Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. − E. S.A. we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty długu celnego i podatku od towarów i usług − odrzucił skargę.
W uzasadnieniu Sąd podał, że pełnomocnik I. – E. radca prawny K. S., została wezwana zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału do uzupełnienia braków formalnych wniesionej skargi z dnia 10 grudnia 2007 r. poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania skarżącej Spółki oraz przedstawienie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (KRS, statut...), w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi.
Sąd stwierdził, że w wyznaczonym terminie pełnomocnik strony skarżącej złożyła uwierzytelnioną kopię pełnomocnictwa procesowego oraz nieczytelną i niepotwierdzoną za zgodność oryginałem kserokopię wyciągu z Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 28 maja 2007 r.
Sąd powołując się na treść art. 46 § 3 i art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., zauważył, że aby sąd mógł ocenić skuteczność umocowania osób składających pisma procesowe konieczne jest, aby osoba składająca pismo wykazała swoją legitymację procesową poprzez dostarczenie odpowiedniej dokumentacji. Sąd wskazał, że jeżeli pierwszą czynnością procesową dokonywaną przez pełnomocnika strony skarżącej było wniesienie skargi, to powinien on dołączyć do skargi pełnomocnictwo (lub jego wierzytelny odpis) oraz dokumenty potwierdzające skuteczność umocowania przez osoby uprawnione do reprezentowania spółki, m.in. wyciąg z Krajowego Rejestru Sądowego.
Niedołączenie tego dokumentu stanowi brak formalny, podlegający usunięciu w trybie określonym w art. 49 § 1 p.p.s.a., pod rygorem odrzucenia skargi.
Sąd powołał się na pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 30 marca 2006 r., sygn. akt III CZP 16/06, w której Sąd ten stwierdził, że w sytuacji gdy mocodawca jest osobą prawną, działającą przez swoje organy, wykazanie umocowania może nastąpić jedynie przez jednoczesne przedstawienie dokumentu pełnomocnictwa oraz innych stosownych dokumentów potwierdzających, że osoba udzielająca pełnomocnictwa jest uprawniona do działania za mocodawcę. W praktyce sądowej będzie to najczęściej odpis z właściwego rejestru sądowego, który należy traktować jako element pełnomocnictwa procesowego.
Sąd Najwyższy uznał, że w świetle art. 89 § 1 k.p.c. przez pojęcie pełnomocnictwa należy rozumieć "komplet dokumentów niezbędnych dla wykazania umocowania pełnomocnika do działania za mocodawcę" i w konsekwencji przyjął, że profesjonalny pełnomocnik jest uprawniony do uwierzytelnienia wszystkich dokumentów składających się na dokument pełnomocnictwa.
Powyższe stanowisko dotyczy postępowania cywilnego, ale uwzględniając, że treść art. 89 § 1 k.p.c. jest zbliżona do art. 37 § 1 p.p.s.a., zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., pogląd ten należy zaakceptować na gruncie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej, będący radcą prawnym, przedstawił jedynie mało czytelną kopię odpisu z KRS (o kilka miesięcy wcześniejszą niż data złożenia jej w Sądzie), nie dokonując ponadto jej uwierzytelnienia. Na tej podstawie Sąd przyjął, że pełnomocnik skarżącej nie wykonał należycie wezwania Sądu, bowiem w świetle przedstawionych powyżej przepisów i orzecznictwa, jedynie oryginał odpisu z KRS, lub czytelna kopia, uwierzytelniona przez profesjonalnego pełnomocnika, mogłyby zostać uznane za dokumenty wykazujące umocowanie osoby udzielającej pełnomocnictwa w imieniu Spółki, a tym samym, prawidłowość samego pełnomocnictwa.
- I. E. S.A. we W. zaskarżyła w całości powyższe postanowienie skargą kasacyjną, zarzucając, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisu:
- - art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie, tj. odrzucenie skargi wniesionej przez stronę z uwagi na rzekomo nieprawidłowe uzupełnienie przez stronę skarżącą braków formalnych skargi, polegające na przedłożeniu (rzekomo) nieczytelnego odpisu z KRS z maja 2007 r. (podczas gdy skarga została wniesiona w grudniu 2007 r.), dodatkowo niepotwierdzonego za zgodność z oryginałem, w sytuacji gdy strona przedłożyła odpis z KRS zawierający aktualne informacje na temat skarżącej, wykonując tym samym w całości wezwanie Sądu. Wskazała, że z treści wezwania nie wynikało, iż odpis z KRS ma być datowany na ściśle określony dzień, aktualny czy pełny, w oryginale czy też w kopii i czy w kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem. Podniosła, że z żadnego przepisu prawa nie wynika, iż odpis z KRS traci swoją aktualność po upływie określonego okresu czasu (przy czym WSA nawet nie wskazał o jaki okres miałoby w danej sytuacji chodzić);
- - art. 29 p.p.s.a. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie, tj. uznanie, iż odpis z KRS przedstawiony przez stronę skarżącą był "nieaktualny" (przy czym WSA nie posługuje się słowem "nieaktualny", ograniczył swoją wypowiedź jedynie do wskazania, że odpis miał datę 27 maja 2007 r., a skargę wniesiono w grudniu 2007 r., nie odwołuje się również w tym zakresie do żadnego przepisu) i niepotwierdzony za zgodność z oryginałem, podczas gdy żaden przepis nie nakazuje przedkładania odpisów z KRS potwierdzonych za zgodność z oryginałem, a ponadto żaden przepis nie zakreśla czasu, po upływie którego odpis traci swoją "aktualność";
- − art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną jego wykładnię i jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, tj. w sytuacji gdy Sąd uznał, iż odpis z KRS przedłożony przez stronę skarżącą był "nieaktualny", albo nie został potwierdzony za zgodność z oryginałem, należało wezwać stronę do przedłożenia dokumentu zgodnego z oczekiwaniami Sądu, tj. czytelnego, aktualnego i potwierdzonego za zgodność z oryginałem. Skarżąca podkreśliła, iż Sąd we wcześniejszym wezwaniu nie wskazał, iż chodzi o przedłożenie "aktualnego", tj. na dzień złożenia skargi odpisu z KRS i potwierdzonego za zgodność z oryginałem; nie wskazał też czy chodzi o odpis pełny czy aktualny, w oryginale czy w kopii i wskazała, że nieprecyzyjne wezwanie do uzupełnienia braków formalnych środka odwoławczego powoduje, że nie może nastąpić jego odrzucenie wskutek niewykonania tego wezwania (por. postanowienie SN z dnia 24.01.2005 r., III UZ 20/04, OSNAPiUS Nr 16/2005, poz. 258.;
- − art. 37 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że wymóg związany z przedłożeniem pełnomocnictwa dotyczy także sytuacji, gdy pełnomocnik posiadał pełnomocnictwo upoważniające do działania przed sądami administracyjnymi (obu instancji), które zostało przedłożone na etapie postępowania wyjaśniającego przed organami administracyjnymi, tymczasem wymóg związany z przedłożeniem pełnomocnictwa oraz dokumentów wykazujących reprezentację do udzielenia pełnomocnictwa przez osobę prawną dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy wcześniej strona nie była zastępowana przez pełnomocnika lub pełnomocnictwo upoważniało jedynie do występowania przed organami administracyjnymi;
- − art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez naruszenie prawa strony skarżącej prawa do sądu, poprzez odrzucenie skargi bez wcześniejszego, precyzyjnego wezwania do przedłożenia odpisu z KRS potwierdzonego za zgodność z oryginałem i bez wskazania czy chodzi o odpis aktualny, czy pełny;
- − art. 87 Konstytucji RP poprzez pominięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., iż z żadnego przepisu, mieszczącego się w katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego nie wynika, iż odpis z KRS traci swą "aktualność" po upływie określonego czasu, a nadto, iż do skargi należy przedłożyć odpis z KRS potwierdzony za zgodność z oryginałem; w konsekwencji WSA we
W., uznawszy, iż dokumenty potwierdzające umocowanie do reprezentacji strony skarżącej nie są zgodne z jego oczekiwaniami, zamiast odrzucać skargę powinien był uprzednio precyzyjnie wezwać stronę do przedłożenia ściśle określonego dokumentu.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżąca wniosła o:
- 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego we W.,
- 2) zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Treść przytoczonych w skardze podstaw kasacyjnych uzasadnia rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 49 § 1 p.p.s.a. w celu dokonania przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny prawidłowości wezwania strony skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi.
Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Powołany przepis ma zastosowanie w przypadku takich braków, które uniemożliwiają nadanie pismu procesowemu strony, w tym także skardze, prawidłowego biegu. W świetle tego przepisu zarządzenie przewodniczącego wydziału o wezwaniu strony lub jej pełnomocnika do usunięcia braków formalnych pisma procesowego powinno być sformułowane precyzyjnie, jasno i jednoznacznie, ponieważ uchybienie temu wymaganiu sprawia, że termin do wykonania czynności przez stronę nie zaczyna biec (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Tadeusz Woś, Hanna Knysiak-Molczyk, Marta Romańska, Wydawnictwo Prawnicze, Lexis Nexis, Warszawa 2005, s. 210).
W rozpoznawanej sprawie Przewodniczący III Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. wydał zarządzenie z 11 stycznia 2008 r. sygn. akt III SA/Wr 13/08 o wezwaniu pełnomocnika procesowego strony skarżącej do usunięcia braku formalnego skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) przez "złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej".
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, pismem z dnia 17 stycznia 2008 r. (wezwanie), podpisanym przez sekretarza sądowego, pełnomocnik strony skarżącej − radca prawny K. S. została wezwana do usunięcia braków formalnych wniesionej skargi przez "złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (KRS, statut...), zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)".
Z porównania treści zarządzenia Przewodniczącego Wydziału oraz wydanego w jego wykonaniu wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi wynika, że w wezwaniu zobowiązano pełnomocnika strony skarżącej do złożenia dokumentów niewymienionych w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału. Dotyczy to w szczególności wezwania do złożenia pełnomocnictwa wykazującego umocowanie do wniesienia skargi. Należy zauważyć, że wezwanie w tym zakresie było zbędne, ponieważ radca prawny K. S. dołączyła do skargi wierzytelny odpis pełnomocnictwa, wypełniając tym samym obowiązek przewidziany w art. 37 § 1 p.p.s.a. Z kolei w wezwaniu dotyczącym złożenia dokumentu określającego sposób reprezentacji skarżącej Spółki wskazano wprawdzie przykładowo dokumenty, którymi umocowanie to może być udokumentowane, w tym wymieniono także "KRS", nie sprecyzowano jednak jaki dokument z tego rejestru pełnomocnik strony skarżącej ma złożyć, a w szczególności, że ma to być odpis według stanu na określony dzień.
Sąd I instancji nie zwrócił uwagi na wskazaną nieprecyzyjność zarządzenia i wezwania, uznał je za prawidłowe stwierdzając, że wezwanie nie zostało wykonane wobec złożenia przez pełnomocnika procesowego niepotwierdzonej za zgodność z oryginałem i nieczytelnej kopii odpisu z rejestru KRS z daty wcześniejszej niż data wniesienia skargi.
Oparta przez Sąd I instancji na tych przesłankach negatywna ocena wykonania przez pełnomocnika procesowego wezwania do usunięcia braku formalnego skargi, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest prawidłowa. W wykonaniu wezwania pełnomocnik strony skarżącej złożył kopię, co należy podkreślić aktualnego odpisu z KRS. Stan tej kopii pozwalał na odczytanie treści zapisu zawartego w rubryce "sposób reprezentacji podmiotu" i dokonanie oceny prawidłowości umocowania pełnomocnika procesowego do wniesienia skargi. Okoliczność, że złożona kopia odpisu z KRS nie została uwierzytelniona przez pełnomocnika procesowego (art. 47 § 2 p.p.s.a.) w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie uniemożliwiała nadanie skardze prawidłowego biegu.
W sprawie nie zachodziła zatem podstawa do przyjęcia, że brak formalny skargi nie został uzupełniony w wyznaczonym terminie i odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Odmienne rozstrzygnięcie Sądu I instancji, jako wydane z naruszeniem powyższego przepisu, a także z naruszeniem prawa strony skarżącej do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) nie mogło się zatem ostać.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną uznając, że opiera się ona na usprawiedliwionych podstawach.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 201 pkt 1 p.p.s.a.