Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2004 r. sygn. akt I SA/Kr 1988/00 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę [...] Sp. z o.o. w Pruszkowie na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2000 r. nr [...]w przedmiocie opłaty manipulacyjnej dodatkowej.
Sąd oparł rozstrzygnięcie na następującym stanie faktycznym:
W dniu 25 marca 1999 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Krakowie wydał decyzję wymierzającą [...] Spółka z o.o. w Pruszkowie opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości 100% wartości celnej towaru ujawnionego w wyniku rewizji celnej, tj. w kwocie 34.000 PLN. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny stwierdził, że w dniu 29 września 1998 r. skarżąca wwiozła przez przejście graniczne w Świecku przesyłkę nadesłaną dla niej przez niemieckiego kontrahenta, przeznaczoną dla [...] Spółka z o.o. W wyniku rewizji przesyłki w Urzędzie Celnym w Krakowie ujawniono 100 sztuk falowników nie zgłoszonych do objęcia procedurą celną. Roszczenie o zapłatę opłaty manipulacyjnej dodatkowej w wysokości wartości towaru odpowiadającej ujawnionej różnicy skierowano do przewoźnika towaru, tj. skarżącej Spółki, która była odpowiedzialna za przedstawienie towarów organowi celnemu zgodnie z posiadanymi dokumentami, przyjętymi przy przewozie tej przesyłki.
W rozpatrywanej sprawie przewoźnik informował Oddział Celny w Tychach o niezgodności wagi towaru wskazanej w niemieckich dokumentach wywozowych T2 z wagą wskazaną na fakturach handlowych, jednak nawet przy przyjęciu wagi z faktur stwierdzono wagę towaru o 80 kg większą, czego przewoźnik nie podnosił, lecz w liście przewozowym z dnia 25 września 1998 r. podał wagę towaru, która nie była faktyczną wagą.
W wyniku złożonego przez skarżącą odwołania Prezes Głównego Urzędu Ceł w Warszawie decyzją z dnia 25 sierpnia 2000 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji i stwierdził, że wprawdzie skarżąca poinformowała organ celny o swoich wątpliwościach co do właściwej wagi przekazywanego towaru, fakt ten jednak nie jest jednoznaczny z przedstawieniem organowi faktycznej ilości przewożonego towaru.
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżąca podniosła, iż Spółka powiadomiła organ o nadwyżce towaru. Dostawa 100 sztuk falowników omyłkowo dostarczona została bez dokumentów celnych, tzn. bez faktury handlowej, za co wyłączną winę ponosi eksporter towaru. Skarżąca informowała o innej wadze towaru, a nadto eksporter niezwłocznie dostarczył brakującą fakturę i wyjaśnił powody jej braku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie zgłoszenie celne zostało dokonane przez skarżącą, która również przedstawiła organowi celnemu towar objęty zgłoszeniem. Sąd wyjaśnił, że "przedstawienie towaru" jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art. 3 § 1 pkt. 14 Kodeksu celnego, dlatego art. 39 w/w ustawy nie może być interpretowany w ten sposób, że " przedstawienie towaru" jest rozumiane jako czynność fizyczna. Odpowiedzialność zgłaszającego za dokonanie prawidłowego zgłoszenia celnego, tj. zgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy, oparta jest na zasadzie ryzyka, a nie winy.
W związku z powyższym nie mogła odnieść skutku argumentacja skarżącej, iż zaistniała sytuacja była spowodowana pomyłką kontrahenta zagranicznego, który omyłkowo nie dołączył jednej faktury obejmującej 100 sztuk falowników. Skarżąca, która była przewoźnikiem towaru i która dokonała jego wprowadzenia na polski obszar celny, stała się z mocy prawa podmiotem zobowiązanym do należytego wypełnienia obowiązków celnych, w tym do zgodnego ze stanem rzeczywistym zgłoszenia towarów do objęcia wnioskowaną procedurą.
W skardze kasacyjnej Spółka zarzuciła wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie:
- I. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego, tj.:
- 1. art. 276 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. Nr 75, poz. 802 - jt. z 2001 r. ze zm.) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej określonej w tym przepisie jest zasadny również w sytuacji, w której to nie organ celny w wyniku rewizji (jak wynika z literalnej treści przepisu), a sam skarżący z własnej inicjatywy wykazał istnienie niezgodności wagi przewożonej przesyłki, uwidocznionej w dokumencie tranzytowym T2, z wagą wskazaną na fakturach handlowych,
- 2. art. 276 § 2 w związku z art. 55 i w związku art. 39 Kodeksu celnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, z uwagi na przyjęcie konieczności obciążenia skarżącej, działającej wyłącznie jako przewoźnik, opłatą manipulacyjną dodatkową, w sytuacji kiedy towar przewożony był w procedurze tranzytu w oparciu o przepisy Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej, sporządzonej w Interlaken w dniu 20 maja 1987 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 46, poz. 290), co wyklucza możliwość obciążenia przewoźnika wprowadzającego towar na polski obszar celny opłatą manipulacyjną dodatkową,
- 3. art. 3 § 1 pkt 23 w związku z art. 253 § 2 pkt 1 oraz art. 276 § 2 Kodeksu celnego poprzez niewłaściwie zastosowanie z uwagi na przyjęcie przewoźnika jako osoby zgłaszającej towar do procedury dopuszczenia do obrotu, utożsamianej z podmiotem zobowiązanym do uiszczenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej,
- 4. art. 97 § 1 i § 3 w związku z art. 99 § 1 i art. 101 § 1 Kodeksu celnego w związku z art. 2 lit. d) i art. 11 ust. 1 załącznika I do Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej, sporządzonej w Interlaken w dniu 20 maja 1987 r., poprzez niewłaściwe zastosowanie, z uwagi na niewłaściwe określenie przewoźnika jako podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej w procedurze tranzytu, pominięcie zaś głównego zobowiązanego będącego podmiotem odpowiedzialnym w tej procedurze.
- II. na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wydane rozstrzygnięcie, tj.:
naruszenie art. 120 Ordynacji podatkowej - zasady praworządności, która wyraża się poprzez działanie organu celnego z brakiem poszanowania tej zasady, co w rezultacie doprowadziło do nieprawidłowego działania organu celnego, który z naruszeniem art. 133 Ordynacji podatkowej ustalił stan faktyczny w zakresie stron postępowania.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oraz zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Krakowie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od strony skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Celnej w Krakowie podniósł, że w nocie tranzytowej z dnia 21 września 1998 r., w polu 50, skarżący został wskazany jako główny zobowiązany. Niniejszą okoliczność potwierdza pismo (faks) z dnia 26 stycznia 1999 r., otrzymane od [...] w którym strona skarżąca podaje, iż [...], które występuje w niniejszej sprawie jako główny zobowiązany, jest także przewoźnikiem realizującym daną usługę. Określenie wysokości opłaty manipulacyjnej dodatkowej nastąpiło w oparciu o przepis art. 276 § 2 in fine, tj. w oparciu o wartość towaru stanowiącego różnicę pomiędzy towarem ujawnionym w wyniku rewizji celnej a przedstawionym. Brak świadomości przewoźnika co do okoliczności wprowadzenia na polski obszar celny takiego towaru nie zwalnia go z obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył:
Zarzuty skargi kasacyjnej są uzasadnione.
Z ustaleń faktycznych organów obu instancji, których nie zakwestionował także w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wynika, że przewoźnik informował Oddział Celny w Tychach, że waga przewożonej przesyłki wskazana w niemieckich dokumentach wywozowych T2 jest niezgodna z wagą wskazaną na fakturach handlowych. Powyższe ustalenie ma istotne znaczenia dla oceny, czy zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 276 § 2 Kodeksu celnego. Zgodnie z powołanym przepisem, tylko jeżeli organ celny wykaże nadwyżkę towaru ujawnionego w wyniku rewizji celnej w stosunku do przedstawionego, pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową, a nie wówczas, gdy nadwyżkę towaru ujawnił sam przewoźnik czy inna osoba przedstawiająca towar.
Wobec tego, że z niekwestionowanych ustaleń wynika, że sam skarżący informował o niezgodności wagi przewożonej przesyłki, uwidocznionej w dokumencie tranzytowym T2, z wagą wskazaną na fakturach, nie można podzielić oceny, że to organ celny wykazał różnicę w ilości towarów. Nie ma przy tym rozstrzygającego znaczenia, że w wyniku rewizji celnej różnica w ilości towarów okazała się inna - większa. Istotne znaczenie ma bowiem zachowanie osoby przedstawiającej towar, która swoich wątpliwości co do faktycznej ilości towaru nie ukrywała przed organami celnymi, ale przeciwnie - zgłosiła organom celnym.
Niezależnie należy zauważyć, że Sąd I instancji nie w pełni rozważył również odpowiedzialność skarżącego, zważywszy, że ten był przewoźnikiem, a towar przewożono według Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej z Interlaken z dnia 20 maja 1987 r. Sąd I instancji rozstrzygając sprawę pominął całkowicie postanowienia Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej, sporządzonej w Interlaken dnia 20 maja 1987 r., ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską i ogłoszonej w Dzienniku Ustaw (Dz. U. z 1998 r. Nr 46, poz. 802). W orzecznictwie przyjmuje się, że przepisy Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej dotyczące obowiązków w zakresie uiszczania cła i innych opłat mają, stosownie do art. 2 § 2 Kodeksu celnego, pierwszeństwo przed przepisami Kodeksu (wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2004 r., GSK 39/04, ONSAiWSA 2004/2/47). Konwencja przewiduje w szczególności, że obowiązki w zakresie uiszczania cła oraz innych opłat, jeżeli takie będą należne na skutek naruszeń przepisów lub nieprawidłowości mających miejsce w toku wspólnej procedury tranzytowej lub w związku z tą procedurą, spoczywają na głównym zobowiązanym, to jest osobie, która sama lub przez upoważnionego przedstawiciela, przez złożenie odpowiedniego zgłoszenia, wyraziła swoją wolę realizacji procedury tranzytowej (art. 11 ust. 1 lit. c) w związku z art. 2 lit. d) załącznika nr 1 do Konwencji).
Niewątpliwie opłata manipulacyjna dodatkowa stanowi "rodzaj opłaty należnej na skutek naruszenia przepisów" w rozumieniu postanowień Konwencji. Konwencja jako źródło powszechnie obowiązującego prawa i część krajowego porządku prawnego podlega w powyższym zakresie bezpośredniemu stosowaniu z mocy art. 87 ust. 1 i art. 91 ust. 1 Konstytucji RP, przy czym jej postanowienia stanowią lex specialis w stosunku do unormowań zawartych w Kodeksie celnym (art. 2 § 2 Kodeksu celnego). Niezależnie należy zauważyć, że w polu 50 noty tranzytowej wpisana została firma [...], [...] Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika dlaczego podmiot ten ma być tożsamy ze stroną skarżącą – [...] Sp. z o.o., ul Przejazdowa 17, 05-800 Pruszków. Pismo (faks) z 26 stycznia 1999 r. wysłane od [...], w którym wskazano stronę skarżącą jako osobę odpowiedzialną wydaje się zatem pozostawać w sprzeczności z adnotacją w polu 50 dokumentu tranzytowego.
Mając na uwadze powyższe należało na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.
mr