Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 19 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 424/14

Uzasadnienie

I

Postanowieniem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. odrzucił skargę J. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z [...] maja 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym.

Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco:

zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w P. uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z [...] grudnia 2012 r. i umorzył postępowanie w sprawie. Zaskarżone rozstrzygnięcie wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P., zostało prawidłowo doręczone stronie w dniu [...] maja 2013 r.

Skargę na powyższą decyzję złożyła skarżąca w dniu [...] września 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. odrzucając skargę wskazał, że stosownie do treści art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie skarżącej rozstrzygnięcia w sprawie, za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi.

Sąd I instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie ustawowy termin do wniesienia skargi upłynął w dniu [...] czerwca 2013 r., skarga zaś została nadana w urzędzie pocztowym dnia [...] września 2013 r. Z podanych przyczyn, Sąd uznał, że skarga została wniesiona po upływie ustawowego terminu do jej skutecznego wniesienia, a jak wynika z powołanych przepisów, wniesienie skargi po upływie ustawowego terminu skutkuje jej odrzuceniem.

W podstawie prawnej postanowienia Sąd I instancji powołał art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a.

II

Skargą kasacyjną J. G. zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie:

1. 1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
2. a) art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a. w związku z art. 53 § 1 p.p.s.a. oraz art. 213 § 4 i § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749; dalej: o.p.) poprzez uznanie, że skarżąca wniosła skargę po upływie ustawowego terminu, co było niezgodne ze stanem faktycznym sprawy, bowiem nie uwzględniało wpływu postępowania wpadkowego w postaci wniosku skarżącej o uzupełnienie zaskarżonej decyzji na bieg terminu do wniesienia skargi,
3. b) art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji poprzez odrzucenie skargi, która została wniesiona w ustawowym terminie i w konsekwencji odmowę udzielenia skarżącej ochrony prawnej wynikającej z konstytucyjnego prawa do sądu;
4. c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 213 § 4 i § 5 o.p. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy z uwagi na uznanie, że ustawowy termin do wniesienia skargi upłynął w dniu [...] czerwca 2013 r., podczas gdy z uwagi na postępowanie wpadkowe w postaci wniosku skarżącej o uzupełnienie zaskarżonej decyzji, termin do wniesienia skargi upłynął dopiero w dniu [...] września 2013 r.,
5. d) art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób lakoniczny wskazujący na przyjęcie stanu sprawy niezgodnie ze stanem faktycznym z uwagi na pominięcie postępowania wpadkowego w postaci wniosku skarżącej o uzupełnienie zaskarżonej decyzji,
6. 2. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a. w związku z art. 53 § 1 p.p.s.a. oraz art. 213 § 4 i § 5 o.p. z uwagi na uznanie, że ustawowy termin do wniesienia skargi upłynął [...] czerwca 2013 r., podczas gdy z uwagi na postępowanie wpadkowe w postaci wniosku skarżącej o uzupełnienie zaskarżonej decyzji, termin do wniesienia skargi upłynął dopiero [...] września 2013 r.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie. Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddane zostało postanowienie Sądu I instancji o odrzucenia skargi z powodu uchybienie terminu do jej wniesienia.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd I instancji skonfrontował datę doręczenia zaskarżonej decyzji z datą wniesienia skargi i przyjął, że skarżąca wniosła skargę po upływie 30 dni od dnia doręczenia decyzji.

Tymczasem z treści skargi kasacyjnej wynika, że strona po doręczeniu jej decyzji organu odwoławczego wniosła o uzupełnienie tego rozstrzygnięcia w trybie określonym w art. 213 § 1 o.p. Dyrektor Izby Celnej w P. postanowieniem z [...] sierpnia 2013 r. odmówił uzupełnienia przedmiotowej decyzji. Powyższe postanowienie skarżąca otrzymała w dniu [...] sierpnia 2013 r. i, jak twierdzi, w terminie 30 dni od jego doręczenia wniosła skargę na decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty. Okoliczności te były podnoszone przez skarżącą również w skardze do Sądu I instancji i zostały zupełnie pominięte w kontrolowanym postanowieniu. Z jego uzasadnienia nie sposób wywieść, czy Sąd I instancji po prostu ich nie dostrzegł, czy też dostrzegając uznał, że nie mają wpływu dla ustalenia zachowania terminu do wniesienia skargi, czy też uznał, że nie znajdują one potwierdzenia w aktach sprawy.

Ta braki w zakresie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia są na tyle istotne, że czynią zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. usprawiedliwionym w stopniu, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W orzecznictwie przyjmuje się, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną zarówno wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia sądu nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia, jak i wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala na dokonanie kontroli instancyjnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie kontrolowanego wyroku z przyczyn powyżej wskazanych, ani nie pozwala na rekonstrukcję przejętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego, ani też nie pozwala na dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego postanowienia. Podkreślenia wymaga, że braki w zakresie istotnych elementów stanu faktycznego są w tej sprawie ściśle powiązane z niemożliwością dokonania kontroli instancyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest bowiem w stanie odnieść się do zarzutów skargi kasacyjnej obejmujących naruszenie art. 213 § 4 i 5 o.p., skoro z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika w ogóle, aby strona zwróciła się do organu z żądaniem uzupełnienia decyzji co do rozstrzygnięcia, a konsekwencją tego zaniechania jest brak stanowiska Sądu I instancji w przedmiocie wykładni i ewentualnego zastosowania w sprawie art. 213 § 4 o.p. dla ustalenia początku biegu terminu do wniesienia skargi.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 18[...] § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.