Postanowienie NSA z 2 kwietnia 2007 r., I GSK 446/07

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 2 kwietnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "[...]" Spółki z o.o. we Wrocławiu

Od orzeczenia

od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 2006 r. sygn. akt III SA/Wr 615/06 w zakresie odrzucenia skargi

Skład

sędzia NSA Czesława Socha przewodniczący

Sprawa

w sprawie ze skargi [...]" Spółki z o.o. we Wrocławiu na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie restrukturyzacji należności celnej I. oddala skargę kasacyjną; II. odstępuje od obciążenia zwrotem kosztów postępowania kasacyjnego w całości na rzecz Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę [...] Spółki z o.o. we Wrocławiu na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia [...] sierpnia 2006 r. o nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego dotyczącego należności celnej.

Podstawą odrzucenia skargi jest to, że strona skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie. Zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 listopada 2006 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków wniesionej skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego, złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi oraz wyjaśnienie czyj podpis widnieje na skardze. Zarządzenia, wysłane na podany w skardze adres do doręczeń, nie zostały podjęte w terminie, mimo dwukrotnego awizowania. Zarządzeniem z dnia 15 grudnia 2006 r. przesyłkę tą pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia na dzień 4 grudnia 2006 r. Termin do uzupełnienia braków skargi upłynął 11 grudnia 2006 r.

Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniósł pełnomocnik [...] Spółki z o.o. we Wrocławiu; zrzekając się jednocześnie rozprawy na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Domagał się jego uchylenia z uwagi na nieważność postępowania. Zarzucił naruszenie art. 73 w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 powyższej ustawy. Podał, że poprzez odrzucenie skargi uniemożliwiono mu obronę swoich praw. Brak uzupełnienia braków formalnych skargi nie jest przez niego zawiniony, gdyż zarządzenie nakazujące uzupełnienie braków nie zostało doręczone na wskazany adres. Podniósł, że nie otrzymał pisemnego zawiadomienia zawierającego informację o nadaniu na jego adres korespondencji sądowej. Podkreślił, że przesyłka została nadana w okresie strajku pracowników Poczty Polskiej, co mogło mieć wpływ na niedoręczenie wspomnianego zawiadomienia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej we Wrocławiu wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Podał, że powołane okoliczności nie stanowią podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania a zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna podlegała rozpoznaniu na podstawie art. 182 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i nie jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie, która spełnia wymogi określone w art. 174, 175 § 1, 176 oraz 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania.

Przepis art. 183 § 1 powołanej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznawania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna podnosi zarzut nieważności postępowania określony w art. 183 § 2 pkt 5 powyższej ustawy mimo, że ocena tej nieważności brana jest także pod uwagę z urzędu w zakresie wszystkich przesłanek enumeratywnie wymienionych w § 2 tego przepisu. Oznacza to, że Sąd zobligowany jest do ich oceny nie tylko w zakresie wskazanym przez stronę jako zarzutu, ale oceny wszystkich podstaw tam wymienionych i skutkujących nieważnością postępowania. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania. Z uwagi jednak na to, że zarzut nieważności postępowania objęty jest także skargą kasacyjną, dlatego też wymaga dodatkowego, szerszego omówienia.

Istotnie przepis art. 183 § 2 pkt 5 powyższej ustawy do jednej z podstaw nieważności jako rażącej wadliwości postępowania zalicza pozbawienie strony możliwości obrony swych praw. Pojęcie to nie jest jednoznacznie definiowane. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że podstawę powyższą należy oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy i nie wolno go łączyć tylko i wyłącznie z sytuacją, kiedy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu. Chodzi zatem o taką sytuację, gdy wskutek uchybień procesowych strona nie może brać udziału w istotnej części postępowania i nie ma możliwości usunięcia skutków tych uchybień. W przedmiotowym stanie faktycznym taka sytuacja nie zachodzi, skoro skutki są usuwalne. Wskazuje na to Rozdział VI cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarżący naruszenie art. 73 powyższej ustawy łączy z brakiem podstaw przyjęcia skuteczności doręczenia. W jego ocenie brak otrzymania pisemnego zawiadomienia zawierającego informację o nadaniu na jego adres korespondencji sądowej doprowadził do pozbawienia możliwości obrony praw skoro nie brał udziału w toczącym się postępowaniu wbrew swojej woli.

Należało wobec tego ocenić, czy powołany w skardze kasacyjnej przepis art. 73 ustawy został istotnie naruszony i w jakim zakresie, a o ile tak, to czy naruszenie to miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis ten przez Sąd I instancji nie został naruszony z następujących powodów. Przepis art. 73 znajduje zastosowanie w przypadkach, gdy nie jest możliwe ani doręczenie właściwe, ani zastępcze. Odnosi się on do wszystkich adresatów przesyłek, również niebędących osobami fizycznymi a także do pełnomocników procesowych stron. Przyczyny uniemożliwiające właściwe lub zastępcze doręczenie pisma sądowego powinny być wskazane przez doręczyciela dokonującego doręczenia. Doręczenie to oparte jest na domniemaniu, że pismo sądowe dotarło do adresata i że w ten sposób doręczenie dokonane zostało prawidłowo. Domniemanie to jest domniemaniem usuwalnym i może zostać obalone przeciwdowodem. W przedmiotowej sprawie skarżący takiego dowodu nie przedstawił. Nie można przyjąć za dowód obalający przedmiotowe domniemanie oświadczenia skarżącego, że nie otrzymał przesyłki listowej. Uznanie takiego dowodu jako wystarczającego do obalenia domniemania z tego przepisu uniemożliwiałoby w rzeczywistości stosowanie tego przepisu. Sugestia skarżącego, że przesyłka listowa nie została doręczona w wyniku strajku Poczty jest tylko przypuszczeniem. By przyznać jej charakter faktu, adresat przesyłki musi wykazać lub przynajmniej uprawdopodobnić, że tak właśnie jak podejrzewa było rzeczywiście. Oznacza to, że skarżący nie przedstawił dowodu, który obaliłby domniemanie skutecznego doręczenia. Podkreślić przy tym należy, że doręczyciel umieścił na tzw. zwrotce zawiadomienie o pozostawieniu pisma w stosownej placówce pocztowej, a awizo pozostawił w skrzynce oddawczej. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, iż powołany przepis został naruszony. Przeciwnie, wykonane czynności wskazują na prawidłowość doręczenia.

Powyższe oznacza, że ocena dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest prawidłowa i nie narusza wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Skarga wobec tego podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Orzeczenie o kosztach znajduje swoje podstawy w treści art. 207 § 2 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd przyjmując powyższą podstawę brał pod uwagę sytuację finansową strony skarżącej wykazaną we wniosku o przyznanie prawa pomocy uwzględnionym postanowieniem Sądu I instancji z dnia 15 lutego 2007 r.