisom amortyzacyjnym za okres, gdy był on wykorzystywany na rzecz projektu. Pierwsze zajęcia z użyciem fantomu odbyły się 25 maja 2018 r., co w związku z okresem realizacji projektu (do 30 listopada 2018 r.) dawało maksymalnie siedem miesięcy korzystania z manekina w ramach projektu. Przy przyjęciu okresu amortyzacji trwającego 24 miesiące i maksymalnej rocznej stawki amortyzacji 50%, dla manekina zakupionego za kwotę 7 200 zł miesięczny odpis amortyzacyjny wynosił 300 zł. Ponieważ program wykorzystywano na potrzeby projektu 7 miesięcy, 2 100 zł stanowi kwotę kwalifikowalną, zaś 5 100 zł uznano w tej sytuacji za wydatek niekwalifikowalny, ujęty w ramach korekty nałożonej na wniosek o płatność.

Za niezasadne sąd I instancji uznał także zarzuty skargi w zakresie miarkowania korekty finansowej. W ocenie sądu zasadnie organ stwierdził, że skarżący poprzez błędne przygotowanie zapytania ofertowego naruszył naczelne zasady związane z udzielaniem zamówienia: zasadę konkurencyjności oraz równego traktowania, zatem w sprawie nie zachodzą przesłanki do obniżenia korekty w odniesieniu do poszczególnych konkursów.

WSA uznał także, że niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 142 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a. poprzez połączenie spraw w oparciu o art. 62 k.p.a. do wspólnego rozpatrzenia. Zdaniem sądu organ słusznie wskazał, że prawa i obowiązki skarżącego wynikały z tego samego stanu faktycznego i tej samej podstawy prawnej. Niemal wszystkie zidentyfikowane nieprawidłowości dotyczyły postępowań przeprowadzonych w ramach realizacji projektu, gdzie sformułowano ten sam zarzut. Wszystkie zaś dotyczyły projektu pn. "[...]". W ramach pierwszego z prowadzonych postępowań administracyjnych organ stwierdził naruszenia związane ze sposobem rozliczenia fantomu niemowlaka oraz sformułował zarzuty odnoszące się do kursu spawania blach i rur, kursu brukarza oraz magazyniera. W drugim podniósł zarzuty dotyczące kursu kucharza małej gastronomii oraz kursu brukarza i magazyniera wynikające z dalszego wniosku o płatność. Prowadzenie w tej sytuacji dwóch odrębnych postępowań, w których dwukrotnie opisywane byłyby dokładnie te same zarzuty, w ocenie WSA, przeczyłoby zasadzie szybkości, prostoty i ekonomii postępowania.

W ocenie sądu I instancji ustalenia poczynione przez organ uprawniały do uznania, że doszło do wykorzystania środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u,f.p., co skutkowało koniecznością wydania decyzji o zwrocie środków.

Za niezasadne WSA uznał także zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art 77 i art 8 § 1 k.p.a. przez nierozważenie całego materiału dowodowego i niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, bowiem wbrew stanowisku skargi organ wyczerpująco wyjaśnił stan faktyczny i prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy prawa. Z kolei uzasadnienie decyzji, w ocenie sądu I instancji, odpowiada wymogom wynikającym z art 107 § 3 k.p.a.

Skarżący wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zaskarżając powyższy wyrok w całości.

Skargę kasacyjną oparł na podstawie z art. art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. oraz 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zarzucił naruszenie:

1. I. prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj.:
2. 1) art. 184 ust. 1 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 869, z późn. zm.; dalej zwanej: u.f.p.), przez uznanie, że środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., a tym samym zaszły okoliczności uzasadniające wydanie decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu, podczas gdy brak było ku temu przesłanek;
3. 2) art. 143 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt. 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (dalej zwane: rozporządzeniem 1303/2013) przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy państwo członkowskie przy anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego winno wziąć pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze i zastosować proporcjonalną korektę, a także poprzez niewyjaśnienie dlaczego w niniejszej sprawie została orzeczona korekta finansowa w maksymalnej wysokości 25 %, a nie np. w wysokości 10 % albo 5 % wartości wydatków kwalifikowanych;
4. 3) art. 24 ust. 1 – 10 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 818; z późn. zm.) – przez bezpodstawne uznanie, że zakwestionowane wydatki stanowią nieprawidłowość skutkującą koniecznością zwrotu środków finansowych, podczas gdy brak było ku temu przesłanek;
5. 4) art. 24 ust. 6 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 – polegające na jego niezastosowaniu podczas gdy w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki obniżenia wysokości korekty finansowej;
6. 5) § 3 ust. 1 w zw. z § 7 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 971; z późn. zm.) – przez jego niezastosowanie, pomimo zaistnienia przesłanek obniżenia wysokości korekty finansowej;
7. 6) pkt. 7 sekcji 6.5.2 wytycznych, przez stwierdzenie, że kryterium doświadczenia wykonawcy odnoszącego się do ilości zrealizowanych projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej nie stanowi przykładu dopuszczalnego w tym rodzaju zmówienia kryterium odnoszącego się do właściwości wykonawcy oraz, że utrudnia uczciwą konkurencję i nie zapewnia równego traktowania wszystkich realizujących usługi, podczas gdy zamówienie dotyczyło usługi społecznej, której nie dotyczą przedmiotowe zakazy;
8. 7) pkt. 6 sekcji 6.5.2 wytycznych w zakresie kwalifikowalności poprzez stwierdzenie, że sformułowane przez skarżącego kryterium oceny ofert dotyczące wymogu 3-letniego doświadczenia w realizacji usług szkoleniowych dla osób wykluczonych społecznie jest zupełnie nieadekwatne do przedmiotu zamówienia i w żaden sposób nie wpływa na podniesienie jakości usług świadczonych przez potencjalnego wykonawcę, podczas gdy wymóg 3-letniego doświadczenia w realizacji usług szkoleniowych dla osób wykluczonych społecznie nie stanowił kryterium oceny ofert lecz warunek udziału w postępowaniu, a ponadto warunek ten był niezbędny dla prawidłowej realizacji zleconych usług;
9. 8) pkt. 7 sekcji 6.5.2 wytycznych w zakresie kwalifikowalności, poprzez stwierdzenie, że wymóg posiadania 3-letniego doświadczenia w realizacji usług szkoleniowych dla osób wykluczonych społecznie stanowi poważne ograniczenie konkurencyjności i równego traktowania oferentów, podczas gdy wymóg ten odnosi się do przedmiotu zamówienia, jest jednoznaczny i precyzyjny, jest określony w sposób umożliwiający wybór najkorzystniejszej oferty, stanowi dopuszczalne odstępstwo od zakazu odnoszenia się do właściwości wykonawcy oraz odnosi się do innego niż cena wymagania dotyczącego przedmiotu zamówienia;
10. 9) pkt. l sekcji 6.12.1 wytycznych w zakresie kwalifikowalności poprzez stwierdzenie, że manekin niemowlaka wraz ze specjalnym programem komputerowym należy uznać za wartość niematerialną i prawną wykorzystywaną w celu wspomagania wdrażania projektu, nie zaś bezpośrednio z nim powiązaną, podczas gdy zakup manekina powiązany był z przedmiotem projektu i powinien być kwalifikowalny w całości;
11. 11) art. 47 u.f.p. przez jego zastosowanie do oceny działania skarżącego i stwierdzenie, że naruszył on zasadę uczciwej konkurencji i równego traktowania oferentów, podczas gdy przedmiotowa regulacja nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, a zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na wyciąganie wniosków dotyczących naruszenia przez skarżącego zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania oferentów;
12. 12) pkt.8 ppkt. a) tiret vi sekcji 6.5.2 wytycznych w zakresie kwalifikowalności poprzez stwierdzenie, że skarżący naruszył wytyczne, gdyż nie dochował wymaganego terminu wskazanego w wytycznych dotyczącego minimalnego czasu składnia ofert, podczas gdy wniosek taki jest nieuzasadniony w świetle zgromadzonego materiału dowodowego;
13. II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
14. 1) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie w toku orzekania przepisów powszechnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (Dz.U. z 2016 r. poz. 200), podczas gdy zaistniały wszelkie przesłanki obniżenia wartości korekty finansowej;
15. 2) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegającym na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i ustalenia, w szczególności czy stwierdzone uchybienia miały bądź mogły mieć jakikolwiek wpływ na powstanie szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego, w tym poprzez niewystarczające wyjaśnienie charakteru stwierdzonych nieprawidłowości i bezpodstawne stwierdzenie, że naruszone zostały naczelne zasady związane z udzielaniem zamówień, tj. zasada konkurencyjności i równego traktowania;
16. 3) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7a ust. 1 k.p.a. przez niezastosowanie zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony pomimo, że w sprawie pozostawały wątpliwości co treści norm prawnych;
17. 4) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. przez nie stosowanie zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania i nie znalezienie podstaw do obniżenia wartości korekty finansowej w sytuacji, w której sąd uznał część argumentów strony dotyczących wymaganego doświadczenia w pracy z osobami wykluczonymi;
18. 5) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 62 k.p.a. w zakresie oceny postanowienia organu z 23 stycznia 2019 r. poprzez uznanie, że prowadzenie w tej sytuacji dwóch odrębnych postępowań, w których dwukrotnie opisywane byłyby dokładnie te same zarzuty przeczyłoby zasadzie szybkości, prostoty i ekonomii postępowania, podczas gdy brak było podstaw do zastosowania przedmiotowej regulacji;
19. 6) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej, wydanej z naruszeniem prawa materialnego oraz z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w tym zwłaszcza wydania przez organ administracyjny decyzji o korekcie finansowej pomimo braku zaistnienia dostatecznych przesłanek warunkujących możliwość nałożenia na skarżącego obowiązku dokonania zwrotu dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego;
20. 7) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 142 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, w której WSA w Gliwicach nie odniósł się do całości sprawy tj. do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przez ZWŚ art. 142 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a. przez zaniechanie rozstrzygnięcia w zakresie zaskarżonego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanowienia ZWŚ z 23 stycznia 2019 r. w sprawie połączenia do łącznego rozpatrzenia spraw o sygnaturze FS-ZN.3161.2.2019 oraz o sygnaturze FS-ZN.316ł.l9.2018 celem rozpatrzenia spraw w jednym postępowaniu administracyjnym pod sygnaturą FS.ZN.3161.19.2018 – sąd I instancji błędnie zamiast odnieść się do kwestii zaniechania orzekania przeanalizował możliwość wydania w przedmiotowej sprawie postanowienia w trybie art. 62 k.p.a.

Na tej podstawie skarżący wniósł o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i na tej podstawie umorzenie postępowania w całości, ze względu na brak zaistnienia przesłanek warunkujących możliwość wydania decyzji nakazującej zwrot środków na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (art. 207 § 1 u.f.p.) oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów wywołanych wniesieniem niniejszej skargi kasacyjnej, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego, wedle norm przepisanych. W przypadku niestwierdzenia dostatecznych podstaw umożliwiających wydanie orzeczenia reformatoryjnego, o którym mowa w art. 188 p.p.s.a., skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości z jednoczesnym przekazaniem sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów wywołanych wniesieniem skargi kasacyjnej w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego wedle norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację wniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi w całości oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W piśmie procesowym z 26 lutego 2024 r. wniesionoł o uwzględnienie uzupełniających dowodów, tj.

1) prawomocne orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych z 12 grudnia 2022 r. sygn. akt BDFl.4800.10.2022 wraz z pismem Przewodniczącego Głównej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych z 6 czerwca 2023 r. przekazującym powyższe orzeczenie – na okoliczność tego, że działanie skarżącego w zakresie związanym z postanowieniami zapytań ofertowych dotyczącymi warunków udziału w postępowaniu odnoszącymi się do wymaganego doświadczenia wykonawcy – było prawidłowe w świetle wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020, a w szczególności działanie skarżącego nie naruszało zasady równego traktowania wykonawców i uczciwej konkurencji, co więcej wymagania stawiane oferentom przez skarżącego były proporcjonalne i adekwatne do przedmiotu zamówienia;

2) prawomocne orzeczenie Regionalnej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych przy Regionalnej Izbie Obrachunkowej w Katowicach z 1 grudnia 2023 r. sygn. akt RKO/7100/108/20 – na okoliczność tego, że działanie skarżącego w zakresie związanym z postanowieniami zapytań ofertowych dotyczącymi warunków udziału w postępowaniu oraz kryteriów oceny ofert było prawidłowe w świetle wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020, a w szczególności działanie skarżącego nie naruszało zasady równego traktowania wykonawców i uczciwej konkurencji, co więcej wymagania stawiane oferentom przez skarżącego były proporcjonalne i adekwatne do przedmiotu zamówienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

W związku z tym, że istota sprawy została wyjaśniona w sposób dostateczny, Naczelny Sąd Administracyjny mając na względzie art. 188 p.p.s.a. rozpoznał również skargę strony złożoną do sądu I instancji poprzez jej uwzględnienie uznając, że jest ona w okolicznościach sprawy usprawiedliwiona. Zgodnie bowiem z art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Skorzystanie z tej instytucji możliwe jest również w sytuacji, gdy nie wnosił o to składający skargę kasacyjną (por. wyroki NSA z 30 lipca 2020 r. sygn. akt I FSK 2021/17, LEX nr 3047876 oraz z 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II FSK 3541/16, LEX nr 2617519).

Postawione w niniejszej sprawie zarzuty kasacyjne naruszenia przepisów prawa materialnego oraz procesowego są sformułowane w taki sposób, że niektóre z nich należałoby uznać za trafne bądź nietrafne jedynie w części. Dlatego, dla jasności wywodu, celowym jest odniesienie się do podniesionych zarzutów w sposób zbiorczy.

Bezspornie skarżący kasacyjnie nie jest podmiotem, który jest zobowiązany do stosowania ustawy – Prawo zamówień publicznych, jednakże w przypadku zamówień o wartości przekraczającej 50 tysięcy złotych netto był zobligowany wyłonić wykonawcę usługi zgodnie z zasadą konkurencyjności opisaną w wytycznych, gdzie zasada ta jest w istocie uproszonym odpowiednikiem zasad rządzących przetargami nieograniczonymi w Prawie zamówień publicznych.

Na wstępie należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny uchylając zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję nie podzielił zasadności wszystkich zarzutów kasacyjnych postawionych przez skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny za nietrafne uznał zarzuty w których skarżący kasacyjnie podważa stanowisko sądu I instancji, że: 1) naruszenie pkt 6 i pkt 7 sekcji 6.5.2. wytycznych miało miejsce poprzez sformułowanie przez skarżącego kryterium oceny ofert dotyczące wymogu 3-letniego doświadczenia w realizacji usług szkoleniowych dla osób wykluczonych społecznie;

1. 2) umieszczenie w zapytaniach ofertowych, jako jednego z kryteriów oceny oferty, wymogu doświadczenia w realizacji projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej spowodowało, że doszło do naruszenia zasady zachowania uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców w zakresie przeprowadzenia dwóch kursów;
2. 3) skarżący naruszył wytyczne, gdyż nie dochował wymaganego terminu wskazanego w wytycznych dotyczącego minimalnego czasu składnia ofert;
3. 4) w zakresie oceny postanowienia organu z 23 stycznia 2019 r.

Natomiast za trafne i podlegające uwzględnieniu, a w efekcie prowadzące do wydania niniejszego wyroku należy uznać zarzuty kasacyjne, w których skarżący zarzuca sądowi I instancji niezasadne uznanie, że skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. pomimo, że WSA w Gliwicach uznał za trafne część argumentów skarżącego dotyczących postawienia warunku "wymaganego doświadczenia" w pracy z osobami wykluczonymi, co w efekcie powinno prowadzić do uwzględnienia skargi bowiem uznając wymieniony warunek za nienaruszający prawa organ miał podstawę do obniżenia wartości korekty finansowej, czego w tej sprawie nie uczyniono.

Rozpoczynając zatem od zarzutu stanowiącego podstawę do uwzględnienia niniejszej skargi kasacyjnej należy wskazać, że w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego kryteria oceny ofert są powiązane z wyborem najkorzystniejszej oferty. Zarówno same kryteria oceny ofert wybrane dla konkretnego postępowania jak i sposób dokonywania wyboru oferty najkorzystniejszej w oparciu o te kryteria, powinny pozostawać w ścisłym związku z przedmiotem zamówienia, jak również powinny uwzględniać pożądany przez zamawiającego sposób realizacji zamówienia przez wykonawcę.

Szczególnym instrumentem przewidzianym w ustawie, umożliwiającym uwzględnienie kwestii społecznych w procedurze udzielania zamówienia publicznego są tzw. klauzule społeczne.

Klauzule społeczne w procesie zamówień publicznych mają stanowić sposób na wyrównywanie szans w dostępie do rynku pracy grup defaworyzowanych, stąd też podejmując stosowanie społecznych kryteriów oceny ofert należy zadbać, by kryterium to było nie tylko spełnione formalne, ale aby w realny sposób zmieniało sytuację osób społecznie marginalizowanych, bezrobotnych, niepełnosprawnych etc. Klauzule społeczne umożliwiają zamawiającemu ograniczenie prawa ubiegania się o dane zamówienie do wykonawców np. zatrudniających osoby niepełnosprawne (zakładów pracy chronionej), a także do innych wykonawców, których działalność lub działalność ich wyodrębnionych organizacyjnie jednostek, które będą realizowały zamówienie, obejmuje społeczną i zawodową integrację osób będących członkami grup społecznie marginalizowanych.

Tym samym istnieje możliwość skierowania zamówień do realizacji przez krąg wykonawców przyczyniających się do integracji społecznej i zawodowej m.in. osób niepełnosprawnych, bezrobotnych, bezdomnych, osób z zaburzeniami psychicznymi, osób pozbawionych wolności lub zwalnianych z zakładów karnych, uchodźców lub mniejszości narodowych lub etnicznych. Stosując społeczne kryteria oceny ofert należy przypisywać kryteriom społecznym takie wagi, aby wykonawcy wypełniający kryteria społeczne mieli realną szansę powodzenia w postępowaniu. Należy jednak mieć na uwadze również postulat celowego, racjonalnego i oszczędnego wydatkowania środków publicznych, a także konieczność wyboru wykonawcy zdolnego do realizacji zamówienia. Kryteria społeczne mogą stanowić czynnik wyboru pomiędzy wykonawcami zdolnymi do należytego wykonania zamówienia.

Niemniej jednak, aspekty społeczne uwzględniane przy ocenie ofert nie powinny również – podobnie jak w przypadku zwykłych zamówień – odnosić się do właściwości wykonawcy – w szczególności niedopuszczalne jest np. przyznawanie w ramach oceny ofert punktów za posiadanie przez wykonawcę np. statusu zakładu pracy chronionej, prowadzenie działalności obejmującej społeczną i zawodową osób będących członkami grup społecznie marginalizowanych czy legitymowanie się określonym wskaźnikiem zatrudnienia takich osób. Kryteria oceny ofert nie mogą też dotyczyć właściwości wykonawcy, a w szczególności jego wiarygodności ekonomicznej, technicznej lub finansowej.

Kryteria te pomimo, że nadal mają charakter przedmiotowy, i dotyczą badania jakości realizacji świadczenia, które ma być realizowane przez wykonawcę przy pomocy określonych osób, których wiedza, doświadczenie i kwalifikacje zawodowe są gwarancją dla jakości świadczenia, co ma w szczególności znaczenie w odniesieniu do nabywanych przez zamawiającego usług. Kryterium odnoszące się do jakości personelu (zespołu) mającego wykonywać przedmiot zamówienia nie łamie zasady uczciwej konkurencji przy założeniu, że kryterium to zostanie prawidłowo sformułowane, tj. będzie się odnosiło do konkretnego personelu (zespołu) wyznaczonego do realizacji zamówienia, a nie ogólnie personelu wykonawcy bez wskazania jego powiązania z przedmiotem zamówienia i jego jakością.

Tym samym kryterium to powinno być powiązane ze sposobem wykonania zamówienia. W niniejszej sprawie zamówienie dotyczyło usług szkoleniowych dla trudnej młodzieży, znajdującej się w warunkach nie wolnościowych, o różnym stopniu zdemoralizowania, z określonymi deficytami szczególnie w warstwie zdrowia psychicznego. Zastosowane kryterium doświadczenia miało na celu pozyskanie wykonawcy gwarantującego wysoką jakość zleconych prac. Stąd całkowicie usprawiedliwione było postawienie warunku, aby osoby wykonujące zamówienie legitymowały się doświadczeniem w pracy z tego typu słuchaczami. Kryterium to w żadnym stopniu nie naruszało zachowania zasad uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Dlatego kryterium odnoszące się do jakości personelu (zespołu) tj. doświadczenia w pracy z trudną młodzieżą, mającego wykonywać przedmiot zamówienia było prawidłowe, jak słusznie wskazał sąd I instancji, jednakże postawiony dodatkowy warunek, że oferent ma obowiązek wykazać 3 lata doświadczenia w realizacji usług szkoleniowych dla osób wykluczonych społecznie doświadczenia w pracy z trudną młodzieżą już tak oceniony być nie może, bowiem naruszył zasadę konkurencyjności, co też trafnie skwitował sąd I instancji.

Tym niemniej powyższe (słuszne) stanowisko sądu I instancji nie przełożyło się na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, choć w ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego powinno. Z jednej strony bowiem, o czym była już mowa, WSA uwzględnił w części stanowisko skarżącego, kwestionując tym samym wadliwy pogląd organu w tym zakresie, a z drugiej sąd I instancji stwierdził, że nałożenie korekty w pełnej wysokości było zabiegiem prawidłowym.

Tymczasem naruszenie naczelnych zasad związanych z przedmiotowym zamówieniem – a do takich bez wątpienia zaliczamy zasadę konkurencyjności oraz równego traktowania – nie stanowi samo przez się o obowiązku nałożenia korekty w maksymalnej wysokości. Gdyby tak było, ustawodawca wyłączyłby konieczność miarkowania w sytuacji naruszenia ww. zasad. W tej sprawie organ nie w pełni prawidłowo ocenił rozmiar/stopień wzmiankowanego naruszenia. Zatem istnieje konieczność dokonania przez organ powtórnej oceny w zakresie wysokości korekty, co trafnie akcentuje skarżący w podniesionych w tym zakresie zarzutach niniejszej skargi kasacyjnej. Jak już wyżej powiedziano, opisany zarzut stanowi podstawę do uwzględnienia niniejszej skargi kasacyjnej.

Zasadny jest również zarzut naruszenia pkt. l sekcji 6.12.1 wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatku na zakup manekina niemowlaka wraz ze specjalnym programem komputerowym.

Zgodnie z wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków z 19 lipca 2017 r. środki trwałe i wartości niematerialne i prawne dzielone są ze względu na sposób ich wykorzystania w ramach i na rzecz projektu na (sekcja 6.12.1 pkt 1): "a) środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne bezpośrednio powiązane z przedmiotem projektu (np. wyposażenie pracowni komputerowych w szkole),

1. b) środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne wykorzystywane w celu wspomagania procesu wdrażania projektu (np. rzutnik na szkolenia)."

Wobec powyższego rację ma organ, że mniejsze znaczenie ma zakwalifikowanie danego wydatku, jako wartość niematerialna i prawna, czy jako środek trwały, natomiast kluczowy jest sposób jego wykorzystania. A zatem czy powiązany jest bezpośrednio z przedmiotem projektu, czy też wykorzystywany jest w celu wspomagania procesu wdrażania projektu.

Tymczasem sąd I instancji nie przeprowadził jakiejkolwiek samodzielnej analizy, czy sporny zakup należy uznać za wartość niematerialną i prawną wykorzystywaną w celu wspomagania wdrażania projektu, czy też bezpośrednio z nim powiązaną co oznacza, że powinien być kwalifikowany w całości. Zaaprobował natomiast ocenę organu, która zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie uwzględnia rodzaju zajęć, w których wykorzystywany był sporny manekin. Kursy i warsztaty spełniają inne funkcje i mają zupełnie inne znaczenie. Kurs ma za zadanie nauczyć czegoś nowego, na przykład w celu zmiany swojej ścieżki kariery, ale również w celu poszerzenia swoich horyzontów. Kurs od warsztatu różni się jednak formą jego prowadzenia. Warsztat to rodzaj pracy, który ma za zadanie maksymalnie zaktywizować uczestników. To przestrzeń rzeczywistej pracy nad sobą, nad swoimi umiejętnościami, nad nawykami, nad zasobami.

Uczestnik warsztatu "Świadome macierzyństwo/tacierzyństwo", w przeciwieństwie do wykładu musi być zaangażowany i musi realizować czynności związane z opieką nad dzieckiem do czego konieczny był mu właśnie manekin. W ramach zajęć "Świadome macierzyństwo/tacierzyństwo" zaplanowano 15 godzin teorii i 25 godzin praktyki, przy czym każdy z uczestników korzystał z manekina w minimalnym wymiarze 24 godzin. Zgodnie z treścią wniosku o dofinansowanie manekin imituje zachowania prawdziwego niemowlaka, który sygnalizuje płaczem swoje potrzeby: głód, mokro w pieluszce, kolka, za zimno/za ciepło. Beneficjent zaplanował, że uczestnicy zajęć odbędą praktykę poprzez opiekę całodobową nad takim fantomem. Fantom wyposażony jest w komputer, który później określa w jakiej skali osoba opiekująca się dzieckiem zaspokoiła jego potrzeby (w skali od 0 do 100%). Wnioskodawca wskazał, że opieka nad fantomem niemowlaka ma wysoki wpływ na podejmowane w przyszłości decyzje o macierzyństwie.

Do zakładów często trafia młodzież z rodzin patologicznych i wykluczonych ze względu na sytuację życiową (ubóstwo, alkohol, przemoc seksualna). Opieka nad dzieckiem ma nauczyć wychowanków/wychowanki odpowiedzialności i pokazać jak wygląda prawidłowa opieka nad dzieckiem.

Celem przedmiotowego projektu było pozasystemowe przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu i zapewnienie równych szans społeczno-zawodowych (...) poprzez kompleksowe wsparcie w zakresie aktywizacji i odbudowy umiejętności społecznych i zawodowych. Przedmiotowy zakup nie był kwestionowany przez Zarząd Województwa Śląskiego, ale nie wiadomo na jakiej podstawie organ administracyjny stwierdził, że nie jest to zakup niezbędny do osiągnięcia głównego celu projektu. Skoro sam organ uznał, że zajęcia z manekinem są jak najbardziej zasadne, biorąc pod uwagę grupę docelową, to mając na uwadze charakter zajęć (warsztaty) nie sposób uznać, że zakup manekina wpływał jedynie na atrakcyjność projektu i porównywać go do zakupu rzutnika wspomagającego szkolenie. Skoro bowiem warsztaty "Świadomego macierzyństwa/tacierzyństwa" polegały na praktycznej opiece nad manekiem-symulatorem zachowań prawdziwego dziecka, to był to zakup bezpośrednio związany z celem tego projektu.

Słusznie też zwraca uwagę skarżący kasacyjnie, że nie da się wykorzystać manekina-symulatora do innych kursów organizowanych w ramach przedmiotowego projektu (tak jak rzutnika). Manekin powiązany jest przedmiotowo z projektem, z danym kursem, tak jak zakup kostki brukowej z kursem brukarza.

Nie można natomiast uznać za trafne pozostałych postawionych zarzutów kasacyjnych.

Nawet przy zamówieniu obejmującym usługi społeczne w rozumieniu dyrektywy 2014/24/UE, a do takich zaliczały się usługi w niniejszej sprawie, postawienie warunku kilku lat doświadczenia w pracy z trudną młodzieżą (w tym przypadku 3 lat) stanowiło nadmierne wymaganie, nie mające związku z przedmiotem zamówienia. Wymaganie trzech lat doświadczenia (a dlaczego nie: jednego roku, dwóch, pięciu?) stawia podmiot, który spełnia ten warunek w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do innych potencjalnych wykonawców. O ile posiadanie doświadczenia w pracy z trudną młodzieżą, o czym już była mowa, nie narusza zasady konkurencyjności i równego traktowania i podlega stosownej ocenie w trakcie postępowania to konieczność spełnienia przez potencjalnego wykonawcę ściśle określonego warunku w postaci trzech lat takiego doświadczenia ogranicza zasadę uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Ten wymóg pod żadnym kątem nie weryfikuje oferentów, czy posiadają odpowiednie kwalifikacje i umiejętności do przekazywania wiedzy w ramach zajęć, której adresatem jest trudna młodzież. Tym samym zarzuty kasacyjne dotyczące oceny tego warunku dokonanej przez sąd I instancji nie zasługują na uwzględnienie.

Tak samo negatywnie należy ocenić ustanowiony przez stronę wymóg posiadania przez wykonawcę doświadczenia w realizacji projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej. Trafnie WSA w Gliwicach zaakceptował, jako prawidłowe, stanowisko organu, że powyższy warunek narusza zasady proporcjonalności, uczciwej konkurencji i równego traktowania. Należy przyznać rację organowi, że warunek ten jest całkowicie oderwany od przedmiotu zamówienia. Nie pozwala na ocenę: czy oferent zrealizuje przedmiot zamówienia z należytą starannością; utrudnia uczciwą konkurencję, gdyż eliminuje z grona potencjalnych wykonawców podmioty, które nie mają doświadczenia w zakresie realizacji zamówień z udziałem środków z UE.

Należy podkreślić, że realizacja przedmiotowych projektów wymaga specyficznych kompetencji i umiejętności w szeroko rozumianej kategorii usług szkoleniowych, co w żadnym razie nie przekłada się na wymóg spełnienia warunku doświadczenia w realizacji projektów finansowanych ze środków Unii Europejskiej. Z tych względów zarzuty kasacyjnie wobec oceny tego warunku przeprowadzonej przez sąd I instancji nie są trafne.

Nie znajduje uzasadnienia ostatni z zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego tj. pkt.8 ppkt. a) tiret vi sekcji 6.5.2 wytycznych w zakresie kwalifikowalności w zakresie niedochowania minimalnego czasu składnia ofert.

W tym zakresie skarżący kasacyjnie nie kwestionuje ustaleń faktycznych, podnosi jedynie, że ograniczenia czasowe wynikały z faktu w jakich godzinach działało jego biuro, ponadto wskazuje na inne alternatywne sposoby złożenia ofert.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro zgodnie z wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014 – 2020 termin na składanie ofert musi wynosić co najmniej 7 dni oraz, że wyznaczony termin zaczyna się od dnia następnego po upublicznieniu zapytania, a kończy się wraz z upływem ostatniego dnia, to wyznaczenie terminu składania ofert do godziny 12:00 uchybiło temu terminowi. Skoro termin kończył się z upływem ostatniego dnia to nie można było skrócić go do godziny 12.00. Podnoszony przez skarżącego kasacyjnie argument odnoszący się do godzin, w których otwarta była siedziba, nie może usprawiedliwić skrócenia terminu do składania ofert. Podobnie nie można uwzględnić argumentu, jakoby oferenci mogli dostarczyć ofertę pocztą lub kurierem, bowiem w zapytaniach ofertowych zawarto zapis, że: "Decyduje data wpływu oferty do Zamawiającego". Potencjalne nadanie oferty w ostatnim dniu o godzinie 12.00 w oczywisty sposób dyskwalifikowało taką ofertę.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 62 k.p.a. poprzez brak podstaw do zastosowania przedmiotowej regulacji.

W sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej, i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Przepis art. 62 k.p.a. odnosi się do sytuacji, gdy sprawy dotyczą więcej niż jednego podmiotu, jednak nie jest niedopuszczalne prowadzenie jednego postępowania dotyczącego tej samej strony (patrz: wyrok NSA z 14 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1155/10; treść (w:) CBOSA, https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W jednym postępowaniu można prowadzić, także kilka spraw administracyjnych dotyczących tego samego podmiotu, gdy jego prawa i obowiązki wynikają z tego samego stanu faktycznego i tej samej podstawy prawnej. Strona skarżąca kasacyjnie nie podziela stanowiska sądu I instancji oraz organu, że jej prawa i obowiązki wynikały z tego samego stanu faktycznego i tej samej podstawy prawnej, tym samym uważa, że doszło do naruszenia ww. przepisów postępowania.

Niezależnie od rozważań, czy organ zasadnie uznał, że w połączonych sprawach zachodzi tożsamość stanu faktycznego i podstawy prawnej (w skardze kasacyjnej tego wątku strona nie rozwija), Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że rozpatrywany zarzut dotyczy naruszenia przepisów postępowania. A zatem dla jego skuteczności niezbędne jest wykazanie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wpływu naruszenia na wynik rozstrzygnięcia. "Wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem. Związek ten, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a więc oznacza obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby (mógłby być) inny.

Skoro przy tym na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest mowa o "naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", to za uzasadniony trzeba uznać i ten wniosek, że nie chodzi o każde (jakiekolwiek) naruszenia przepisów postępowania, lecz o naruszenie kwalifikowane jego skutkiem, a mianowicie skutkiem, którego wpływ może nie pozostawać bez wpływu na inny wynik sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia prawa na wynik sprawy.

Z przedstawionego punktu widzenia nie ma podstaw, aby zasadnie podważać zgodność z prawem zaskarżonego wyroku z pozycji zarzutu naruszenia przez sąd I instancji, jako wzorca kontroli legalności zaskarżonej decyzji art. 62 k.p.a. zwłaszcza, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wykazano wpływu zarzucanego naruszenia prawa na wynik sprawy. Wprawdzie strona wskazuje, że naliczono jej wyższą korektę, lecz w skardze kasacyjnej brak jest wywodu, że w sytuacji braku połączenia spraw, suma naliczonych korekt byłaby niższa.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku.

Na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 200 p.p.s.a. zasądzono od Zarządu Województwa Śląskiego na rzecz skarżącego 9 450 (dziewięć tysięcy czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.