Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Gdańsku wyrokiem z dnia 6 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 489/17 oddalił skargę P. P. na postanowienie Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni (dalej także: Dyrektor P.O.R. ARiMR) z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.
Orzeczenie to wydano w następującym stanie sprawy.
Dyrektor P.O.R. ARMiR decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. ustalił Ireneuszowi Przytule kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w wysokości 7.701,58 zł.
W dniu [...] września 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Nowym Dworze Gdańskim wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w Malborku z dnia 25 maja 2010 r. sygn. akt I Ns 269/10, z którego wynika, że spadek po I. P., zmarłym w dniu 12 marca 2010 r., z mocy testamentu nabył P.P. w całości wprost. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu 16 czerwca 2010 r.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Nowym Dworze Gdańskim decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] orzekł o odpowiedzialności P. P. za dług spadkowy I. P., ustalony na mocy ostatecznej decyzji z dnia [...] maja 2009 r., w łącznej wysokości 7.701,58 zł wraz z odsetkami w wysokości 603,87 zł. Decyzję doręczono w dniu [...] lutego 2015 r. w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodek postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", a wobec jej niezaskarżenia stała się ostateczna.
W piśmie z dnia [...] marca 2016 r. P. P. wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Kierownika B.P. ARiMR z dnia [...] stycznia 2015 r. Strona wskazała, że nie wiedziała o toczącym się wobec niej postępowaniu, bowiem od stycznia 2010 r. stale mieszka w Wielkiej Brytanii. Podniosła, że o tym, że wobec niej mogło się toczyć postępowanie dowiedziała się, gdy Urząd Skarbowy w Malborku zajął jej rachunek bankowy, a o wydaniu przedmiotowej decyzji dowiedziała się [...] marca 2016 r., wskutek zapoznania się z aktami sprawy przez jej pełnomocnika.
Kierownik B.P. ARiMR w Nowym Dworze Gdańskim postanowieniem z [...] maja 2016 r. odmówił wznowienia postępowania wskazując, że strona uchybiła terminowi, o którym mowa w art. 148 § 2 K.p.a. Organ podkreślił, że z akt sprawy wynika, że P. P. już we wrześniu 2010 r. miał wiedzę, że w stosunku do jego zmarłego ojca prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z tytułu nienależnie pobranych płatności.
Na skutek zażalenia P. P. na powyższe postanowienie Dyrektor P.O.R. ARiMR utrzymał je w mocy postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. Organ odwoławczy, po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego, dał wiarę wyjaśnieniom pracownika Biura Powiatowego ARiMR w Nowym Dworze Gdańskim – B. D.. Wynika z nich, że P. P. pomiędzy [...] a [...] lutego 2016 r. został poinformowany o wydanej w dniu [...] stycznia 2015 r. decyzji o odpowiedzialności spadkobiercy za dług spadkowy, o wysokości nienależnie pobranych płatności przez I. P., o wydanym upomnieniu, tytule wykonawczym oraz o wszczęciu postępowania egzekucyjnego.
W świetle powyższego organ odwoławczy uznał, że P. P. o istnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. dowiedział się w okresie między [...] a [...] lutego 2016 r., zatem termin, o którym mowa w art. 148 § 2 K.p.a., na złożenie podania o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem ww. decyzji upłynął w dniu [...] marca 2016 r. W związku z powyższym, podanie o wznowienie postępowania, nadane na poczcie przez radcę prawnego P. C. dnia [...] marca 2016 r., zostało wniesione po upływie ustawowego terminu i organ pierwszej instancji prawidłowo, na podstawie art. 149 § 3 K.p.a., wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.
Powołanym wyżej wyrokiem z dnia 6 czerwca 2017 r. WSA w Gdańsku oddalił skargę P. P. na postanowienie Dyrektora P.O.R. ARiMR. Wskazał, że z notatki sporządzonej przez Naczelnika Wydziału Działań Społecznych i Środowiskowych oraz Płatności Bezpośrednich B. D. wynika jednoznacznie, że pracownica ta w dwóch kolejnych rozmowach telefonicznych szczegółowo poinformowała skarżącego o całym toku postępowania w sprawach dotyczących zarówno jego, jak i jego ojca. Analiza chronologii zdarzeń wskazuje, że skoro pierwsza rozmowa telefoniczna skarżącego i pracownicy organu nastąpiła po zajęciu rachunku skarżącego w dniu [...] lutego 2016 r., a B. D. niezwłocznie przekazała informację o rozmowie telefonicznej ze skarżącym nowemu (powołanemu [...] lutego 2016 r.) Kierownikowi działu przed [...] lutego 2016 r., to słusznie organ uznał, że strona nie zachowała miesięcznego terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, określonego w art. 145 § 2 pkt 1 K.p.a. Zdaniem Sądu, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy trudno przyjąć, że skarżący dowiedział się o przedmiotowej decyzji dopiero w dniu 2 marca 2015 r., tj. w dniu zapoznania się przez jego profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego z aktami przedmiotowego postępowania.
Sama już bowiem okoliczność skierowania przez skarżącego pełnomocnika do właściwego organu (w sytuacji, gdy z zajętego rachunku bankowego nie wynikało na podstawie decyzji jakiego to organu wystawiono tytuł wykonawczy), potwierdza w sposób oczywisty, że pracownica organu B. D. poinformowała szczegółowo skarżącego o stanie sprawy w tym o wydanej decyzji. W konsekwencji, Sąd uznał, że organy obu instancji zasadnie uznały, iż wniosek o wznowienie postępowania został złożony po upływie terminu, albowiem został nadany dopiero w dniu [...] marca 2015 r.
W tej sytuacji uzasadnione było wydanie przez organ postanowienia w trybie art. 145 § 1 pkt 4 i art. 148 § 2 w zw. z art. 149 § 3 K.p.a. odmawiającego wszczęcia postępowania wznowieniowego.
P. P. zaskarżył powyższy wyrok skargą kasacyjną kwestionując go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w dacie orzekania Sądu obowiązuje tekst ogłoszony w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - naruszenie art. 3 § 1 - 2 pkt 2. P.p.s.a. oraz art.145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 75, art. 136 K.p.a. przejawiające się w tym, że WSA w Gdańsku w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie uchylił postanowienia wydanego przez organ II instancji, pomimo że zebrany w toku postępowania materiał dowodowy był niewystarczający, a uzupełnienie materiału dowodowego, poprzez przeprowadzenie dowodu z przesłuchania jego jako strony postępowania mogło doprowadzić do wydania decyzji korzystnej dla niego. Sąd jedynie na podstawie wyjaśnień pracownicy organu I instancji oraz sporządzonej przez nią notatki służbowej uznał, że o wydaniu ostatecznej decyzji Kierownika B.P. ARiMR w Nowym Dworze Gdańskim z dnia [...] stycznia 2015 r. dowiedział się on pomiędzy [...] a [...] lutego 2016 r. Tymczasem skarżący temu zaprzeczył wskazując, że pracownik organu w rozmowach telefonicznych nie poinformował go o wydaniu w/w decyzji, a o wydaniu tej decyzji dowiedział się dopiero w dniu [...] marca 2016 r.,
- - naruszenie art. 3 § 1-2 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 67 § 1 K.p.a., przejawiające się w tym, że WSA w Gdańsku w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie uchylił opisanego na wstępie postanowienia wydanego przez organ II instancji, uznając, że uchybił on miesięcznemu terminowi do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, pomimo że okoliczność oraz data telefonicznego poinformowania go o wydaniu ostatecznej decyzji, od której to daty organy liczyły początek biegu terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, została utrwalona jedynie w formie odręcznej notatki służbowej sporządzonej przez pracownika organu, a nie w formie protokołu, o którym mowa w art. 67 § 1 K.p.a.
Skutkiem wyżej wskazanych naruszeń było uznanie przez WSA w Gdańsku, że złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kierownika B.P. ARiMR w Nowym Dworze Gdańskim z dnia [...] stycznia 2015 r. z przekroczeniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 - 2 K.p.a., bowiem wskazany termin według Sądu rozpoczął swój bieg najpóźniej od dnia [...] lutego 2016 r. (a nie od [...] marca 2016 r. kiedy z aktami sprawy zapoznał się jego pełnomocnik) tj. od odbycia przez niego rozmowy telefonicznej z pracownikiem organu podczas, której jakoby miał uzyskać informację o wydaniu przez organ w/w decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Gdańsku do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), a więc w tych granicach, jakie strona wnosząca ten środek odwoławczy sama nakreśli w ramach podstaw, o których mowa w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określono w art. 183 § 2 P.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie.
Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy ad meritum w jej całokształcie, lecz uzasadnione jest odniesienie się jedynie do zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie prawa polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub uzasadnienie zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisu oraz jaki mogło mieć to wpływ na wynik sprawy. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie przepisu (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.).
Przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy tj. na treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków jak i zakresu zaskarżenia.
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna oparta została wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a.
Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art.145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 75, art. 136 w zw. z art. 67 § 1 K.p.a., sprowadzają się do zakwestionowania przez Kasatora prawidłowości zaaprobowania przez Sąd I instancji ustaleń organów, że P. P. o wydaniu ostatecznej decyzji Kierownika B.P. ARiMR w Nowym Dworze Gdańskim z dnia [...] stycznia 2015 r. dowiedział się najpóźniej [...] lutego 2016 r. podczas gdy w rzeczywistości dowiedział się o niej dopiero w dniu [...] marca 2016 r., oraz poddają w wątpliwość prawidłowość udokumentowania tego faktu adnotacją.
Zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 7 K.p.a. obowiązek organu administracji publicznej polega na wyczerpującym zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. W świetle art. 75 K.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania.
Zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego obowiązkiem organu administracji publicznej jest jego rozpatrzenie. Obowiązek ten jest ściśle związany z przyjętą w K.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.). Zasada swobodnej oceny dowodów, obowiązująca w postępowaniu administracyjnym (art. 80 K.p.a.), nie oznacza dowolności oceny mocy i wiarygodności dowodu, lecz jego ocenę wraz z całym materiałem dowodowym sprawy. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji słusznie uznał, że organy nie uchybiły powyższym zasadom.
W związku z powyższym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie Sąd I instancji uznał, że zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy dawał podstawy do wydania zaskarżonego postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sposób precyzyjny wskazał, dlaczego uznał ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji za prawidłowe. Podkreślił, że organy w sposób wyczerpujący zebrały i wnikliwie rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Wskazał na notatkę sporządzoną przez Naczelnika Wydziału Działań Społecznych i Środowiskowych oraz Płatności Bezpośrednich z której wynika, że pracownica ta w dwóch kolejnych rozmowach telefonicznych szczegółowo poinformowała skarżącego o całym toku postępowania w sprawach dotyczących zarówno jego, jak i jego ojca. Logiczna jest chronologia zdarzeń z której wynika, że skoro pierwsza rozmowa telefoniczna skarżącego i pracownicy organu nastąpiła po zajęciu rachunku skarżącego w dniu [...] lutego 2016 r., a B. D. niezwłocznie przekazała informację o rozmowie telefonicznej ze skarżącym powołanemu w dniu [...] lutego 2016 r. Kierownikowi działu musiało to mieć miejsce przed [...] lutego 2016 r. W takiej sytuacji słusznie organ uznał, że strona nie zachowała miesięcznego terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, określonego w art. 148 § 1 i § 2 K.p.a. W sposób logiczny wyjaśnił Sąd, że w okolicznościach faktycznych sprawy trudno przyjąć, że skarżący dowiedział się o przedmiotowej decyzji dopiero w dniu [...] marca 2015 r., tj. w dniu zapoznania się przez jego profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego z aktami przedmiotowego postępowania, bowiem sam fakt skierowania przez skarżącego pełnomocnika do właściwego organu (w sytuacji, gdy z zajętego rachunku bankowego nie wynikało na podstawie decyzji jakiego to organu wystawiono tytuł wykonawczy), potwierdza w sposób oczywisty, że pracownica organu B. D. poinformowała szczegółowo skarżącego o stanie sprawy w tym o wydanej decyzji.
Sam fakt przeprowadzenia rozmowy telefonicznej potwierdza przecież skarżący P. P. W konsekwencji zasługuje na aprobatę stanowisko Sądu, że organy obu instancji zasadnie uznały, iż wniosek o wznowienie postępowania został złożony po upływie terminu, albowiem został nadany dopiero w dniu [...] marca 2015 r. Dodać należy, że Sąd I instancji sprawdzając prawidłowość dokonanej przez organy oceny materiału dowodowego wziął pod uwagę stanowisko Kasatora, który zaprzecza, by uzyskał od Naczelnika Wydziału Działań Społecznych i Środowiskowych oraz Płatności Bezpośrednich informację na temat wydania decyzji. Wyjaśnił jednak, że mając na uwadze całość materiału dowodowego zebranego w sprawie stanowisko skarżącego nie zasługuje na wiarę, wyjaśniając w uzasadnieniu motywy takiej oceny.
Zarzut dotyczący naruszenia przepisu art. 67 § 1 K.p.a. nakładającego na organ administracji publicznej obowiązek sporządzenia zwięzłego protokołu z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. Na aprobatę zasługuje stanowisko Sądu I instancji, że nie zachodziła konieczność sporządzania protokołu z rozmów telefonicznych. Utrwalenie tego co zawierała rozmowa telefoniczna ze stroną, której przedmiotem było udzielenie informacji stronie, w ocenie NSA może nastąpić również w formie adnotacji.
Mając na uwadze fakt, że zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieuzasadnione Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.