Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 24 listopada 2016 r., sygn. I SA/Rz 605/16, oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 6 czerwca 2016 r., w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego.
Orzekając na skutek skargi kasacyjnej [...] – dalej: skarżącego -Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z 4 września 2019 r., sygn. I GSK 1329/18, oddalił wniesiony środek odwoławczy.
Skarżący w dniu 13 grudnia 2019 r. (data nadania) wniósł do WSA w Rzeszowie skargę o wznowienie postępowania sądowego, w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu z 24 listopada 2016 r.
W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że wydany w sprawie prawomocny wyrok jest niesprawiedliwy i prowadzi skarżącego go bankructwa. Skarżący jednocześnie zaznaczył, że w trakcie procesu wniósł o przeprowadzenie dowodów z akt sądowych Sądu Rejonowego w Przemyślu, dotyczących jego spraw, które to dowody zostały jednak pominięte. W tej sytuacji wydany w sprawie wyrok jest w jego ocenie nierzetelny.
WSA w Rzeszowie zarządzeniem z 22 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 895/19 wezwał skarżącego do wyjaśnienia czy w postępowaniu sądowym wywołanym skargą o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem z 24 listopada 2016 r. będzie działać samodzielnie czy przez pełnomocnika ustanowionego.
Skarżący w odpowiedzi wskazał, że będzie działać samodzielnie (k. 94 akt sądowych).
WSA w Rzeszowie postanowieniem z 5 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 895/19 stwierdził swą niewłaściwość i przekazać sprawę do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z art. 275 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia sądów obu instancji, właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Do wznowienia postępowania na innej podstawie właściwy jest sąd, który ostatnio orzekał w sprawie. W sprawie, której wznowienia postępowania skarżący się domaga orzekał nie tylko Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, ale także Naczelny Sąd Administracyjny. Analiza sformułowanych w skardze podstaw wznowienia prowadzi do wniosku, że nie obejmują one przesłanek nieważności, o których mowa w art. 271 p.p.s.a. W tej, więc sytuacji, w myśl art. 275 p.p.s.a., zd. 3, sądem właściwym do rozpoznania skargi o wznowienie jest Naczelny Sąd Administracyjny, który ostatnio orzekał w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga o wznowienie postępowania jest niedopuszczalna.
Stosownie do art. 276 p.p.s.a., do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio przepisy art. 175 p.p.s.a. Odesłanie to oznacza, że skargę o wznowienie postępowania może sporządzić wyłącznie adwokat lub radca prawny, zaś w sprawach podatkowych również doradca podatkowy, a w sprawach własności przemysłowej także rzecznik patentowy (art. 175 § 1 i 3 p.p.s.a.). Powyższych ograniczeń nie stosuje się, gdy skargę o wznowienie sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem oraz w przypadku prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka (art. 175 § 2 p.p.s.a.).
Powyższa regulacja prowadzi do wniosku, że do skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem NSA ma zastosowanie przymus adwokacko-radcowski, co oznacza, że musi być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika. Niedopełnienie tego obowiązku jest brakiem nieusuwalnym skargi o wznowienie postępowania, który powoduje jej odrzucenie (por. postanowienie NSA z 25 lutego 2014 r., II FSK 3493/13).
Zatem skarga o wznowienie postępowania powinna być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, pod rygorem jej odrzucenia (art. 178 p.p.s.a). W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że niedopełnienie tego obowiązku jest brakiem nieusuwalnym skargi o wznowienie postępowania, który powoduje jej odrzucenie bez uprzedniego wzywania do usunięcia braku formalnego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 193 i art. 276 p.p.s.a. (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 1121, Teza 6 do art. 276 i powołane tam orzecznictwo).
W sprawie [...] nie spełnił wymagań, o których mowa w art. 175 § 1 p.p.s.a. i skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego sporządził osobiście mimo stosownego wezwania Sądu I instancji z 22 stycznia 2020 r. Brak ten skargi wznowieniowej, będący uchybieniem nieusuwalnym, musi powodować jej odrzucenie (por. postanowienie NSA z dnia 9 marca 2005 r. sygn. akt I GSK 359/05 opubl. ONSAiWSA 2005/5/98).
Z tych względów, skoro skarga o wznowienie postępowania nie została sporządzona przez uprawniony podmiot, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 276 i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.