Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 marca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (sygn. akt V SA/Wa 1609/09).
Ze stanu faktycznego sprawy ustalonego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [...] maja 2003 roku Naczelnik Urzędu Celnego w W. decyzją nr [...] uznał zgłoszenie celne nr [...] za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej, pochodzenia towaru i wymiaru cła. Pismem z dnia 20 czerwca 2003 roku pełnomocnik A. W. złożył odwołanie od powyższej decyzji. W dniu [...] sierpnia 2003 roku Dyrektor Izby Celnej Port Lotniczy w Warszawie wydał postanowienie (nr [...]), w którym stwierdził uchybienie terminu do wniesienie odwołania. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja uznająca zgłoszenie celne za nieprawidłowe, zgodnie z art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm., dalej, jako o.p.) uznana zastała za doręczoną w dniu 29 maja 2003 roku. Od tego postanowienia A. W. złożył skargę, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 listopada 2004 roku (sygn. akt V SA 3814/03) oddalił. Skarga kasacyjna od wspomnianego wyroku została odrzucona postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 3 lutego 2005 roku.
Następnie pismem z dnia 29 listopada 2004 r. pełnomocnik A. W. złożył do organu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] maja 2003 roku. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że faktycznie doręczono mu przedmiotową decyzję dopiero w dniu 9 czerwca 2003 r. i składając odwołanie w dniu 18 czerwca 2003 r. zachował ustawowy termin. Stąd też dopiero po wydaniu przez WSA w Warszawie wyroku z dnia 25 listopada 2005 roku oddalającego skargę na postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Pełnomocnik skarżącego podkreślił, że wcześniej pozostawał on w błędnym przeświadczeniu o prawidłowości złożonego przez siebie w dniu 18 czerwca 2003 r. odwołania.
Dyrektor Izby Celnej w Warszawie postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w W. z dnia [...] maja 2003 roku. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepis art. 12 oraz przepisy działu IV – ustawy Ordynacja podatkowa. Zdaniem organu w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 162 § 1 o.p., bowiem pełnomocnik skarżącego składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nie dopełnił czynności polegającej na złożeniu wraz z wnioskiem odwołania od decyzji organu I instancji. Ponadto nie został wykazany brak winy w uchybieniu terminu.
Od powyższego postanowienia skargę do WSA w Warszawie wniósł pełnomocnik A. W., zarzucając organowi naruszenie art. 121, art. 148 oraz art. 150 o.p. Podał, że w zaskarżonym postanowieniu wadliwie uznano za skutecznie doręczoną zastępczo skarżącemu decyzję w dniu 20 maja 2003 r., podczas gdy ówczesny pełnomocnik osobiście odebrał przesyłkę pocztową w dniu 2 czerwca 2003 r. i ta data winna zostać uznana za datę doręczenia decyzji stronie. Strona skarżąca podniosła ponadto, że urząd pocztowy awizował nadejście przesyłki zawierającej decyzję podatkową w sposób przewidziany dla zawiadomienia o nadejściu zwykłego listu poleconego, a nie w sposób przewidziany dla doręczeń pism w postępowaniu administracyjnym – przez co strona została wprowadzona w błąd, a to jest sprzeczne z zasadą prowadzenia postępowania przez organy podatkowe w sposób budzący do nich zaufanie. Wnoszący skargę podkreślił, że zgodnie z art. 148 o.p. doręczenie właściwe jest sposobem doręczenia, który powinien być traktowany jako reguła w postępowaniu administracyjnym, a przepis art. 150 o.p. może być zastosowany jedynie w przypadku, gdy zachodzi niemożność doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 o.p.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Warszawie wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
WSA w Warszawie oddając skargę, wskazał na wstępie na przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania określone w art. 162 § 1 i 2 o.p. Zgodnie z tym przepisem możliwość przywrócenia terminu uzależniona jest od uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu, wniesienia wniosku, zachowania siedmiodniowego terminu, który zaczyna swój bieg w momencie ustania przyczyny uchybienia oraz dokonania wraz z wnioskiem czynności, dla której był ustanowiony termin. Zdaniem Sądu I instancji w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego nie spełnił łącznie wskazanych warunków. W dniu 29 listopada 2004 roku złożył co prawda wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, ale wraz z wnioskiem nie złożył odwołania.
Sąd I instancji podał, że w związku z jednoznacznym brzmieniem przepisu art. 162 § 2 o.p. i utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa w tej kwestii, nie można zgodzić się z zawartym w skardze twierdzeniem, iż wobec tego, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało złożone oświadczenie dotyczące odwołania już znajdującego się w aktach postępowania administracyjnego, nie było potrzeby ponownego składania tegoż odwołania. Sąd I instancji za zasadne uznał stanowisko organu, że pełnomocnik skarżącego nie wykazał, iż zaistniały jakiekolwiek przeszkody, których nie można usunąć.
Ponadto nie podzielił poglądu skarżącego, że okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu do złożenia odwołania jest pozostawanie przez stronę i jej pełnomocnika w przeświadczeniu, że odwołanie od decyzji organu I instancji zostało złożone w przypisanym terminie. W ocenie Sądu I instancji nie zasługiwało także na uwzględnienie twierdzenie pełnomocnika skarżącego, że o uchybieniu terminowi dowiedział się dopiero w dniu 25 listopada 2004 r., to jest po wydaniu przez WSA wyroku, gdyż w dniu 12 sierpnia 2003 r. i 22 sierpnia 2003 r. doręczono stronie i pełnomocnikowi postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2003 r. stwierdzające to uchybienie. Tak więc już w dacie 12 sierpnia 2003 r. pełnomocnik strony powziął informację o niedochowaniu ustawowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w Warszawie z dnia [...] maja 2003 r.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 148 i 150 o.p., Sąd I instancji wskazał, iż kwestia doręczenia decyzji z dnia 16 maja 2003 r. została rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2004r., sygn. akt V SA 3814/03, nie było więc potrzeby zajmować się nią w niniejszym postępowaniu.
Od wspomnianego wyroku skargę kasacyjną złożył A. W. wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 162 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa - poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie mającą istotny wpływ na wynik sprawy, a ponadto naruszenie art. 108 i art. 141 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U, Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) w zw. z art. 45 par. 1 i art. 178 Konstytucji RP - mające bezpośredni wpływ na rozstrzygniecie w sprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podał, że w sprawie niesporny jest zarówno fakt zaistnienia doręczenia w sposób i w terminie sprzecznym z ustawą jak też fakt złożenia przez właściwie reprezentowaną stronę odwołania w terminie wynikającym z wadliwego doręczenia. Za niesporne kasator uznał również to, że zostało złożone oświadczenie o wcześniejszym wniesieniu odwołania. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy strona która w błędnym przekonaniu wynikającym z faktycznego doręczenia decyzji, co do zachowania terminu na złożenie odwołania od tej decyzji podlegającej rygorom postępowania określonym w ustawie Ordynacja podatkowa, z chwilą składania wniosku o przywrócenie terminu jest zobowiązana ponownie składać raz już złożone odwołanie - czy też oświadczenie strony o podtrzymaniu złożonego odwołania jest wystarczające dla nadania biegu sprawie wniosku o przywrócenie terminu jako kompletnego.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej domaganie się ponownego złożenia raz już wniesionego odwołania wykracza nie tylko poza dyspozycję art. 162 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, ale także podważa ratio legis tej regulacji.
Kasator podniósł ponadto, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest w zasadzie identyczne z uzasadnieniami wyroków w innych sprawach skarżącego (sygn. akt V SA/Wa 1611/09 i V SA/Wa 1610/09). Wskazał, że w sytuacji całkowicie różnych składów orzekających - mimo możliwego jednolitego poglądu na kierunek orzecznictwa – nie jest do zaakceptowania przepisywanie uzasadnień, gdyż godzi to w podstawowe prawo do sądu służące każdemu obywatelowi.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył, co następuje.
Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono jednak takich przesłanek.
Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym "Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin". Ustawodawca ustanowił w ramach tego przepisu dwie przesłanki skuteczności wniosku o przywrócenie terminu: po pierwsze, dochowanie siedmiodniowego terminu, który rozpoczyna bieg od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; po drugie, dopełnienie jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu czynności, dla której określony był termin. Podkreślić należy, że warunek dopełnienia czynności dla której był określony termin może być badany dopiero wówczas, gdy zostanie ustalone, że nie przekroczono siedmiodniowego terminu określonego w powyższym przepisie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w niniejszej sprawie żadna z tych dwóch przesłanek nie została spełniona.
Odnosząc się do pierwszej ze wspomnianych przesłanek formalnych dotyczących wniosku o przywrócenie terminu, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji polegające w istocie na przyjęciu, że w sytuacji, gdy strona pozostaje w błędnym przekonaniu, iż dokonała czynności w terminie, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności polegającej na wniesieniu środka odwoławczego wyznacza data doręczenia rozstrzygnięcia dotyczącego złożenia tego środka z uchybieniem terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2009 r., sygn. I GZ 120/09, LEX nr 582456). W niniejszej sprawie Dyrektor Izby Celnej w Warszawie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2003 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] maja 2003 r. Od daty doręczenia tego postanowienia należało liczyć termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, a nie jak podnosił skarżący przed Sądem I instancji, od daty doręczenia odpisu wyroku oddalającego skargę na powyższe postanowienie organu.
Niemniej jednak, co należy podkreślić, A. W. zarzucając naruszenie art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej w ogóle nie przedstawił argumentów podważających stanowisko Sądu I instancji w omawianym zakresie. Nie zakwestionował tym samym okoliczności, iż nie zachodziła pierwsza z dwóch przewidzianych w art. 162 § 2 o.p. przesłanek skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Wywody skargi kasacyjnej skupiły się jedynie na kwestii dotyczącej obowiązku określonego w drugiej części wspomnianego przepisu, a mianowicie obowiązku dopełnienia czynności, dla której był ustanowiony termin. Jak wspomniano, zdaniem NSA niespełnienie jednej z przesłanek określonych w art. 162 § 2 o.p. czyni bezprzedmiotowym rozważanie drugiej z nich. Skarga kasacyjna już z tego powodu nie mogła być uwzględniona.
Nawiązując natomiast do zarzutu naruszenia art. 162 § 2 o.p. w zakresie, w jakim strona wnosząca skargę kasacyjną podważyła stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, iż niedołączenie do wniosku o przywrócenie terminu odwołania, wywoływało skutek w postaci odmowy przywrócenia terminu, należy zwrócić uwagę na treść uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 kwietnia 2009r., sygn. II FPS 9/08 (ONSAiWSA 2009 r. Nr 4, poz. 65). Zgodnie z tezą tej uchwały "Niedopełnienie obowiązku złożenia odwołania jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu jego wniesienia, o którym mowa w art. 162 § 2 ustawy(...) – Ordynacja podatkowa (...), stanowi brak formalny podania. W przypadku jego wystąpienia organ podatkowy właściwy do rozpoznania odwołania powinien wezwać stronę – na podstawie art. 169 § 1 wspomnianej ustawy – do usunięcia braku w terminie 7 dni (...)".Ogólna moc wiążąca tej uchwały (art. 269 § 1 - § 3 p.p.s.a.) jest okolicznością wyłączającą dopuszczalność przyjęcia w rozpoznawanej sprawie, że niedołączenie odwołania do wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia wywołuje bezpośrednio skutek w postaci odmowy przywrócenia terminu. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w omawianej części jest błędne, co nie wyłącza oddalenia skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy wyrok odpowiada prawu (art. 184 in fine p.p.s.a.).
Zarzut, że Sąd uchylił się od rozpoznania sprawy albowiem uzasadnienie wyroku jest niemal identyczne z uzasadnieniem wyroku zapadłego w innej sprawie, co strona wnosząca skargę kasacyjną wiąże z naruszeniem art. 141 p.p.s.a. (rozumieć należy, że § 4 tego artykułu) w związku z art. 45 § 1 i art. 178 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, nie jest zasadny. Posłużenie się przy sporządzaniu uzasadnienia wyroku motywami, jakimi kierował się Sąd w innym składzie sporządzając uzasadnienie w sprawie o podobnym stanie faktycznym i prawnym, świadczy jedynie o tym, że Sąd podziela stanowisko innego składu orzekającego na tle określonego problemu prawnego. Taki stan rzeczy nie może być natomiast uznawany – niejako automatycznie – za przejaw uchylania się Sądu od rozpoznania danej sprawy.
Zarzut naruszenia art. 108 p.p.s.a. w ogóle nie został uzasadniony, co oznacza, że strona wnosząca skargę kasacyjną nie wykazała by doszło do naruszenia tego przepisu postępowania.
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.