Uzasadnienie
W dniu [...] czerwca 2000 r. G. D. dokonał zgłoszenia celnego dotyczącego objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu samochodu osobowego, zakupionego w B. W wyniku weryfikacji decyzją z dnia [...] października 2002 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w T. uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił kwotę długu celnego.
Po rozpatrzeniu odwołania importera Dyrektor Izby Celnej w T. decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Na skutek wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Dyrektor Izby Celnej w T. decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2003 r.
Orzekając na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. utrzymał w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2003 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia 3 marca 2004 r., sygn. akt SA/Bd 2330/03 oddalił skargę na powyższą decyzję.
W dniu [...] sierpnia 2006 r. skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego powyższym prawomocnym wyrokiem wnosząc o jego zmianę poprzez uznanie zgłoszenia celnego z dnia [...] czerwca 2000 r. za prawidłowe. Nadto wniósł o wstrzymanie wykonania powyższego wyroku.
Postanowieniem z dnia 6 lutego 2007 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. odrzucił skargę o wznowienie postępowania oraz umorzył postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania wyroku z dnia 3 marca 2004 r., sygn. akt SA/Bd 2330/03.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż nie zaistniała merytoryczna przesłanka do wznowienia postępowania sądowego na podstawie art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a.
Od powyższego postanowienia pełnomocnik G. D. wniósł skargę kasacyjną.
Następnie w piśmie z dnia [...] marca 2008 r. wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] października 2002 r. nr [...] o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że G. D. został zobowiązany do zapłaty cła w kwocie [...] zł wraz z odsetkami od dnia [...] czerwca 2000 r. w kwocie [...] zł. Powyższa decyzja jest decyzją ostateczną, która nie została w całości wykonana.
Skarżący podkreślił, że wykonanie powyższej decyzji spowodowałoby dla niego trudne do odwrócenia skutki oraz wyrządziłoby mu znaczącą szkodę natury finansowej.
G. D. podkreślił, iż od 2001 r. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Nie posiada żadnych oszczędności ani wartościowych przedmiotów. Utrzymuje się z wynagrodzenia żony (około [...] zł brutto miesięcznie) i pomocy materialnej rodziców. Wraz z małżonką mają na utrzymaniu małoletniego syna. Z wynagrodzenia żony musi co miesiąc zapłacić około [...] zł tytułem zaliczek na podatek dochodowy, [...] zł tytułem ubezpieczenia żony oraz [...] zł tytułem własnego ubezpieczenia, [...] zł to dojazdy żony do pracy. Czynsz za mieszkanie wynosi [...] zł, a opłaty za prąd i telefon wynoszą ponad [...] zł. Skarżący posiada ponadto inne zobowiązania wobec Skarbu Państwa (zaległy podatek VAT w kwocie [...] zł wraz z podatkiem akcyzowym).
Ponadto skarżący podniósł, iż wielokrotnie był zwalniany od ponoszenia kosztów sądowych oraz administracyjnych ze względu na trudną sytuację materialną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy wskazać, iż w postępowaniu kasacyjnym, wszczętym na skutek skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę, dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a. (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07). Nie ma przeszkód prawnych do stosowania tej procedury w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi. Wobec powyższego strona uprawniona była do złożenia w skardze kasacyjnej wniosku o wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, na które wniesiono skargę, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Należy jednocześnie podkreślić, że ustawa nie precyzuje pozytywnych przesłanek, uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. Ocena, czy wskazane przez stronę okoliczności są wystarczające do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, a zatem czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, pozostaje w wyłącznej kompetencji sądu.
Przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Przepis art. 61 § 3 zd. 1 in fine wymaga jedynie zagrożenia ich wystąpienia ("zachodzi niebezpieczeństwo"), czyli można się ich spodziewać na podstawie racjonalnej oceny zakresu, zasad i trybu wykonania aktu lub czynności – por. J. Borkowski – Wstrzymanie wykonania decyzji w postępowaniu kasacyjnym – "Monitor Prawniczy" 2006, nr 14, s. 677.
Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. Nie wystarczy samo powtórzenie treści przepisu. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. W jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04) stwierdził, że brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego użyte w art. 61 § 3 "trudne do odwrócenia skutki" to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wstrzymanie wykonania wskazanej we wniosku decyzji wydanej w postępowaniu prowadzonym "w granicach tej samej sprawy" w rozumieniu art. 61 p.p.s.a. jest uzasadnione. Wniosek w niniejszej sprawie dotyczy bowiem decyzji organu I instancji, którą nałożono na skarżącego obowiązek zapłaty cła w kwocie [...] zł wraz z odsetkami od dnia [...] czerwca 2000 r. w kwocie [...] zł. Należy podkreślić, iż wykonanie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w T. stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody polegającej na pozbawieniu go podstawowych środków do życia.
Skarżący wielokrotnie na etapie postępowania sądowoadministracyjnego był zwalniany od kosztów sądowych właśnie z uwagi na trudną sytuację materialną. Każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą skutek w finansach zobowiązanego. Należy wskazać, iż skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji należycie uprawdopodobnił swoją trudną sytuację materialną. Prawidłowo uzasadnił przy tym, iż zapłata cła we wskazanej wysokości wraz z odsetkami przewyższającymi wartość samej należności głównej spowoduje zagrożenie braku możliwości zaspokojenia niezbędnych wydatków dla utrzymanie siebie i swojej rodziny.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił wniosek skarżącego i na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.