Uzasadnienie
Wyrokiem z 10 stycznia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 855/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. D. (dalej: skarżący) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania pomocy z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
Od powyższego wyroku skarżący wywiódł skargę kasacyjną, w której zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący wskazał, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wyrządzi mu znaczne szkody albowiem na jej podstawie organ może domagać się od skarżącego zwrotu środków, które zainwestował już w gospodarstwo rolne i dochodzić ich w drodze postępowania egzekucyjnego, co naraża go na wysokie koszty postępowania egzekucyjnego, a nawet może doprowadzić do jego trwałej niewypłacalności i upadłości, w tym upadku gospodarstwa rolnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozpoznawany wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć przy tym należy, iż chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, Warszawa 2009, s. 205). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10).
Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi poprzeć go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji.
Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony.
Analizując argumentację zaprezentowaną przez skarżącego we wniosku uznać należy, że nie wykazał on, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W przedmiotowej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ograniczał się do ogólnikowego stwierdzenia, iż wykonanie decyzji wyrządzi mu znaczne szkody albowiem na jej podstawie organ może domagać się zwrotu środków, które zainwestował już w gospodarstwo rolne i dochodzić ich w drodze postępowania egzekucyjnego. W ocenie skarżącego ta okoliczność naraża go na wysokie koszty postępowania egzekucyjnego, a nawet może doprowadzić do jego trwałej niewypłacalności i upadłości, w tym upadku gospodarstwa rolnego. Skarżący ponadto nie przestawił jakichkolwiek dokumentów źródłowych wskazujących na jego sytuację materialną. Jak już zauważono uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających na ocenę, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest w danej sprawie obiektywnie zasadne, a twierdzenia poparte dokumentami źródłowymi.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny, nie jest bowiem możliwe dokonanie oceny zaistnienia przesłanki wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest bowiem rolą Sądu domniemywanie, w czym konkretnie skarżący upatruje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji i jakie dane dotyczące skarżącej miałyby o tym świadczyć. Obowiązkiem skarżącego było sprecyzowanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a, a Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do domyślania się intencji strony skarżącej, wnioskującego o wstrzymanie wykonania decyzji.
Na marginesie należy wskazać, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.