Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 20 czerwca 2018 r., sygn. akt I GSK 707/18

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 204/15, oddalił skargę M. G. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2014 r. w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2012.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu [...] kwietnia 2012 r. M. G. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 (wniosek kontynuacyjny w trzecim roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego).

Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową w wysokości 4619,22 zł, pomniejszoną w następstwie odmowy przyznania tego świadczenia, w szczególności - z tytułu zadeklarowanego na działce rolnej A1 o pow. 0,18 ha wariantu 2.11.1 Pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) i przez pomniejszenie płatności w wariancie 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) ze względu na zastosowaną sankcję finansową w wysokości 4% płatności (7,38 zł) za zmianę wniosku po dopuszczalnym terminie tj. 31 maja 2012r.

Przyczyną odmowy przyznania płatności za wariant 2.11.1 (we wnioskowanej kwocie pomocy 117 zł) było zadeklarowanie w tym wariancie jako rośliny uprawnej borówki wysokiej, która w tym wariancie nie występuje, jak też brak potwierdzenia realizacji ww. wariantu przez Jednostkę Certyfikacyjną – [...] w wykazie producentów, którzy spełnili wymagania w zakresie produkcji, zgodnie z przepisami o ekologii. Organ wskazał, że właściwym wariantem dla deklarowanej rośliny – borówka wysoka jest wariant 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności).

Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w E. na skutek wniesionego przez stronę odwołania decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 33 poz. 262 ze zm.; dalej: rozporządzenie PRŚ 2009) rolnikowi przyznaje się płatność rolnośrodowiskową, jeśli spełnione są łącznie przesłanki z § 2 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia. Zgodnie z jego § 4 ust. 2, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe powinien zachowywać występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, a ponadto prowadzić na formularzu rejestr dla całego gospodarstwa rolnego, działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt i działań agrotechnicznych oraz przestrzegać innych wymogów określonych dla danego pakietu i wariantu określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przed przyznaniem płatności rolnośrodowiskowej ustalanej na podstawie § 13 ust. 1 i 2a powyższego rozporządzenia dokonano kontroli wniosku w zakresie kryteriów kwalifikowalności. Przeprowadzone kontrole administracyjne wykazały nieprawidłowości polegające na niezgodności pomiędzy powierzchnią deklarowaną działek a powierzchnią stwierdzoną w oparciu system informacji geograficznej (w przypadku działki E powierzchnia stwierdzona wynosiła 0,49 ha wobec zadeklarowanej 0,52 ha, zaś w przypadku działki rolnej F powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,75 ha wobec deklarowanej 0,77 ha). Powierzchnię tę ustalono na podstawie informacji z systemu LPIS.

Następnie organ wyjaśnił, że jeśli różnica powierzchni stwierdzonej do deklarowanej wynosi do 0,1 ha, to płatność przysługuje do powierzchni deklarowanej, w związku z czym płatność została przyznana do powierzchni 1,97 ha (w wariancie 2.3 Trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności).

Dalej wskazano, że zgodnie z § 17 ust. 2 rozporządzenia z 2009 r. wniosek o przyznanie płatności składa się w terminie od 15 marca do 15 maja. Natomiast w myśl art. 14 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 2009.316.65), po dniu 31 maja rolnik mógł dokonywać zmian w ramach płatności rolnośrodowiskowych do ostatecznego dnia na złożenie wniosku tj. do 11 czerwca 2012 r., jednakże zgłoszenia dokonane po 31 maja powodują zmniejszenie płatności o 1% za każdy dzień roboczy opóźnienia.

Organy ustaliły, że w dniu 6 czerwca 2012 r. wnioskodawca dokonał zmiany wniosku poprzez zmianę wariantu 2.4 Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) na działce rolnej E o deklarowanej powierzchni 0,52 ha oraz na działce rolnej G o deklarowanej powierzchni 0,19 ha na wariant 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem, zgodności) zadeklarowany we wniosku o płatność na powierzchni 1,26 ha. Tym samym beneficjent dokonał zwiększenia powierzchni do realizacji wariantu 2.3.Powyższa zmiana dokonana z przekroczeniem o 4 dni robocze terminu na składanie zmian do wniosków uzasadniała, w ocenie organów, pomniejszenie o 4% (7,38 zł) płatności za wariant 2.3 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem, zgodności) na działkach rolnych E oraz G. Ponadto organ II instancji stwierdził, że borówka wysoka nie występuje w załączniku nr 4 do rozporządzenia z 2009 r. w żadnym z wariantów pakietu 2 i dlatego odmówiono przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na powyższą decyzję.

Przytoczywszy przepisy mające w sprawie zastosowanie, Sąd I instancji uznał, że organ zasadnie przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości w ramach pakietu – Rolnictwo ekologiczne w ramach wariantu 2.3 – Trwałe użytki zielone oraz odmówił płatności za zadeklarowany wariant 2.11.1 – Pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności). Sąd I instancji podzielił ustalenia organów Agencji, że kontrola wniosku o przyznanie płatności wykazała nieprawidłowości, które miały wpływ na wysokość udzielonej pomocy finansowej.

Ponadto, co jest bezsporne, skarżący w dniu 6 czerwca 2012 r. zmienił wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Porównanie wniosku z dnia [...] kwietnia 2012 r. z jego korektą wskazuje, że zmiana dotyczyła wariantu 2.3 – Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) oraz wariantu 2.4 – Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania). W pierwotnym wniosku skarżący dla wariantu 2.3.zadeklarował powierzchnię 1,26 ha oraz 0,71 ha dla wariantu 2.4. W zmienionym wniosku skarżący zadeklarował do płatności w zakresie wariantu 2.3 powierzchnię 1,97 ha, rezygnując z wariantu 2.4. Zachodziły więc podstawy do obniżenia płatności rolnośrodowiskowej. Zdaniem Sądu I instancji, skarżący bezpodstawnie zarzuca, że "poprawka" jest wyłącznie przekazaną organowi informacją, która nie zmienia ani wniosku, ani stanu faktycznego oraz która została wniesiona na "polecenie" ARiMR, a nie z własnej inicjatywy.

Dalej WSA wskazał, że z art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, z wyjątkiem przypadków siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 75, wynika wprost, że złożenie wniosku o przyznanie pomocy na mocy tego rozporządzenia, po wyznaczonym terminie prowadzi do obniżki kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik gdyby złożył wniosek w terminie, o 1 % za każdy dzień roboczy. Wniosek ze zmianą powinien być wniesiony do dnia 31 maja 2012 r. (wniesiono go w dniu 6 czerwca 2012 r.).

Odnosząc się natomiast do zarzutu, iż niezgodnie z przepisami prawa odmówiono skarżącemu płatności w ramach wariantu 2.11.1 – Pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe do deklarowanej powierzchni 0,18 ha (dotyczy działki rolnej A 1), Sąd I instancji stwierdził, że organ prawidłowo ocenił, iż borówka wysoka nie znajduje się w wykazie roślin, co do których może być przyznana płatność rolnośrodowiskowa w ramach tego wariantu. WSA wyjaśnił, że stosownie do § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia PRŚ z 2009 r. w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, na których występują uprawy wymienione w załączniku nr 4 do rozporządzenia – w przypadku wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego, ósmego, dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego. Oznacza to, że płatność może być przyznana w wariancie 2.11.1 tylko do upraw wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, tj. aronii czarnoowocowej, bzu czarnego, borówki brusznicy, borówki niskiej, derenia jadalnego, jagody kamczackiej, pigwy pospolitej, róży dzikiej, róży pomarszczonej, śliwy japońskiej, świdośliwy i żurawiny.

W załączniku nr 4 nie znajduje się jednak borówka wysoka. Zdaniem WSA organ zatem słusznie odmówił przyznania płatności do uprawy w postaci borówki wysokiej i nie naruszył przy tym ani przepisów rozporządzenia PRŚ z 2009 r., ani przepisów proceduralnych.

Nieusprawiedliwione, zdaniem Sądu I instancji, okazały się także zarzuty skarżącego, że odmowa przyznania płatności w wariancie 2.11.1 spowodowana była niedopuszczeniem skarżącego do udziału w postępowaniu, że uniemożliwiono mu wypowiedzenie się odnośnie zgromadzonego materiału dowodowego, jak też, że pozbawiono stronę prawa zgłaszania wniosków dowodowych oraz że nie przeprowadzono oględzin sadu, a przez to nie ustalono, jakie uprawiano tam rośliny. Podobnie Sąd I instancji ocenił zarzut, że pominięto w trakcie rozpatrywania sprawy protokół kontroli z dnia [...] kwietnia 2012 r. sporządzony przez [...] (jednostkę certyfikującą). WSA wyjaśnił, że sporządzony przez nią załącznik do certyfikatu zgodności dowodzi, że w wyniku przeprowadzonej w dniu 24 kwietnia 2012 r., kontroli stwierdzono uprawę borówki wysokiej na powierzchni 0,18 ha. Fakt prowadzenia tej uprawy na pow. 0,18 ha (na działce rolnej A1) potwierdza również załącznik do protokołu.

Potwierdza to również sama treść wniosku o przyznanie płatności (k. 56, 46 akt adm.), w którym skarżący deklaruje uprawę borówki wysokiej jako rośliny dominującej na działkach rolnych A i A1. W tych okolicznościach czynnością zbędną byłyby oględziny działki rolnej A1 w celu ustalenia rodzaju uprawianej tam rośliny. Przeprowadzenie wizytacji w terenie i skontrolowanie stanu użytkowania działek nie jest, jak wskazał Sąd I instancji, obligatoryjnym elementem postępowania administracyjnego wywołanego wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej.

Ponadto WSA zwrócił uwagę, iż z akt sprawy wynika, że skarżący brał udział w postępowaniu prowadzonym przez organy ARiMR i składał wyjaśnienia, czego dowodzi pismo z dnia [...] września 2014 r. dotyczące przyczyn zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego. Skarżący był informowany o czynnościach podjętych przez organ, o czym świadczy wezwanie z dnia [...] sierpnia 2014 r. odnośnie wykrytych nieścisłości w powierzchni działek rolnych. Jako niezasadny WSA uznał też zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.) nakazującego zapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

Sąd wyjaśnił, ze zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1387 ze zm.), do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Powyższy przepis w ust. 2 pkt 3 określa, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Z akt sprawy wynika, że "żądanie zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym" skarżący zgłosił w dniu [...] stycznia 2015 r., a zatem już po wydaniu przez organ zaskarżonej decyzji.

Stosownie do art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, organ prowadzący postępowanie zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Przepis ten stanowi, że okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co przeprowadzonych dowodów. W świetle specyficznych uregulowań dotyczących płatności rolnośrodowiskowych, przepis art. 10 § 1 k.p.a. nie może być – zdaniem WSA – odczytywany w ten sposób, jak czyni to skarżący, że przed wydaniem decyzji organ ARiMR miał obowiązek zawiadomienia strony o możliwości składania wniosków dowodowych oraz obowiązek poinformowania o prawie strony do wypowiedzenia się odnośnie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika M. G., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. I. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:
2. 1. § 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 13 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego polegające na przyjęciu, że skarżący nie spełnił warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 2.9 – Uprawy sadownicze i jagodowe i na odmowie przyznania tej płatności w wysokości ustalonej według stawki przysługującej za realizację wariantu 2.11.1 – Pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe, podczas gdy okoliczność spełnienia tych warunków poświadczona jest w wykazie producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji ekologicznej, stanowiącym urzędowy dokument Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi;
3. 2. art. 73 rozporządzenia nr 1122/2009, polegające na nieuzasadnionej odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji wariantu 2.9 – Uprawy sadownicze i jagodowe, pomimo niekwestionowanej wysokości żądanej płatności we wniosku o przyznanie tego świadczenia;
4. 3. art. 14 w zw. z art. 21 rozporządzenie nr 1122/2009 polegające na przyjęciu, że skarżący dokonał zmiany wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej po terminie, podczas gdy wniesiona do wniosku poprawka uaktualniająca informację o etapie realizacji programu rolnośrodowiskowego w myśl wyżej przytoczonych przepisów nie stanowi zmiany wniosku i może być wprowadzona w każdym czasie;
5. II. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
6. 1. art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, polegające na oddaleniu skargi pomimo tego, że organy administracji nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz przyjęciu, że: postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało zgodnie z prawem, materiał dowodowy jest wystarczający do poprawnego ustalenia stanu faktycznego, organ prawidłowo ocenił, że borówka wysoka nie znajduje się w wykazie roślin, co od których może być przyznana płatność rolnośrodowiskowa, organ słusznie odmówił przyznania płatności do uprawy w postaci borówki wysokiej, trafnie zastosowano sankcję finansową za zmianę wniosku o przyznanie płatności, w sytuacji gdy borówka wysoka znajduje się w wykazie roślin objętych płatnością, a wniosek nie uległ zmianie;
7. 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi pomimo tego, że organy całkowicie pominęły w stanie faktycznym sprawy kwestię braku możliwości poprawnego wypełnienia formularza "Deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PRWO 2007-2013" z powodu wadliwości tego druku uniemożliwiającego zadeklarowanie zgodnie z § 13 ust. 4 zmienionego rozporządzenia rolnośrodowiskowego wariantu 2.9 – Uprawy sadownicze i jagodowe w wysokości ustalonej wg niższej stawki jak dla wariantu 2.11.1 – Pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe;
8. 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6 i 9 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi, mimo że organ udzielił skarżącemu wadliwej informacji i dostarczył mu druk formularza deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013, uniemożliwiający wypełnienie go zgodnie ze stanem faktycznym;
9. 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 1 k.p.a. i art. 50 § 1 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi, pomimo tego, że organy nie wezwały skarżącego do usunięcia braków wypełnionej deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych, stanowiącej integralną część wniosku o przyznanie płatności, mimo istniejących sprzeczności w sformułowanych w tym podaniu;
10. 5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi, pomimo tego, że organ nie uwzględnił wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z oględzin działki rolnej A1 w gospodarstwie skarżącego, a przez to nie ustalił faktycznego rodzaju uprawianych tam roślin, w szczególności czy uprawiana jest tam borówka wysoka, jak to przyjął organ, czy też grupa roślin z rośliną dominującą w tej grupie borówką wysoką, uprawianą w wariancie 2.9 – Uprawy sadownicze i jagodowe, która to okoliczność wynika z podania, protokołu pokontrolnego jednostki certyfikacyjnej i wykazu producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji ekologicznej.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej przedstawił argumentację podniesionych zarzutów.

Organ nie skorzystał z prawa do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie stwierdzając wystąpienia w rozpoznawanej sprawie przesłanek określonych w przepisie § 2 art.183 p.p.s.a., skutkujących nieważnością postępowania, kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku może być więc dokonana wyłącznie w zakresie zdeterminowanym podstawami, na których została oparta skarga kasacyjna. Skarga kasacyjna jest bowiem środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym, a jej granice wyznaczone są przez podstawy i wnioski. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów.

Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego (ad meritum) w jego całokształcie. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawa prawna skargi kasacyjnej polegająca na naruszeniu przepisów postępowania powinna zatem zawierać wskazania, w jakiej postaci przejawia się naruszenie prawa procesowego oraz uprawdopodobnienie istnienia potencjalnego związku przyczynowego między uchybieniem procesowym a rozstrzygnięciem sprawy.

W sprawie niniejszej skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a., co zasadniczo sprowadza się do rozpoznania w pierwszej kolejności zarzutów procesowych.

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, który zaakceptował w całości ustalenia organów ARIMR co do przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości w ramach pakietu – Rolnictwo ekologiczne wariant 2.3 – Trwałe użytki zielone oraz odmowy płatności za zadeklarowany wariant 2.11.1 – Pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności). Sąd I instancji podzielił ustalenia organów Agencji, że kontrola wniosku o przyznanie płatności wykazała nieprawidłowości, które miały wpływ na wysokość udzielonej pomocy finansowej. Uznał zasadność przyjęcia braku podstaw do przyznania płatności rolnośrodowiskowej za zadeklarowany we wniosku o tę płatność wariant 2.11.1. Pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe z certyfikatem zgodności do deklarowanej powierzchni 0,18 ha na działce rolnej A1.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji przyjął wadliwe, iż "(...) organ prawidłowo ocenił, że borówka wysoka nie znajduje się w wykazie roślin, co do których może być przyznana płatność rolnośrodowiskowa (...). W załączniku nr 4 nie znajduje się jednak borówka wysoka. Organ zatem słusznie odmówił przyznania płatności do uprawy w postaci borówki wysokiej (...) fakt prowadzenia tej uprawy na powierzchni 0,18 ha (na działce A 1 potwierdza załącznik do protokołu (k. 145 akt) jaki sporządzony został przez jednostkę certyfikacyjną podczas kontroli gospodarstwa".

W związku z wadliwym – zdaniem skarżącego – przyjęciem przez organ, że na działce A1 uprawiana jest tylko borówka wysoka i zignorowaniem wyjaśnień rolnika w tej sprawie, skarżący podkreślił, iż wnioskował o przeprowadzenie oględzin działki w celu ustalenia na miejscu stanu faktycznego i stwierdzenia, czy uprawiana jest tam wyłącznie borówka wysoka, czy też grupa roślin w wariancie 2.9-Uprawy sadownicze i jagodowe, wśród których dominującą rośliną jest borówka wysoka, co nie zostało uwzględnione. Tym samym, zdaniem skarżącego, został zaakceptowany przez Sąd I instancji brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto, jak wywodzi strona skarżąca, uwadze Sądu I instancji uszło uchybienie organu polegające na nieuwzględnieniu okoliczności, że w przypadku równoczesnej uprawy na tym samym użytku różnych gatunków, które mogą być uprawiane w ramach wariantu 2.9-Uprawy sadownicze i jagodowe, co ma miejsce w niniejszym przypadku, ma zastosowanie § 13 ust. 4 zmienionego rozporządzenia rolnośrodowiskowego, stanowiący, że w ww. sytuacji do ustalenia wysokości płatności za wariant 2.9 stosuje się niższą stawkę przysługującą za realizację wariantu, w tym przypadku 2.11.1 Pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe. Według skarżącego formularz deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 nie był dostosowany do uwzględnienia ww. regulacji prawnej i z tego względu nie było żadnej możliwości poprawnego jego wypełnienia. Błąd organu, według autora skargi kasacyjnej, polegał również na niedostrzeżeniu okoliczności, że skarżący w celu zadeklarowania płatności we właściwej wysokości według stawki dla wariantu 2.11.1, mimo iż uprawa prowadzona jest w wariancie 2.9, wskazał we wniosku wariant 2.11.1, a organy obu instancji przed wydaniem decyzji nie powiadomiły wnioskującego o płatność o dysponowanym materiale dowodowym, uniemożliwiając w ten sposób stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i zgłoszenie wniosków dowodowych.

Zdaniem skarżącego organy dokonując ustaleń naruszyły przepisy postępowania. Jako naruszone wskazano: art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., art. 6 i 9 k.p.a., art. 64 § 2 k.p.a. i art. 50 § 1 k.p.a., art. 75 § 1 i 78 § 1 k.p.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty te okazały się chybione. Sąd I instancji zasadnie uznał przeprowadzone przed organami Agencji postępowanie jako zgodne z obowiązującymi regułami prawa określonymi art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Organy ARiMR zebrały w sposób prawidłowy materiał dowodowy i na jego podstawie dokonały właściwej, niewadliwej interpretacji rozporządzenia rolnośrodowiskowego PRŚ 2009, co do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanej płatności rolnośrodowiskowej za 2012 r., za zadeklarowany przez rolnika we wniosku o płatność rolnośrodowiskową wariant 2.11.1 Pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) na działce A1 o powierzchni 0,18 ha, z rośliną w plonie głównym – borówka wysoka. Zarzuty skargi kasacyjnej, iż w celu ustalenia stanu faktycznego zebrane w sprawie dowody okazały się niewystarczające i nie zostały wyczerpująco rozpoznane, nie okazały się trafne.

W tym miejscu wskazać należy, iż przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) nieco inaczej aniżeli zasady procedury administracyjnej określone w k.p.a. statuują pozycję strony w postępowaniu o przyznanie pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem. Art. 21 ust. 1 powołanej wyżej ustawy stanowi, iż do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie, stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Jednocześnie w ust. 3 tego artykułu zostało ustanowione, iż to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Do najistotniejszych zmian należy zaliczyć odejście od fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a., tj. organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce dotychczasowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. To strona w postępowaniu o przyznanie pomocy została zobligowana do wskazywania konkretnych dowodów i współdziałania z organem pod rygorem wywiedzenia dla niej negatywnych skutków.

Jednakże w myśl pkt 3 powyższego przepisu (art. 21 ust.

2) organ administracyjny udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, jak również (pkt 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

W zakresie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu powyższa regulacja ograniczyła stosowanie tego przepisu do przypadków wystąpienia przez strony z żądaniem czynnego udziału w postępowaniu lub udzielenia informacji.

Organy obu instancji z tych obowiązków procesowych się wywiązały. Przeprowadziły bowiem czynności kontrolne wniosku, o czym świadczy wezwanie organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2014 r. odnośnie wykrytych nieścisłości w powierzchni działek rolnych oraz informujące stronę o braku możliwości utworzenia w realizowanym dotychczas przez producenta zobowiązaniu rolnośrodowiskowym wariantu 2.11.1 – wobec braku podstaw prawnych dotowania w tym wariancie uprawy borówki wysokiej. Skarżący brał udział w tym postępowaniu i składał wyjaśnienia, o czym świadczy pismo strony z dnia [...] września 2014 r. podtrzymujące deklarację wariantu 2.11.1 na powierzchni 0,18 ha. Powyższe oznacza bezzasadność zarzutu naruszenia art. 64 § 1 k.p.a. i art. 50 § 1 k.p.a. poprzez brak wezwania skarżącego do usunięcia braków, czy też wyjaśnienia nieścisłości deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych, stanowiącej integralną część wniosku o przyznanie płatności.

Fakt, iż skarżący nie dokonał zmiany wniosku poprzez zadeklarowanie działki A1 o pow. 0,18 ha do wariantu 2.9, uzasadniał rozpatrzenie wniosku według zawartego w nim żądania, a jak wynika z podpisanej przez wnioskodawcę deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych, producent potwierdza, iż dane dotyczące płatności rolnośrodowiskowych PROW 2007-2013 są zgodne z danymi zawartymi we wniosku o przyznanie o płatności. Tym samym organ prawidłowo rozpatrzył wniosek producenta o płatność rolnośrodowiskową zgodnie z jego treścią, tj. deklaracją uprawy borówki wysokiej jako rośliny dominującej zgłoszoną w wariancie 2.11.1 Pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności).

W świetle § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia PRŚ 2009 w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, na których występują uprawy wymienione w załączniku nr 4 do rozporządzenia – w przypadku wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego siódmego, ósmego, dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego. Powyższe oznacza, jak zasadnie przyjęto w sprawie, że płatność może być przyznana w wariancie 2.11.1 jedynie do upraw wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, a w przypadku tego wariantu borówka wysoka nie znajduje się w wykazie gatunków roślin objętych płatnością rolnośrodowiskową.

Tym samym prawidłowo uznano, iż płatność rolnośrodowiskowa na rok 2012, w zakresie zgłoszonego wariantu 2.11.1 skarżącemu nie przysługuje. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej materiał dowodowy w sprawie był wystarczający do poprawnego ustalenia stanu faktycznego, organ prawidłowo ocenił, że borówka wysoka nie znajduje się w wykazie roślin, co do których może być przyznana płatność rolnośrodowiskowa w wariancie 2.11.1, niezależnie od tego, czy występuje wyłącznie, czy też jako uprawa dominująca wraz z innymi gatunkami roślin, zaś wnioskodawca mimo stwierdzenia nieścisłości i wezwania do wyjaśnień nie dokonał korekty i nie dostosował wniosku o przyznanie pomocy do faktycznej sytuacji.

Za nieuzasadnione uznać należało również zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające, zdaniem skarżącego, na pominięciu braku możliwości poprawnego wypełnienia formularza "Deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PRWO 2007-2013" z powodu, jego zdaniem, wadliwości tego druku uniemożliwiającego zadeklarowanie zgodnie z § 13 ust. 4 zmienionego rozporządzenia rolnośrodowiskowego wariantu 2.9 – Uprawy sadownicze i jagodowe(z certyfikatem zgodności) w wysokości ustalonej wg niższej stawki jak dla wariantu 2.11.1 – Pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności).

Odnosząc się do powyższego, przypomnieć na wstępie należy, że wobec brzmienia powołanego wyżej przepisu art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich – zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a., w których ustanowiono i rozwinięto zasadę prawdy obiektywnej, są bezzasadne, bowiem przepisy te nie mają zastosowania w sprawie. Usprawiedliwienia nie znajduje też oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 80 k.p.a. Ten ostatni określa zasadę swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z nią organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jej istota sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy (stanu faktycznego) i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. W rozpoznawanej sprawie jednakże, zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. został powiązany z pominięciem, zdaniem skarżącego, możliwości poprawnego wypełnienia formularza "Deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PRWO 2007-2013" z powodu, jak wskazano, wadliwości tego druku i nie wykazuje przekroczenia granic prawem przewidzianej swobody przy ocenie dowodów.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, iż zgodnie z art. 13 ust. 4 rozporządzenia PRŚ 2009, w przypadku równoczesnej uprawy na tych samych użytkach rolnych drzew lub krzewów różnych gatunków, które mogą być uprawiane w ramach wariantów dziewiątego i jedenastego albo dziesiątego i dwunastego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, do ustalenia wysokości płatności rolnośrodowiskowej stosuje się stawkę płatności przysługującą za realizację odpowiednio wariantu jedenastego albo dwunastego tego pakietu. Przepis ten jest jasny i oznacza, że w przypadku wniosku skarżącego deklaracja uprawy dotowanej w wariancie 2.9 borówki wysokiej uprawianej wraz z inną rośliną dotowaną w wariancie 2.11.1 uzasadnia jedynie płatność za wariant 2.9 wg stawki z wariantu 2.11.1, co oznacza właściwą deklarację tej uprawy w wariancie 2.9. W sprawie natomiast strona we wniosku na rok 2012, ubiegając się o płatność rolnośrodowiskowy, zadeklarowała na działce rolnej A1 wariant 2.11.1 z rośliną dominującą – borówka wysoka, co z przyczyn braku dotowania w tym wariancie uprawy gatunku borówki wysokiej zasadnie zostało odmówione.

Skutecznie podważyć wydanego w sprawie rozstrzygnięcia nie mogą również zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 6 i 9 k.p.a. polegające, według skarżącego, na udzieleniu stronie wadliwej informacji i dostarczenia druku formularza deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013, uniemożliwiającego wypełnienie go zgodnie ze stanem faktycznym, skoro, jak już wyżej wskazano, wnioskodawca w ramach kontroli wstępnej poinformowany został o nieścisłości wniosku w zakresie powierzchni 0,18 ha zgłoszonej do realizacji wariantu 2.11.1 podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, czego nie uwzględnił podtrzymując dotychczasową deklarację dla tego wariantu, tym bardziej że formularz zgłoszenia nie uniemożliwiał deklaracji użytkowanych w wariancie 2.9. wszystkich działek z uprawą borówki wysokiej jako uprawy dominującej i wyliczenia, w takiej sytuacji należnej kwoty również z uwzględnieniem regulacji zawartej w art. 13 ust. 4 rozporządzenia PRŚ 2009.

Za chybione Naczelny Sąd Administracyjny uznał też zarzuty naruszenia art. 75 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 k.p.a., w świetle których nie uwzględniony został wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodu z oględzin działki rolnej A1 w gospodarstwie skarżącego, a przez to nie został ustalony rodzaj prowadzonej na niej uprawy. Podkreślić w tym miejscu należy, na co zasadnie zwrócił też uwagę Sąd I instancji, że treść wniosku o przyznanie płatności, w którym skarżący deklaruje uprawę borówki wysokiej jako rośliny dominującej na działkach A i A1, jak i protokół kontroli z [...] kwietnia 2012 r. sporządzony przez Jednostkę Certyfikującą, potwierdzają uprawę borówki wysokiej na powierzchni 0,18 ha. Jeżeli chodzi o wykaz roślin zamieszczony w załączniku nr 4 rozporządzenia PRŚ 2009, co do których może być przyznana płatność rolnośrodowiskowa, to w wykazie tym figuruje borówka wysoka, jednakże pod pozycją: wariant 2.9-Uprawy sadownicze i jagodowe.

Na rodzaj wariantu realizowanego na działce A1 o powierzchni 0,18 ha wskazuje też wykaz producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji ekologicznej. Wymieniony urzędowy dokument Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, sporządzony na podstawie protokołu pokontrolnego jednostki certyfikacyjnej z dnia [...] maja 2012 r., nie potwierdza prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym w wariancie 2.11.1 na powierzchni 0,18 ha, a wskazuje, iż na tej powierzchni prowadzona jest produkcja rolna w wariancie 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe, którego jednakże producent we wniosku o płatność dla działki A1 nie zadeklarował, zgłaszając do tego wariantu jedynie działkę B o pow. 0,40 ha, do której płatność została mu przyznana. Podkreślić należy, że kontrole jednostki certyfikującej przeprowadzane na podstawie przepisów wspólnotowych: rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 i rozporządzenia Komisji WE nr 889/2008 oraz krajowych: ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. nr 116, poz. 975) dotyczą, najogólniej rzecz ujmując, prawidłowości stosowania zasad, jakie powinny być spełnione dla uznania, że produkt powstał przy wykorzystaniu produkcji ekologicznej.

Jednostka certyfikująca, wykonując działania kontrolne, nie weryfikuje prowadzonej działalności rolniczej pod kątem spełnienia wymogów programu rolnośrodowiskowego, nie ustala kwalifikowalności powierzchni działek uprawnionych do płatności, co nie oznacza, że jednostki certyfikujące w ramach prowadzonej inspekcji nie mają uprawnień do sprawdzenia, czy w kontrolowanym gospodarstwie prowadzona jest produkcja rolna zgodnie z najlepszą wiedzą. Uznając za wiążące wyniki kontroli z [...] kwietnia 2012 r. prawidłowo zatem organy w sprawie stwierdziły, co zaakceptował Sąd I instancji, iż właściwym wariantem dla deklarowanej rośliny borówka wysoka jest wariant 2.9, co z kolei oznacza, że płatność do deklarowanego przez skarżącego wariantu 2.11.1. Pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) na działce rolnej A1 odmówiona została zasadnie.

Wynik przeprowadzonej kontroli legalności działania organów administracji w przyjętym przez Sąd I instancji stanie sprawy nie uzasadnia przyjęcia skutecznego zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego § 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 13 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, skoro w przedmiotowym wniosku strona ubiegała się o przyznanie płatności, deklarując na działce rolnej A1 wariant 2.11.1, nie zaś wariant 2.9., do którego to zadeklarowała jedynie działkę B o powierzchni 0,40 ha uwzględnioną w całości do płatności rolnośrodowiskowej.

Również za niezasadny uznać należało zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 73 rozporządzenia nr 1122/2009 (obowiązującego w sprawie płatności rolnośrodowiskowych – z racji odesłania zawartego w art. 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65 2011). Przepis ten, stanowiąc o wyjątkach od stosowania zmniejszeń i wykluczeń, przewiduje ich niezastosowanie, w sytuacji gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy, co w sprawie niniejszej nie miało miejsca. Rolnik nie dokonał bowiem korekty wniosku i nie dostosował go do faktycznej sytuacji. Wobec powyższego, nie sposób dopatrzyć się nieprawidłowości w działaniach organów, które na mocy obowiązujących przepisów odmówiły przyznania płatności rolnośrodowiskowej z racji wnioskowanego wariantu 2.11.1.

Odnosząc się do drugiej spornej w sprawie kwestii, tj. uznania przez WSA zgodności z prawem decyzji Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w części dotyczącej pomniejszenia płatności ze względu na sankcję finansową z tytułu zmiany wniosku, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego i w tym zakresie skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zawarte w części I pkt 3 petitum skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 14 w zw. z art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 polegające na przyjęciu, że skarżący dokonał zmiany wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej po terminie, podczas gdy, jak wywodzi, wniesiona do wniosku z poprawka uaktualniająca informację o etapie realizacji programu rolnośrodowiskowego nie stanowi zmiany wniosku i może być wprowadzona w każdym czasie – nie są trafne, a co za tym idzie nie mogą skutecznie podważać zasadności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Słusznie bowiem w sprawie przyjęto, że rezygnacja z wariantu 2.4-Trwałe użytki zielone w okresie przestawiania na powierzchni o 0,71 ha na rzecz zgłoszenia tej powierzchni w płatności wariantu 2.3-Trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności jest zmianą wniosku. Stanowi bowiem w istocie zwiększenie powierzchni do realizacji wariantu 2.3, a tym samym zwiększa uprawnienia do płatności w zakresie tego wariantu. Kwestię zmiany wniosku określa art. 14 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, zgodnie z którym zmiana do złożonego wniosku może polegać między innymi na zmianie – w tym zwiększeniu powierzchni zadeklarowanych działek, co jest ograniczone terminem na złożenie takiej zmiany do 31 maja danego roku kalendarzowego ale przed ostatecznym terminem na złożenie wniosku.

Dokonanie przez skarżącego zmiany deklaracji w wariancie 2.3 nie może stanowić korekty oczywistego błędu, uzasadniającej jego poprawienie w każdym czasie, o czym mowa w art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/209. Jak wskazuje się w orzecznictwie, błąd wniosku jest oczywisty, jeżeli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami, wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ. Jeżeli z porównania kolejnych części wniosku wynika występująca między nimi sprzeczność, która powoduje, że wniosek jest niespójny, to błąd jest oczywisty i może być poprawiony w każdym czasie (zob. wyrok NSA z 17 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1668/15). Powyższego nie można stwierdzić w sprawie niniejszej, bowiem dokonana przez stronę zmiana wniosku stanowiła indywidualną deklarację rolnika w zakresie podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, niewynikającą z niespójności czy sprzecznych zapisów wniosku.

Wobec stwierdzenia, że zgłoszone w skardze kasacyjnej zarzuty nie są uzasadnione Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu w oparciu o art. 184 p.p.s.a.