Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 25 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 1793/15 oddalił skargę "H." Spółki z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności.
Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.
Decyzją z [...] czerwca 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Gdyni określił "H." Sp. z o.o. w K. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym w wysokości 410.922 złotych. Decyzji tej postanowieniem z [...] czerwca 2015 r. nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 239b § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.).
Następnie po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Celnej w Gdyni postanowieniem z [...] września 2015 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji wskazując w podstawie prawnej art. 239b § 1 pkt 1 i § 2 O.p. Organ odwoławczy wskazał, że wobec Spółki toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych. Do realizacji zostały bowiem skierowane tytuły wykonawcze z [...] lipca 2014 r. oraz z [...] września 2014 r., obejmujące zaległości podatkowe Spółki wynikające z dwóch ostatecznych decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Gdyni z [...] stycznia 2014 r. oraz z [...] kwietnia 2014 r. Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. prowadzi wobec Spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie trzech tytułów wykonawczych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę wskazał, że dla nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności konieczne jest spełnienie przesłanek określonych w art. 239b § 1 O.p. Stwierdzenie wystąpienia w stanie faktycznym sprawy podatnika już jednej z podniesionych w tym przepisie okoliczności daje organowi podatkowemu możliwość zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności. Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie zaistniała przesłanka zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności wskazana w art. 239b § 1 pkt 1 O.p. Z akt sprawy wynika, że wobec skarżącej toczą się postępowania egzekucyjne w zakresie należności pieniężnych z innych tytułów. Organ uprawdopodobnił, że zobowiązanie wynikające z decyzji ostatecznej nie zostanie wykonane, a zatem zarzut naruszenia art. 239b § 2 O.p. uznał za nietrafny.
Sąd I instancji podzielił argument organu, że fakt, iż strona od ponad półtora roku nie reguluje swoich należności świadczy o wysokim prawdopodobieństwie, że nie ureguluje także kolejnego zobowiązania.
"H." Spółka z o.o. w K. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Gdańsku, a także zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
- 1. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 239b § 2 O.p., poprzez przyjęcie, że organy podatkowe dokonały analizy i uprawdopodobniły, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane w sytuacji zaistnienia przesłanki z art. 239b § 1 pkt 1 O.p.
- 2. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, co narusza przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 239b § 1 pkt 1 i art. 239b § 2 O.p. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie.
Pismem z dnia [...] października 2016 r. Spółka oświadczyła, że zrzeka się rozprawy zgodnie z art. 176 § 2 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Z kolei art. 183 tej ustawy stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna "H." Sp. z o.o. w K. opiera się na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a.
Wskazanie podstaw skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze kasacyjnej, co oznacza konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił Sąd I instancji, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wskazania, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania (art. 174 pkt 2) p.p.s.a.) jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji.
Sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sąd ten bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt II FSK 72/06, ONSA WSA 2008, nr 2, poz. 31; zob. także uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, s. 29 uzasadnienia). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyjął stan faktyczny sprawy i go przedstawił, stan faktyczny rzeczywisty, ustalony i przyjęty zgodnie z obowiązującym prawem (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2123/04).
Podniesiony przez kasatora w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 239b § 2 O.p. nie jest trafny. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. nie naruszył przepisów postępowania, ponieważ zastosowanie przez Sąd I instancji środka przewidzianego w ustawie przy jednoczesnym nie zastosowaniu innego środka nie jest naruszeniem prawa o jakim mowa w art. 174 pkt 2) p.p.s.a. Z kolei, według art. 239b § 2 O.p., przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Naruszenia tego przepisu kasator upatruje w zaakceptowaniu przez Sąd I instancji uprawdopodobnienia przez organy podatkowe, że zobowiązanie wynikające z decyzji której nadano rygor natychmiastowej wykonalności nie zostanie wykonane z powodu zaistnienia przesłanki z art. 239b § 1 pkt 1) O.p. Ta przesłanka, to posiadanie przez organ podatkowy informacji, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, autor skargi kasacyjnej nie podważył skutecznie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy. Zarzut naruszenia przepisów postępowania nie jest trafny i sprowadza się w istocie do kwestionowania stanowiska Sądu I instancji, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa procesowego co do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i przyjęcia za prawidłowe ustaleń, że na podatniku ciąży szereg zaległości podatkowych oraz toczą się wobec niego postępowania egzekucyjne. Wobec powyższego, skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. Skoro zaś stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy i nie został skutecznie podważony należy przejść do skontrolowania procesu subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod zastosowane przez Sąd przepisy prawa materialnego.
Z przepisów art. 239b § 1 O.p. i art. 239b § 2 O.p. wynika, że aby organ mógł wydać postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności musi spełnić łącznie dwa warunki: 1) wykazać wystąpienie, co najmniej jednej z czterech przesłanek określonych w § 1 art. 239b O.p.;
2) uprawdopodobnić, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organ odwoławczy nie naruszył prawa, czyli że brak było podstaw do uchylenia postanowienia lub stwierdzenia jego nieważności, ponieważ organ odwoławczy utrzymując w mocy postanowienie wydane przez organ pierwszej instancji nie naruszył ani prawa materialnego, ani przepisów procesowych mających zastosowanie w sprawie. Warunek, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych został spełniony. Organ podatkowy wskazał jakie posiada informacje z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych.
Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, który nie musi dawać pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Zachowanie szczegółowych przepisów o postępowaniu dowodowym nie jest konieczne, ilekroć ustawa przewiduje uprawdopodobnienie zamiast dowodu. Według nauki, uprawdopodobnienie (semiplena probatio), pojmowane jako środek zastępczy dowodu w ścisłym znaczeniu, niedający pewności, ale wyłącznie prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie, stanowi odstępstwo od ogólnej reguły dowodzenia twierdzonych faktów na korzyść tej strony, której ustawa zezwala w określonym wypadku na uprawdopodobnienie faktu, na który się powołuje, zamiast udowadniania go. Jest to środek zwolniony z formalizmu zwykłego postępowania dowodowego - ma na celu przyspieszenie postępowania w sprawie. Jednakże od swobodnej oceny sądu zależy uznanie, czy dokonane na podstawie uprawdopodobnienia ustalenia są na tyle wiarygodne, by można było uznać za uprawdopodobnione fakty, na które strona się powołuje.
Zgodnie z art. 194 § 1 O.p., dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Skoro organ podatkowy I instancji dysponował dokumentami urzędowymi, to tym samym wykazał, że zachodzi przesłanka, o jakiej mowa w art. 239b § 1 pkt 1) O.p. Dokumenty te stanowią dowód tego, że na podatniku ciąży szereg zaległości podatkowych oraz toczą się wobec niego postępowania egzekucyjne.
Nie jest zatem uzasadniony podniesiony w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a zarzut naruszenia art. 239b § 1 pkt 1) O.p. i art. 239b § 2 O.p. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Prawidłowe sformułowanie podstawy skargi kasacyjnej opierającej się na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. – naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie - musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu, mylne odczytanie dyspozycji lub sankcji. Z kolei, naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to błąd subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Niewłaściwe zastosowanie prawa jest często konsekwencją jego błędnej wykładni. Kasator zarzucając Sądowi I instancji błędną wykładnię wskazanych przepisów prawa winien zaprezentować jaka winna być wykładnia prawidłowa tych przepisów, cytując ich treść oraz odwołując się wprost do ich treści. Skuteczną podstawą zarzutów kasacyjnych opartych na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. może być naruszenie wyłącznie takich przepisów prawa materialnego, które zastosował albo miał zastosować organ administracji publicznej.
Przepisy zastosowane to te, które zgodnie z art. 210 § 4 O.p. zostały powołane w podstawie prawnej decyzji oraz wyjaśnione w uzasadnieniu prawnym decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Rozpoznając skargi na decyzje lub postanowienia (art. 145 § 1 p.p.s.a.) wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje żadnego przepisu prawa materialnego, w sensie wiążącego ustalenia konsekwencji prawnych stwierdzonych faktów. To, co w art. 174 pkt 1) p.p.s.a. określono jako "niewłaściwe zastosowanie", jest niczym innym jak nieprawidłową oceną zastosowania prawa materialnego przez organ administracji. Ustawodawca zastosował pewien skrót myślowy, w związku z czym ilekroć mówimy o niewłaściwym zastosowaniu prawa materialnego przez sąd, rozumiemy przez to albo bezzasadne tolerowanie błędu subsumcji popełnionego przez organ administracji, albo wręcz przeciwnie - bezzasadne zarzucenie organowi popełnienia takiego błędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie naruszył przepisów prawa materialnego tj. przepisów, które były podstawą prawną postanowienia ostatecznego, ponieważ do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy zastosowano przepisy prawa materialnego, których treść została należycie odczytana.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw, podlegającą oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.