Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 listopada 2008 roku, sygn. akt III SA/Wr 118/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. oddalił skargę K. L. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] grudnia 2007 roku nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności celnych.
Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia faktyczne.
W dniu 29 marca 2007 roku K. L. B. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Celnego w W. na podstawie przepisu art. 239 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 roku ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U.UE. z 1992 r., Nr 302, poz. 1 ze zm.) z wnioskiem o umorzenie należności celnych określonych decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w W. z dnia [...] listopada 2005 roku nr [...], utrzymaną następnie w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2006 roku nr [...], na którą skargę oddalił Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. prawomocnym wyrokiem z dnia 16 listopada 2006 roku, sygn. akt III SA/Wr 235/06.
Decyzją z dnia [...] września 2007 roku nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w W. odmówił umorzenia długu celnego. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że przywołany we wniosku przez wnioskodawczynię K. L. B. przepis art. 239 rozporządzenia Rady (EWG) NR 2913/92 nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie Naczelnik Urzędu Celnego podał, że zgodnie z treścią art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz.U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.) do spraw długu celnego, który powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkowstwa w Unii Europejskiej mają zastosowanie przepisy dotychczasowe – ustawy z dnia 9 stycznia 1997 roku – Kodeks Celny (Dz.U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2003 roku w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych (Dz.U. z 2003 r., Nr 170, poz. 1653) oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001 roku w sprawie gospodarczych procedur celnych (Dz.U. z 2003 r., Nr 18, poz. 214 ze zm.).
Na skutek odwołania K. L. B. sprawę rozpoznał Dyrektor Izby Celnej we W., który decyzją z dnia [...] grudnia 2007 roku nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji powołując się na treść art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997 r., Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 246 ustawy – Kodeks Celny, pkt 14 tytuł 5 załącznika IV do Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczpospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej z dnia 16 kwietnia 2003 roku (Dz.U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864 ze zm. – zwanej dalej Aktem Przystąpienia), oraz art. 26 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne.
W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania przepis art. 239 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z uwagi na treść pkt 14 tytułu 5 załącznika IV do Aktu Przystąpienia, zgodnie z którym przepisy wspólnotowe regulujące zwrot lub umorzenie długu celnego będą stosowane tylko do spraw, w których dług powstał po dniu 30 kwietnia 2004 roku. Ponadto organ odwoławczy podniósł, że treść przepisu art. 26 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne stanowi, iż do spraw, w których dług celny powstał przed uzyskaniem przez Rzeczpospolitą Polską członkowstwa w Unii Europejskiej zastosowanie mają przepisy dotychczasowe ustawy – Kodeks Celny.
K. L. B. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia należności celnych. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła naruszenie pkt 14 tytułu 5 załącznika IV Aktu Przystąpienia, wobec przyjęcia, że w sprawie, w której dług celny powstał przed dniem 1 maja 2004 roku, do umorzenia należności celnych stosuje się przepisy obowiązujące przed dniem przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej tj. przed dniem 1 maja 2004 roku. Skarżąca podniosła, że dyspozycja powołanego przepisu nakazuje stosowanie prawa wspólnotowego, jeżeli tylko pozostaje ono w zgodzie z postanowieniami prawa obowiązującymi w Państwie Członkowskim Unii Europejskiej.
Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 26 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne, poprzez przyjęcie, że przepis art. 239 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Zdaniem skarżącej stosowanie "przepisów dotychczasowych", do których odnosi się przepis art. 26, ogranicza się do norm prawa materialnego mających zastosowanie w postępowaniu w przedmiocie określenia długu celnego, nie zaś w toczącym się po jego zakończeniu odrębnym postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności celnych, kiedy wniosek o umorzenie został złożony już po dniu 1 maja 2004 roku. W konsekwencji, zdaniem skarżącej, wskutek naruszenia powołanych przepisów, błędnie nie zastosowano w przedmiotowej sprawie przepisu art. 239 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej we W. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. rozpoznając skargę na powyższą decyzję uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Sąd I instancji wskazał, że prawo Unii Europejskiej stało się źródłem powszechnie obowiązującego prawa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z dniem 1 maja 2004 roku. Z tym dniem na podstawie art. 25 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne utraciła moc ustawa – Kodeks Celny. Dotychczasowe regulacje zostały natomiast zastąpione przez Wspólnotowy Kodeks Celny oraz przez rozporządzenie Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 roku (Dz. U. UE z 1993 r., nr 253, poz. 1, ze zm.) ustanawiające przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92, a także ustawę z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. z 2004 r. nr 68, poz. 622, ze zm.).
Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie z pkt 14 tytułem 5 załącznika IV do Aktu Przystąpienia, rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 i rozporządzenie Komisji (EWG) nr 2454/93 stosuje się do nowych Państw Członkowskich z zastrzeżeniem, że zwrot i umorzenie należności celnych dotyczących długu celnego powstałego przed dniem przystąpienia do Unii Europejskiej jest przeprowadzane zgodnie z warunkami obowiązującymi w nowym Państwie Członkowskim, przez to Państwo i na jego koszt.
Sąd I instancji zważył, że zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych, jakim jest stosownie do art. 3 § 1 Kodeksu Celnego dług celny, powstaje z mocy prawa w sytuacjach określonych w dziale II Kodeksu Celnego, w szczególności w chwili objęcia towaru odpowiednią procedurą celną, jeżeli stwierdzono, że nie został spełniony lub został naruszony jeden z warunków wymaganych do objęcia towaru tą procedurą (art. 212 § 2 Kodeksu Celnego).
Sąd I instancji podkreślił, że w przedmiotowej sprawie okolicznością bezsporną był fakt powstania długu celnego z dniem 28 grudnia 2003 roku, a więc przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Wobec powyższego, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, słusznie organ odwoławczy wskazał, że na mocy przepisu pkt 14 tytułu 5 załącznika IV do Aktu Przystąpienia oraz art. 26 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne znajdą tu zastosowanie przepisy Kodeksu Celnego. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że przepis art. 26 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne stanowi wykonanie przepisów intertemporalnych określonych w Akcie Przystąpienia, w szczególności przepisu pkt 14 tytułu 5 załącznika IV.
W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów pkt 14 tytułu 5 załącznika IV do Akty Przystąpienia oraz art. 26 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, uznał go za bezpodstawny. Dokonując takiej oceny Sąd I instancji wskazał, że nie można zgodzić się z twierdzeniem strony skarżącej, że powołany przepis pkt 14 stanowi regułę kolizyjną porządku hierarchicznego, która nakazuje, aby w razie kolizji norm prawa wewnętrznego Państwa Członkowskiego z normami prawa wspólnotowego stosować przepisy prawa Unii Europejskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił, że taką regułę kolizyjną zawiera art. 91 § 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową. Natomiast przepis powołanego pkt 14 jest normą intertemporalną rozgraniczającą stosowanie przepisów dotychczasowych od obowiązujących od dnia 1 maja 2004 roku.
W ocenie Sądu I instancji nie można także zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że określone w obu normach sformułowania "warunki obowiązujące w nowym Państwie Członkowskim" (pkt 14 tytuł 5 załącznik VI do Aktu Przystąpienia) oraz "przepisy dotychczasowe" (art. 26 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne) nakazują stosowanie przepisów prawa obowiązujących w dacie orzekania o umorzeniu długu celnego. Sąd I instancji podkreślił, że oba sformułowania oznaczają, że do postępowań dotyczących długu celnego powstałego przed dniem 1 maja 2004 roku stosowane będą obowiązujące przed akcesją zarówno normy prawa materialnego, jak i prawa procesowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił także zarzutu naruszenia przepisu art. 26 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne poprzez nieograniczenie stosowania "przepisów dotychczasowych" do norm prawa materialnego mających zastosowanie w postępowaniu w przedmiocie określenia długu celnego, a nie w toczącym się po jego zakończeniu odrębnym postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności celnych, gdy wniosek o takie umorzenie został złożony po 1 maja 2004 roku.
Dokonując takiej oceny Sąd I instancji wskazał, że pojęcie "spraw dotyczących długu celnego" należy interpretować w taki sposób, że powołany art. 26 dotyczy zarówno spraw, które po dniu 1 maja 2004 roku były w toku, jak i spraw, które dopiero zostaną wszczęte, ale odnoszą się do stanów faktycznych (dotyczących długu celnego) zaistniałych przed dniem akcesji.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Dyrektor Izby Celnej we W. w zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów pkt 14 tytułu 5 załącznika IV do Aktu Przystąpienia i art. 26 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne prawidłowo zatem uznał, że w rozpoznawanej sprawie przepis art. 239 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 nie może stanowić podstawy umorzenia długu celnego.
Zdaniem Sądu I instancji wniosek o umorzenie długu celnego, z którym wystąpiła skarżąca należało rozpoznać na podstawie art. 246-252 i art. 229 § 3 ustawy - Kodeks Celny oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2003 roku w sprawie zwrotu lub umorzenia należności celnych (Dz. U. z 2003 r., nr 170, poz. 1653). Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie zaistniała, zdaniem Sądu I instancji, żadna z okoliczności stanowiących podstawę umorzenia należności na podstawie w/w przepisów Kodeksu Celnego. Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że nie znajdują też zastosowania przesłanki określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 września 2003 r.
Zdaniem Sądu I instancji, Dyrektor Izby Celnej we W. na podstawie w/w przepisów prawidłowo uznał, że w rozpoznawanej sprawie przepis art. 239 ust. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 nie może stanowić podstawy umorzenia długu celnego.
Skargą kasacyjną pełnomocnik K. L. B. zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie oraz rozpoznanie skargi i orzeczenie co do istoty sprawy tj. umorzenie należności celnych, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W., a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Autor skargi kasacyjnej zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
- 1. postanowień punktu 14 tytułu 5 ("Unia Celna") załącznika IV do Aktu Przystąpienia – poprzez ich błędną wykładnię;
- 2. art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz.U.04.68.623) - poprzez jego błędną wykładnię;
- 3. art. 239 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 roku ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U.UE.L.92.302.1. z dnia 19 października 1992 r.) – poprzez jego błędną wykładnię.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że zgodnie z treścią punktu 14 tytułu 5 ("Unia Celna") załącznika IV do Aktu Przystąpienia, procedury dotyczące zwrotu i umorzenia należności, o których mowa w artykułach 877 do 912 rozporządzenia (EWG) nr 2454/93 mają zastosowanie do nowych państw członkowskich z zastrzeżeniem postanowień szczególnych, które stanowią, że zwrot i umorzenie należności celnych jest dokonywane na warunkach określonych w ustawodawstwie wspólnotowym, jednakże w przypadku gdy należności celne, których dotyczy wniosek o zwrot lub umorzenie, odnoszą się do długu celnego, który powstał przed dniem przystąpienia, zwrot i umorzenie należności zostanie przeprowadzone zgodnie z warunkami obowiązującymi w nowym państwie członkowskim, przez to państwo i na jego koszt.
W ocenie kasatora stwierdzenie, iż zwrot i umorzenie długu celnego powstałego przed dniem 1 maja 2004 roku zostanie przeprowadzone zgodnie z warunkami obowiązującymi w nowym państwie członkowskim, nie oznacza, że zwrot lub umorzenie powinno nastąpić według przepisów obowiązujących przed przystąpieniem danego kraju, jak właśnie Polski, do Unii Europejskiej, lecz stanowi, że zwrot lub umorzenie nastąpić winno według przepisów, które pozostają w zgodzie z warunkami obowiązującymi w danym państwie członkowskim Unii Europejskiej.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej z powyższego wynika, że jeżeli w dacie orzekania o zwrocie lub umorzeniu długu celnego obowiązuje w danym państwie członkowskim – tak jak w przypadku Polski – prawo wspólnotowe, to orzeczenie o umorzeniu należności celnych winno nastąpić w oparciu o to prawo wspólnotowe. W konsekwencji, według kasatora, do długu celnego powstałego przed dniem 1 maja 2004 roku tj. przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej, zastosowanie będzie miało prawo wspólnotowe, jeżeli pozostaje ono w zgodzie z warunkami obowiązującymi w państwie członkowskim Unii Europejskiej.
Według autora skargi kasacyjnej przesłanka ta była spełniona w prawie polskim w dacie orzekania w przedmiocie umorzenia należności celnych wobec K. L. B., albowiem w tym czasie obowiązywało już prawo wspólnotowe a polskie przepisy wewnętrzne, jak art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo Celne, nie sprzeciwiały się jego stosowaniu. Ponadto kasator podniósł, iż art. 26 tej ustawy należy stosować tylko w odniesieniu do norm prawa materialnego w postępowaniu, w którym orzeka się o tym długu celnym, tj. w którym wydawana jest decyzja określająca dług celny.
Natomiast sprawa umorzenia należności celnych nie dotyczy określenia długu celnego. Sprawa długu celnego jako takiego, w ocenie autora skargi kasacyjnej, została już wobec K. L. B. zakończona. Natomiast postępowanie w przedmiocie umorzenia określonych we wcześniejszym postępowaniu należności celnych zostało wszczęte już po dniu, w którym Rzeczpospolita Polska uzyskała członkowstwo w Unii Europejskiej. Zdaniem kasatora w niniejszej sprawie nie mamy zatem do czynienia z postępowaniem w przedmiocie długu celnego, lecz z postępowaniem w przedmiocie umorzenia.
Ponadto autor skargi kasacyjnej wskazał, że pojęcie "przepisów dotychczasowych" użyte w art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo Celne, dotyczy wyłącznie norm prawa materialnego. Zdaniem kasatora pojęcie "przepisów dotychczasowych", o których mowa w art. 26 w/w ustawy nie dotyczy zatem postępowania w przedmiocie umorzenia długu celnego, które zostało wszczęte już po zakończeniu sprawy dotyczącej określenia tego długu celnego.
Zarzucając naruszenie art. 239 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 roku ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U.UE.L.92.302.1. z dnia 19 października 1992 r.), autor skargi kasacyjnej wskazał, że powołany przepis zgodnie z punktem 14 tytułu 5 ("Unia Celna") załącznika IV do Aktu Przystąpienia, może stanowić podstawę rozstrzygnięcia w postępowaniu w przedmiocie umorzenia długu celnego, który powstał przed dniem 1 maja 2004 r. W ocenie kasatora przesłanki określone treścią przepisu art. 239 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 warunkujące umorzenie długu celnego zostały w przypadku K. L. B. spełnione, o czym świadczy jej sytuacja materialna i osobista.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Izby Celnej we W. wniósł o jej oddalenie oraz o orzeczenie o kosztach zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię.
Zarzuty skargi kasacyjnej zmierzają w istocie do wykazania, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wadliwie uznał, że skarżąca z uwagi na powstanie długu celnego w dniu 28 grudnia 2003 roku, nie była uprawniona do skorzystania z umorzenia należności celnych przywozowych na podstawie art. 239 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie naruszył art. 239 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 przez to, iż do postępowania w przedmiocie umorzenia długu celnego wszczętego na podstawie wniosku złożonego po dniu 1 maja 2004 roku nie zastosował aktualnego stanu prawnego, lecz przepisy Kodeksu celnego oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2003 roku w sprawie zwrotu lub umorzenia należności celnych (Dz.U. z 2003 r., Nr 170, poz. 1653) obowiązujące przed dniem 1 maja 2004 r., tj. przed wejściem Polski do Unii Europejskiej.
Natura sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem w istocie do oceny, które przepisy regulujące przesłanki umorzenia długu celnego należy stosować, tzn. przepisy sprzed akcesji Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, czy też obowiązujące od dnia 1 maja 2004 roku.
Na wstępie stwierdzić należy, że przepisy dotyczące umorzenia należności celnych obciążających K. L. B., wbrew temu co zostało podniesione w skardze kasacyjnej, są normami prawa materialnego, nie zaś procesowego. Nie chodzi wszak o umorzenie postępowania w sprawie należności celnych, lecz o umorzenie długu celnego. Jest to zatem sprawa dotycząca długu celnego, czego zdaje się autor skargi kasacyjnej nie dostrzegać.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego całkowicie nietrafny jest zarzut naruszenia punktu 14 tytułu 5 ("Unia Celna") załącznika IV do Aktu Przystąpienia, gdyż w przepisie tym stanowiącym normę intertemporalną wprowadzono zasadę, że zwrot i umorzenie należności celnych jest dokonywane w nowych Państwach Członkowskich na warunkach określonych w ustawodawstwie wspólnotowym. W ostatnim zdaniu tego przepisu wprowadzono jednak wyjątek, zgodnie z którym w przypadku, gdy należności celne, których dotyczy wniosek o zwrot lub umorzenie, odnoszą się do długu celnego, który powstał przed dniem przystąpienia, zwrot i umorzenie należności zostanie przeprowadzone zgodnie z warunkami obowiązującymi w nowym Państwie Członkowskim, przez to Państwo oraz na jego koszt. Sformułowanie "warunki obowiązujące w nowym Państwie Członkowskim" oznacza, że do postępowań dotyczących długu celnego powstałego przed dniem 1 maja 2004 roku stosowane będą przepisy obowiązujące przed akcesją. Takiej też wykładni cytowanego przepisu dokonał Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku.
Przechodząc do oceny drugiego zarzutu kasacyjnego należy stwierdzić, że zgodnie z przepisem art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623; dalej p.w.p.c.) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo wyjaśnił, że przepis art. 26 p.w.p.c. stanowi wykonanie przepisów intertemporalnych określonych w Akcie Przystąpienia, a w szczególności przepisu pkt 14 tytułu 5 załącznika IV. W przepisie tym wprowadzono cezurę czasową rozgraniczającą stosowanie przepisów dotychczasowych oraz obowiązujących od dnia 1 maja 2004 r. Użyte w tym przepisie pojęcie "przepisów dotychczasowych" oznacza, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że do postępowań dotyczących długu celnego powstałego przed dniem 1 marca 2004 r. stosowane będą obowiązujące przed akcesją zarówno przepisy prawa materialnego, jak i proceduralne.
Jedynym warunkiem stosowania tego przepisu, jaki wynika wprost z jego treści, jest data powstania długu celnego. Jeżeli więc dług celny powstał, tak jak w niniejszej sprawie, przed dniem 1 maja 2004 roku, to należy stosować przepisy dotychczasowe. Pojęcie "sprawy dotyczące długu celnego" należy bowiem interpretować w taki sposób, że przepis art. 26 p.w.p.c. dotyczy zarówno spraw, które po dniu 1 maja 2004 r. były w toku, jak i spraw, które dopiero zostaną wszczęte, ale odnoszą się do stanów faktycznych (dotyczących długu celnego) zaistniałych przed dniem 1 maja 2004 r. (tak wyrok NSA z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt I GSK 870/07).
Powyższy pogląd jest ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. wyrok z dnia 10 maja 2006 r. I GSK 1752/2005; z dnia 20 lutego 2007 r. I GSK 559/2006; z dnia 17 grudnia 2008 r. I GSK 144/2008).
Stanowisko takie, na co wskazał także Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., zajął również w wyroku z dnia 6 grudnia 2006 r. SK 25/2005 Trybunał Konstytucyjny (Dz. U. 2006 r. Nr 229 poz. 1675). Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że z mocy art. 26 pwpc utrzymane zostały w mocy przepisy dotychczasowe w stosunku do spraw długu celnego, jeżeli powstał on przez uzyskaniem przez Rzeczypospolitą Polską członkowstwa w Unii Europejskiej. Ogólne sformułowanie "przepisy dotychczasowe" z art. 26 pwpc należy więc interpretować poprzez zakres regulacji zawartej w Kodeksie celnym. Zgodnie z art. 1 tegoż kodeksu przedmiotem regulacji tego aktu są zasady i tryb przywozu towarów na polski obszar celny i wywozu towarów z polskiego obszaru celnego, związane z tym prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia i obowiązki organów celnych.
Warto w tym miejscu przypomnieć, że zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych, jakim jest stosownie do postanowień art. 3 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego dług celny, powstaje z mocy prawa w sytuacjach określonych w dziale II tego Kodeksu (art. 208 Kodeksu celnego).
Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie powstanie długu celnego miało miejsce przed akcesją Polski do Unii Europejskiej, a sprawa w przedmiocie umorzenia tego długu jest sprawą dotyczącą długu celnego, przeto z przyczyn wyżej opisanych, na mocy art. 26 p.w.p.c. znajdują zastosowanie przepisy dotychczasowe, a więc regulacja Kodeksu celnego z 1997 r. oraz równoległa regulacja zawarta w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 września 2003 roku w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych (Dz.U. z 2003 r., Nr 170, poz. 1653), wydanym w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 252 § 1 Kodeksu celnego.
W konsekwencji nie można również podzielić zarzutu skargi kasacyjnej, iż Sąd I instancji naruszył treść art. 239 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92, gdyż umorzenie długu celnego, jak to już wyżej podano, dotyczy długu, który powstał przed dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zastosowanie więc miały przepisy dotychczasowe niezależnie od tego, czy skarżąca złożyła swój wniosek w przedmiocie umorzenia tego długu przed dniem 1 maja 2004 roku, czy też po tym dniu. Okolicznością przesądzającą tę kwestię jest bowiem data powstania danego długu celnego, a nie data wszczęcia postępowania w sprawie tego długu.
Reasumując - w świetle wyższej poczynionych rozważań, stwierdzić należy, że Sąd I instancji prawidłowo przyjął, iż podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 roku - Kodeks celny oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2003 r. w sprawie zwrotu lub umorzenia należności celnych (Dz.U. z 2003 r., Nr 170, poz. 1653) obowiązujące przed dniem 1 maja 2004 r.
Tym samym także ostatni zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej dotyczący naruszenia treści przepisu art. 239 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 okazał się być chybiony, gdyż regulacja ta ma zastosowanie do stanów faktycznych (dotyczących długu celnego) powstałych dopiero po dniu 30 kwietnia 2004 roku.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt. 1 tej ostatniej ustawy.