Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 grudnia 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1793/14 oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 14 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:
Naczelnik Urzędu Celnego III "Port Lotniczy" w W. decyzją z dnia 26 czerwca 2013 r. orzekł względem [...] – dalej: skarżąca lub spółka - o retrospektywnym zaksięgowaniu należności celnych w kwocie 447 zł za towar ujęty z zgłoszeniu celnym SAD nr [...] z 26 listopada 2010 r.
W związku z wniesionym odwołaniem spółki organ II instancji pismem z dnia 9 sierpnia 2013 r. wezwał skarżącą do przedłożenia urzędowego tłumaczenia na j. polski dokumentów w języku obcym. Chodziło o tłumaczenie faktur transportowych sporządzonych w języku chińskim. W odpowiedzi spółka wskazała, że koszt tłumaczeń przekraczałaby dodatkową wartość cła w związku z czym odstępuje od wniesionych odwołań. W efekcie Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 18 września 2013 r. umorzył postępowanie odwoławcze.
Skarżąca pismem z 12 grudnia 2013 r. złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 26 czerwca 2013 r. W ocenie spółki postępowanie, które dotyczyło wymiaru należności celnych toczyło się bez uwzględnienia dokumentów w postaci faktur sporządzonych w j. chińskim. Organ nie brał pod uwagę okoliczności z nich wynikających gdyż nie rozumiał ich treści. Obecnie, kiedy skarżąca uzyskała ich tłumaczenia zaistniała możliwość ustalenia, że koszty transportu ponosił chiński dostawca towarów.
Postanowieniem z dnia 18 lutego 2014 r. Dyrektor Izby Celnej w W. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tego organu z dnia 26 czerwca 2013 r., a następnie decyzją z dnia 13 marca 2014 r.– działając na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. dalej o.p.), art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19.03.2004 r. – Prawo celne (Dz. U. z 2013 r., poz. 727 dalej: Prawo celne) – odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia 18 września 2013 r. Powyższe z uwagi na brak istnienia przesłanki o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 o.p.
Orzekając na skutek odwołania skarżącej Dyrektor Izby Celnej w W.decyzją z dnia 14 maja 2014 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ II instancji podniósł, że wskazane we wniosku o wznowienie postępowania dokumenty w postaci faktur transportowych (bez tłumaczeń) znajdowały się w aktach sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Nie można zatem w tym przypadku uznać, że nastąpiło ujawnienie nowych dowodów w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wyjaśniającego.
Zdaniem organu odwoławczego dowód w postaci tłumaczenia faktury transportowej oraz powołana okoliczność ponoszenia kosztów transportu nie wyczerpują przesłanki uzasadniającej wznowienia postępowania. Po pierwsze, dowód w postaci tłumaczenia faktury transportowej nie istniał w dniu wydania decyzji przez Dyrektora Izby Celnej w dniu 18 września 2013 r. Po drugie, okoliczność prawidłowego określenia wartości celnej towaru (z uwzględnieniem kosztów transportu) była przedmiotem rozpoznania przez Naczelnika Urzędu Celnego III "Port Lotniczy" w W. w decyzji z dnia 26 czerwca 2013 r. Natomiast przedmiotem decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 18 września 2013 r. było formalne umorzenie postępowanie odwoławczego. W konsekwencji powoływane przez skarżącą tłumaczenie faktury transportowej nie stanowiło nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy.
Uzasadniając oddalenie skargi na powyższą decyzję WSA w Warszawie podniósł, że dokumenty w postaci faktur transportowych (bez tłumaczeń), znajdowały się w aktach sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Nie można tym samym uznać, że nastąpiło ujawnienie nowych dowodów w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wyjaśniającego. Przedstawienie tłumaczenia dokumentu nie uzasadnia twierdzenia, że przedłożono nowy dowód. Dowodem w postępowaniu przed organami administracji celnej w rozumieniu art. 180 § 1 o.p. jest treść dokumentu obcojęzycznego, a nie jego tłumaczenie. Nie zastępuje bowiem ono dokumentu sporządzonego w języku obcym lecz służy ustaleniu jaka jest treść tego dokumentu.
Sąd I instancji podniósł, że obowiązek dokonania tłumaczenia dokumentów w postępowaniu wyjaśniającym spoczywa na spółce (art. 86 ust. 2 pkt 1 Prawa celnego). Nie jest też prawdą, że skarżąca nie posiadała środków na ten cel, albowiem z treści pisma z dnia 3 września 2013 r. wynika: "koszt tłumaczenia dokumentów z języka chińskiego na język polski przekraczałaby dodatkowo wartość cła naliczonego przez Naczelnika UC "Port Lotniczy" w W. w związku z powyższym odstępuje od wymienionych odwołań". Z powyższego wynika, że spółką nie kierował brak środków lecz rachunek ekonomiczny.
Zdaniem WSA, w toku postępowania nie naruszono art. 128 o.p. Z przepisu tego wynika, że tylko wyraźnie określone przyczyny stanowiące o najdalej idących wadliwościach decyzji, mogą prowadzić do wzruszenia decyzji ostatecznej. Postępowanie nadzwyczajne nie może zastępować kontroli instancyjnej, zwłaszcza, kiedy gdy skarżąca z niej sama rezygnuje biorąc pod uwagę rachunek ekonomiczny. Ostateczna decyzja administracyjna posiada w swym założeniu cechy trwałego rozstrzygnięcia i przysługuje jej przymiot domniemania prawdziwości ustaleń faktycznych, poczynionych w danej sprawie i stanowiących podstawę. Naruszenie tego domniemania, a w konsekwencji decyzji ostatecznej, w drodze wznowienia i postępowania, może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych i dlatego przepisy określające zakres stosowania tej instytucji i nie mogą być poddawane wykładni rozszerzającej.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji złożyło [...]. Spółka zaskarżyła to orzeczenie w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:
- I. Naruszenie przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez:
- 1. uznanie za właściwe działanie organów celnych, które jest sprzeczne z art. 240 § 1 pkt. 5 o.p., w zakresie błędnego przyjęcia że złożenie przetłumaczonych faktur nie jest okolicznością uzasadniającą wznowienie postępowania;
- 2. uznanie za właściwe że nie doszło do naruszenia art. 128 o.p., gdy wydana decyzja nie odpowiada stanowi faktycznemu i prowadzi do konieczności uiszczenia nienależnych opłat;
- II. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) w szczególności art. 86 ust. 2 pkt. 1 Prawa celnego, poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu że organ prowadzący postępowania jest zwolniony od obowiązku dokonania tłumaczenia faktur i dokonuje ich oceny w języku obcym.
W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej podniósł, że postępowanie, które dotyczyło wymiaru należności celnych toczyło się bez uwzględnienia dokumentów w postaci faktur sporządzonych w języku chińskim. Organ nie brał okoliczności faktycznych z nich wynikających pod uwagę, gdyż nie rozumiał ich treści. Obecnie skarżąca uzyskała tłumaczenia tych dokumentów, których ocena ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy załatwionej decyzją ostateczną. Chodzi tu o ustalenie, że koszty transportu ponosił sprzedawca czyli chiński dostawca towarów. Organ mając te fakty na uwadze powinien wznowić postępowanie w sprawie albowiem spełniona jest przesłanka istnienia dowodu, który w dniu wydawania decyzji nie był znany organowi i brany pod uwagę ze względu na niezrozumiałość jego treści. Fakt, że w aktach postępowania znajdowały się dokumenty nie przetłumaczone oznacza, że ich treść nie była brana pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy.
W ocenie skarżącego przeprowadzając postępowanie w sprawie wznowienia organ błędnie zinterpretował fakty ustalone w sprawie. Niesporne jest, że złożone dokumenty w języku chińskim nie stanowiły dowodu w postępowaniu, gdyż nie były przetłumaczone i nie znana była tym samym ich treść. Skoro organ nie rozumiał zawartości dokumentów siłą rzeczy i nie brał faktów z niej wynikających pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy. Twierdzenie, że dowody te były dopuszczone jest dowolne, gdyż w rzeczywistości nie były znane organowi bo nie znał ich treści. Gdyby ich treść była przetłumaczona to mogłoby mieć to wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy.
W ocenie autora skargi kasacyjnej w postępowaniu wymiarowym to organ ma obowiązek wyjaśnić wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i przeprowadzić dowody. Jeżeli strona nie miała środków finansowych na dokonanie tłumaczeń to winny być one zlecone przez organ prowadzący postępowanie. To na nim ciąży obowiązek wyjaśnienia istoty sprawy. Organ nie sprostał temu obowiązkowi, gdyż dowodu z dokumentów nie przeprowadził.
Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego skarżący podniósł, że organ może zażądać od strony urzędowego tłumaczenia dokumentów, ale art. 86 ust 2 pkt 1 Prawa celnego nie przewiduje sankcji w postaci pominięcia treści dokumentu gdy takiego tłumaczenia nie przedłożono. Organ nie może w ten sposób unikać ceny i ustalenia faktów wynikających z dokumentów w języku obcym. Tak stało się w sprawie. Organ przy wydawaniu decyzji nie wziął pod uwagę treści faktur, a zatem nie dokonał ustaleń faktycznych zmierzających do właściwego rozstrzygnięcia wymiaru należności celnych.
Dyrektor Izby Celnej w W. w piśmie procesowym z dnia 26 marca 2015 r., wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 p.p.s.a., należało zatem ograniczyć się do zarzutów skargi kasacyjnej.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania – tj. zarzuty z pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej, wyjaśnić na wstępie należy, że zarzut ten powinien być powiązany z zarzutem naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., gdyż dokonując kontroli prawidłowości postępowania organów celnych, Sąd pierwszej instancji naruszyć może jedynie przepisy procedury w oparciu o które działa czyli ustawy o postępowaniu przed sądem administracyjnym. W świetle zarzutów skargi kasacyjnej nie budzi wątpliwości NSA, że należy odnieść się do wskazanych zarzutów w ww. kontekście. Ocena zasadności zarzutu nie może nie uwzględniać tego, że w świetle art. 174 pkt 2 p.p.s.a., o skuteczności zarzutów opartych na podstawie wymienionego przepisu, nie decyduje każde uchybienie przepisów postępowania, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zatem dla jego oceny kluczowe znaczenie ma treść art. 240 § 1 pkt 5 o.p., w myśl którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Nowe okoliczności lub dowody stanowią podstawę wznowienia postępowania, jeżeli spełniają łącznie następujące cechy: (1) są nowe, (2) istniały w dniu wydania decyzji, (3) są istotne dla sprawy, (4) nie były znane organowi, który wydał decyzję (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Tom II, Toruń 2007 r., s. 543). W braku jednej z wymienionych cech tych okoliczności czy dowodów nie można uznać, by zaistniała przesłanka do wznowienia określona we wskazanym przepisie.
Ponadto oceniając argumentację zawartą w skardze kasacyjnej trzeba przypomnieć, że w piśmiennictwie wskazuje się, iż postępowanie wznowieniowe, które nie jest kontynuacją postępowania zwykłego, różni się przede wszystkim zasadami rozpoznawania spraw w trybie nadzwyczajnym (por. B. Gruszczyński [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2013, s. 952). W szczególności inna jest waga zakresu przedmiotowego naruszeń prawa uwzględnianych przez organ odwoławczy i inna brana pod uwagę przez organ rozpatrujący wniosek o wznowienie postępowania. Na różnicę w zakresie rozpoznania sprawy w przypadku postępowania wznowieniowego i zwykłego wskazuje się również w orzecznictwie. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 grudnia 2001 r., sygn. III SA 1974/00 (niepubl.), pełna merytoryczna kontrola decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym w toku postępowania wznowieniowego naruszałaby zasadę trwałości decyzji (art. 128 o.p.), z której wynika, że tylko wyraźnie określone przyczyny (w przypadku zaistnienia najdalej idących wad decyzji lub poprzedzających ich wydanie postępowania) mogą prowadzić do jej wzruszenia.
Zaznaczyć także należy, że postępowania nadzwyczajne nie mogą zastępować kontroli instancyjnej oraz ewentualnego badania legalności merytorycznej decyzji ostatecznej w drodze skargi do sądu administracyjnego. Nadto, przyjęcie założonego przez kasatora w niniejszej sprawie poglądu mogłoby prowadzić do orzekania w tej samej sprawie wielokrotnie.
Uwzględniając przedstawione uwagi wprowadzające, według Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw aby twierdzić, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania.
Skarżąca spółka jako nowy dowód w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 o.p. wskazała tłumaczenie faktury transportowej. Przypomnieć należy, że nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, muszą one jednak istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Z kolei przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego.
Trafnie Sąd I instancji uznał, że spółka nie wykazała, że brak wiedzy organu podatkowego o okoliczności potwierdzanej nowo przedkładanym mu dowodem miał wpływ na rozstrzygnięcie. Istotnym było bowiem że dokumenty, tyle że bez tłumaczeń, znajdowały się w aktach sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Nie można zatem uznać, że nastąpiło ujawnienie nowych dowodów w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wyjaśniającego. Podkreślenia w odniesieniu do tej konstatacji wymaga, że zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury, dowodem w postępowaniu przed organami administracji celnej w rozumieniu art. 180 § 1 o.p. jest treść dokumentu obcojęzycznego, a nie jego tłumaczenie. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji ocenił, że dokument ten nie stanowi dowodu, który mógł mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, gdyż organ przy wydawaniu decyzji uwzględnił treść faktur przedłożonych przez spółkę za transport towaru, która to spółka sama dokonała przyporządkowania faktur sporządzonych w języku chińskim do konkretnych zgłoszeń celnych zaś na każdej fakturze zamieszczony był także numer listu przewozowego załączony do danego zgłoszenia celnego.
Zatem zasadnie WSA stwierdził, że organ dokonał ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia wymiaru należności celnych zaś sporządzone po wydaniu decyzji tłumaczenie nie stanowi dowodu o którym mowa w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Ocena dokumentów zgromadzonych w sprawie z uwzględnieniem dokumentów z kontroli postimportowej przeprowadzonej w siedzibie firmy jak i dokumentów przedłożonych przez stronę (w tym faktur transportowych) została dokonana i znalazła wyraz w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji określającej wartość celną z uwzględnieniem kosztów transportu. Ze zgromadzonych w toku kontroli i postępowania podatkowego dokumentów wynikało m.in., że zadeklarowana w zgłoszeniu celnym wartość celna towaru nie zawierała rzeczywistych kosztów transportu lotniczego. Powyższe stanowiło przedmiot postępowania przed organem celnym pierwszej instancji. Skarżąca spółka zrezygnowała z kwestionowania decyzji organu pierwszej instancji cofając złożone odwołanie.
Trafnie zatem Sąd pierwszej instancji - w poszanowaniu reguł wymaganych w postępowaniu wznowieniowym – uznał, że postępowania nadzwyczajne nie mogą zastępować kontroli instancyjnej, zwłaszcza w sytuacji gdy z uwagi na kalkulację ekonomiczną, skarżąca kasacyjnie sama z tej kontroli zrezygnowała. Tym samym Sąd pierwszej instancji, nie naruszył przepisów postępowania akceptując zaskarżone rozstrzygnięcie organów celnych uznających, że nie zostały spełnione przesłanki wzruszające domniemanie prawdziwości ustaleń faktycznych poczynionych w danej sprawie i stanowiących podstawę wydania decyzji ostatecznej (art.128 o.p.).
Całkowicie nietrafny jest zarzut naruszenia prawa materialnego określony w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej poprzez niewłaściwą wykładnię art. 86 ust. 2 pkt 1 Prawa celnego, polegającą na przyjęciu, że organ prowadzący postępowania jest zwolniony od obowiązku dokonania tłumaczenia faktur i dokonuje ich oceny w języku obcym. Zarzut ten nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. W myśl tego przepisu naruszenie prawa materialnego może przybrać postać błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania. Błędna wykładania prawa opiera się na założeniu, że wskazany w skardze kasacyjnej przepis prawa ma w sprawie zastosowanie, jednakże został mylnie zrozumiany przez Sąd pierwszej instancji, czy to sprzecznie z zasadami logicznego rozumowania, czy też niezgodnie z intencją jaka przyświecała ustawodawcy przy redagowaniu danego przepisu. Wówczas skarga kasacyjna, stosownie do art. 176 p.p.s.a., powinna uzasadnić, na czym polegało niewłaściwe zrozumienie treści tego przepisu przez Sąd pierwszej instancji.
Z kolei naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie może przybrać formę wadliwego wyboru normy prawnej w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego, a więc błąd w subsumpcji. Przejawem takiego naruszenia prawa materialnego może być również przyjęcie braku przepisu prawa, podczas gdy on istnieje, a więc na nieznajomości prawa lub nawet dopuszczenie się prostej omyłki. Skarga kasacyjna pod wspomnianym kątem nie zarzuciła i nie uzasadniła zarzutu naruszenia prawa materialnego. Marginalnie jedynie zauważyć należy, że Sąd pierwszej instancji w postępowaniu wznowieniowym nie dokonywał oceny wykładni przepisu art. 86 ust. 2 pkt 1 Prawa celnego.
Reasumując, rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji uznać należy za prawidłowe.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.