Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 listopada 2007 r. o sygnaturze I SA/Go 760/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę M. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rz. z dnia [...] maja 2007 r. o nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego, podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego. Decyzja ta utrzymała w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] stycznia 2007 r.
Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach faktycznych organów celnych obu instancji, które stwierdziły, że zgłoszenie celne z dnia [...] grudnia 2005 r. do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu dokonane przez skarżącego M. L., a obejmującego używany samochód osobowy marki C. B. o numerze nadwozia [...], o pojemności 4300 cm3, wyprodukowany w 1999 r. a sprowadzony ze Sz., w zakresie wartości celnej towaru nie jest prawidłowe. Należało deklarowaną wartość celną towaru w wysokości odpowiadającej wartości transakcyjnej wynikającej z przedstawionych przy zgłoszeniu celnym dokumentów skorygować. Stwierdzono, że zadeklarowana przy zgłoszeniu celnym wartość transakcyjna samochodu była znacząco niższa od cen rynkowych. Konieczne zatem stało się określenie rzeczywistej wartości celnej sprowadzonego pojazdu.
Powyższa ocena została sformułowana w oparciu o sprawdzone dane zawarte w zgłoszeniu. Kontrola dokumentów i danych handlowych potwierdziła, że przedstawiono fałszywy dokument transakcyjny od nieistniejącej firmy A. A.E. w związku z weryfikacją dokonaną w innej sprawie. Chodzi o te same dane wskazane na rachunkach zakupu w tych dokumentach, jak i w rachunku w niniejszej sprawie. Wobec tego przeprowadzono dowód z opinii biegłego i ustalono wartość pojazdu na rynku polskim na dzień odprawy celnej na kwotę [...] zł. Od kwoty tej ustalono nową wartość celną towaru i inne należności publicznoprawne.
W ocenie Sądu I instancji, trafnie organy dokonały sprawdzenia zgodnie z art. 78 ust. 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego czy dane zawarte w zgłoszeniu celnym są prawidłowe. Trafnie też Sąd I instancji uznał, że organy celne właściwie zastosowały metodę ustalania tej wartości w oparciu o art. 31 wymienionego Kodeksu. Prawa skarżącego w toku postępowania nie zostały naruszone, skoro został zapoznany z zebranym materiałem dowodowym i poinformowany o możliwości składania wniosków dowodowych, z których nie skorzystał.
W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że wydana decyzja nie naruszała prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie i dlatego skarga podlegała oddaleniu.
W skardze kasacyjnej M. L. zaskarżył w całości wyrok, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego. Domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Powołując się na naruszenie prawa materialnego, zarzucił naruszenie art. 31 w związku z art. 29 rozporządzenia Rady nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L Nr 302 z 19 października 1992 r. ze zm.). Naruszenie zaś przepisów procesowych w zakresie istotnym i mającym wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy. Chodzi o art. 106 § 3, 133 § 1, 141 § 4, 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i 160 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W uzasadnieniu podał, że organy celne wydały rozstrzygnięcia w oparciu o dokumenty nie znajdujące się w materialne dowodowym. Strona nie mogła się z nimi zapoznać w toku postępowania i podjąć stosowne działania zmierzające do należytej ochrony swoich interesów. Pominięte dokumenty mają dla sprawy znaczenie kluczowe, gdyż dotyczą kwestii weryfikacji przez organy sz. sprzedawcy przedmiotowego pojazdu. Zobowiązanie organu przez Sąd I instancji do uzupełnienia dokumentów, na które organ powoływał się w decyzjach, a których brak było w materiale dowodowym, nie mieści się w ramach art. 106 § 3 powyższej ustawy. Wynikało z nich, że weryfikacji nie podlegał dokument transakcyjny stanowiący podstawę zakupu pojazdu. Różnica w datach weryfikacji i transakcji może prowadzić do nieprawidłowych ustaleń. Brak jest w aktach dokumentów, które podważałyby wielkość ceny transakcyjnej. Działanie takie narusza zasady procedury dowodowej i uprawnienia skarżącego w zakresie złożenia ewentualnych wniosków dowodowych. Oznacza to, że wskazana w zgłoszeniu celnym cena transakcyjna poparta stosownymi dokumentami nie dawała podstaw do określenia wartości celnej na podstawie art. 31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego.
Dyrektor Izby Celnej w Rz. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie na jego rzecz od skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Podał, że podniesione zarzuty nie zasługują na uwzględnienie a wydany wyrok Sądu I instancji jest zgodny z prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia wymogi określone w art. 174, 175 § 1, 176 oraz 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania.
Przepis art. 183 § 1 powołanej wyżej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania.
Jak wskazano wyżej, skargę kasacyjną oparto zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego w pierwszej kolejności rozważenia wymaga zasadność zarzutów o charakterze procesowym, gdyż zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny wówczas, gdy zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania okażą się nieusprawiedliwione.
Zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania obejmuje naruszenie przepisu art. 141 § 4 cytowanej wyżej ustawy − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a więc braków w uzasadnieniu wyroku. Przepis ten nakazuje zamieszczenie określonych elementów w uzasadnieniu wyroku. Zawarty w skardze kasacyjnej zarzut w tym zakresie zasadniczo koncentruje się wokół zagadnienia, że nie zachodziły podstawy do zakwestionowania ceny pojazdu na fakturze. Oznacza to, że skarga kwestionuje ustalenia faktyczne i ocenę dowodów dokonaną przez Sąd I instancji a poprzez zakwestionowanie przepisów postępowania wskazuje na niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego. Kwestionowanie ustaleń stanu faktycznego skarżący upatruje w przyjęciu, że sprzedawca pojazdu nie istnienie, mimo że nie przeprowadzono weryfikacji przedmiotowej transakcji. Odwołanie się do tego zarzutu spowodowane jest próbą wykazania, że weryfikacji nie podlegał dokument transakcyjny stanowiący podstawę zakupu przedmiotowego pojazdu, lecz błędnie posłużono się wynikiem weryfikacji przy okazji innej transakcji niezwiązanym ze stroną skarżącą.
Skarżący ocenę powyższą wiąże z naruszeniem art. 106 § 3 cytowanej wyżej ustawy − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Chodzi zatem o ocenę − czy inicjatywa wszczęcia postępowania weryfikacyjnego była właściwa, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że cena towaru wynikająca z przedstawionej faktury została zweryfikowana na podstawie opinii biegłego i dopuszczona jako dowód pled wydaniem decyzji.
Powołany wyżej przepis art. 106 § 3 ustawy określa, że przed sądem administracyjnym obu instancji możliwe jest jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe, ograniczone do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentu. Przeprowadzenie tego postępowania z innych środków dowodowych jest niedopuszczalne. Podstawą orzekania dla sądu administracyjnego jest w zasadzie cały materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony w postępowaniu przed organem administracji. Sąd może dopuścić przeprowadzenie dowodu z dokumentu, jeżeli w jego ocenie jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Zarzut strony skarżącej w powyższym zakresie jest bezzasadny, skoro Sąd I instancji zobowiązał jedynie organ II instancji do uzupełnienia dokumentów, na które to organ powołał się w decyzji. Zarzut ten nie mieści się w dyspozycji art. 106 § 3. W zebranym materiale dowodowym znajdowały się materiały pozwalające na wszczęcie postępowania weryfikacyjnego, a była to informacja od władz sz. z dnia [...] stycznia 2006 r. skierowana do Ministra Finansów w Polsce. Dokument ten jest dokumentem urzędowym i stanowi dowód tego co w nim stwierdzono. Dokument ten nie wskazywał wprawdzie faktury strony skarżącej, ale dotyczył firmy, która go wystawiła, jako nieistniejącej. Słuszne jest stanowisko Sądu I instancji, że organy miały podstawy prawne do wydania decyzji w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach. Zobowiązanie zatem Sądu I instancji, aby organ II instancji doręczył wniosek Ministra Finansów o dokonanie weryfikacji przez służby sz. nie ma większego znaczenia i nie stanowi naruszenia, o którym mowa w skardze kasacyjnej.
Trafne jest zatem stanowisko Sądu I instancji, że skoro firma wcześniej już wystawiała faktury na zakup samochodów i nie istnieje, to organ miał w pełni podstawy do wszczęcia i prowadzenia niniejszego postępowania. Sąd I instancji zobowiązując organ II instancji do doręczenia pisma z Ministerstwa Finansów do władz szwajcarskich, nie naruszył przepisu art. 106 § 3 powyższej ustawy, jak starał się wykazać skarżący.
Bezzasadny jest zrzut skarżącego, że gdyby wiedział o sytuacji, iż weryfikacja dotyczyła innej transakcji, to wnioskowałby o przesłuchanie świadka. Zawarte w aktach sprawy dowody wskazują, że skarżący wiedział o istnieniu takich dowodów. Mógł zatem w czasie postępowania obalić ten dokument. Nie uczynił tego jednak. Oznaczało to, że dokumenty stanowiące podstawę do wydania decyzji znajdowały się w aktach sprawy. Sąd I instancji wydając wyrok w sprawie nie miał podstaw do stwierdzenia, że brak było dowodów, na podstawie których zostały wydane decyzje.
Trafne jest zatem stanowisko Sądu I instancji, że skoro z dokumentu urzędowego wynika, iż wystawiająca fakturę firma nie istnieje, to organy nie mogły uznać przedłożonej faktury jako faktury odzwierciedlającej prawdziwą kwotę zakupu towaru zgodnie z powołanymi przepisami w tym zakresie. W takiej sytuacji cena towaru musiała być zweryfikowana na podstawie opinii biegłego, która to została dopuszczona jako dowód w sprawie przed wydaniem decyzji. Oznacza to także, że powołane przez skarżącego przepisy prawa materialnego nie zostały naruszone, a przyjęcie zasady wyliczenia wartości na podstawie art. 31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego w pełni uzasadnione.
Powyższe oznacza, że dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocena jest prawidłowa i nie narusza powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Skarga wobec tego podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 cytowanej wyżej ustawy − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Orzeczenie o kosztach znajduje swoje podstawy w art. 204 pkt 1, 205 § 2 i 3 cytowanej wyżej ustawy − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 6 pkt 5, § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).