Uzasadnienie
Wyrokiem z 14 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 1715/18 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie:
Przewodniczący sędzia NSA B. M., sędzia NSA L.J. (sprawozdawca), sędzia delegowany WSA I.J. - po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 849/16, w sprawie ze skargi P.M. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] września 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania - w punkcie pierwszym uchylił zaskarżony wyrok, w punkcie drugim oddalił skargę, w punkcie trzecim zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.
Pismem z 21 stycznia 2020 r. P.M. złożył skargę o wznowienie postępowania zakończonego ww. wyrokiem. Wskazano, że sprawa została rozpoznana m.in. przez sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego I.J., która objęła urząd po zaprzysiężeniu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu [...] lutego 2019 r., zgodnie z uchwałą Krajowej Rady Sądownictwa nr [...] z dnia 8 listopada 2018 r. Zdaniem skarżącego nie można uznać, aby sędzia I. J. uzyskała rekomendację Krajowej Rady Sądownictwa, o której mowa w art. 179 Konstytucji RP.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Po wniesieniu skargi o wznowienie postępowania obowiązkiem Sądu jest dokonanie jej kontroli z punktu widzenia zachowania warunków formalnych określonych w art. 279 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a. Chodzi zatem o oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazanie jednej z podstaw wznowienia wymienionych w art. 271 – 273 p.p.s.a., uzasadnienie podstawy wznowienia, a także okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Obowiązkiem Sądu jest też zbadanie, czy skarga jest wzniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.
Sąd administracyjny zobowiązany jest odrzucić skargę o wznowienie postępowania, która nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia opisanych w przepisach działu VII p.p.s.a.
Zgodnie z art. 271 pkt 1 p.p.s.a. wznowienia postępowania można żądać z powodu nieważności, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia.
Mając na uwadze regulacje ustrojowe sądownictwa administracyjnego, osobą nieuprawnioną jest osoba niebędąca sędzią, a więc ten, kto nie posiada kwalifikacji sędziowskich i nie został powołany na stanowisko sędziego sądu administracyjnego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) lub ten, kto wprawdzie posiada kwalifikacje sędziowskie, jednak nie został powołany na stanowisko sędziego, a także osoba, która zgodnie z ustawą nie ma uprawnień do orzekania w danym sądzie administracyjnym. Uprawnienia do orzekania w składach danego sądu administracyjnego wynikają z faktu otrzymania nominacji na określone stanowisko we wskazanym sądzie administracyjnym lub delegacji do orzekania w określonym sądzie. Przez akt powołania osoba staje się sędzią, czyli jest uprawniona do orzekania. Akt powołania jest aktem kształtującym status sędziego – osoba powołana przez Prezydenta RP jest uprawniona do orzekania w określonym sądzie (vide postanowienie NSA z 19 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1543/07).
Zgodnie z art. 179 Konstytucji RP, Sędziowie są powoływani przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na czas nieoznaczony. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 K.p.a. Pozycja ustrojowa Prezydenta RP została określona w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Konstytucja zalicza wprawdzie Prezydenta do organów władzy wykonawczej (art. 10 ust. 2 Konstytucji RP), ale nie oznacza to, że należy on do organów administracji publicznej.
W zakresie, w jakim Prezydent RP działa jako głowa Państwa Polskiego, symbolizując majestat Państwa, jego suwerenność, wykracza poza sferę działalności administracyjnej. Kompetencja Prezydenta RP określona w art. 179 Konstytucji traktowana jest jako uprawnienie osobiste (prerogatywa) Prezydenta, a zarazem sfera jego wyłącznej gestii i odpowiedzialności (vide: wyrok TK z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt K 18/09, OTK-A 2012/6/63; postanowienia NSA z 17 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1876/12, I OSK 1877/12, I OSK 1889/12).
Powoływanie sędziów przez Prezydenta RP nie jest uprawnieniem z zakresu administracji publicznej lecz stosowaniem norm konstytucyjnych. Jest to rozstrzygnięcie dyskrecjonalne Prezydenta PR, mieszczące się w zakresie jego osobistej prerogatywy. Spełnienie przez kandydata wymogów określonych w przepisach prawa nie oznacza uprawnienia do powołania przez Prezydenta RP na stanowisko sędziego.
W ramach kompetencji Prezydenta RP z art. 179 Konstytucji RP mieści się uprawnienie do odmowy uwzględnienia wniosku KRS. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma sporu co do tego, że prawo odmowy powołania sędziego powinno być rezultatem wykonywania przez Prezydenta zadań, jakie postawiła przed nim Konstytucja, a więc czuwania nad przestrzeganiem Konstytucji, stania na straży suwerenności państwa, nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium. Jak to wyżej podniesiono Prezydent RP ma prawo odmowy uwzględnienia wysuniętych przez KRS wniosków, jeżeli sprzeciwiłaby się one wartościom, na straży których postawiła go Konstytucja (vide: wyrok TK z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt K 18/09, Paweł Sarnecki [w:] "Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz", pod red. L. Garlickiego, pkt 10 do art. 126).
Autor skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego pominął tą okoliczność, że Sędzia del. WSA I. J. nie objęła urzędu po zaprzysiężeniu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu [...] lutego 2019 r., zgodnie z uchwałą Krajowej Rady Sądownictwa nr [...] z dnia 8 listopada 2018 r. Tym samym brak jest podstawy by uznać, że sędzia I. J. uzyskała rekomendację Krajowej Rady Sądownictwa, o której mowa w art. 179 Konstytucji RP.
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej wręczył w dniu 28 września 2005 r., I. J. akt powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (v: https://www.prezydent.pl/aleksandra-kwasniewskiego/aktualnosci/rok-2005/art,151,300,nominacje-sedziowskie-w-palacu-prezydenckim.html.). Następnie Sędzia otrzymała delegację do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skoro Prezydent RP powołał I. J. do pełnienia urzędu sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie może być osobą nieuprawnioną, o której mowa w art. 271 pkt 1 p.p.s.a.
Względem do sędzi del. WSA I.J. nie mają odniesienia uwagi autora skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego dotyczące nowego statusu Krajowej Rady Sądownictwa oraz jej aktualnego składu oraz rozważania płynące w tej mierze z wyroku TSUE z 19 listopada 2019 r.
Zatem w wydaniu orzeczenia zaskarżonego skargą o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z 14 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 1715/18, nie uczestniczyła osoba nieuprawniona, o której mowa w art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego nie została, zatem oparta na ustawowej przesłance wznowienia, o której mowa w art. 271 pkt 1 p.p.s.a., i jako taka podlegała odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.