Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 29 maja 2018 r., sygn. akt I GSK 715/18

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 27 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych oddalił skargę.

Wyrok Sądu I instancji zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Ogłoszeniem z dnia 21 lutego 2014 r., Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej organ, Agencja), poinformował, że w dniach od 10 marca 2014 r. do 14 marca 2014 r. włącznie można składać wnioski o dofinansowanie w ramach Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" w zakresie środka 2.5 "Inwestycje w zakresie przetwórstwa i obrotu", przez mikro i małe przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisu art. 2 Załącznika 1 do rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i art. 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) (Dz. Urz. UE L 214 z 9.8.2008, str. 3, z późn. zm.; dalej rozporządzenie 800/2008).

Spółka A (dalej Spółka, Skarżąca) złożyła wniosek o dofinansowanie w ramach wyżej wymienionego programu. W trakcie weryfikacji złożonego wniosku o dofinansowanie organ musiał ustalić, czy Spółka spełnia wyżej wymienione kryterium dostępu do pomocy, a mianowicie posiada status mikro lub małego przedsiębiorstwa.

Ze złożonych wyjaśnień wynikało, że średnioroczne zatrudnienie wynosiło 48,20 etatu. Liczba ta ustalona została w układzie całorocznym tj. liczba pełnych etatów za cały rok podzielona została przez 12 miesięcy. Jednakże Spółka prowadziła działalność gospodarczą nie przez cały rok, a wyłącznie przez 9 miesięcy. W związku z powyższym powstały wątpliwości związane z ustaleniem prawidłowej metodologii wyliczeń etatów.

W wyniku zastosowania metodologii wskazanej przez UOKiK, Agencja ustaliła, że Strona zatrudniała więcej niż 50 pracowników. Nie spełniła tym samym Skarżąca kryterium przyznania pomocy jakim było posiadanie statusu mikro lub małego przedsiębiorcy. Dlatego organ odmówił Spółce przyznania pomocy. W wyniku pozytywnego rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa wniosek o dofinansowanie Spółki został przywrócony do ponownej weryfikacji, która miała objąć:

1. – wezwanie wnioskodawcy do złożenia dodatkowych wyjaśnień w zakresie metody wyliczania poziomu zatrudniania ze wskazaniem prawidłowej metody wyliczenia poziomu zatrudnienia oraz wezwaniem do ewentualnej wynikającej z niej korekty przyjętych przez wnioskodawcę wyliczeń RJR;
2. – wezwanie Spółki do złożenia wyjaśnień, dokumentacji potwierdzających zatrudnienie Prezesa na etacie oraz o ewentualne dokonanie korekty w danych rocznego poziomu zatrudnienia z uwzględnieniem takiego etatu.

W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca wyjaśniła, że od dnia założenia Spółki do kwietnia 2013 r. Z. K. pełnił rolę Prezesa jako przedstawiciel komplementariusza. Poza wskazanym wyjaśnieniem Spółka nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających fakt zatrudnienia Prezesa Spółki. Jednocześnie do akt sprawy wnioskodawca przedłożył zmieniony dokument "Roczna struktura zatrudnienia 2013 r. [...]" z 2 października 2014 r., zgodnie z którym w Spółce A w okresie styczeń - marzec 2013 r. była zatrudniona 1 osoba. Ponadto, Spółka przedłożyła nowe dokumenty, których celem było udokumentowanie prowadzenia działalności operacyjnej w okresie od stycznia do marca 2013 r., tj. m.in. dwie faktury dotyczące sprzedaży ryb. Informacja ta stała w sprzeczności z wcześniejszym oświadczeniem wnioskodawcy, zgodnie z którym "Spółka A rozpoczęła działalność dopiero w marcu 2013 r. między innymi po wniesieniu aportem przez Wspólnika [...] G. K. wkładu w postaci środków trwałych".

W dniu 17 października 2014 r. wysłane zostało ponowne wezwanie do usunięcia braków/złożenia wyjaśnień, w którym Spółkę wezwano o wyjaśnienia, dane i dokumenty informujące o zatrudnieniu, wartości obrotów i sumy bilansowej w [...] G. K., informacje niezbędne w zakresie ustaleń o powiązaniach Spółki A z [...] G. K., w okresie od stycznia 2013 r. do momentu przekazania aportem majątku zakładu przetwórstwa rybnego w [...] do Spółki A, uwzględnienie tych danych i informacji w pkt. 1.7 wniosku o dofinansowanie oraz w dokumencie "Roczna struktura zatrudnienia 2013 r. [...]".

W odpowiedzi Strona kolejny raz dokonała zmiany dokumentu "Roczna struktura zatrudnienia 2013 r. [...]", bez uwzględnienia w niej danych dot. [...] G. K. Wnioskodawca nie przedłożył żadnych wyjaśnień, danych i dokumentów dot. zatrudnienia, wartości obrotów i sumy bilansowej w [...] G. K. oraz w zakresie ww. ustaleń o powiązaniach w okresie od stycznia do marca 2013 r.

Skarżąca zakwestionowała natomiast konieczność przedłożenia wymaganej dokumentacji w zakresie powiązania Spółki A z [...] G. K. Spółka przedstawiła ponadto informację jednoznacznie wskazującą, że obecnie [...] G. K. prowadzi odrębną działalność niezwiązaną z branżą przetwórstwa, a żadna z wymienionych firm nie prowadzi działalności na tym samym rynku bądź pokrewnym.

W dniu 13 listopada 2014 r. do Spółki skierowane zostało drugie ponowne wezwanie do usunięcia braków/złożenia wyjaśnień. Ponownie m.in. poproszono Skarżącą o podanie informacji o zatrudnieniu, wartości obrotów i sumy bilansowej w [...] G. K. w okresie od stycznia 2013 roku do momentu przekazania aportem majątku zakładu przetwórstwa rybnego w [...] do Spółki A, informacje niezbędne w zakresie ustaleń o powiązaniach Spółki A z [...] G. K. w badanym okresie, uwzględnienie tych danych i informacji w pkt. 1.7 wniosku o dofinansowanie oraz skorygowanie dokumentu "Roczna struktura zatrudnienia 2013 r. [...]".

W odpowiedzi Skarżąca nie przedłożyła żadnych wyjaśnień, danych i dokumentów dotyczących zatrudnienia, wartości obrotów i sumy bilansowej w [...] G. K. oraz w zakresie ww. ustaleń o powiązaniach w okresie od stycznia do marca 2013 roku, nie dokonał w przedmiotowym zakresie korekty pkt. 1.7 wniosku o dofinansowanie ani dokumentu "Roczna struktura zatrudnienia 2013 r. [...]". Wnioskodawca ponownie poinformował, że żadna z przedmiotowych firm nie prowadzi działalności na tym samym rynku bądź pokrewnym, a przedsiębiorstwo Spółki A nie jest powiązane z [...] G. K. Prezes ARiMR w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r., znak: [...] poinformował Spółkę, że na podstawie art. 14 ust. 4 i art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. Nr 72, poz. 619 z późn. zm.; dalej ustawa) oraz § 43 ust. 42 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 września 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 2 - Akwakultura, rybołówstwo śródlądowe, przetwórstwo i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. Nr 147, poz. 1193 z późn. zm.; Dz. U. 2013.745 t.j.; dalej rozporządzenie) o odmowie przyznania pomocy finansowej na realizację operacji: Rozbudowa zakładu przetwórstwa rybnego [...].

Organ wskazał, że zgodnie z posiadanymi dokumentami stwierdzono, że [...] G. K. była przedsiębiorstwem średnim, prowadzącym działalnością gospodarczą w zakresie przetwórstwa i obrotu rybnego w zakładzie w [...], gmina [...], którego majątek następnie wniesiono do Spółki A. Do momentu wniesienia majątku była to działalność zarejestrowana na G. K. Obie jednostki w okresie styczeń - marzec 2013 r. powiązane były osobowo co najmniej poprzez G. K., który oprócz praw właścicielskich w obu podmiotach i prawa do prowadzenia spraw spółki komandytowej posiadał dodatkowy wpływ na działalność Spółki A poprzez swego ojca Z. K. jako prokurenta oraz innych członków rodziny, jako pozostałych współwłaścicieli i zarządzających m.in. K. K., P. K., A. K. Ponadto z dokumentu PIW nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. wynika, że Spółka była uprawniona do legitymowania się w swojej działalności decyzjami wydanymi na rzecz [...] G. K. Powyższe potwierdzało również, że od marca 2013 r. Spółka prowadziła działalność co najmniej w oparciu o te same uprawnienia weterynaryjne oraz w oparciu o ten sam majątek [...] G. K. Jednocześnie z wpisów do Krajowego Rejestru Sądowego oraz CEIDG wynika prowadzenie działalności Spółki A w obszarze objętym kodem PKD 46.38.Z., który stanowi główny obszar działalności [...] G. K. Oba przedsiębiorstwa prowadzą również działalność w obszarach objętych kodami PKD 10.20.Z oraz 49.41.Z.

Zatem pomiędzy Spółką A a [...] G. K., w sytuacji gdzie oba przedsiębiorstwa do dnia 2 kwietnia 2013 r. prowadziły działalność na rynku produktów rybnych, zachodziły liczne związki osobowe, własnościowe, a także organizacyjne.

Powyższe ustalenia, w zestawieniu z niedostatecznym, pomimo kilkukrotnych wezwań organu, uzupełnieniem wniosku, uniemożliwiły ARiMR przeprowadzenie właściwej i jednoznacznej weryfikacji wielkości przedsiębiorstwa. Stąd Prezes Agencji odmówił Stronie przyznania pomocy finansowej.

Rozstrzygnięcie to stało się przedmiotem skargi Spółki A do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniesiono o uchylenie rozstrzygnięcia Prezesa ARiMR i uznanie, że Skarżącej przysługuje prawo do pomocy finansowej bądź przekazanie sprawy Prezesowi do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Spółki na powyższą decyzję na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.).

W uzasadnieniu stwierdził, że nie jest słuszny zarzut Skarżącej niezastosowania art. 24 § 1 pkt. 5 k.p.a., bowiem skoro wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa przewidziane w art. 52 § 3 p.p.s.a. nie jest instytucją postępowania administracyjnego, to przepisy k.p.a. nie mają do niego zastosowania.

Przywołując przepisy regulujący zasady wspierania zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem środków finansowych pochodzących z Europejskiego Funduszu Rybackiego stwierdził, że wskazane przepisy były podstawą działania organu. Działania te co do zasady były prawidłowe.

Sąd I instancji stwierdził, że przedłożona przez wnioskodawcę dokumentacja oraz wyjaśnienia uniemożliwiły przeprowadzenie właściwej i jednoznacznej weryfikacji wielkości przedsiębiorstwa Spółki A od roku 2013, określanej w pkt. 1.7 wniosku o dofinansowanie.

Podkreślił, iż zgodnie z § 40 a ust. 3 rozporządzenia, Prezes Agencji w informacji o możliwości składania wniosków o dofinansowanie może określić, iż wnioski o dofinansowanie mogą być składane wyłącznie na realizację operacji we wskazanym przez Prezesa Agencji zakresie. W ogłoszeniu z dnia 21 lutego 2014 r. Prezes Agencji poinformował, że w naborze przeprowadzanym w dniach od 10 marca 2014 r. do 14 marca 2014 r. wyłącznie składać można wnioski o dofinansowanie w ramach Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" w zakresie środka 2.5 "Inwestycje w zakresie przetwórstwa i obrotu", przez mikro i małe przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisu art. 2 Załącznika 1 do rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008.

W związku z powyższym, podmiotem uprawnionym do uzyskania wsparcia w ramach środka 2.5 "inwestycje w zakresie przetwórstwa i obrotu" były wyłącznie mikro i małe przedsiębiorstwa. Zatem, skoro Skarżąca zamierzała ubiegać się o przyznanie pomocy finansowej wsparcia w ramach środka 2.5 "inwestycje w zakresie przetwórstwa i obrotu" skierowanego wyłącznie do mikro i małych przedsiębiorstw, zobowiązana była do przedstawienia stosownych danych i dokumentów dotyczących zatrudnienia, wartości obrotów i sumy bilansowej w [...] G. K. oraz w zakresie ww. ustaleń o powiązaniach w okresie od stycznia do marca 2013 r.

Dalej stwierdził, że wbrew zarzutom skargi, żądanie przedstawienia ww. wyjaśnień, danych i dokumentów dotyczących zatrudnienia, wartości obrotów i sumy bilansowej w [...] G. K. oraz w zakresie ww. ustaleń o powiązaniach w okresie od stycznia do marca 2013 r., umożliwiających tym samym przeprowadzenie właściwej i jednoznacznej weryfikacji wielkości przedsiębiorstwa Spółki A od roku 2013, określanej w pkt. 1.7 wniosku o dofinansowanie nie naruszało prawa. Podzielił stanowisko organu, że na podstawie dokumentów składanych do wniosku o dofinansowanie, ani w wyniku wezwań do złożenia wyjaśnień, Skarżąca nie uwzględniła we wniosku danych dotyczących [...] G. K. Nie przesłała też wymaganych dokumentów, co w ocenie Sądu I instancji, było warunkiem koniecznym do rzetelnej oceny wniosku o przyznanie pomocy finansowej.

WSA przywołując przepisy wynikający z art. 14 ustawy wskazał, że przepisy te obok wyłączenia stosowania przepisów k.p.a. (z wyjątkami wynikającymi z ustawy), dodatkowo wprowadziły zasadę, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Odnosząc powyższe zasady prowadzenia postępowania do postępowania w rozpoznanej sprawie wskazał, że to na Skarżącej, jako podmiocie ubiegającym się o dofinansowanie na realizację przedsięwzięcia w ramach środka 2.5 "Inwestycje w zakresie przetwórstwa i obrotu", przez mikro i małe przedsiębiorstwa spoczywał obowiązek udowodnienia wszystkich okoliczności uzasadniających przyznanie wnioskowanego dofinansowania, w tym również udowodnienia posiadania statusu mikro lub małego przedsiębiorstwa. To na Skarżącej, a nie organie ciążył obowiązek udowodnienia okoliczności istotnych do rozpatrzenia wniosku. W tym m.in. okoliczności, że przedsiębiorstwo Spółki nie jest powiązane z [...] G. K. Skoro Skarżąca, mimo dwukrotnego wezwania, okoliczności tej w postępowaniu przed organem nie udowodniła, to nie może skutecznie podnosić zarzutu bezpodstawnej odmowy przyznania pomocy.

Zdaniem WSA słusznie organ administracji wskazał, iż ocena niezależności przedsiębiorstwa oraz określenie jego wielkości jest bezwzględnym wymogiem w ramach obsługi wniosków o przyznanie pomocy finansowej ze środków PO RYBY 2007-2014, jak i w innych programach, ma na celu m.in. zapobieganie próbom obejścia definicji MŚP. Próby takie mogą mieć miejsce poprzez tworzenie "sztucznie rozdrobnionej" struktury własnościowej lub decyzyjnej przedsiębiorstwa, wydzielanie różnych obszarów działalności do pozornie niezależnych podmiotów. Komisja Europejska potwierdziła możliwość uznania, że dwa lub więcej przedsiębiorstw łącznie tworzy faktycznie jedno przedsiębiorstwo w rozumieniu funkcjonalnym (jeden organizm gospodarczy), ze względów innych niż stosunki własnościowe (decyzja Komisji z dnia 15 stycznia 2001 r. w sprawie pomocy państwa przyznanej przez Niemcy dla Pollmeier Malchow GmbH&Co Dz. Urz. UE L296/20).

Ponadto, definicja MŚP, zawarta w Załączniku 1, ma na celu wyłonienie tych podmiotów, które ze względu na swoją wielkość mają utrudniony dostęp do kapitału, rynków zbytu, sieci dystrybucji, czy nowych technologii i dlatego uprawnione są do korzystania ze specjalnych instrumentów pomocowych dla nich przeznaczonych lub ze zwiększonej intensywności pomocy. Natomiast podmioty, które dzięki powiązaniom faktycznym lub prawnym z innymi podmiotami nie doświadczają powyższych problemów, nie są uprawnione do korzystania z ułatwień przysługujących MŚP.

Zdaniem Sądu I instancji Skarżąca nie ma racji twierdząc, że rozpatrując wniosek, organ ograniczony jest w swym działaniu do prawa żądania od wnioskodawcy tylko i wyłącznie dokumentów wskazanych w załączniku do rozporządzenia. Rolą organu przyznającego pomoc jest ustalenie, czy wnioskodawca spełnia inne warunki określone w aktach prawnych do przyznania pomocy, czemu służy między innymi uprawnienie do żądania przedkładania przez stronę dokumentów, czy żądania wyjaśnień wynikające wprost z art. 14 ust. 3 ustawy. Nie było również powodów do odmowy przedstawienia żądanych informacji z powołaniem się na brak zasadności żądania określonych dokumentów przez Agencję umożliwiających analizę czy pomiędzy ww. przedsiębiorstwami - w okresie styczeń - marzec 2013 r. - występowały powiązania takiego typu, które pozwalają na uznanie ww. przedsiębiorstw za powiązane. W postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonego aktu obowiązywała bowiem zasada przewidziana w cytowanym wcześniej art. 14 ust. 3 ustawy. Wobec powyższego, wnioskodawca wywodzący z określonego stanu faktycznego swoje prawa, powinien udowodnić fakt uprawniający go do uzyskania pomocy finansowej.

Sąd I instancji nie dopatrzył się wskazywanych przez Skarżącą naruszeń prawa materialnego czy też prawa procesowego w sposób wpływający na wynik sprawy. Z kontrolowanych akt nie wynika nieprawidłowość w działaniu organu wpływająca na wynik sprawy. Podkreślił jeszcze raz, że to Skarżąca jest obowiązana przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą. Na niej spoczywa ciężar udowodnienia faktu, z którego to faktu wywodzi skutki prawne (art. 14 ust. 3 ustawy).

Od wyżej wskazanego wyroku skargę kasacyjną wyniosła Spółka zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych na podstawie przepisu art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. spółka zarzuciła naruszenie:

1. I) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
2. a) art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz w związku z § 43 ust. 2 - 4 rozporządzenia oraz załącznikiem nr 2 ust. 4 do rozporządzenia oraz w związku z art. 14 ust. 3 - 4 ustawy polegające na niepełnym lub nieprawidłowym lub niespójnym i niekonsekwentnym przedstawienie w uzasadnieniu wyroku stanu sprawy zarówno co do stanu faktycznego, jak i prawnego, w szczególności przyjęciu za prawidłową podstawy prawnej informacji o odmowie udzielenia pomocy finansowej i dokonania wezwania w toku postępowania w sprawie wniosku - podczas, gdy z samego uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wynika, że Sąd upatruje w prawidłowej podstawy prawnej wzywania strony i ewentualnej odmowy udzielenia pomocy finansowej w przepisie w wyższej w wymienionej ustawy to jest w art. 14 ust. 3 - 4; przyjęciu konieczności przedstawienia przez stronę informacji i dokumentów żądanych przez organ na podstawie § 43 ust. 2 - 3 rozporządzenia - chociaż wyzwanie nie dotyczyły sytuacji, gdy wniosek o dofinansowanie nie został wypełniony we wszystkich wymaganych pozycjach lub nie dołączono do niego co najmniej jednego z dokumentów, o którym mowa w § 41 ust. 3 rozporządzenia - w konsekwencji - w związku z niedostarczeniem żądanych przez organ dokumentów - oddaleniu skargi i nieuchylenie zaskarżonego aktu, w sytuacji, gdy akt ten został wydany z naruszeniem obowiązujących organ przepisów, mających wpływ na treść aktu;
3. b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz w związku z § 43 ustęp 2 - 3 rozporządzenia polegające na niedostrzeżeniu i nieuwzględnieniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszenia przez organ przepisu § 43 ust. 2 - 3 rozporządzenia poprzez niewyczerpanie albo niezainicjowanie procedury usuwania braków wniosku lub składania wyjaśnień (w zakresie wskazanym w uzasadnieniu niniejszej skargi kasacyjnej), co skutkowało oddaleniem skargi i nie uchylenie zaskarżonego aktu, w sytuacji, gdy akt ten został wydany z naruszeniem obowiązujących organ przepisów, mających wpływ na treść aktu;
4. c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy poprzez uznanie, że organ nie naruszył zasady praworządności w trakcie postępowania w sprawie wniosku strony pomimo dowolnego i nieuzasadnionego poczynienia przez organ ustaleń, w szczególności w zakresie: posiadania przez stronę oraz [...] G. K. statusu przedsiębiorstw powiązanych, skutkującego koniecznością zaliczenia potencjału finansowo - kadrowego [...] G. K. do danych Spółki mających znaczenie dla określenie wielkości przedsiębiorstwa strony; przyjęcie, że dokumentacja i informacje przedstawione przez Spółkę nie stanowią wystarczającego materiału do wydania rozstrzygnięcia w innej podstawie, niż przepis § 43 ust. 4 rozporządzenie; przyjęcie, że dostarczenie przez Spółkę: danych, dokumentów informujących o zatrudnieniu, wartości obrotu i sumy bilansowej w [...] G. K. pozwoliłoby na ustalenie, czy Skarżąca i [...] G. K. są przedsiębiorcami powiązanymi albo też nie są; przyjęcie, że Spółka nie dostarczyła wszystkich wymaganych dokumentów w tym nie wykazała zaistnienia przesłanek warunkujących udzielenie pomocy;
5. 2) naruszenie prawa materialnego:
6. a) załącznika nr 2 ust. 4 rozporządzenia poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że załącznikami do wniosku o dofinansowanie powinny być także inne dokumenty niż te, które zostały wyszczególnione wyżej w wymienionym załączniku.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

Pismem procesowym w sprawie skargi kasacyjnej z dnia 8 marca 2016 r. organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uwzględniając z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w § 2 tego artykułu. Sąd kasacyjny orzekający w tej sprawie stwierdził, że zaskarżony wyrok nie został wydany w warunkach nieważności, stąd do rozpoznania pozostały przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty.

Skargę kasacyjną skarżący oparł na podstawie wymienionej w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Rozpoznając w pierwszej kolejności zarzuty naruszenia prawa procesowego zawarte w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że niezasadny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., w myśl którego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, pisemne motywy powinny ponadto obejmować wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że art. 141 § 4 p.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia.

Sama okoliczność, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniesiono się szczegółowo do wszystkich argumentów strony, stanowi istotne naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. tylko w sytuacji, gdy taka wadliwość mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli na treść podjętego rozstrzygnięcia. Zarzuty w tym zakresie nie są jednak skuteczne, gdy mimo nieprawidłowego nawet uzasadnienia, zaskarżony wyrok odpowiada prawu (art. 184 p.p.s.a.). W rozpoznanej sprawie wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a. zostały w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji spełnione. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymienione we wskazanym przepisie elementy. Wypowiedź tego Sądu zawierała wyjaśnienie i podstawę prawną. Skarżąca nie miała problemu ze zrozumieniem motywów sądowych, o czym świadczyły zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące odmiennego rozumienia wymogów, jakie winien spełniać wniosek o dofinansowanie oraz obowiązków wnioskodawcy do jego prawidłowego uzupełnienia.

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Skarżąca powiązała z art. 134 § 1 p.p.s.a. w myśl którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi powinien być rozumiany w ten sposób, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej.

Sąd może uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze, jak również stwierdzić nieważność zaskarżonego aktu, mimo że podmiot skarżący wnosił o jego uchylenie. Naruszenie przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. może nastąpić w przypadku, gdy sąd pierwszej instancji rozpozna sprawę, wykraczając poza jej granice albo nie zauważy niewskazanego w skardze naruszenia prawa przez organy administracji orzekające w sprawie. W niniejszej sprawie nie sposób przypisać Sądowi I instancji powyższych uchybień. Przeprowadził on bowiem kontrolę kwestionowanego wyroku w granicach sprawy.

Dokonując analizy zarzutów skargi kasacji stwierdzić należy, że Skarżąca generalnie kwestionuje zasadność żądania przez organ danych i dokumentów dotyczących zatrudnienia, wartości obrotów i sum bilansowych [...] G. K. z uwagi na brak powiązań tej firmy ze Spółką, a przede wszystkim brak podstaw do ich żądania przez organ jako niewymienionych w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Tak zarysowane zarzuty są częściowo zasadne, jednak nie wpływa to na ocenę prawidłowości zaskarżonego wyroku.

Wskazać należy, że zebrane w sprawie dowody wykazały, iż Skarżąca prowadziła działalność operacyjną o okresie od stycznia do marca 2013 r. pomimo, iż w oświadczeniu złożonym na etapie wniosku o dofinansowanie z dnia 17 września 2013 r. Spółka deklarowała rozpoczęcie działalności dopiero w marcu 2013 r. m.in. po wniesieniu aportu przez wspólnika [...] G. K. wkładu w postaci środków trwałych. W oparciu o dostępną dokumentację organ stwierdził, że firma [...] G. K. była przedsiębiorstwem średnim, prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie przetwórstwa i obrotu rybami w zakładzie w Wieliszewie, którego majątek następnie wniesiono do Spółki. Do momentu wniesienia majątku była to działalność zarejestrowana na G. K. Oba podmioty w okresie od stycznia do marca 2013 r. powiązane były osobowo co najmniej poprzez G. K., który prócz praw własnościowych w obu podmiot i prawa do prowadzenia spraw spółki komandytowej posiadał dodatkowy wpływ na działalność Skarżącej poprzez swojego ojca Z. K. jako prokurenta oraz innych członków rodzin, jako pozostałych współwłaścicieli i zarządzających.

Organ stwierdził ponadto, że od marca 2013 r. Spółka prowadziła działalność co najmniej w oparciu o te same uprawnienia weterynaryjne oraz w oparciu o ten sam majątek [...] G. K. Wskazywał także, iż z wpisów do Krajowego Rejestru Sądowego oraz CEIDG wynika prowadzenie działalności Spółki w obszarze objętym kodem PKD 46.38.Z., który stanowi główny obszar działalności [...] G. K. Oba podmioty prowadzą również działalność w obszarach objętych kodami PKD 10.20.Z. oraz 49.41.Z. Wykazane związki dały organowi podstawę do stwierdzenia, że w okresie styczeń - marzec 2013 r. Skarżąca oraz [...] G. K. były przedsiębiorstwami powiązanymi.

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie art. 3 ust. 3 Załącznika 1 rozporządzenia 800/2008 przedsiębiorstwa powiązane oznaczają przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:

1. a) przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca/akcjonariusza lub członka;
2. b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa;
3. c) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo zgodnie z umową zawartą z tym przedsiębiorstwem lub postanowieniami w jego statucie lub umowie spółki;
4. d) przedsiębiorstwo będące udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, zgodnie z umową z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców/akcjonariuszy lub członków w tym przedsiębiorstwie.

Zakłada się, że wpływ dominujący nie istnieje, jeżeli inwestorzy wymienieni w ust. 2 akapit drugi nie angażują się bezpośrednio lub pośrednio w zarządzanie danym przedsiębiorstwem, bez uszczerbku dla ich praw jako udziałowców/ akcjonariuszy.

Przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym ze związków opisanych w akapicie pierwszym z co najmniej jednym przedsiębiorstwem, lub inwestorów, o których mowa w ust. 2, również traktuje się jako powiązanych.

Przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków z osobą fizyczną lub grupą osób fizycznych działających wspólnie również traktuje się jak przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą swoją działalność lub część działalności na tym samym właściwym rynku lub rynkach pokrewnych.

Za "rynek pokrewny" uważa się rynek dla danego produktu lub usługi znajdujący się bezpośrednio na wyższym lub niższym szczeblu rynku w stosunku do właściwego rynku.

W świetle ustaleń dokonanych przez organ, mając na uwadze powyższą regulację oraz fakt, że program operacyjny, w ramach którego Skarżąca złożyła wniosek o dofinansowanie dedykowany był dla mikro i małych przedsiębiorstw w rozumieniu przepisu art. 2 załącznika 1 do rozporządzenia 800/2008 koniecznym było zweryfikowanie wielkości przedsiębiorstwa Spółki od roku 2013, określonej w pkt 1.7 wniosku o dofinansowanie. Podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że dokumenty, o które organ wezwał Skarżącą to jest o dane i dokumenty dotyczące zatrudnienia, wartości obrotów i sumy bilansowej firm [...] G. K. umożliwiłby przeprowadzenie właściwiej i jednoznacznej weryfikacji wielkości przedsiębiorstwa spółki oraz określenie czy mieści się w kategorii mikro i małych przez siebie przedsiębiorstw, co było istotne dla prawidłowego rozpoznanie wniosku.

Należy zgodzić się z zarzutami skargi kasacyjnej, że § 43 ust. 2 i 3 rozporządzenia nie jest właściwą podstawę do żądania przez organ od spółki doręczenie wszystkich wyżej wskazanych dokument, niezbędnych do weryfikacji danych zawartych w pkt 1. 7 wniosku o dofinansowanie. Zgodnie z § 43 ust. 2 organ ma możliwość wezwania wnioskodawcy do usunięcia braków lub złożenia wyjaśnień, jeżeli wniosek o dofinansowanie nie został wypełniony we wszystkich wymaganych pozycjach lub nie dołączono do niego co najmniej jednego z dokumentów, o którym mowa w § 41 ust.

1. 3. Dokumenty (załączniki) jakie załącza się do wniosku o dofinansowanie w przypadku środków inwestycyjnych w zakresie przetwórstwa i obrotu są enumeratywnie wymienione w Załączniku Nr 2.
2. 4. do rozporządzenia i nie zawiera dokumentów, o które Skarżąca była wzywana pozwalających weryfikować dane zawarte w pkt 1.7 wniosku o dofinansowanie. Powyższe stwierdzenie nie oznacza, że organ nie ma żadnych podstaw prawnych do żądania danych niezbędnych do weryfikacji wniosku o dofinansowanie w tym zakresie. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy do postępowania w sprawie przyznania pomocy na podstawie umowy o dofinansowanie nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń wezwań, udostępnienia akt, a także skarg i wniosków. W myśl natomiast art. 50 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika, na piśmie lub w formie dokumentu elektronicznego, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonanie czynności urzędowych. Pozwala to na pozyskanie niezbędnych danych. Nadto należy wskazać, że wnioskodawcy, składając wniosek o dofinansowanie w zakresie środka 2.5 "Inwestycje w zakresie przetwórstwa i obrotu" w pkt VI.

1. 3. b) tego wniosku zobowiązują się do udostępnienie na żądanie, ARiMR niezbędnych do weryfikacji danych zawartych w pkt 1.
2. 7. Wielkość przedsiębiorstwa Wniosek o dofinansowanie. Możliwość taką stwarza, na co wskazał Sąd I instancji, także przepis art. 14 ust. 3 ustawy zgodnie, z którym strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Jak trafnie stwierdził Sąd I instancji, z wyżej wskazanego przepisu art. 14 ust. 3 ustawa, wynika, że to na Skarżącej, a nie na organie ciążył obowiązek udowodnienia okoliczności istotnych do rozpatrzenia wniosku. W tym m.in. okoliczności, że przedsiębiorstwo Spółki nie jest powiązane z firmą [...] G. K. i można je zaliczyć do kategorii mikro i małych przedsiębiorstw. Wykazanie tej okoliczności było, tym bardziej istotne, iż na podstawie dokumentacji dostępnej organowi stwierdził on, że w okresie styczeń - marzec 2013 r. Skarżąca oraz firma [...] G. K. były przedsiębiorstwami powiązanymi.

Wskazać należy, że rolą organu przyznającego pomoc było ustalenie, czy Spółka spełnia wszelkie warunki określone w aktach prawnych uprawniające ją do przyznania pomocy w tym także czy jest podmiotem do którego kierowany jest program pomocowy. Dlatego za prawidłowe należy uznać wezwanie skarżącej przez organ do złożenia stosownych dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia właściwej i jednoznacznej weryfikacji wielkości przedsiębiorstwa Skarżącej od roku 2013, określonych w pkt 1. 7 wniosku o dofinansowanie. Podkreślić należy, że ocena niezależności przedsiębiorstwa Spółki oraz określenie jego wielkości było jednym z podstawowych obowiązków organu w sytuacji, gdy program pomocowy kierowany był mikro i małych przedsiębiorstw. Pomimo dwukrotnego wezwania Skarżąca nie przedłożyła żądanej dokumentacji i nie złożyła wyjaśnień umożliwiających organowi przeprowadzenie weryfikacji wielkości przedsiębiorstwa Spółki, kwestionując jedynie, że nie jest powiązana z firmą [...] G. K. i nie prowadzi działalności dla tym samym w rynku bądź pokrewnym.

Dlatego należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że Spółka nie udowodniła posiadania statusu mikro lub małego przedsiębiorstwa, a to na niej w świetle przepisu art. 14 ust. 3 ustawy ciążył ten obowiązek. W konsekwencji czego organ prawidłowo odmówił przyznania pomocy skarżącej na podstawie art. 14 ust. 4 ustawy w myśl którego w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy lub został wyczerpany limit środków, o którym mowa w art. 8 ust. 2 lub 3 - wnioskodawcę informuje się, w formie pisemnej, o odmowie przyznania pomocy, podając przyczyny tej odmowy.

Mając powyższe rozważania na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wyrok odpowiada prawu, a podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie były na tyle skuteczne, aby doprowadzić do jego uchylenia. Dlatego też w oparciu o przepis art. 184 p.p.s.a. skarga kasacyjna została oddalona.

W judykaturze przyjmuje się, że za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną profesjonalnemu pełnomocnikowi przysługuje opłata (stawka minimalna) jak za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej (por. uchwała NSA z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12). Jednakże zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyznanie z tego tytułu radcy prawnemu opłaty może mieć miejsce w przypadku wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną zgodnie z wymogami określonymi w art. 176 p.p.s.a., tj. w terminie 14 dni od doręczenia stronie skargi kasacyjnej. Tymczasem pismo procesowe organu z dnia 8 marca 2016 r. zostało wniesione z jego uchybieniem, w związku z czym zasądzono zwrot kosztów postępowania kasacyjnego w związku z udziałem pełnomocnika organu na rozprawie kasacyjnej na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. z w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804).