Uzasadnienie
Wyrokiem z 14 czerwca 2017 r. sygn. akt III SA/Wr 247/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Z. W. (dalej określanego jako skarżący) na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2011 r.
Za podstawę rozstrzygnięcia sąd I instancji przyjął następujące ustalenia:
W dniu [...] maja 2011 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie mu płatności na rok 2011. Postępowanie w tym przedmiocie zostało zakończone decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z [...] listopada 2011 r. nr [...], którą przyznano skarżącemu płatności na rok 2011 w wysokości 3566,64 zł w tym 3077,91 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej. Płatności przekazano na rachunek skarżącego [...] stycznia 2012 r.
Postanowieniem z [...] września 2015 r. ten sam organ, powołując się na wyjście na jaw nowych okoliczności w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej określanej skrótem K.p.a.), wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 zakończone powyższą decyzją. W dniu [...] listopada 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej z [...] listopada 2011 r. w całości oraz w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zwaną dalej "decyzją Nr [...]", którą odmówił przyznania skarżącemu m.in. jednolitej płatności obszarowej na rok 2011.
Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, którego Dyrektor Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR we Wrocławiu nie uwzględnił, utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy. Skarżący wniósł na to rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, która została oddalona prawomocnym wyrokiem z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 129/16.
Konsekwencją tego rozstrzygnięcia była decyzja Kierownika Biura Powiatowego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. z [...] stycznia 2017 r. nr [...], którą, po wszczęciu z urzędu [...] listopada 2016 r. postępowania administracyjnego, ustalono kwotę nienależnie pobranych przez skarżącego płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2011, wypłaconych na podstawie decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. w łącznej wysokości 3077,91 zł, powiększoną o odsetki w wysokości określonej jak dla zalęgłości podatkowych naliczane od dnia następującego po upływie terminu 60 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności.
W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art.80 ust 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. przez błędną wykładnię i ograniczenie się przez organ wyłącznie do kontekstu językowego przepisu, co w konsekwencji doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy, tj. wyczerpującej oceny podniesionego zarzutu przedawnienia zwrotu. Wskazał również na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 w związku z art. 77 § 1 i w związku z art. 80 K.p.a. przez dowolną i subiektywną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności przez: pominięcie okoliczności związanych z zamiarem skarżącego, w kontekście pomyłki organu oraz zaniechanie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z ortofotomap, które były podstawą wznowienia postępowania, mimo, iż faktycznie dowód ten jest kluczowy z punktu widzenia prowadzonego postępowania oraz oceny okoliczności wyłączających zwrot przedmiotowych kwot.
Dyrektor Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR we Wrocławiu decyzją z [...] lutego 2017 r., po rozpoznaniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko na wstępie wyjaśnił pojęcie kwot nienależnie pobranych wskazując jednocześnie, że wobec wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej skarżącemu płatności bezpośrednie za 2011 r. kwoty wypłacone w styczniu 2012 r, w tym płatność JPO, stały się należnościami nienależnie pobranymi. Zasadność uchylenia decyzji przyznającej płatności, a co za tym idzie, ich nienależny charakter, zostały potwierdzone ostateczną decyzją Dyrektora ARiMR, skargę na którą WSA we Wrocławiu oddalił prawomocnym wyrokiem. Organ przeanalizował również przesłanki wyłączenia zwrotu tych płatności, zawarte w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.
L 316 z 2.12.2009, str. 65), na które w odwołaniu wskazywał skarżący, wskazując, że muszą być one łącznie spełnione przez producenta rolnego, zaś w przedmiotowej sprawie w ogóle nie doszło do wypłaty rolnikowi świadczenia na skutek pomyłki organy, bowiem płatności przekazano na jego rachunek ustalone w oparciu o dane zawarte we wniosku skarżącego, zaś w dniu wydania decyzji o przyznaniu płatności organ nie posiadał informacji pozwalającej ustalić, że skarżący faktycznie nie prowadził działalności rolniczej zgodnie z normami i nie był uprawniony do otrzymania świadczenia. Świadomie zadeklarował natomiast do płatności grunty nieuprawiane i nieużytkowane rolniczo.
Organ odniósł się także do wniosku skarżącego o przesłuchanie świadka wskazanego w piśmie z [...] lutego 2018 r. Wniosku nie uwzględnił, bowiem uznał, że zeznania świadka w zakresie użytkowania deklarowanych przez skarżącego w spornym okresie gruntów rolnych czy w kwestii związanych z brakiem jego wiedzy, iż uzyskane nienależnie płatności podlegać będą zwrotowi, w żaden sposób nie mogą wpłynąć na wynik tego postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej określanej skrótem P.p.s.a.) skargę strony na wstępie zaznaczył, że tryb i warunki ustalania i odzyskiwania kwot nienależnie pobranych reguluje ustawa z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 1512 ze zm.) – dalej: ustawa o ARiMR. Zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Celem postępowania prowadzonego na podstawie powyższego przepisu jest zatem zbadanie, czy doszło do ustalenia i wypłaty rolnikowi środków pochodzących z wymienionych funduszy unijnych lub krajowych nienależnie lub w nadmiernej wysokości oraz czy istnieje obowiązek jej zwrotu, a także czy nie wystąpiły przesłanki taki zwrot wykluczające.
Skarżącemu wypłacono płatności na podstawie decyzji z [...] listopada 2011 r. wydanej w oparciu o złożony przez niego wniosek. Ta decyzja w tym kształcie została wyeliminowana z obrotu prawnego ostateczną decyzją Dyrektora ARiMR z dnia [...] stycznia 2016 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o uchyleniu decyzji tegoż organu przyznającej skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011 r. i odmawiającą skarżącemu przyznania wnioskowanych płatności, zaś WSA we Wrocławiu prawomocnym wyrokiem z dnia [...] lipca 2016 r. oddalił skargę na ww. decyzję ostateczną. Dlatego, w ocenie sądu I instancji, nie ma już możliwości kwestionowania wynikających z tejże decyzji ustaleń w postępowaniu dotyczącym zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Sąd uznał, ze na podstawie art. 153 P.p.s.a jest związany tymi ustaleniami. W konsekwencji uznał także, że wypłacone skarżącemu świadczenie tytułem płatności JPO było świadczeniem nienależnym.
Za trafne uznał stwierdzenia organów, że w sprawie nie zaistniały przesłanki, o jakich mowa w art. 49 ustawy o płatnościach. Odnosząc się natomiast do przesłanki wyłączającej zwrot nienależnie pobranych kwot, o których mowa w art. 80 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 stwierdził, że do zakwestionowania prawa strony do otrzymania płatności w stosunku do części powierzchni działek E, EE i G doszło na skutek stwierdzenia (w wyniku kontroli na miejscu oraz analizy ortofotomap), że przestały one być użytkowane rolniczo, przy czym stan ten musiał istnieć już w 2011 r., skoro na działkach ustalono występowanie zwartych łanów nawłoci oraz wieloletnich drzew i krzewów, których powierzchnia zwiększała się od 2010 r. Były to okoliczności wywołane działaniem/zaniechaniem samego skarżącego.
Zatem to skarżący ponosi odpowiedzialność za nienależną wypłatę świadczeń, przyznanych mu na podstawie jego wniosku zawierającego nieprawidłowe dane. Podkreślił, że to rolnik składając wniosek i deklarując określone dane odpowiada za ich zgodność ze stanem faktycznym. Składając wniosek oświadcza ponadto, ze znane mu są zasady i warunki przyznawania płatności oraz ich zwrotu, wobec czego brak jest podstaw do powoływania się obecnie przez skarżącego na brak świadomości, że dopuścił się naruszenia prawa oraz na działanie w zaufaniu do organu. Zasadnie zatem w rozpoznawanej sprawie organu uznały, że nie zachodziły przesłanki wyłączające zwrot nienależnie otrzymanej płatności, o jakich mowa w art. 80 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 K.p.a. sąd I instancji wskazał, że materiał analizowany w postępowaniu odwoławczym był tożsamy z tym zgromadzonym już na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego zatem brak powiadomienia skarżącego nie wpływał na wynik sprawy. Podobnie jak nieprzeprowadzenia dowodu z zeznań świadka. Do wniosku organ odwoławczy odniósł się w uzasadnieniu decyzji, zaś sąd podzielił jego stanowisko w tej kwestii. Nie zgodził się również z pozostałymi zarzutami dotyczącymi niewyjaśnienia sprawy i lakonicznego uzasadnienia decyzji.
W skardze kasacyjnej skarżący, zarzucając sądowi I instancji naruszenie:
- 1. przepisów prawa materialnego, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 80 usta 3 rozporządzenia komisji (WE) nr 1122/2009 przez oddalenie skargi, mimo iż zaskarżona decyzja została oparta na niewłaściwym zastosowaniu wskazanego przepisu, w szczególności w zakresie aspektu "pomyłki organu";
- 2. przepisów postępowania, które miało wpływ na treść orzeczenia, a to:
- a. art. 153 P.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie wiąże ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 maja 2016 r. (sygn. akt III SA/Wr 129/16), mimo iż faktycznie w aspekcie przedmiotowym brak jest tożsamości sprawy, a więc brak było podstaw do zastosowania art. 153 P.p.s.a,
- b. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. przez oddalenie skargi, mimo zaniechania przez organ rozpoznania w toku prowadzonego postępowania wniosku dowodowego w postaci zeznań świadka wskazanego w piśmie i tym samym pozbawienie skarżącego prawa do czynnego udziału w postępowaniu,
- c. art. 134 § 1 P.p.s.a. przez ograniczenie się przez sąd I Instancji do kontroli zarzutów podniesionych w skardze, mimo iż sąd ten zobligowany był do rozstrzygnięciach w granicach sprawy
- - domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji względnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania w całości sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I Instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
W skardze kasacyjnej skarżący zrzekł się także przeprowadzenia rozprawy.
Argumentację na poparcie swoich zarzutów, zbieżną z tą podnoszoną już w skardze i odwołaniu, przytoczył w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 182 P.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy (§ 2). Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów (§ 3). Ponieważ organ zrzekł się przeprowadzenia rozprawy, a spółka w odpowiedzi na skargę kasacyjną nie żądała przeprowadzenia rozprawy, rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do art. 193 zd. drugie P.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed NSA wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze P.p.s.a., rozpoznał zarzuty skargi kasacyjnej w granicach skargi kasacyjnej. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przesłanki nieważności postępowania, o których mowa w § 2 powołanego przepisu, nie wystąpiły.
W świetle art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawa prawna skargi kasacyjnej polegająca na naruszeniu przepisów postępowania powinna zawierać wskazania, w jakiej postaci przejawia się naruszenie prawa procesowego oraz uprawdopodobnienie istnienia potencjalnego związku przyczynowego między uchybieniem procesowym a rozstrzygnięciem sprawy.
Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów.
W sprawie niniejszej skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach określonych w art. 174 P.p.s.a. W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego – pkt 2 art. 174 P.p.s.a., jak i naruszenie przepisów postępowania pkt 1 art. 174 P.p.s.a., czyli tak, jak na gruncie rozpoznawanej sprawy, to w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego.
W pkt 2a petitum skargi zarzucono sądowi I instancji naruszenie art. 153 P.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Rację ma skarżący kasacyjnie wskazując, że ta regulacja dotyczy innej sytuacji faktycznej, niż występująca w rozpoznawanej sprawie. Bowiem ma ona zastosowanie w przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji zapadłej w wyniku uprzedniego wydania przez sąd wyroku kasacyjnego i wyrażeniu w nim wiążącej oceny prawnej.
Ponownie rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest bowiem głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji. Tymczasem w sprawie dotyczącej przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich na 2011 rok zapadła wprawdzie nowa decyzja, lecz nie na skutek uprzedniego wydania przez sąd administracyjny wyroku uchylającego wcześniejszą decyzję, lecz na skutek wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną przyznającą skarżącemu płatności bezpośrednie. Tą nową decyzją z [...] listopada 2015 r. uchylono decyzję przyznającą skarżącemu płatności i odmówiono mu przyznania płatności na 2011 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy, zaś skarga na nią została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA we Wrocławiu z 12 lipca 2016 r. sygn. akt III SA/Wr 129/16.
Kwestionując powołanie się przez sąd I instancji na normę art. 153 P.p.s.a skarżący kasacyjnie nie uzasadnił, w jaki istotny sposób to uchybienie sądu miało wpływ na wynik sprawy.
Tymczasem sąd I instancji wskazał, że nie mógł w ramach obecnie prowadzonego postępowania uwzględnić podniesionych w skardze zarzutów odnoszących się do uniemożliwienia skarżącemu wykazania okoliczności "związanych należytym utrzymywaniem przedmiotowych nieruchomości w spornych okresach" oraz "braku podstaw do zwrotu przedmiotowych kwot" (na które wnioskował o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka). Te zagadnienia uznał za istotne dla rozstrzygnięcia kwestii zasadności pomniejszenia/odmowy przyznania płatności, które to były już objęte wspomnianą decyzją z [...] listopada 2015 r. utrzymaną w mocy przez organ II instancji Faktycznie wskazał zatem na związanie go ustaleniami ostatecznej decyzji i prawomocnego wyroku oddalającego skargę na tą decyzję.
Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 170 P.p.s.a. prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyrażona w przytoczonym przepisie istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających (por. wyrok NSA z dnia I FSK 1474/15 z dnia 23 czerwca 2017 r.). I to uczynił sąd I instancji, a wcześniej organy orzekające w sprawie.
Zatem wobec niewykazania przez skarżącego kasacyjnie wpływu uchybienia sadu I instancji na wynik sprawy zarzut wymieniony w pkt 2a petitum skargi nie mógł odnieść zamierzonego skutku.
W pkt 2b petitum skargi kasacyjnej skarżący zarzucił sądowi I instancji naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. przez oddalenie skargi, mimo zaniechania przez organ rozpoznania w toku prowadzonego postępowania wniosku dowodowego w postaci zeznań świadka wskazanego w piśmie i tym samym pozbawienie skarżącego prawa do czynnego udziału w postępowaniu.
Do oceny wniosku dowodowego, ma zastosowanie art. 78 § 1 K.p.a., nakazujący organowi administracji oceniać, czy dana okoliczność która ma zostać udowodniona zaproponowanym dowodem jest istotna dla sprawy i czy nie została już wykazana innymi dowodami. Z kolei art. 7 K.p.a. nakazuje podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego, a którego rozwinięciem i dopełnianiem jest norma art. 77 § 1 K.p.a., która nakłada na organ administracji obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zaś art. 80 K.p.a. nakazuje mu ocenić, czy okoliczność istotna dla wyniku sprawy została udowodniona.
Sąd I instancji podzielając stanowisko organu co do niezasadności wniosku skarżącego o przesłuchanie świadka trafnie zwrócił uwagę na to, że okoliczności, które miały być tym przesłuchaniem wykazane zostały już przesądzone wyżej wskazanym prawomocnym wyrokiem w sprawie dotyczącej płatności bezpośrednich. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że w świetle art. 171 P.p.s.a. prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Zatem w sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Bowiem rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku.
Stanowisko przeciwne, uznające możliwość czynienia przez organy administracji publicznej ustaleń sprzecznych z treścią prawomocnego orzeczenia sądu, jest nie do pogodzenia z wypływającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawnego oraz określoną w art. 7 Konstytucji RP zasadą legalizmu (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2014 r., GSK 1939/12, wyrok NSA z 5 lipca 2015 r., I FSK 2081/14 - CBOSA). Zatem trafnie sąd I instancji, podzielając pogląd organu odwoławczego przyjął, że w sprawie dotyczącej zwrotu nienależnych świadczeń nie można było badać okoliczności dotyczących odmowy przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich.
Wobec powyższego zarzut sformułowany w pkt 2b petitum skargi kasacyjnej polegający na niezasadnym oddaleniu skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a zamiast na uchyleniu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a należało uznać za niezasadny. Podobniej jak zarzut naruszenia art. 134 P.p.s.a. – pkt 2c petitum skargi kasacyjnej
Nakaz "rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy", oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem oceny innej sprawy administracyjnej, niż ta w której wniesiono skargę. Do naruszenia przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a., mogłoby dojść gdyby sąd I instancji wyszedł poza granice rozpoznawanej sprawy lub gdyby nie dokonał kontroli decyzji w pełnym zakresie. To, że skarżący nie zgadza się z oceną materiału dowodowego dokonaną przez sąd pierwszej instancji, nie oznacza jednak, że doszło do naruszenia tego przepisu.
Zarzucając sądowi I instancji ograniczenie się w uzasadnieniu wyroku do analizy zarzutów skargi, co nie koresponduje zresztą z treścią tego uzasadnienia, skarżący kasacyjnie w istocie zakwestionował samo uzasadnienie, ze nie spełnia ono wymogów, a z drugiej strony nie sformułował zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.
Nadto w odniesieniu do tego zarzutu także nie wykazał, w jaki sposób podniesione przez niego naruszenie prawa miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się do zarzutu sformułowanego w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej zauważyć należy, że spór prawny sprowadza się do ustalenia czy zaistniały przesłanki wymienione w art. 80 ust 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, które w przypadku ich łącznego zaistnienia, skutkowałyby zastosowaniem tej regulacji i w konsekwencji brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego płatności bezpośredniej.
W ocenie skarżącego, wbrew temu co ustaliły organy i błędnie zaakceptował sąd I instancji, skarżący nie ma obowiązku zwrotu otrzymanej pomocy bowiem płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego dokonano na skutek pomyłki właściwego organu, a on- rolnik nie mógł wykryć błędu w zwykłych okolicznościach.
Odwołał się także do wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 2 lipca 2015r. (sygn. akt C-684/13), w którym stwierdzono, że: "Jeśli rolnik był rzeczywiście przekonany, że rozpatrywane obszary kwalifikowały się do objęcia pomocą, działał wówczas w dobrej wierze. Ocena dobrej wiary rolnika w rozumieniu art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 powinna zostać dokonana oddzielnie dla każdego z rozpatrywanych lat, a dobra wiara danego rolnika powinna utrzymywać się do końca czwartego roku następującego po dacie płatności pomocy". Według skarżącego działał on w dobrej wierze, będąc w pełni przekonany, że przysługują mu przedmiotowe płatności.
Nadto działał w zaufaniu do organów państwowych, które dysponowały całym materiałem dowodowym, a więc miały możliwość pełnej weryfikacji stanowiska zawartego we wniosku o przyznanie płatności. To organ winien wykazać, że skarżący składając wniosek działał w złej wierze, czego w żaden sposób nie uczynił.
Zarzut naruszenia prawa materialnego podniesiony w skardze kasacyjnej należy uznać za niezasadny. Tym bardziej, że został sformułowany w sposób formalnie wadliwy. Nie dość, że strona łączy ten zarzut z ustaleniami faktycznymi, to przede wszystkim nie wskazuje na czym polega naruszenie art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa i podkreśla, że zarzut naruszenia prawa materialnego może być odnoszony do wadliwej wykładni lub niewłaściwego stosowania. Uzasadnienie skargi kasacyjnej odnosi się do tej kwestii lakonicznie. Skupia się na kwestii dobrej wiary skarżącego i niewyjaśnieniu tej kwestii. Sąd II instancji nie może domyślać się treści zarzutu, w jakim kierunku zmierzał skarżący. Wadliwie skonstruowany zarzut wymyka się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zgodnie z przepisem art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie znajduje zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia dwóch przesłanek: płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy oraz błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednak w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstanie wyłącznie wówczas, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.
Sąd kasacyjny podziela pogląd wyrażony już w orzecznictwie, że w treści art. 80 ust 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 prawodawca unijny posłużył się zwrotami niedookreślonymi takimi jak "pomyłka organu", czy też "błąd, który nie mógł zostać wykryty przez rolnika". Taka konstrukcja przepisu wskazuje jednoznacznie, że jego wykładnia możliwa jest jedynie poprzez subsumpcję, a zatem przez wypełnienie treści pojęć niedookreślonych konkretnymi elementami stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2016r. sygn. akt II GSK 2157/14).
Biorąc pod uwagę to, że skarżący skutecznie nie podważył ustalonego w sprawie stanu faktycznego uznać należy stanowisko sądu I instancji, podzielające wnioski organów, iż nie zostały wypełnione przesłanki opisane powyżej, za trafne. Bowiem realizacja płatności nie wynikała z pomyłki organu. Wypłata świadczenia nastąpiła w wykonaniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. przyznającej skarżącemu płatność bezpośrednią na 2011 r. - decyzji wydanej w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem skarżącego i uwzględniającej zadeklarowane przez niego powierzchnie gruntów wykorzystywanych na cele rolnicze. W dniu wydania decyzji organ, jak wynika z postępowania wznowieniowego, nie posiadał informacji wskazujących na to, ze część zadeklarowanych działek rolnych nie była utrzymana w należytej kulturze rolnej. Okoliczność ta została ujawniona później. Co ostatecznie zaowocowało opisaną już decyzją wydaną we wznowionym postępowaniu ostatecznie odmawiającą przyznania skarżącemu płatności bezpośredniej i poddaną kontroli sądu administracyjnego zakończonej wyrokiem WSA we Wrocławiu z 12 lipca 2016 r. sygn. akt III SA/Wr 129/16.
Należy w tym miejscu podkreślić, że za prawidłowość, rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności odpowiada wnioskodawca. Wskazanie działek objętych wnioskiem o określony typ płatności, ich powierzchni oraz rodzaju konkretnej uprawy jest istotną częścią wniosku, za który odpowiedzialność ponosi beneficjent. Informacje te nie mogą być pomijane czy też różnorako interpretowane, w sytuacji, w której na ich podstawie rolnik domaga się płatności. Kwestia zgłoszonego areału, należycie utrzymanego w dobrej kulturze rolnej, stanowi podstawowy element wniosku pomocowego i tylko podpisujący wniosek rolnik odpowiadać może za prawidłowość danych (wyrok z 29 kwietnia 2014 r. sygn. akt II GSK 308/13). Dlatego pogląd skarżącego, który odpowiedzialnością za błędnie wskazaną i zadeklarowaną do płatności bezpośredniej powierzchnię działek faktycznie zakrzaczonych, zarośniętych nawłocią obciąża organ nie zasługuje na akceptację.
Powyższe oznacza bezzasadność zarzutu naruszenia prawa materialnego – art. 80 ust 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.
W świetle powyższych wywodów, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zaistniały przesłanki do uchylenia decyzji, a zatem nie został naruszony art. 151 P.p.s.a.
Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za bezzasadną i na mocy art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji