Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), oddalił skargę Spółki A (dalej: Skarżąca), na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju (dalej: MIiR), z dnia [...] listopada 2014r., wydanego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że:
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie zobowiązał Skarżącą do zwrotu dofinansowania projektu pt. "[...]".
MiR wskazał, że Skarżąca otrzymała decyzję 25 sierpnia 2014 r., a odwołanie nadała w dniu 8 września 2014 r., pocztą kurierską u operatora [...]. Odwołanie wpłynęło do Wojewódzkiego Urzędu w Krakowie 11 września 2014 r. Natomiast zgodnie z art. art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 19960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2017 poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.), odwołanie wnosi się w terminie 14 dnia od dnia doręczenia decyzji stronie. Ponieważ odwołanie nie zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe Dz.U. 2012 poz. 1529 ze zm., dalej: prawo pocztowe), za datę wniesienia odwołania organ uznał datę jego wpływu do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie, tj. 11 września 2014 r., a więc po upływie terminu 14 dniowego, skutkiem czego stwierdził, na podstawie art. 134 k.p.a., postanowieniem z [...] października 2014 r. uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Pismem z 17 października 2014 r. Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji, wraz z odwołaniem z 8 września 2014 r.
MIiR po rozpoznaniu wniosku, postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, uznając, że nie Skarżący nie wystarczająco udowodnił, że uchybienie nastąpiło bez winy Skarżącej.
Po rozpoznaniu skargi na powyższe postanowienie, Sąd I instancji wyrokiem z dnia 11 stycznia 2016r. ją oddalił.
Sąd I instancji podkreślił, że okoliczności faktyczne sprawy nie budzą wątpliwości. Skarżąca otrzymała powyższą decyzję 25 sierpnia 2014 r., a więc zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., winna wnieść odwołanie w terminie czternastodniowym, który upływał 8 września 2014r. Skarżąca nadała w tym dniu przesyłkę zawierającą odwołanie od decyzji, poprzez operatora pocztowego [...], który dostarczył ją do Wojewódzkiego Urzędu w Krakowie 11 września 2014 r.
Wskazał, że z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., wynika że termin do wniesienia odwołania uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu prawa pocztowego. Operatorem wyznaczonym jest operator obowiązany do świadczenia powszechnych usług pocztowych zgodnie z art. 3 pkt 13 prawa pocztowego,. Status operatora wyznaczonego w dniu w którym nastąpiło nadanie odwołania, miała Poczta Polska S.A
Tak więc oddanie w dniu 8 września 2014 r. przesyłki zawierającej odwołanie od decyzji z [...] sierpnia 2014 r. przesyłki zawierającej odwołanie operatorowi pocztowemu [...], uprawnionemu do wykonywania działalności pocztowej, na podstawie wpisu do rejestru operatorów pocztowych, nie było równoznaczne z zachowaniem terminu. W przypadku bowiem innych operatorów pocztowych niż Poczta Polska S.A., dla zachowaniu terminu decydująca jest data wpływu odwołania do organu.
Wskazał również, że okolicznością wyłączającą winę Skarżącej w niedochowaniu terminu wniesienia odwołania nie jest brak wiedzy o tym, który z operatorów pocztowych posiada status operatora wyznaczonego, zgodnie z art. 3 pkt 13 prawa pocztowego. Nie jest to bowiem okoliczność nie do przezwyciężenia, występującą niezależnie od Skarżącego, a ustalenie, który z operatorów pocztowych posiada status operatora wyznaczonego, mieści się w granicach należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw i nie wymaga posiadania specjalistycznej wiedzy z zakresu prawa pocztowego.
Od powyższego wyroku Skarżąca złożyła skargę kasacyjną zaskarżając powyższy wyrok w całości, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:
- 1. art. 145 § 1 pkt c) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017 poz. 1369 ze zm. dalej: p.p.s.a.), w zw. z art. 58 § 1 k.p.a., poprzez nieuchylenie zaskarżanego postanowienia w całości z uwagi na naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tym samym nieuznanie, że istnieją podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie, ponieważ do uchybienia doszło bez jego winy,
- 2. art. 145 § 1 pkt c) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a., jak również art. 10 k.p.a., poprzez nieuznanie, że WUP naruszył przepisy postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a skutkujące pozbawieniem Skarżącej obrony jej praw, tj. nie przychylenie się do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od postanowienia Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie, poprzez niedopuszczenie dowodów zawnioskowanych przez Skarżącego i tym samym niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i merytorycznego zbadania sprawy, w tym niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego,
- 3. art. 145 § 1 pkt c) oraz art. 3 ust. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez nieuznanie przez Sąd, że organy nie poprowadziły postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie Skarżącego do organów Państwa, z uwagi na uznanie braku konieczności wyjaśnienia przedmiotowej sprawy z przeprowadzeniem dowodów z zeznań świadków,
- 4. art. 145 § 1 pkt c) oraz art. 3 ust. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1, art. 78 § 1, poprzez nieuwzględnienie przez Sąd wadliwości postępowania prowadzonego przez Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie i Ministra Infrastruktury i Rozwoju, jak i nie dopuszczenie dowodów zawnioskowanych przez Skarżącą (dowodów z zeznań świadków AŁ. i WL), które z pewnością wyjaśniłyby brak zawinienia Skarżącej w dochowaniu terminu do złożenia odwołania,
- 5. art. 145 § 1 pkt c) oraz art. 3 ust. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 136 k.p.a. poprzez zupełne pominięcie przez Sąd możliwości i wręcz konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego przez MIiR, kiedy nastąpiła konieczność wykazania braku zawinienia w dochowaniu terminu do złożenia odwołania, co miało istotne znaczenie dla wyjaśnienia przedmiotowej sprawy.
W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej.
Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że żaden z zarzutów kasacyjnych nie był skuteczny.
Skarżąca oparła skargę kasacyjną jedynie na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przy czym zarzuty te odnoszą się do wad przeprowadzonego postępowania. Skarżący upatruje powyższe wady w nieprzeprowadzeniu w należyty sposób postępowania, bowiem jego zdaniem organy nie podjęły wszelkich kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oraz niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków. AŁ i WL – zarzuty w punkcie 2-4. Jego zdaniem przeprowadzenie powyższych dowodów pozwoliłoby ocenić, czy Skarżący nie uprawdopodobnił braku zawinienia w dotrzymaniu terminu do złożenia odwołania.
Zarzuty te okazały się nieuzasadnione. Podkreślić należy, ze stan faktyczny sprawy nie jest kwestionowany przez Skarżącą.
Z ustalonego natomiast stanu faktycznego sprawy wynika, iż otrzymała decyzję w dniu 25 sierpnia 2014 r., natomiast odwołanie zostało nadane w dniu 8 września 2014 r., pocztą kurierską u operatora [...]. Odwołanie wpłynęło do Wojewódzkiego Urzędu w Krakowie 11 września 2014 r. Nie było przedmiotem sporu i to, że Skarżąca wyszukała publicznego operatora pocztowego [...], który zobowiązał się doręczyć przesyłkę tego samego dnia do godz. 15.00, a które nie została dostarczona w tym terminie, a dostarczona została w dniu 11 września 2014r.
W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy, brak jest argumentów do uznania za zasadne zarzutów Skarżącej, (punkt 2-4 skargi kasacyjnej) sprowadzających się do zarzutu braku przesłuchania świadków, celem oceny, czy Skarżąca uprawdopodobniła brak zawinienia w terminowym dostarczeniu przesyłki. Wszelkie okoliczności faktyczne są znane, a przedmiotem sporu jest ich ocena, a więc, czy w ustalonym stanie faktycznym sprawy można uznać, iż uchybienie terminu w złożeniu odwołania przez Skarżącą nastąpiło bez jej winy.
Podkreślić bowiem należy, że brak winy strony zachodzi wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Za kryterium oceny winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Natomiast przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy osoba dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
W stanie faktycznym sprawy nie ulega wątpliwości, iż Skarżąca, wydała 8 września 2014 r. o godz. 7.00 przesyłkę operatorowi pocztowemu [...], a kurier zobowiązał się doręczyć tego samego dnia. Przesyłka natomiast została doręczona do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie, w dniu 11 września 2014r. a więc po upływie terminu do złożenia odwołania.
Zgodnie natomiast z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Jak stanowi przepis art. 3 pkt 13 prawa pocztowego, operatorem wyznaczonym jest operator obowiązany do świadczenia powszechnych usług pocztowych. Status operatora wyznaczonego, miała Poczta Polska S.A. Zgodnie bowiem z art. 178 ust. 1 prawa pocztowego, Poczta Polska S.A. pełni obowiązki operatora wyznaczonego w okresie 3 lat od dnia wejścia w życie tej ustawy. Jak wynika natomiast z art. 192 prawa pocztowego, ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2013 r., a więc przepis art 178 ust. 1 prawa pocztowego, obowiązywał do dnia 31 grudnia 2015 r. Przez nadanie, w świetle art. 3 pkt 8 ustawy prawo pocztowe, należy rozumieć polecenie doręczenia przesyłki lub kwoty pieniężnej określonej w przekazie pocztowym oraz przekazania druku bezadresowego zgodnie z umową o świadczenie usług pocztowych. Nie ulega natomiast wątpliwości iż przesyłka nie została nadana u operatora wyznaczonego w rozumieniu prawa pocztowego.
Skarżąca w skardze kasacyjnej uzasadniała, że przy ocenie, czy uchybiła ona terminowi do złożenia odwołania, istotnym jest to, czy zawiniła ona w uchybieniu terminu wpływu odwołania do organu, a nie to czy uchybiła terminowi nadania w placówce pocztowej.
Podkreślić więc należy, iż brak winy w uchybieniu terminu uzasadniają obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie, a brak winy nie uzasadnia nawet lekkie niedbalstwo Skarżącej.
Tak więc, wbrew twierdzeniom Skarżącej, wybór operatora pocztowego za pośrednictwem którego przesyłka zawierająca odwołanie miała być doręczona, w sytuacji jej nadania w ostatnim dniu terminu przewidzianego dla jego złożenia, należy oceniać według kryterium należytej staranności. Nadanie bowiem przesyłki w ostatnim dniu terminu, u właściwego operatora pocztowego (Poczty Polskiej) uchroniłoby Skarżącą przed ewentualnymi przeszkodami uniemożliwiającymi jej doręczenie w terminie. Dokonując natomiast wyboru operatora pocztowego niebędącego operatorem wyznaczonym, Skarżąca podjęła ryzyko, iż przesyłka nie zostanie doręczona w terminie, którą to możliwość powinna przewidzieć, jako zdarzenie którego zaistnienie nie było wykluczone, a prawdopodobne, a doręczenie którego przy dołożeniu odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, mogła dokonać we właściwym czasie.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił, o kosztach orzekając stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a, w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). zasądzając od Skarżącej na rzecz MIiR zwrot kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego w kwocie 240,0 zł.