Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 listopada 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 950/22 oddalił skargę GP (dalej: strona, skarżący) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 31 marca 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych.
Skargę kasacyjną – stosownie do treści art. 173 § 1 i 2, art. 176 § 1 i 2, art. 174 pkt 2, art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – wniosła strona, a zaskarżając wyrok w całości wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji organu I i II instancji a nadto postulowała umorzenie postępowania. Skarżący zażądał też zasądzenia od Prezesa ARiMR na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi - na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - zarzucono naruszenie przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2022.2000 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z § 13 ust. 1 w zw. z § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz.U.2016.1196 ze zm., dalej: rozporządzenie wykonawcze) poprzez stwierdzenie zasadności decyzji organu w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych w sytuacji, kiedy decyzja została wydana ze znacznym przekroczeniem terminu przewidzianego w rozporządzeniu wykonawczym, co uwzględniając specyfikę postępowania oraz konieczność łącznego rozpoznania wszystkich wniosków jednocześnie, wyklucza możliwość wydania decyzji o przyznaniu pomocy, a tym samym czyni postępowanie administracyjne bezprzedmiotowym i podlegającym umorzeniu.
W motywach wskazano argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi kasacyjnej.
Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.
W dalszych pismach skarżący wskazywał na racje przemawiające za uwzględnieniem wniesionej skargi kasacyjnej.
Obecna na rozprawie pełnomocnik organu wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r. sygn. akt I FSK 1376/16; z 17 stycznia 2017 r. sygn. akt I GSK 1294/16; z 8 lutego 2017 r. sygn. akt I GSK 1371/16; z 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie zarzut skargi kasacyjnej dotyczy wyłącznie naruszenia prawa procesowego i należy go uznać za bezzasadny.
Przede wszystkim zwrócić uwagę należy na fakt, iż skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie jest nierozerwalnie powiązana ze sprawą I GSK 533/23, która dotyczy przewlekłości postępowania w sprawie z wniosku o przyznanie pomocy finansowej dla producentów rolnych. W uzasadnieniu wyroku z 6 października 2023 r., sygn. akt I GSK 533/23 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził brak podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej – integralną część niniejszego uzasadnienia stanowią zatem zawarte tam argumenty a także wywody Sądu I instancji zawarte w wyroku z 25 listopada 2022 r., sygn. akt V SAB/Wa 33/22; brak jest potrzeby ich ponownej relacji, zwłaszcza iż judykat dotyczy tych samych stron.
Uważna lektura wydanych w sprawie negatywnych decyzji – tak organu I instancji, jak też II instancji – pozwala ustalić, że mają one merytoryczny charakter; błędne wypełnienie dokumentacji – przy złożeniu wniosku strona zapewniła, że znane są jej zasady ubiegania się o przyznanie pomocy, wreszcie negatywna ocena proporcji wydatków i struktury przychodów – zob. uzasadnienie Sądu I instancji, a także dalsze powody, o których mowa w motywach zaskarżonych decyzji jednoznacznie wskazują, iż nie można podzielić poglądu wyrażonego in fine zarzutu, że "decyzja została wydana ze znacznym przekroczeniem terminu przewidzianego w rozporządzeniu wykonawczym, co uwzględniając specyfikę postępowania oraz konieczność łącznego rozpoznania wszystkich wniosków jednocześnie wyklucza możliwość decyzji o przyznaniu pomocy, a tym samym czyni postępowanie administracyjne bezprzedmiotowym i podlegającym umorzeniu".
Także w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadna jest – w realiach niniejszej sprawy – konstatacja, że nawet gdyby złożony wniosek był rozpoznawany tuż po jego złożeniu, to merytoryczna jego ocena nie mogłaby być inna, jak tego dokonały organy i Sąd I instancji.
Istotne jest także w sprawie to, że w skardze kasacyjnej w żaden sposób nie zanegowano treści merytorycznej oceny projektu – dokonanej w motywach decyzji, jak też uzasadnieniu Sądu I instancji; brak argumentów świadczy o prawidłowej ocenie żądań skarżącego skoro neguje on tylko sprawność postępowania i wywodzi z tego tytułu określone skutki.
W dotychczasowym orzecznictwie, także Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przypadku wyczerpania puli środków pomocowych nie wydawano wyroków, których istotą było uchylenie orzeczenia Sądu I instancji, a także zaskarżonych decyzji.
Końcowo – w kontekście żądań skargi kasacyjnej – wskazać trzeba, że w skardze do Sądu I instancji nie postulowano uchylenia decyzji organów obu instancji i umorzenia postępowania administracyjnego wobec czego takiemu żądaniu winno w skardze kasacyjnej towarzyszyć powołanie art. 134 § 1 p.p.s.a., czego brak jest istotnym jej mankamentem. Wskazanie tej regulacji umożliwiałoby wykazanie, że Sąd I instancji winien dokonać kontroli w szerszym zakresie, aniżeli żądano w skardze.
Reasumując należy stwierdzić, że nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów postępowania w stopniu o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Ustalona w motywach wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2023 r., sygn. akt I GSK 533/23 wadliwość postępowania nie może automatycznie niweczyć prawidłowych ustaleń faktycznych poczynionych w decyzjach organów obu instancji (zwłaszcza, że nie zanegowano ich skutecznie w skardze kasacyjnej).
Mając na uwadze treść art. 184 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a.