Uzasadnienie
1.1.Wyrokiem z 6 grudnia 2018 roku w sprawie sygn. akt III SA/Lu 337/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie przyznania skarżącemu K. S. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:
- 1.2. W dniu [...] kwietnia 2017 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Białej Podlaskiej wpłynął wniosek K. S. o przyznanie na rok 2017: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) oraz płatności do bydła. Decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Białej Podlaskiej z dnia [...] kwietnia 2018 r. przyznano skarżącemu w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 jednolitą płatność obszarową (6.587,28 zł), płatność za zazielenienie (4.421,06 zł), płatność redystrybucyjną (1.997,90 zł) oraz przyznano kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej (58,93 zł). Jednocześnie odmówiono przyznania płatności do bydła. Organ odwoławczy utrzymując w mocy powyższą decyzję podał, że zasady przyznawania płatności na rok 2017 uregulowano w ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Dyrektor stwierdził, że strona spełniała ustawowe warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie i płatności dodatkowej. Nie spełniała natomiast przesłanek określonych w ustawie oraz w rozporządzenia Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu. W myśl § 12 ust. 1 tego rozporządzenia, płatności związane do zwierząt przysługują do zwierząt, w odniesieniu do których: - do dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności dokonano zgłoszeń wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt; - najpóźniej do dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności są spełnione wymagania w zakresie identyfikacji zwierząt. Organ podniósł, że we wniosku o przyznanie płatności do bydła zostało zadeklarowanych 19 zwierząt z gatunku bydło domowe (Bos taurus). Deklarowana kwalifikowana liczba zwierząt z gatunku bydło domowe wynosi 19. W toku postępowania, na podstawie przeprowadzonej kontroli administracyjnej w zakresie kwalifikowalności zwierząt do płatności ustalono, że do płatności kwalifikuje się 15 sztuk.
W wyniku kontroli kompletności oraz kontroli administracyjnej wniosku stwierdzono bowiem, że zgłoszenie przybycia do stada bydła o numerach identyfikacyjnych: [...], [...], [...] i [...]. zostało dokonane po dniu złożenia wniosku o przyznanie płatności, tj. po dniu [...] kwietnia 2017 r. Zatem nie zostały spełnione warunki określone w § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu. Organ wskazał, że zgodnie z art. 30 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz.
UE L 181 z 20 czerwca 2014 r., str. 48, z późn. zm.), pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonych zwierząt. Do płatności do bydła zatwierdzono 15 sztuk bydła. Różnica między liczbą zwierząt zadeklarowanych kwalifikowanych we wniosku, a liczbą zwierząt zatwierdzonych wynosi 4 sztuki. Stosownie zaś do art. 31 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia (UE) nr 640/2014 w przypadku, gdy stwierdza się różnicę pomiędzy zadeklarowaną kwalifikowaną liczbą zwierząt a liczbą zatwierdzoną i stwierdzone nieprawidłowości dotyczą więcej niż trzech zwierząt oraz odsetek ustalony zgodnie z art. 31 ust. 3 jest większy niż 20%, odmawia się płatności. W celu ustalenia procentu obniżki, bydło objęte wnioskiem, w odniesieniu do którego stwierdzono nieprawidłowości, jest dzielone przez łączną liczbę sztuk bydła zatwierdzonego. W okolicznościach sprawy tak obliczony procent obniżki wynosi 26,67 %. W konsekwencji organ przyjął, że zachodziły podstawy do odmowy przyznania płatności związanej do bydła.
- 1.3. Wyrokiem z 6 grudnia 2018 roku WSA w Lublinie po rozpoznaniu skargi K. S. uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
- 1.4. Sąd I instancji stwierdził, że z treści odwołania oraz skargi do Sądu wynika, że spór w zakresie meritum sprawy dotyczył kwestii istnienia podstaw odmowy przyznania płatności do bydła. Według § 12 ust. 1 rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r., poz. 351 z późn. zm.) płatności związane do bydła, płatności związane do krów oraz płatności związane do kóz przysługują do zwierząt, w odniesieniu do których: 1) do dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności dokonano zgłoszeń wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt;
- 2) najpóźniej od dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności są spełnione wymagania w zakresie identyfikacji określone w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności w dniu [...] kwietnia 2017 r. Skoro ostateczny termin na złożenie wniosku przypadał w dniu 31 maja 2017 r., zgłoszony przez rolnika przed upływem tego terminu wniosek powinien być uznawany za skuteczny i rozpatrywany z uwzględnieniem stanu faktycznego sprawy w dacie orzekania przez organ Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Sąd I instancji podniósł, że z akt postępowania administracyjnego wynika, że zgłoszenia przybycia do stada bydła o numerach identyfikacyjnych: [...], [...], [...] i [...] wpłynęły do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Białej Podlaskiej w dniu [...] kwietnia 2017 r. Tym samym wniosek z dnia [...] kwietnia 2016 r. został uzupełniony przez skarżącego. W chwili orzekania przez organ pierwszej instancji, co miało miejsce w dniu [...] kwietnia 2018 r., prawidłową czynnością powinno być rozpatrzenie wniosku nie według jego stanu z daty wniesienia do organu, ale według stanu wniosku i sprawy w czasie jej rozpoznawania przez organ Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Organ pierwszej instancji przyjął zbyt formalistyczne stanowisko dokonując interpretacji przepisów regulujących przyznawanie płatności do bydła. Stanowisko to nietrafnie podzielił Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i
Modernizacji Rolnictwa, utrzymując w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Białej Podlaskiej z dnia [...] kwietnia 2018 roku.
2.1.Skarga kasacyjna.
- 2.2. Dyrektor skargą kasacyjną zaskarżył wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.
- 2.3. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w związku z art. 21 ust 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2017 r. poz. 278 ze zm. - dalej jako ustawa o płatnościach) poprzez uwzględnienie skargi na decyzję Dyrektora Lubelskiego
Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 oraz przyjęcie, że uzyskanie przez skarżącego w dniu [...] czerwca 2016 r. zaświadczenia o zarejestrowaniu siedziby stada jest równoznaczne z uzupełnieniem wniosku z dnia [...] kwietnia 2016 r. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, podczas gdy dokonanie czynności polegającej na zarejestrowaniu siedziby stada, nie może być utożsamiane z jej uzupełnieniem, co miało istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy.
Zarzucił także na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa naruszenie przepisu prawa materialnego tj. § 12 ust 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r. poz. 351 ze zm. - dalej jako rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd, że prawidłową czynnością organu powinno być rozpatrzenie wniosku, nie według stanu z daty wniesienia do organu, ale według stanu wniosku i sprawy w czasie jej rozpoznania przez organ ARiMR, podczas gdy przepis § 12 ust 1 został zinterpretowany i zastosowany prawidłowo, bowiem jego hipoteza odnosi się do stanu faktycznego sprawy tj. płatności związane do bydła, płatności związane do krów oraz płatności związane do kóz przysługują do zwierząt, w odniesieniu do których do dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności dokonano zgłoszeń wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz najpóźniej od dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności są spełnione wymagania w zakresie identyfikacji określone w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
- 3.1. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
3.2.Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadnej z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie występuje, wobec czego kontrola ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.
3.3. W świetle sformułowanych podstaw kasacyjnych istota sporu w rozpatrywanym przypadku wymaga odpowiedzi na pytanie, czy złożenie wniosku o płatności zwierzęce przez rolnika bez wymaganego na ten dzień zarejestrowanego w trybie uregulowań o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt siedzibę stada i posiadać w niej zarejestrowane zwierzęta, którego uzupełnienie nastąpiło w terminie otwartym na złożenie tego wniosku, jest dopuszczalne i powinno być wzięte pod uwagę przy rozpoznawaniu tego wniosku przez ARiMR. Jak stwierdził Sądu I instancji, prawidłową czynnością powinno być rozpatrzenie wniosku, nie według jego stanu z daty wniesienia do organu, ale według stanu wniosku i sprawy w czasie jej rozpoznawania przez ARiMR. Zdaniem zaś skarżącego kasacyjnie organu rolnik ubiegający się o płatności związane do zwierząt, na dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności, musi mieć zarejestrowaną w trybie uregulowań o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, siedzibę stada.
3.4.Rozstrzygając w powyższej kwestii wskazać należy, że ustalenie faktyczne w sprawie są bezsporne. Wynika z nich, że skarżący wniosek o przyznanie spornej płatności złożył w dniu [...] kwietnia 2017 roku. Ostateczny termin na złożenie wniosku przypadał w dniu 31 maja 2017 r. Zgłoszenia przybycia do stada bydła o numerach identyfikacyjnych: [...], [...], [...] i [...] wpłynęły do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Białej Podlaskiej w dniu [...] kwietnia 2017 r. Tym samym wniosek z dnia [...] kwietnia 2016 r. został uzupełniony przez skarżącego.
Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu – płatności związane do zwierząt przysługują do zwierząt, w odniesieniu do których:
- 1) do dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności dokonano zgłoszeń wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt;
- 2) najpóźniej od dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności są spełnione wymagania w zakresie identyfikacji określone w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.
Zgodnie z twierdzeniem skarżącego kasacyjnie przywołany przepis jednoznacznie wskazuje termin na dokonanie zgłoszeń wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Termin ten to dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności do bydła i krów.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że przedstawiona argumentacja organu nie jest prawidłowa. Jednocześnie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny orzekał już w analogicznym stanie faktycznym i za zasadne należało uznać powtórzenie argumentacji zawartej w wyroku z dnia 24 kwietnia 2018 r. sygn. akt I
GSK 358/18 – dostępne w bazie orzeczeń)
Kluczowe znaczenie dla interpretacji kwestionowanego § 12 ust. 1 rozporządzenia, ma termin w jakim składa się z wniosek o przyznanie płatności do zwierząt. Co do zasady zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy – wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. W 2017 roku termin ten został wydłużony do 31 maja 2016 r. Powyższe oznacza, że rolnik w tak zakreślonym terminie (od 15 marca do 31 maja 2017 r.) miał prawo wnioskować o przyznanie płatności związanej do zwierząt. Przy czym przepisy dotyczące płatności bezpośrednich – co istotne – nie zabraniają zarówno wycofania złożonego wniosku o płatności zwierzęce, jak i jego uzupełnienia w tak zakreślonym terminie. Wynika to również z przepisów unijnych, skoro sam przepis art. 13 rozporządzenia 640/2013 przewiduje możliwość uzupełniania dokumentacji wniosku o płatności, a sankcjonuje dopiero złożenie wniosku po terminie ostatecznym przewidując procentowe zmniejszenia wnioskowanej pomocy, do maksymalnych 25 dni.
Przekładając to na stan niniejszej sprawy wskazać należy, że gdyby rolnik wycofał pierwotny wniosek i złożył go ponownie po zgłoszeniu bydła to niewątpliwie wypełniłby przesłanki z § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia, ponieważ wniósłby wniosek kompletny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak rozpoznania tak złożonego wniosku przez ARiMR, trafnie zostało uznane przez Sąd I instancji, jako przejaw nadmiernego formalizmu, które narusza zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w zakresie płatności bezpośrednich wyrażone art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy.
- 3.5. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.