Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 listopada 2004 r. sygn. akt V SA 3951/03 - po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe – oddalił skargę.
Sąd podzielił stanowisko organów celnych, że wartość celna samochodu sprowadzonego przez skarżącego z Niemiec, została zaniżona w zgłoszeniu celnym, oraz że okoliczność ta uzasadniała uznanie tego zgłoszenia za nieprawidłowe.
Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 23 § 1 Kodeksu celnego wartością transakcyjną towaru jest cena zapłacona lub należna i powołując się na dotychczasowe orzecznictwo NSA wskazał, że rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów lub informacji służących do określenia wartości celnej na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego.
Odmowa przyjęcia wartości transakcyjnej na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego w następstwie zakwestionowania materialnej wiarygodności informacji i dokumentów służących do określenia wartości celnej – zdaniem WSA – nie tylko może, ale powinna uwzględniać metody ustalania wartości celnej przewidziane w art. 25-29 Kodeksu celnego. Sąd stwierdził, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zasadnie wyłączono możliwość ustalenia wartości celnej przez porównanie z cenami towarów identycznych lub podobnych (art. 25-26 Kodeksu celnego) oraz wskazano na przyczynę braku możliwości zastosowania metody ceny jednostkowej i kalkulowanej (art. 27-28 Kodeksu celnego). Sąd uznał, że zastosowanie przez organy celne tzw. metody "ostatniej szansy", określonej w art. 29 § 1 Kodeksu celnego, było trafne co do zasady, jak również co do sposobu ustalenia wartości celnej towaru.
W ocenie WSA w rozpoznawanej sprawie organy celne na podstawie metody "ostatniej szansy" ustaliły wartość celną sprowadzonego samochodu w sposób prawidłowy, przyjmując za podstawę ustalenia tej wartości cenę sprzedaży używanych samochodów określonej marki w kraju importu, z uwzględnieniem rozmiaru uszkodzeń samochodu, zwyczajowej marży, należności celnych i podatkowych. Wysokość ceny wskazanej w fakturze dołączonej do zgłoszenia celnego, rażąco niższej od ceny ustalonej w powyższy sposób, usprawiedliwiała odrzucenie wartości transakcyjnej, jako podstawy wymiaru cła i ustalenie wartości celnej na podstawie metody wskazanej w art. 29 Kodeksu celnego.
Sąd uznał, że organy celne miały nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania korekty zgłoszenia celnego w sytuacji powzięcia wiadomości co do braku wiarygodności przedstawionej przy zgłoszeniu ekspertyzy technicznej z dnia 31 marca 2000 r., potwierdzającej co do zasady prawidłowość ceny transakcyjnej wykazanej w fakturze. Uzasadnieniem dla działania organów celnych w zakresie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a następnie wydania stosownych decyzji, mogły być dane zawarte w aktach Prokuratury Okręgowej w Białymstoku i trudno, zdaniem Sądu, dopatrywać się zarzucanej przez skarżącego dowolności i arbitralności po stronie organów celnych.
Sąd stwierdził, że wartość celna samochodu została w sposób prawidłowy ustalona w oparciu o średnią cenę samochodu o takich samych parametrach i obniżona o kwotę odpowiadającą rozmiarowi uszkodzeń ustalonych przez biegłego Zespołu Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego, który posiłkował się stanem samochodu ustalonym w opinii biegłego z Autolexu.
W. B. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Zaskarżył ten wyrok w całości zarzucając, że został on wydany z naruszeniem prawa materialnego – art. 64 § 1 i § 3 Kodeksu celnego przez błędną interpretację klasyfikacji prawnej dokonanego zgłoszenia celnego oraz art. 23 § 1 i § 7 Kodeksu celnego przez błędną interpretację przesłanek stwierdzenia podejrzenia rażącego zaniżenia wartości celnej.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Skarżący podniósł, że WSA powołując się na treść art. 65 § 4 Kodeksu celnego nie zauważył, że zmiana decyzji przez Dyrektora Izby Celnej "nie była właściwie uzasadniona i bazowała tylko na powtórzeniu ustawowego stanu faktycznego art. 65 § 4 Kodeksu celnego".
Skarżący zarzucił, że Sąd podzielając stanowisko organów celnych w kwestii zaniżenia wartości transakcyjnej sprowadzonego samochodu nie uwzględnił jego ceny na rynku niemieckim oraz tego, że samochód ten ze względu na stopień jego uszkodzenia (48,7%) nie miał w Niemczech w ogóle jakiejkolwiek wartości. W Niemczech samochód o tak wysokim stopniu zniszczenia traktowany jest jako całkowicie uszkodzony, a jego naprawa jest wprawdzie możliwa, ale z ekonomicznego punktu widzenia nierozsądna.
Skarżący podniósł również, że Sąd przyjmując wartość celną samochodu obliczoną przez organ celny według polskich kryteriów zlekceważył zasadę badania wartości towaru według cen kraju eksportera. Poprawnie wyliczona wartość sprowadzonego samochodu, zdaniem skarżącego, powinna opierać się o niemieckie ceny katalogowe dla samochodów używanych oraz o stosowany w Niemczech sposób obliczania wartości samochodów uszkodzonych, np. metodą Ruhkopfa’a i Sahm’a, przedstawioną w komentarzu do niemieckiego kodeksu cywilnego Palandt BGB, Wyd. 60 z 2001 r. § 251 nr 15, § 249 nr 23. Zgodnie z tą metodą zakupiony pojazd miał w Niemczech wartość transakcyjną równą wartości części zapasowych nadających się do wymontowania. Skarżący podniósł, że pominięcie tych ważnych kwestii w uzasadnieniu wyroku i odrzucenie wartości transakcyjnej, która nie była rażąco zaniżona, stanowi obrazę art. 23 § 1 i § 7 Kodeksu celnego.
W konkluzji skarżący stwierdził, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów art. 64 i art. 23 Kodeksu celnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Wyjątkiem od tej zasady jest obowiązek wzięcia z urzędu pod uwagę jedynie okoliczności wymienionych w § 2, stanowiących podstawę nieważności postępowania.
Zasada ta oznacza pełne związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej, które determinują kierunek działalności kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, jaką powinien on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych – poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej – wad zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego lub postępowania przed tym sądem i musi skoncentrować swoją uwagę wyłącznie na weryfikacji zarzutów sformułowanych przez skarżącego.
W rozpoznawanej sprawie skarżący sformułował zarzut wydania zaskarżonego wyroku z naruszeniem przepisów prawa materialnego, opierając skargę kasacyjną na podstawie wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.
Przepis ten przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego poprzez:
- – błędną wykładnię, co oznacza niewłaściwe odczytanie przez sąd treści przepisu,
- – niewłaściwe zastosowanie, tj. dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego.
Skarżący zarzucając w uzasadnieniu skargi kasacyjnej dokonanie przez Sąd I instancji błędnej wykładni przepisów art. 64 i art. 23 Kodeksu celnego nie wskazał, jak przepisy te powinny być rozumiane. Uzasadnienie tego zarzutu wymagało zamieszczenia w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodu prawnego na temat naruszonego przepisu za stanowiskiem, jak przepis ten należy wykładać i dlaczego dokonana w zaskarżonym wyroku jego interpretacja jest błędna. Skarżący nie zamieścił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej takiego wywodu, co uniemożliwiło Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie oceny tego zarzutu.
Skarżący oparł skargę kasacyjną także na drugiej postaci naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie wymienionych w petitum skargi przepisów Kodeksu celnego.
Przytoczony w tej podstawie przepis art. 64 Kodeksu celnego określa w § 1 wymagania formalne, jakie powinno spełniać zgłoszenie celne, a w § 3 stanowi, że jeżeli zgłoszenie nie spełnia tych wymagań organ celny odmawia jego przyjęcia, wskazując przyczyny odmowy w formie pisemnej.
W rozpoznawanej sprawie zgłoszenie celne spełniało wymagania formalne, w związku z tym organ celny nie miał podstaw do odmowy jego przyjęcia, co czyni chybionym oparty na przepisie art. 64 § 1 i 3 Kodeksu celnego zarzut "błędnej interpretacji klasyfikacji prawnej dokonanego zgłoszenia celnego".
Kodeks celny dopuszcza po przyjęciu zgłoszenia celnego możliwość wydania decyzji, w której organ celny, albo uznaje zgłoszenie celne za prawidłowe, albo uznaje zgłoszenie celne za nieprawidłowe i w takim wypadku wydaje decyzję określającą kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego (art. 65 § 4).
Skarżący podniósł w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji nie zauważył, że zamiana decyzji przez Dyrektora Izby Celnej nie została właściwie uzasadniona i jak ujęto to w skardze "bazowała na powtórzeniu ustawowego stanu faktycznego art. 65 § 4 Kodeksu celnego". Tak sformułowany zarzut ma w istocie charakter procesowy i wskazuje na naruszenie przez Sąd przepisów postępowania przy ocenie prawidłowości uzasadnienia zaskarżonej decyzji (art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego). Prawidłowe sformułowanie tego zarzutu wymagało powołania przez skarżącego w podstawie skargi kasacyjnej, które przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostały naruszone przez Sąd I instancji w wyniku tego uchybienia oraz wykazanie, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Skarga kasacyjna nie spełniała tego wymogu, co uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie oceny skuteczności prawnej tego zarzutu.
W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji podzielił stanowisko organów celnych, że wartość celna sprowadzonego samochodu powinna być ustalona na podstawie metody przewidzianej w art. 29 Kodeksu celnego. Skarżący nie zarzucił w skardze kasacyjnej naruszenia tego przepisu, lecz powołując się na treść art. 23 § 1 i 7 Kodeksu celnego podniósł, że Sąd I instancji przyjmując wartość celną obliczoną przez organy celne "zlekceważył zasadę badania wartości celnej towaru według cen kraju eksportera". Zarzut ten nie może być uznany za uzasadniony, gdyż zgodnie z art. 29 § 2 pkt 3 Kodeksu celnego wartość celna ustalana na podstawie § 1 nie może być określana na podstawie ceny towarów na rynku wewnętrznym kraju wywozu.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw.