Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., wyrokiem z dnia 12 października 2004 r., sygn. akt 3 I SA/Wr 100/03 oddalił skargę A. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] września 2002 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] czerwca 2002 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w L. z dnia [...] stycznia 1997 r. nr [...] zarządzającej przepadek autobusu marki M..
W uzasadnieniu tego wyroku WSA podał, że w dniu [...] października 1993 r. A. K. wprowadził na polski obszar celny autobus marki M. typ [...], nr podwozia [...], nr silnika [...]. W trakcie postępowania ustalono, że wymieniony pojazd należy traktować jako odpad, na przywóz którego wymagane jest uzyskanie zezwolenia. Importer takiego zezwolenia nie przedstawił i w związku z tym Dyrektor Urzędu Celnego w L., decyzją z dnia [...] października 1995 r., wezwał A. K. do wywozu z polskiego obszaru celnego autobusu marki M.. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...] marca 1996 r. utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji. A. K. nie wykonał nałożonego decyzją z dnia [...] października 1995 r. obowiązku.
W związku z tym Dyrektor Urzędu Celnego w L., decyzją z dnia [...] stycznia 1997 r., zarządził przepadek pojazdu. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...] kwietnia 1997 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
A. K. w dniu [...] sierpnia 2001 r. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 1997 r. Zdaniem WSA, wniosek ten podlegał rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz.802 ze zm.), która weszła w życie (zastrzeżeniem wynikającym z art. 298 tej ustawy) z dniem 1 stycznia 1998 r., gdyż został on złożony w czasie obowiązywania tej ustawy i wszczął nowe postępowanie administracyjne. Zgodnie z art. 289 Kodeksu celnego tylko postępowania wszczęte i niezakończone (z wyjątkiem postępowań dotyczących wydania koncesji na prowadzenie agencji celnych i pozwoleń na prowadzenie składów celnych) przed dniem wejścia w życie Kodeksu celnego podlegały rozpatrzeniu na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (Dz. U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312 ze zm.).
W dacie złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 1997 r. obowiązywał art. 2652 Kodeksu celnego, dodany przez art. 1 pkt 36 ustawy z dnia 10 kwietnia 1999 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny (Dz. U. Nr 40, poz. 402). Stosownie do powołanego przepisu organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia powstania długu celnego upłynęły 3 lata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że zgodnie z art. 220 Kodeksu celnego dług celny powstaje również wówczas, gdy towary są przedmiotem zakazów lub ograniczeń wywozowych albo przywozowych, niezależnie od ich rodzaju. W związku z tym trzyletni termin, o którym mowa w art. 2652 Kodeksu celnego dotyczy również postępowań prowadzonych w stosunku do towarów objętych ograniczeniami przywozowymi, gdyż w takim przypadku powstaje dług celny. W ocenie WSA, pomiędzy powstaniem długu celnego, a datą złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji upłynęły trzy lata, organ celny prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania.
A. K. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, podnosząc, że zawiera on liczne błędy. Zdaniem skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny bezzasadnie przywołał art. 220 Kodeksu celnego i stwierdził, że w sprawie występuje dług celny, gdyż zaskarżona decyzja nie wymienia żadnej sumy długu, ani czasu jego powstania, a skarżący zapłacił cło za autobus [...] listopada 1993 r. Ponadto skarżący podniósł, że Kodeks celny nie stanowił podstawy wydania decyzji z dnia [...] stycznia 1997 r., a "...Wykładnia przywołanego art. 289 została przez Sąd zmodyfikowana wprowadzeniem słowa "tylko" oraz "według obowiązującego wcześniej Prawa celnego". Wcześniej obowiązującym przepisem był również Kodeks celny, na którego artykuły Sąd się powołuje...". Według skarżącego błędne jest przyjęcie okresu trzyletniego do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, wynikającego z art. 2652 Kodeksu celnego, gdyż w sprawie należało zastosować art. 156 k.p.a., który w § 2 określa termin złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.
Dyrektor Izby Celnej we W. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, podnosząc, że nie spełnia ona warunków określonych w art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), powoływanej dalej jako p.p.s.a. Skarżący nie wskazał podstaw kasacyjnych, o których mowa w art. 174 p.p.s.a., nie określił, czy wyrok WSA zaskarża w całości, czy w części, nie złożył wniosku o uchylenie lub zmianę wyroku oraz nie wskazał zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 176 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna odpowiadać określonym wymaganiom formalnym i materialnym. Do pierwszej grupy należy zaliczyć wymagania ogólne, przewidziane dla wszystkich pism w postępowaniu sądowym, wymienione w art. 46 oraz art. 47 p.p.s.a.. Oznacza to, że w skardze kasacyjnej należy:
- 1) oznaczyć sąd, do którego jest skierowana, podać imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników,
- 2) oznaczyć rodzaj pisma,
- 3) zamieścić osnowę skargi kasacyjnej,
- 4) zamieścić podpis autora skargi,
- 5) wymienić załączniki,
- 6) oznaczyć miejsce zamieszkania stron i ich pełnomocników lub adres do doręczeń.
Ponadto do skargi kasacyjnej należy dołączyć:
- 1) pełnomocnictwo,
- 2) odpis lub odpisy skargi kasacyjnej,
- 3) odpisy załączników.
Skarga kasacyjna powinna spełniać także wymagania szczególne, stanowiące o jej istocie, które jak podkreśla się w doktrynie - mają charakter materialny (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003, str. 466-467). Jeżeli nie zostaną one spełnione, w ogóle nie można traktować takiego pisma jako skargi kasacyjnej. Do szczególnych wymagań skargi kasacyjnej należy:
- 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia,
- 2) wskazanie, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części,
- 3) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia,
- 4) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
O ile niespełnienie wymagań wymienionych w pierwszej kolejności, przewidzianych dla pism w postępowaniu sądowym, stanowi brak, który może zostać uzupełniony w trybie art. 49 w związku z art. 193 p.p.s.a., to niespełnienie wymagań szczególnych, przewidzianych wyłącznie dla skargi kasacyjnej, wymienionych w art. 176 p.p.s.a. po wyrazie "oraz" nie podlega sanacji.
Brak jednego z tych istotnych elementów skargi kasacyjnej sprawia, iż wniesione pismo nie może być uznane za skargę kasacyjną, co wyłącza możliwość nadania dalszego biegu i prowadzi do jej odrzucenia na podstawie art. 178 p.p.s.a.
Jednym ze szczególnych wymagań skargi kasacyjnej jest dokładne wskazanie zakresu, w jakim orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zaskarżane. Określenie, czy skarga kasacyjna dotyczy całości czy jedynie części orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego decyduje o jej przedmiocie oraz prawomocności orzeczenia sądu pierwszej instancji w części niezaskarżonej. Orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego w części niezaskarżonej staje się bowiem prawomocne i może być uchylone w postępowaniu kasacyjnym tylko w przypadku stwierdzenia nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.).
Istotnym elementem skargi kasacyjnej jest przytoczenie podstawy kasacyjnej wraz z jej uzasadnieniem.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Autor skargi powinien wskazać na konkretne, naruszone przez Sąd zaskarżanym orzeczeniem przepisy prawa materialnego i procesowego.
W odniesieniu do prawa materialnego winien wykazać, na czym polegała dokonana przez sąd pierwszej instancji ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa lub właściwe zastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 marca 2004 r. (sygn. akt GSK 10/04 Monitor Prawniczy 2004, nr 9, poz.392), uznał, że "...przy skorzystaniu w skardze kasacyjnej z podstawy określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zakres oceny sądu ograniczony jest do badania, czy wskazane przepisy prawa materialnego zostały naruszone przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i na czym naruszenie to polegało. Sąd nie może więc samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować."
Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez Sąd, na czym polegało uchybienie tym przepisom i dlaczego uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przenosząc te ogólne rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna A. K. nie w pełni odpowiada warunkom określonym w art. 176 p.p.s.a.
Spośród wymagań materialnych wymienionych w art. 176 p.p.s.a., skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie zawiera jedynie oznaczenie zaskarżonego orzeczenia. W skardze kasacyjnej w ogóle nie zawarto wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia, a w związku z tym nie oznaczono zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Ponadto nie wskazano, czy orzeczenie sądu pierwszej instancji zostało zaskarżone w całości, czy w części oraz nie przytoczono podstaw kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a.. Obowiązek wskazania, czy kwestionowane orzeczenie jest przedmiotem zaskarżenia w całości, czy w części związany jest z tym, że NSA nie może domyślać się intencji autora skargi kasacyjnej ani wnioskować czego oczekuje strona skarżąca. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do wykładni zakresu zaskarżenia ani jego kierunków i dlatego skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana, aby nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych (por. postanowienie NSA z 16 marca 2004 sygn. akt FSK 209/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 13 z glosą A. Skoczylasa OSP 2004, z. 6, poz. 73).
W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej ani w jej petitum, ani w uzasadnieniu nie wskazał czy wyrok WSA zaskarżony został w całości czy w części.
Jak już wyżej wspomniano jednym z istotnych elementów skargi kasacyjnej jest przytoczenie podstawy kasacyjnej z jej uzasadnieniem. Autor skargi kasacyjnej stwierdził, że "...Wyrok 3 I SA/Wr 100/03 zawiera liczne błędy..." i wymienił art. 220, art. 289, art. 262 i art. 2652 Kodeksu celnego oraz art. 156 k.p.a., nie wskazując, na której z wymienionych w art. 174 p.p.s.a. podstaw kasacyjnych opiera się skarga kasacyjna. Jak już wspomniano prawidłowe wskazanie podstawy kasacyjnej w ramach art. 174 pkt 1 p.p.s.a. polega na określeniu konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone przez sąd, jak również sposobu ich naruszenia, to znaczy wskazaniu, czy naruszenie nastąpiło przez błędną wykładnię, czy też niewłaściwe zastosowanie (por. postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2004 r. FSK 355/04 nie publikowane).
Z kolei przyjęcie za podstawę skargi kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania wymaga nie tylko powołania konkretnego przepisu regulującego postępowanie sądowoadministracyjne, ale również wykazania, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie nie tylko nie powołano podstaw kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., ale nawet nie podjęto próby określenia, czy zaskarżonemu wyrokowi zarzuca się naruszenie prawa materialnego, czy przepisów postępowania oraz o którą z form naruszenia chodzi. Zauważyć także należy, że wśród przepisów wymienionych w skardze kasacyjnej brak jest tych, które regulują postępowanie sądowoadministracyjne, co z jednej strony może świadczyć o tym, że skarga oparta jest wyłącznie na podstawie wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., z drugiej zaś o tym, że w ramach naruszenia przepisów postępowania, wadliwie zarzucono naruszenie przepisów regulujących postępowanie administracyjne.
Zaniechanie wskazania podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia powoduje, że pismo nie spełnia jednego z wymogów materialnych stawianych skardze kasacyjnej.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że Naczelny Sąd Administracyjny, poza kwestią nieważności postępowania, jest związany granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Może zatem badać sprawę tylko z punktu widzenia wyraźnie wskazanych podstaw kasacyjnych oraz może uwzględnić skargę kasacyjną jedynie w ramach zawartego w niej wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
Skoro w skardze kasacyjnej nie wskazano jednoznacznie czy orzeczenie WSA jest zaskarżone w całości, czy w części, nie sformułowano prawidłowo podstaw kasacyjnych oraz nie zawarto wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia, to skarga ta jako pozbawiona elementów materialnych określonych w art. 176 p.p.s.a., była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu na podstawie art. 180 w związku z art.178 p.p.s.a.