Uzasadnienie
Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt
III SA/Po 36/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. w sprawie ze skargi B. J. i T. K. na decyzję z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], [...] Dyrektora Izby Celnej w P. w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddalił skargi.
Sąd I instancji orzekł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w L. uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne dokonane w procedurze uproszczonej poprzez wpis do rejestru towarów objętych procedurą dopuszczenia do obrotu pod pozycjami nr [...] i [...] z dnia [...] października 2002 r. oraz zgłoszenie celne uzupełniające SAD nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. w części dotyczącej stawki celnej i kwoty długu celnego. Określił na nowo kwotę długu celnego i wezwał T. K. – Firma Handlowa "A." oraz Spedycję Międzynarodową "E." s.c. B. J. i S. J. do uiszczenia uzupełniającej kwoty długu celnego oraz odsetek wyrównawczych.
W uzasadnieniu organ wskazał, że do wymienionego zgłoszenia dołączono m.in. świadectwo pochodzenia. Poinformował również, że pismem z dnia [...] listopada 2003 r. polskie władze celne zwróciły się do wietnamskich władz celnych o przeprowadzenie weryfikacji m.in. wymienionego świadectwa pochodzenia. Pismem z dnia [...] lutego 2004 r. władze wietnamskie nie potwierdziły autentyczności weryfikowanych dokumentów. Podpisy i pieczęcie oraz numery referencyjne zostały uznane za sfałszowane. Wynik weryfikacji, przeprowadzonej w trybie urzędowej współpracy administracyjnej organów polskich i wietnamskich, był wiążący dla polskiej administracji celnej. Dla towaru objętego wymienionym zgłoszeniem zastosowano autonomiczną stawkę celną w wysokości 40%. Kraj pochodzenia towaru (Wietnam) ustalono na podstawie zapisu na protokole z przeprowadzonej rewizji celnej, który stanowił załącznik do tego zgłoszenia. Długiem celnym obciążono solidarnie zgłaszającego i podmiot, na rzecz którego zgłoszenia dokonano. Ponadto wymierzono odsetki wyrównawcze.
Zarówno T. K. – Firma Handlowa "A." (dalej skarżący), jak i Spedycja Międzynarodowa "E." s.c. B. J., S. J. (dalej skarżąca) wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], [...] adresowaną do skarżącego i skarżącej Dyrektor Izby Celnej w P. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odsetek wyrównawczych i w tym zakresie umorzył postępowanie, natomiast w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie podzielił ustalenia faktyczne i kwalifikację prawną organu I instancji. Dyrektor podkreślił, że możliwość zastosowania właściwej stawki celnej w handlu niepreferencyjnym była uzależniona od rodzaju przedstawionego przez zgłaszającego dowodu pochodzenia, a także od jego formalnej i materialnej poprawności. Odnośnie nałożenia odsetek wyrównawczych, organ II instancji stwierdził, że nie wystąpiły w sprawie przesłanki do ich nałożenia.
Od wyżej wymienionej decyzji zarówno skarżący, jak i skarżąca złożyli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. Oboje wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżąca wniosła także o ewentualne stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargi, Dyrektor Izby Celnej w P., podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o ich oddalenie.
Pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. skarżący powtórzył dotychczasowe zarzuty skargi zaznaczając, że znajdujące się w aktach sprawy kserokopie zwrotnych potwierdzeń odbioru postanowienia o wszczęciu postępowania oraz innych pism procesowych nie mogą stanowić dowodu, ponieważ nie zostały doręczone stronie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. orzekł, że skargi okazały się nieuzasadnione. W pierwszej kolejności Sąd stwierdził, że podstawę rozstrzygnięcia w zakresie dotyczącym długu celnego stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 Nr 75, poz. 802 ze zm.). Następnie Sąd uznał, że organy celne prawidłowo przyjęły, iż w sprawie znalazły zastosowanie przepisy prawa regulujące kwestie pochodzenia towaru i jego dokumentowania w ramach handlu niepreferencyjnego, czyli przede wszystkim Międzynarodowej Konwencji dotyczącej uproszczenia i harmonizacji postępowania celnego sporządzonej w Kioto dnia 18 maja 1973 r. (Dz. U. Nr 12, poz. 38 ze zm.) oraz załączniki do tej umowy i inne akty prawne.
Zdaniem Sądu I instancji organy administracji celnej, działając na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, zgodnie z prawem zgromadziły wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy oraz prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. W szczególności, zgodnie z prawem pozyskały i zinterpretowały wyniki weryfikacji świadectwa pochodzenia. Weryfikacja świadectwa pochodzenia załączonego do zgłoszenia celnego odbyła się bez naruszenia norm ustanowionych w aktach prawnych określających reguły handlu niepreferencyjnego.
W ocenie Sądu usprawiedliwione było wystąpienie z wnioskiem o zbadanie autentyczności dowodu pochodzenia do władz wietnamskich. Z odpowiedzi organu wskazanego jako wystawca dowodu pochodzenia w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że świadectwo pochodzenia Form A nr [...] zostało sfałszowane. Sfałszowanie świadectwa pochodzenia spowodowało, że przedstawione polskim organom celnym, jako dokument, straciło moc dowodową. Organy uwzględniły jednak zapis o kraju pochodzenia towaru w dołączonym do zgłoszenia celnego protokole rewizji celnej, a zatem prawidłowo zastosowano stawkę celną autonomiczną w oparciu o ust. 10 Postanowień wstępnych do taryfy celnej..
Sąd I instancji stwierdził, że skarżącemu zostały prawidłowo doręczone wszystkie dokumenty z akt postępowania administracyjnego. Ponadto skarżącemu zapewniono możliwość zapoznania się z całym materiałem sprawy i wypowiedzenie się przed wydaniem decyzji. Skarżący, co nie budziło wątpliwości, brał czynny udział w postępowaniu celnym, więc ewentualne uchybienia w zakresie doręczeń pism nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
Od powyższego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną, w której wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
- 1. przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 150 p.p.s.a. oraz art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organy celne nie dopuściły się przy wydawaniu decyzji naruszenia przepisów postępowania, co skutkowało oddaleniem skargi w związku z przyjęciem przez Sąd, że organy celne prawidłowo wydały skarżoną decyzję, po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania dowodowego, polegające na tym, iż Sąd nie dokonał oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, gdyż w przeciwnym wypadku stwierdziłby, iż zaistniały inne dowody i możliwe do wykonania czynności procesowe, które dowodziły istnienia faktu na potwierdzenie kraju pochodzenia towaru,
- 2. przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, w szczególności naruszenie art. 13 § 3 w związku z art. 19 § 2 oraz art. 222 § 4 Kodeksu celnego, bowiem Sąd uznał, że zastosowanie preferencyjnych stawek celnych może wynikać wyłącznie ze świadectwa pochodzenia towarów, co stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdził, że w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji przekroczył granice swobodnej oceny dowodów i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy. Sąd bezpodstawnie uznał, że brak jest innych dowodów i innych możliwości ustalenia kraju pochodzenia towaru i zastosowania stawki celnej autonomicznej. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że brak jest podstaw faktycznych do stosowania preferencyjnej stawki celnej, pomijając całkowitym milczeniem kwestię zastosowania przez organ celny stawki celnej autonomicznej podwyższonej o 100%.
Zdaniem skarżącego ustalenie kraju pochodzenia towarów mogło być dokonane w oparciu o znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy taki jak: zdjęcia towaru i pobrane próby towaru, czy w oparciu o dowód z przesłuchania świadków (osób mających kontakt z próbkami i uczestniczących przy rewizji towarów) celem ustalenia, czy towar miał cechy świadczące o jego pochodzeniu.
W ocenie skarżącego brak lub nieautentyczność świadectwa pochodzenia nie wyłącza ustalenia, że towar pochodzi z określonego kraju lub regionu ze skutkami określonymi w części A Postanowień wstępnych do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 146, poz. 1639 ze zm.). Pominięcie tych kwestii w zaskarżonym wyroku jest naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a.
Dyrektor Izby Celnej w P. nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie znajduje ona usprawiedliwionych podstaw. Wobec tego skarga ta podlega oddaleniu.
Badanie zasadności powołanych w skardze kasacyjnej podstaw poprzedzić należy przypomnieniem, że skarga ta jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, którego elementy konstrukcyjne i treściowe wyznaczają granice jej rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.).
Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać jedynie naruszenie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wskazanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych należy przy tym do koniecznych cech skargi kasacyjnej. Z kolei w myśl art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
Na wstępie należy wskazać, że niezasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § pkt 1 lit. c w zw. z art. 150 p.p.s.a. oraz art. 122 i 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej, poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organy celne nie dopuściły się przy wydawaniu decyzji naruszenia przepisów postępowania, a Sąd I instancji bezpodstawnie przyjął, że organy celne prawidłowo wydały zaskarżoną decyzję, po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania dowodowego. W opinii kasatora Sąd pierwszej instancji nie dokonał oceny całego zebranego materiału dowodowego, gdyż w przeciwnym wypadku stwierdziłby, iż istniały inne dowody i możliwe do wykonania czynności procesowe, które dowodziły istnienia faktu na potwierdzenie kraju pochodzenia towaru.
Odnosząc się do tak postawionych zarzutów w pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd pierwszej instancji nie dokonuje oceny zebranego materiału dowodowego w toku postępowania administracyjnego (celnego), gdyż ocena dowodów w toku tego postępowania jest domeną organów administracyjnych (celnych). Sąd pierwszej instancji może co najwyżej dokonać oceny dowodów przeprowadzonych na podstawie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w toku postępowania sądowoadministracyjnego. W sprawie nie było koniecznie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność wyjaśnienia kwestii sfałszowania świadectwa pochodzenia towaru.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że taka opinia nie była niezbędna dla rozstrzygnięcia sprawy nie tylko dlatego, że dokument świadectwa pochodzenia towaru został zbadany przez uprawnione do tego władze wietnamskie, które takie dokumenty wystawiają, ale również z uwagi na to, iż nie można by było precyzyjnie ustalić specjalności takiego biegłego. To ustalenie Sądu pierwszej instancji nie pozostawia wątpliwości odnośnie prawidłowości zarówno kontroli postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy, jak i własnej inicjatywy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie są bezzasadne, gdyż ustalenia co do faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zostały dokonane w sposób prawidłowy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd powinien dążyć do wyjaśnienia kwestii pochodzenia towarów innymi metodami. Należy jednak wskazać, że uszło uwadze kasatora, iż pochodzenie towaru zostało ustalone za pomocą innych metod. Organy celne wskazały bowiem, że z załączonego do zgłoszenia celnego protokołu z przeprowadzonej rewizji celnej bezspornie wynikało, iż krajem pochodzenia towaru objętego przedmiotowym zgłoszeniem celnym był Wietnam, wobec czego w sprawie zastosowano autonomiczną stawkę celną w wysokości 40 %, a nie jak wskazuje autor skargi kasacyjnej stawkę celną autonomiczną podwyższoną o 100 %.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezrozumiały jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji postanowień art. 150 p.p.s.a., albowiem przepis ten reguluje rozstrzygnięcia podejmowane przez Sąd w przypadku uwzględnienia skargi na akty i czynności niewymienione w art. 145 – 148 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji po pierwsze, nie uwzględnił skargi i po drugie, kontrolą objęta była decyzja organu celnego, a zatem akt wymieniony w art. 145 p.p.s.a.
Również niezasadny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez pominięcie przez Sąd pierwszej instancji okoliczności, iż brak lub nieautentyczność świadectwa pochodzenia towaru nie wyklucza ustalenia, iż towar pochodzi z kraju lub regionu ze skutkami umożliwiającymi zastosowanie tak stawki celnej preferencyjnej, jak i stawki celnej autonomicznej, jak bowiem wcześniej wskazano, po pierwsze kraj pochodzenia towarów został ustalony. Po drugie zaś, odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że w art. 141 § 4 p.p.s.a. ustawodawca określa niezbędne składniki uzasadnienia wyroku. Zarzut naruszenia tego przepisu może być tylko wtedy skuteczny jako zarzut kasacyjny, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności gdy nie zawiera któregoś z elementów konstrukcyjnych wymienionych w omawianym przepisie (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa, 2008 r., str. 349 - 351).
Zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie podważyć oceny sądu w zakresie prawidłowości ustaleń faktycznych dokonanych przez organ administracji publicznej. Inaczej mówiąc, nawet błędne stanowisko sądu w zakresie aprobaty dokonanych przez organ ustaleń, nie narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. Analizując treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku, należy stwierdzić, że zawiera ono zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną oraz jej wyjaśnienie.
W konsekwencji powyższych uwag niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 13 § 3 w zw. z art. 19 § 2 Kodeksu celnego, poprzez uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że zastosowanie – jak to określa autor skargi kasacyjnej – preferencyjnych stawek celnych może wynikać wyłącznie ze świadectwa pochodzenia towarów. Nieuprawnione jest twierdzenie kasatora jakoby Sąd pierwszej instancji uznał, że zastosowanie preferencyjnych stawek celnych może wynikać wyłącznie ze świadectwa pochodzenia towarów. Przedmiotem rozważań Sądu nie było zastosowanie preferencyjnej stawki celnej, dlatego zarzut skargi kasacyjnej jest nieuprawniony.
Odnośnie naruszenia art. 222 § 4 Kodeksu celnego, który to przepis odnosi się do kwestii pobierania odsetek wyrównawczych, to pomijając fakt, iż autor skargi kasacyjnej zarzutu tego w żaden sposób nie uzasadnił, Sąd pragnie zwrócić uwagę na to, że rozstrzygnięcie organu celnego w zakresie odsetek zostało wyeliminowane z obrotu prawnego już na etapie postępowania odwoławczego.
Biorąc pod uwagę powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny w braku podstaw do uchylenia lub zmiany objętego skargą kasacyjną wyroku z dnia 19 lutego 2009 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P., działając na podstawie przepisu art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.