Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 13 października 2021r., sygn. akt I SA/Gl 820/21 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 2325, ze zm., obecnie Dz.U. z 2022r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę B. K. (dalej też: "strona", "skarżąca") na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej też: "DCOF", "wierzyciel", "Dyrektor COF") z 27 kwietnia 2021r., nr COF.OUR.6375.45452.2020 ŁD.BK.ZZ08883389 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.
Dyrektor COF w związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przez zobowiązaną, przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa - Ursynów (dalej: "organ egzekucyjny") tytuł wykonawczy nr [...]. Przedmiotowy tytuł obejmował na dzień 17 lipca 2020r. zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2015r. do października 2019r. w kwocie 1.302.20 zł, odsetki za zwłokę w wysokości 45,80 zł oraz koszty upomnienia w wysokości 11,60 zł.
Pismem z 9 sierpnia 2020r. pełnomocnik zobowiązanej złożył do organu egzekucyjnego zarzuty, w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, które mieściły się w katalogu zawartym w art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 10 u.p.e.a.
Wierzyciel postanowieniem z 27 listopada 2020r. uznał za nieuzasadnione zarzuty: nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej.
W zażaleniu na postanowienie wierzyciela pełnomocnik zobowiązanej podtrzymał kwestię zgłoszenia wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego w 2006r. z uwagi na przeprowadzkę zobowiązanej do Warszawy, uwarunkowaną złym stanem jej zdrowia, jak również zaznaczył, iż abonent nie musi legitymować się dowodem na okoliczność zgłoszenia przedmiotowego wyrejestrowania. Ponadto podtrzymał także zarzut braku wymagalności obowiązku oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
W odniesieniu do zarzutu niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. pełnomocnik zobowiązanej wskazał, że tytuł wykonawczy zawiera błędny adres zobowiązanej, siedzibę wierzyciela jak również podważył elektroniczny podpis osoby podpisującej tytuł wykonawczy.
Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. postanowieniem z 27 kwietnia 2021r., nr COF.OUR.6375.45452.2020ŁD.BK.ZZ08883389 na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020r., poz. 256 z póżn. zm., dalej: "k.p.a.") i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 34 § 2 i art. 17 § 1a ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020r., poz. 1427 z późn. zm., dalej: "u.p.e.a.", "ustawa egzekucyjna") w zw. z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2020r., poz. 1689, dalej: "ustawa abonamentowa") po rozpoznaniu zażalenia pełnomocnika B. K. utrzymał w mocy postanowienie z 27 listopada 2020r., wydane z upoważnienia Dyrektora Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej nr COF.OUR.6375.45452.2020 ŁD.KK.P 08883389, w którym zarzuty skarżącej uznano za nieuzasadnione.
Rozpoznając ponownie sprawę Dyrektor COF w pierwszej kolejności wyjaśnił, że sprawa podlega rozpatrzeniu z uwzględnieniem stanu prawnego obowiązującego przed dniem wejścia w życie zmian do ustawy egzekucyjnej tj. przed dniem 30 lipca 2020r. Następnie stwierdził, że zobowiązana 4 lutego 2002r. dokonała rejestracji odbiornika telewizyjnego używanego w Poznaniu. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została jej książeczka radiofoniczna nr [...].Zdaniem wierzyciela kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest podniesiona teza, iż dokonano wyrejestrowania odbiornika w 2006r., zatem w chwili nadawania indywidualnych numerów identyfikacyjnych w 2007r. zobowiązana nie była już zarejestrowanym abonentem. Podkreślił, że jeżeli, jak twierdzi zobowiązana, z powodu sprzedaży mieszkania w Poznaniu zgłosiła w 2006r. wyrejestrowanie odbiornika telewizyjnego pracownik placówki pocztowej obowiązany był zgłaszaną zmianę przyjąć.
Wskazał, że zgodnie z przepisami obowiązującymi w 2006r. dowodem zarejestrowania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych była imienna książeczka opłaty abonamentowej. W przypadku zgłoszenia w placówce pocztowej faktu zaprzestania używania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych użytkownik odbiorników był zobowiązany do wypełnienia i przedłożenia odcinka "W" znajdującego się w książeczce radiofonicznej. Pracownik placówki pocztowej, w momencie zgłoszenia przez abonenta wyrejestrowania odbiorników, w książeczce radiofonicznej na odcinku "W" potwierdzał dokonanie formalności datownikiem placówki pocztowej. Jedną część odcinka "W" oraz okładki książeczki pracownik placówki pocztowej odsyłał celem archiwizacji, natomiast środek książeczki radiofonicznej wraz z dowodami wpłat i drugą częścią odcinka "W" (potwierdzoną datownikiem placówki pocztowej) pozostawiał w posiadaniu abonenta.
Zatem w sytuacji dopełnienia tych formalności przez zobowiązaną powyższy fakt odnotowany zostałby na indywidualnym numerze identyfikacyjnym abonenta [...] (wcześniej książeczce radiofonicznej), a dokument zarchiwizowany.
Wierzyciel podniósł, że na dzień wydania postanowienia Poczta Polska S.A. nie dysponowała dokumentem, który stanowiłby o dopełnieniu przez zobowiązaną formalności związanych ze zgłoszeniem wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego w 2006r., natomiast potwierdza wyrejestrowanie odbiornika zgłoszone w dniu 22 grudnia 2019r. Ponadto Dyrektor COF podkreślił, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest postanowieniem, ani decyzją wierzyciela, od których przysługują środki odwoławcze. Zawiadomienie nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, które rozstrzygałoby o sytuacji prawnej osoby, do której zostało skierowane. Nie przydaje ono nowych praw i obowiązków, nie jest także oświadczeniem woli, a jedynie potwierdza konieczność wykonania już istniejącego obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych.
Dalej wyjaśnił, że Poczta Polska S.A. nie jest zobowiązana do legitymowania się potwierdzeniem wysłania oraz doręczenia przedmiotowych zawiadomień, gdyż prawodawca nakazał operatorowi przesłanie zawiadomień, nadto nie wskazał, że zawiadomienia należało wysłać przesyłką rejestrowaną. Wypełniając obowiązek nałożony rozporządzeniem Ministra Transportu z 25 września 2007r. w zakresie nadania abonentom indywidualnych numerów identyfikacyjnych (w okresie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie. rozporządzenia) Poczta Polska posłużyła się zautomatyzowanym procesem technologicznym. Przyjęty w okresie od maja 2008r. do listopada 2008r. przez Pocztę Polską w pełni zautomatyzowany proces technologiczny, w świetle obowiązku wygenerowania zawiadomień o nadaniu indywidualnych numerów identyfikacyjnych dla wszystkich zarejestrowanych użytkowników odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, odbywał się z wykorzystaniem systemu informatycznego.
Nadzór operacyjny nad prawidłowością realizacji zadań, we wskazanym wyżej okresie, w zakresie abonamentu sprawowała wyznaczona, w ramach operatora publicznego, jednostka Poczty Polskiej Centrum Obsługi Finansowej. Wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. potwierdzający przesłanie 17 lipca 2008r. do zobowiązanej pakietu startowego (znacznik P) zawierającego zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat, stanowi swoisty rejestr wysłania przedmiotowego zawiadomienia, a zatem spełnienia obowiązki wynikającego z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Wierzyciel podkreślił, że Poczta Polska S.A. przyjęła formę wysyłania do abonentów zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesyłką zwykłą, skoro przepisy rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007r. nie normowały sposobu wysyłki, przesłanie informacji do abonenta w tej formie było prawidłowym działaniem.
Reasumując Dyrektor COF stwierdził, że zawiadomienie zobowiązanej o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta zostało właściwie wysłane listem zwykłym bez potwierdzenia odbioru. Natomiast kwestia wyrejestrowania odbiornika została zbadana w toku postępowania egzekucyjnego, gdzie Poczta Polska S.A. potwierdziła, iż nie posiada dokumentu z 2006r. świadczącego o rzekomym wyrejestrowaniu odbiornika i jednocześnie przedstawiła w sprawie zarchiwizowane dokumenty, tj. kserokopię wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/ telewizyjnego z 4 lutego 2002r. oraz duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z 17 lipca 2008r.
Tym samym, gdyby zobowiązana dokonała skutecznego wyrejestrowania odbiorników radiofonicznych/ telewizyjnych w 2006r., dokument świadczący o tym fakcie zostałby także zarchiwizowany. Za prawidłowe Dyrektor COF uznał stanowisko, zawarte w zaskarżonym postanowieniu, w zakresie uznania zarzutu braku wymagalności obowiązku za nieuzasadniony, gdyż o braku wymagalności obowiązku decyduje inna kategoria zdarzeń, niż wskazana w uzasadnieniu do wniesionego zarzutu i należą do nich takie okoliczności jak: odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Innym powodem braku wymagalności może być wstrzymanie wykonania podlegającej wykonaniu decyzji przez organ, który ją wydał, organ nadzoru lub przez Sąd. Wierzyciel podkreślił, że braku wymagalności egzekwowanego obowiązku nie pociągają za sobą również wady tytułu wykonawczego lub brak upomnienia.
Odnosząc się do zarzutu niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Dyrektor COF wskazał, że Poczta Polska S.A. przekazała do organu egzekucyjnego tytuł wykonawczy o numerze [...] z 17 lipca 2020r. podpisany bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego certyfikatu kwalifikowanego pracownika Poczty Polskiej S.A. upoważnionego przez Dyrektora COF, tj. G. D.. Przepisy prawa nie nakładają obowiązku dołączania do tytułów wykonawczych upoważnień pracowników wyznaczonych przez Dyrektora COF do występowania w jego imieniu, co zostało podniesione przez pełnomocnika zobowiązanej.
W ocenie wierzyciela tytuł wykonawczy spełnia wymogi zawarte w art. 27 § 1 u.p.e.a. Tytuł w części A zawiera dane zobowiązanego, tj. imię, nazwisko, numer PESEL i adres, w części E określa szczegółowo wszelkie niezbędne dane dotyczące (dochodzonych) należności pieniężnych, tj. akt normatywny, podstawę prawną egzekucji administracyjnej, datę doręczenia upomnienia, kwotę kosztów upomnienia, stawkę odsetek, kwotę należności pieniężnej oraz kwotę odsetek naliczanych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Cześć F tytułu wykonawczego zawiera oznaczenie wierzyciela i wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej, natomiast w pozycji 7 wierzyciel umieścił bezpieczny podpis elektroniczny weryfikowany przy pomocy ważnego certyfikatu kwalifikowanego G. D., tj. pracownika Poczty Polskiej S.A. upoważnionego przez Dyrektora COF.
Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika skarżącej, iż w tytule wykonawczym zostały błędnie wypełnione pola A.1.9 do A.1.11 wierzyciel wskazał, że adres zameldowania zobowiązanej został podany prawidłowo tj. ul. Z. [...] m [...], [...] W. zgodnie z danymi uzyskanymi z Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL). Ponadto na dzień wydania postanowienia nie potwierdzono innego adresu zameldowania. Zatem organ egzekucyjny poprawne zidentyfikował zobowiązaną po danych podanych przez wierzyciela.
W odniesieniu do podniesionej kwestii dotyczącej podania błędnej nazwy wierzyciela i jego siedziby Dyrektor COF wskazał, że podana w tytule wykonawczym w polu F w pkt 1. Nazwa wierzyciela - Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej a w pkt.
- 2. Adres siedziby wierzyciela - ul. B. [...], [...] B. oraz w pkt. 5 Nazwa i adres podmiotu, któremu należy przekazać wyegzekwowaną należność pieniężną - Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej Wydział Abonamentu RTV, ul. B. [...], [...] B., została podana prawidłowo, ponieważ wierzycielem należności z tytułu abonamentu jest Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej, w której imieniu działa Wydział Abonamentu ul. B. [...], [...] Bydgoszcz. Wskazany NIP wierzyciela w pkt.
- 3. i REGON wierzyciela w pkt.
- 4. jest prawidłowy, ponieważ jest jeden dla całej Poczty Polskiej S.A. Dyrektor COF podkreślił, że uprawnionym do dochodzenia należności z tytułu nieuiszczenia opłaty abonamentowej jest podmiot wymieniony w art. 7 ust. 5 ustawy abonamentowej (kierownik Centrum Obsługi Finansowej), co wskazuje, że posiada on status wierzyciela, w rozumieniu art. 1a pkt 13 u.p.e.a, o uprawnieniach wynikających z art. 5 § 1 pkt 2 i obowiązkach z art. 6 § 1 tej ustawy. Oznacza to, między innymi (art. 26 § 1 u.p.e.a) że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek Dyrektora COF i wystawionego przez niego tytułu wykonawczego sporządzonego według ustalonego wzoru. Ponadto zdaniem wierzyciela kwestia naliczonych odsetek za zwłokę również została prawidłowo przedstawiona w zaskarżonym postanowieniu i wskazano, że organem kompetentnym do zajęcia stanowiska w sprawie rozbieżności odsetek wymienionych w tytule wykonawczym i w zawiadomieniu o zajęciu jest organ egzekucyjny.
Oddalając skargę na powyższe postanowienie wskazanym na wstępie wyrokiem z 13 października 2021r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że dokonuje kontroli legalności wydanych rozstrzygnięć w oparciu o przepisy ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020r. Dopiero bowiem ustawą z 11 września 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019r., poz. 2070) dokonano zmiany ustawy egzekucyjnej w zakresie m.in. przepisów art. 33, 34 i 35 tejże ustawy. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (tj. ustawy z 17 czerwca 1966r. t.j. Dz.U. z 2019r., poz.1438 z późn. zm.) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Stosownie do treści art. 29 ustawy zmieniającej z 11 września 2019r. ustawa ta wchodzi w życie po upływie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia.
Zatem zmieniona ustawa egzekucyjna weszła w życie 30 lipca 2020r. Natomiast na podstawie przepisów intertemporalnych w rozpoznawanej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy egzekucyjnej w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020r., gdyż postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i niezakończone przed tą datą. Podniósł, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym.
Przywołując przepis art. 33 § 1 u.p.e.a. wskazał, że przewiduje on zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia. Podkreślił, że odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne dla celów pobierania abonamentu podlegają (z pewnymi wyjątkami) zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej. Wskazał też, że szczegóły procesu rejestracji odbiorników normuje obecnie rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013r., poz. 1676). Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika wprost z przepisu prawa - z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej - powstaje on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych bądź uzyskania zwolnienia z mocy prawa na podstawie ustawy o zmianie ustawy z dnia 23 lipca 2015r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2015r. poz. 1324).
Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych. Podniósł, że kwestia opłat z tytułu abonamentu RTV była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 16 marca 2010r., sygn. akt K 24/08 orzekając o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy o opłatach abonamentowych wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika". Wskazał, że przepis art. 7 ustawy abonamentowej zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu.
Kontrolę tę sprawuje Poczta Polska, a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej). Ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy abonamentowej). Podkreślił, że Poczta Polska, nie anulowała zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ani też nie dokonała z urzędu ponownej rejestracji posiadanych przez użytkowników odbiorników RTV, a jedynie zgodnie z obowiązkiem nałożonym na mocy § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007r.
Nr 187, poz. 1342, dalej: "Rozporządzenie") zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Wskazał również, że w myśl § 5 ust. 2 zdanie drugie Rozporządzenia Poczta Polska była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do Rozporządzenia. Przywołany przepis mówi zatem o "powiadomieniu" użytkowników, a więc przesłanie przez Pocztę Polską zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na prawidłowy adres abonenta czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie Rozporządzenia. Podniósł, że w aktach sprawy znajduje się dokument, z którego wynika, że na imię i nazwisko skarżącej 4 lutego 2002r. zgłoszona została rejestracja odbiornika telewizyjnego. Skarżącej został nadany 17 lipca 2008r. indywidualny numer identyfikacyjny [...], który zastąpił wcześniejszy dowód zarejestrowania (wniosek o rejestrację i wydanie imiennej książeczki radiofonicznej), który został wysłany na adres zawarty we wniosku o rejestrację.
Natomiast brak jest dowodu wyrejestrowania przez skarżącą odbiornika telewizyjnego w 2006r. Kwestię tę wierzyciel zbadał, stwierdzając, że przeszukano zasoby archiwalne jak i zapisy systemowe. W wyniku przeszukania zasobów nie odnaleziono dokumentacji potwierdzającej zgłoszenie wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego przez skarżącą w 2006r., jak również adnotacje w bazie abonentów nie potwierdzają wyrejestrowania odbiornika. Wierzyciel odnotował fakt zaprzestania regulowania opłat abonamentowych przez skarżącą (ostatnia opłata została uregulowana 21 lutego 2005r.). Natomiast skarżąca dopełniła wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego za pomocą strony internetowej Poczty Polskiej S.A. dopiero 22 grudnia 2019r.
Sąd I instancji za niezasadny uznał zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) podnosząc, że aby skutecznie podważyć ciążący obowiązek uiszczania abonamentu, należy wykazać wyrejestrowanie tegoż odbiornika. Za niezasadny uznał również zarzut braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). W ocenie WSA tytuł wykonawczy z 17 lipca 2020r. spełniał wymogi określone w art. 27 § 1 u.p.e.a. Wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy według ustalonego wzoru, obowiązującego w dacie jego wystawienia, zawartego w rozporządzeniu Ministra Finansów z 8 sierpnia 2016r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2018r., poz. 850), który zawiera wszystkie obligatoryjne elementy szczegółowo dookreślone w art. 27 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy został podpisany bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego certyfikatu kwalifikowanego pracownika Poczty Polskiej S.A., upoważnionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., który to podpis został zweryfikowany przez organ egzekucyjny i nie został zakwestionowany.
Odnosząc się do zarzutu różnego naliczania odsetek od zadłużenia wskazanego w tytule wykonawczym oraz wyegzekwowanych przez organ egzekucyjny wskazał, że w przypadku opóźnienia w uiszczeniu opłaty abonamentowej naliczane są odsetki jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu ustawy z 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa, zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy abonamentowej. Wierzyciel wskazał w tytule wykonawczym odsetki wyliczone na dzień 17 lipca 2020r. tj. wystawienia tytułu wykonawczego. Natomiast dalsze odsetki zostały naliczone przez organ egzekucyjny, gdyż w dacie wystawienia tytułu wykonawczego nie można określić, kiedy nastąpi zapłata zadłużenia powstałego z tytułu zaległych opłat abonamentowych.
B. K. w skardze kasacyjnej zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Oświadczyła również, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
- I. Naruszenie przepisów postępowania:
1.art. 13 § 2, art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust 1 Konstytucji RP w zw. z art. 8 Konstytucji RP - poprzez wydanie zaskarżonego wyroku przez niewłaściwy w sprawie WSA w Gliwicach zamiast właściwego miejscowo w sprawie (ze względu na siedzibę Poczty Polskiej SA) WSA w Warszawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- 2. art. 3 § 2 pkt 3, art.151, art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1, art. 39[3] § 1, § 2 pkt 2, § 3 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (,,k.p.a.'') w zw. z art. 78 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (,,k.c") poprzez wydanie przez WSA zaskarżonego wyroku oddalającego skargę mimo doręczenia Zobowiązanej decyzji w formie papierowej, która to decyzja nie zawiera własnoręcznego podpisu Dyrektora Centrum obsługi Finansowej ani innej osoby upoważnionej do jej wydania w imieniu Poczty Polskiej SA, lecz zawiera jedynie kserokopię logotypu podpisu elektronicznego, gdzie kserokopia logotypu podpisu elektronicznego na doręczonym dokumencie papierowym w przypadku doręczenia decyzji przez listonosza nie jest własnoręcznym podpisem w rozumieniu art.78 § 1, § 2 kodeksu cywilnego, a zatem doręczona decyzja zawiera istotne wady formalne (nie była podpisana), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- 3. art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się przez WSA w wystarczający sposób do zarzutów zawartych w skardze, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
- II. Naruszenie prawa materialnego:
1.art. 151, art.145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2, pkt 3 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu z 23 lipca 2020r. (dalej: ''u.p.e.a.") w zw. z art. 2 ust. 1, ust. 3 ustawy z 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych poprzez ich błędną wykładnię, albowiem WSA zaakceptował prowadzenie egzekucji administracyjnej przez wierzyciela (i) w stosunku do obowiązku, który nie istnieje, ewentualnie (ii) w stosunku do obowiązku, który nie jest wymagalny, czyli w obydwu przypadkach prowadzenia egzekucji wskutek określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa;
2. art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2 w zw. z art. 80 § 1, art. 59 § 1 pkt 2, pkt 3 u.p.e.a. w zw. z art. 54 § 1 pkt 5, art. 2 § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa w związku z art. 7 ust. 4 ustawy z 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych poprzez ich błędną wykładnię, albowiem WSA zaakceptował prowadzenie egzekucji administracyjnej (i) w stosunku do obowiązku z tytułu odsetek za zwłokę, który nie istnieje, ewentualnie (ii) w stosunku do obowiązku z tytułu odsetek za zwłokę, który nie jest wymagalny, czyli w obydwu przypadkach prowadzenia egzekucji wskutek określenia egzekwowanego obowiązku z tytułu odsetek za zwłokę niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa, a nawet wbrew żądaniom wierzyciela w tytule wykonawczym i bez podstawy prawnej i faktycznej wyszedł bezprawnie poza zakres żądania wierzyciela w tytule wykonawczym i bez podstawy prawnej i faktycznej zajął kwotę odsetek za zwłokę w wys. 322,87 zł, chociaż sam wierzyciel w tytule wykonawczym w polach od E.1.3 do E.58.3 żądał w oparciu o art. 54 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej egzekucji mniejszych odsetek za zwłokę w wysokości łącznej zaledwie 45,80 zł'
3. art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 7, pkt 10 u.p.e.a. poprzez ich błędną wykładnię, albowiem WSA zaakceptował dopuszczenie do egzekucji w sytuacji, gdy tytuł wykonawczy nie spełniał wszystkich wymogów formalnych, w szczególności nie był opatrzony W polu F.7 wymaganym prawem podpisem wierzyciela, a zatem tytuł wykonawczy podlegał obligatoryjnemu zwrotowi na rzecz wierzyciela na mocy art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. Nadto pani G. D., rzekomy pełnomocnik wierzyciela, który rzekomo podpisał tytuł wykonawczy, nie przedstawiła ważnego pełnomocnictwa wydanego przez Dyrektora Centrum obsługi Finansowej Poczty Polskiej SA, przez co tytuł wykonawczy nie został podpisany prawnie skutecznie W imieniu wierzyciela, co również obligowało organ do zwrotu tytułu wykonawczego do wierzyciela na mocy wspomnianego art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.; Dodatkowo pani M. S., rzekomy pełnomocnik organu egzekucyjnego wg wpisu w polu l.2, nie przedstawiła ważnego pełnomocnictwa w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Ursynów, przez co tytuł wykonawczy nie został podpisany prawnie skutecznie w imieniu organu i w sposób ważny skierowany do egzekucji, co również obligowało organ do zwrotu tytułu wykonawczego na mocy wspomnianego art. 29 § 2 pkt 3 w zw. z art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a.;
7. Naruszenie art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 1, pkt 2 u.p.e.a. poprzez ich błędną wykładnię, albowiem WSA zaakceptował dopuszczenie do egzekucji w sytuacji, gdy tytuł wykonawczy nie spełniał wszystkich wymogów formalnych, w szczególności nie określał prawidłowej siedziby wierzyciela, gdyż z Krajowego Rejestru Sądowego nr [...] oraz z adresu siedziby przyporządkowanego do NlP wierzyciela nr [...], a także z systemu REGON pod nr. [...] wynika, że siedziba wierzyciela mieści się w W, przy ul. [...], a nie jak wskazuje autor tytułu wykonawczego W polu F.2 w B. przy ul. B. [...], co również obligowało organ do zwrotu tytułu wykonawczego do wierzyciela na mocy wspomnianego art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. Nadto tytuł wykonawczy w polach A.1.9 do A.1.11 zawiera błędne dane adresowe zobowiązanej niezgodne z systemem PESEL i stanem faktycznym.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Skarżąca pismem z 4 kwietnia uzupełniła uzasadnienie zarzutu pkt. II.2. petitum skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie kasacyjnie na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, w związku z tym rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Na wstępie wypada przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, które w realiach sprawy nie występują. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega, więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest, bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Tak więc, postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało wyłącznie na badaniu zasadności zarzutów, przytoczonych w w/w skardze.
Zarzuty te zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych, to jest na obrazie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) oraz na naruszeniu przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), wśród których jako jeden z zarzutów procesowych został wymieniony art. 141 § 4 p.p.s.a.
Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
Zdaniem składu orzekającego, odnosząc powyższe do stanu rozpoznawanej sprawy, zgodzić się trzeba z autorem skargi kasacyjnej, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Wprawdzie bowiem uzasadnienie to jest niewątpliwie obszerne, ale w istocie rzeczy zawiera jedynie historyczne przedstawienie toku wydarzeń, zarzuty skarżącej i stanowisko organu, a które jedynie WSA powielił. W motywach zaskarżonego wyroku brak jest natomiast zarówno rzetelnego ustosunkowania się do zarzutów skarżącej a tym samym wyjaśnienia, dlaczego Sąd Wojewódzki uznał zaskarżone postanowienie za odpowiadające prawu.
Podkreślić należy, że w skardze wniesionej do WSA powołano 5 konkretnie wskazanych zarzutów wraz z ich uzasadnieniem.
Tymczasem WSA rozpoznając skargę powołał przepisy art. 27 § 1 i art. 33 § 1 u.p.e.a., wskazał na przepisy art. 5 ust 1 i 2 i art. 7 ustawy abonamentowej, rozporządzenie Ministra Transportu z 25 września 2017r.,przywołał też wyroki: TK z 16 marca 2010r.(K 24/08), WSA z 15 października 2014r.(I SA/Gl 518/14) oraz NSA: z 13 grudnia 2016r.(II GSK 1297/15; 1 czerwca 2016.(II GSK 913/15) przytaczając treść powołanych przepisów i fragmenty uzasadnień nie przedstawił jednakże własnego stanowiska w przedmiocie ich wykładni i zastosowania w sprawie bezrefleksyjnie powołując w ślad za organem, że: brak jest dowodu, że skarżąca w 2006r. dokonała wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego (str.15 uzasadnienia), tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 u.p.e.a.(str.17 uzasadnienia), oraz co do kwestii odsetek (str.18 uzasadnienia).
Wykonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a. obowiązku wskazania w uzasadnieniu wyroku faktycznej, a także prawnej podstawy rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, nie pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości realizacji przez to uzasadnienie funkcji kontroli trafności rozstrzygnięcia. Powinno być ono sporządzone w sposób umożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie Sądu I instancji obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia wówczas, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego Sąd uznał zaskarżone zachowanie organu administracji za zgodne albo niezgodne z prawem. Zarzut uchybienia temu wymogowi jest zaś uzasadniony wówczas, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wyjaśni adekwatnie do celu wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a., dlaczego stwierdził lub nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego, ani przepisów procedury w stopniu, które mogłoby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por.: wyrok NSA z 21 listopada 2012r., sygn. II FSK 1067/11). Wynikający z art. 141 § 4 p.p.s.a. obowiązek wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia oznacza, że Sąd I instancji, oddalając skargę, nie może poprzestać na wskazaniu jedynie art. 151 p.p.s.a., bez uprzedniego dokonania wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie i przeprowadzenia przy uwzględnieniu przyjmowanego za podstawę wyrokowania w sprawie stanu faktycznego kontroli prawidłowości ich subsumcji (zastosowania) przez organ.
W uzasadnieniu wspomnianej uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010r., sygn. akt II FPS 8/09 podkreślono, że podstawa prawna rozstrzygnięcia (wyroku) obejmuje wskazanie zastosowanych przepisów prawnych oraz wyjaśnienie przyjętego przez Sąd sposobu ich wykładni i zastosowania.
Ponadto, co nie jest bez znaczenia z punktu widzenia oceny zasadności omawianego zarzutu kasacyjnego należy zauważyć, że jakkolwiek brak odniesienia się Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do niektórych zarzutów lub twierdzeń zawartych w skardze nie stanowi sam w sobie uchybienia skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku, to jednak pominięcie zarzutów i argumentów istotnych oraz wykazanie w skardze kasacyjnej takiego właśnie ich charakteru, a mianowicie, że należycie je oceniając oraz prawidłowo identyfikując z ich punktu widzenia istotę spornego w sprawie zagadnienia Sąd ten mógłby inaczej orzec w sprawie, stanowi uzasadnioną podstawę do uchylenia wyroku Sądu I instancji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 17 lutego 2011r., sygn. akt I OSK 1824/10; 28 lipca 2015r., sygn. akt II OSK 851/15; 21 listopada 2014r. sygn. akt II OSK 1084/13; 28 czerwca 2016r., sygn. akt II GSK 358/15; 5 kwietnia 2017r., sygn. akt II GSK 641/17).
Realizacji celów sądowej kontroli administracji publicznej nie służy ograniczenie się do powielenia stanowiska zajętego w sprawie przez organy administracji lub jego prosta akceptacja. Zwłaszcza w sytuacji, gdy dowodząc swoich racji, strona skarżąca wspiera je określonym rodzajem wykładni przepisów prawa, co zobowiązywać powinno Sąd do przeprowadzenia w uzasadnieniu wydawanego rozstrzygnięcia stosownej weryfikacji i analizy obejmującej istotne dla rozstrzygnięcia sprawy elementy jej stanu faktycznego i prawnego oraz ich wzajemnej relacji, których brak należy w tej sytuacji ocenić jako wadliwość polegającą na niedostatecznym wyjaśnieniu przez Sąd I instancji stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy, a więc uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik (por. np. wyroki NSA z: 15 lutego 2011r., sygn. akt II FSK 1832/09; 25 listopada 2010r., sygn. akt I GSK 1215/09).
Odnosząc powyższe założenia do sporządzonego przez Sąd I instancji uzasadnienia wyroku zaskarżonego skargą kasacyjną oraz konfrontując go z uzasadnieniem tego zarzutu, należy zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie, że WSA naruszył przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób mogący mieć istoty wpływ na wynik sprawy. W ocenie składu orzekającego, w niniejszej sprawie kwestionowany skargą kasacyjną wyrok nie zawiera wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. takiego uzasadnienia, które realizowałoby wymóg "wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia".
Trafnie zauważono w skardze kasacyjnej, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniesiono się do zarzutów zawartych w skardze, w szczególności zarzutu braku prawidłowego obliczenia odsetek za zwłokę wskutek określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku, w ten sposób, że organ wyszedł poza zakres żądania wierzyciela w tytule wykonawczym i zajął kwotę odsetek za zwłokę w wysokości 322,87 zł, chociaż sam wierzyciel w tytule wykonawczym w polach od E.1.3 do E.58.3 żądał w oparciu o art. 54 § 1 pkt 5 O.p. egzekucji mniejszych odsetek za zwłokę w wysokości łącznej 45,80 zł. Wskazał jedynie, że w przypadku opóźnienia w uiszczeniu opłaty abonamentowej naliczane są odsetki jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu ustawy z 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa, zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy abonamentowej. Wierzyciel wskazał w tytule wykonawczym odsetki wyliczone na dzień 17 lipca 2020r. tj. wystawienia tytułu wykonawczego.
Natomiast dalsze odsetki zostały naliczone przez organ egzekucyjny, gdyż w dacie wystawienia tytułu wykonawczego nie można określić, kiedy nastąpi zapłata zadłużenia powstałego z tytułu zaległych opłat abonamentowych.
Powyższe, w ocenie składu orzekającego, jednoznacznie zatem wskazuje, w zaistniałej sytuacji nie można było uznać, że zaskarżony wyrok spełniał w sposób dostateczny wszystkie wymagania, przewidziane w art. 141 § 4 k.p.a. Jak wspomniano bowiem, oprócz przedstawienia ustaleń, dokonanych w postępowaniu administracyjnym i powielenia stanowiska zajętego przez organ, wyrok ten nie zawierał żadnego uzasadnienia dla przyjętej w nim oceny, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W takiej zatem sytuacji ocena pozostałych zarzutów kasacyjnych okazała się co najmniej przedwczesna bo konieczne stało się uchylenie zaskarżonego wyroku celem ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd Wojewódzki.
Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd I instancji winien zatem dokonać oceny legalności zaskarżonego postanowienia w sposób wszechstronny i rzetelny, w szczególności mając na uwadze charakter postępowania, w którym postanowienie to zostało wydane. Ponadto dokonując tej oceny, WSA winien odnieść się do stanowiska skarżącej przede wszystkim poprzez dokonanie wykładni przepisów na których treść skarżąca się powoływała i których treść interpretowała.
Z tych względów uznając skargę kasacyjną za usprawiedliwioną, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018r. poz. 265 ze zm.). Koszty te wynoszą 340 zł i obejmują wynagrodzenie dla pełnomocnika wnoszącego skargę kasacyjną za sporządzenie skargi kasacyjnej (240 zł) oraz wpis sądowy od skargi kasacyjnej (100 zł).