Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt I GSK 773/07

Uzasadnienie

Wyrokiem z 1 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 850/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalił skargę M. A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z [...] września 2004 r. nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Z akt sprawy wynika, że [...] listopada 2001 r. w Urzędzie Celnym w C. w Belgii objęto towar - samochód osobowy m-ki Alfa Romeo Spider procedurą tranzytu. Towar winien być dostarczony do urzędu celnego przeznaczenia w B. w terminie do [...] listopada 2001 r. W związku z niewywiązaniem się z obowiązku wynikającego z procedury tranzytu, Dyrektor Urzędu Celnego w S. postanowieniem z [...] lutego 2002 r. wszczął postępowanie w sprawie uregulowania sytuacji prawnej sprowadzonego towaru.

Decyzją z [...] czerwca 2002 r. skierowaną do głównego zobowiązanego w procedurze tranzytu - N. V., do odbiorcy towaru M. A. oraz do przewoźnika J. P., Naczelnik Urzędu Celnego II w S. określił kwotę wynikającą z długu celnego na 14.926,10 zł i odsetki w kwocie 2.310,80 zł, w związku ze stwierdzeniem niezakończenia procedury tranzytu i usunięcia towaru spod dozoru celnego.

W następstwie odwołania wniesionego przez przewoźnika J. P., który podnosił, iż jako kierowca po dostarczeniu towaru do odbiorcy nie miał żadnego wpływu na dokonanie odprawy celnej towaru, Naczelnik UC II w S. decyzją z [...] lipca 2002 r. uchylił rozstrzygnięcie z [...] czerwca 2002 r., w części dotyczącej uznania za dłużnika J. P., i w tym zakresie umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.

W dniu [...] lutego 2003 r. M. A. wystąpił o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z [...] czerwca 2002 r.

Decyzją z [...] czerwca 2003 r. Naczelnik Urzędu Celnego II w S. odmówił uchylenia kwestionowanego rozstrzygnięcia, natomiast [...] września 2003 r. Dyrektor Izby Celnej w S. utrzymał w mocy wskazaną decyzję odmowną.

W dniu [...] października 2003 r. M. A. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji organu odwoławczego z [...] września 2003 r., nr [...].

Dyrektor Izby Celnej w S. decyzją z [...] marca 2004 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności powyższego aktu. Swoje rozstrzygnięcie podtrzymał w decyzji z [...] września 2004 r. nr [...], zaskarżonej następnie do sądu administracyjnego. W uzasadnieniu organ stwierdził, że postępowanie zostało przeprowadzone z zachowaniem zasady czynnego udziału stron, gdyż każda z nich została zawiadomiona o przysługującym jej prawie wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego; opóźnienie w załatwieniu sprawy wynikało natomiast z konieczności przeprowadzenia analizy orzecznictwa administracyjnego w podobnych sprawach i nie miało wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia organu, gdyż termin z art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej jest terminem instrukcyjnym.

Ponadto wskazał, że strona uzyskała od organu wyjaśnienia w zakresie obowiązku organu powołania obowiązującej podstawy prawnej. W sprawie były to przepisy Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej sporządzonej w Interlaken 20 maja 1987 r. (załącznik do Dz.U. z 1998 r. Nr 46, poz. 290), gdyż zgodnie z art. 9 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego. Błąd w sentencji decyzji organu pierwszej instancji co do daty decyzji, o uchylenie której wnioskowała strona, uznał z kolei za oczywistą omyłkę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalając skargę stwierdził, że decyzje organów nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Powołał się na utrwalony w orzecznictwie pogląd, że istotą stwierdzenia nieważności jest to, aby przesłanka mająca być przyczyną stwierdzenia nieważności istniała w dacie wydania decyzji. Ponadto, naruszenie prawa powoduje nieważność aktu administracyjnego wtedy, gdy ma ono charakter rażącego naruszenia prawa, tzn. gdy decyzja wbrew przesłankom zawartym w przepisie nadała prawa lub ich odmówiła, albo też wbrew przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo obowiązek uchylono. Aby zatem stwierdzić nieważność decyzji należy ustalić, że wada tkwi w samej decyzji, np. została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie (gdy decyzja pozostaje w oczywistej, mającej charakter rażący, sprzeczności z treścią przepisu).

W świetle powyższego Sąd uznał za uprawnione stanowisko organu, że w trybie nadzwyczajnym wzruszenia decyzji ostatecznej, jakim jest tryb stwierdzenia nieważności decyzji, rozpatrzeniu podlegają jedynie wady decyzji wymienione w art. 247 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), nie zaś argumenty merytoryczne, które mogły być przedmiotem rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Za nieuzasadnione należało zatem uznać powoływanie się przez stronę na uchybienia procesowe organów celnych, popełnione przy rozstrzyganiu sprawy (art. 120-125, art. 180 i art. 187 Ordynacji podatkowej), skoro oceny dowodów dokonano w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] czerwca 2002 r. Przesłanki stwierdzenia nieważności odnoszą się bowiem do decyzji wydanej w trybie wznowienia postępowania, a nie w postępowaniu w sprawie naruszenia procedury tranzytu.

Wznowienie postępowania było oparte o wniosek wskazujący na istnienie nowych dowodów nieznanych organowi w dacie określania należności celnych, zatem przedmiotem postępowania wznowieniowego było zbadanie, czy przedstawione dowody miały przymiot nowych dowodów i czy miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja zawiera stosowne uzasadnienie prawne i faktyczne rozstrzygnięcia i wyjaśnia, dlaczego decyzja odmawiająca uchylenia decyzji wymiarowej jest prawidłowa.

Sąd podniósł również, że we wskazanej przez stronę niezgodności pomiędzy treścią Konwencji o Wspólnej Procedurze Tranzytowej przywołaną przez organ a opublikowaną później w Dzienniku Ustaw aktem promulgacyjnym brak jest naruszenia przepisów w stopniu dającym podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Organ celny wyjaśnił bowiem stronie, że był zobowiązany przywołać podstawę prawną w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania rozstrzygnięcia, chociaż powołane przepisy Konwencji nie zostały jeszcze opublikowane w polskim dzienniku urzędowym. O ile zatem organ poinformuje stronę o aktualnej treści konwencji, to – zdaniem Sądu – nie można postawić zarzutu nieznajomości danej regulacji przez tę stronę. W niniejszej sprawie informacja taka zawarta była w decyzji określającej należności celne.

Za nieuzasadniony Sąd uznał także zarzut dotyczący błędnego przywołania daty uchwalenia ustawy będącej podstawą rozstrzygnięcia oraz podanie błędnie dziennika ustaw, w którym opublikowano tekst jednolity aktu.

Nie uzasadniał uchylenia decyzji również zarzut błędnego przywołania w sentencji decyzji daty kontrolowanej decyzji. Numer decyzji odwoławczej w postępowaniu wznowieniowym został właściwie przytoczony, a z uzasadnienia wynika bezspornie, stwierdzenia nieważności jakiej decyzji organ odmówił w niniejszej sprawie. Błędnego powołania oznaczenia decyzji dopuściła się nadto sama strona we wniosku o stwierdzenie nieważności.

W skardze kasacyjnej M. A., zarzucając orzeczeniu naruszenie przepisów wskazanych w obu podstawach wymienionych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wniósł o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołał się na naruszenie przepisów:

1. - art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte dokonanie kontroli działalności organów celnych i niepodjęcie niezbędnych środków, określonych w tej ustawie, dla wyeliminowania wskazanych w skardze aktów administracyjnych wydanych przez organy z naruszeniem przepisów prawa;
2. - art. 139 § 1 p.p.s.a. poprzez odroczenie ogłoszenia wyroku, mimo że sprawa nie kwalifikowała się jako zawiła;
3. - art. 106 § 1 p.p.s.a., gdyż sędzia sprawozdawca ograniczył się do przedstawienia wybiórczych faktów stanu sprawy, skutkiem czego nie było to zwięzłe przedstawienie sprawy, lecz chaotyczna wypowiedź, co mogą potwierdzić, zdaniem skarżącego, osoby obecne na sali rozpraw;
4. - art. 106 § 2 p.p.s.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu podczas rozprawy zgłoszenia żądań i wniosków oraz złożenia wyjaśnień, jak też wskazania ich podstaw prawnych i faktycznych. Skoro Sąd odraczał trzykrotnie rozprawę ze względu na istniejące w sprawie wątpliwości, niezrozumiały jest brak zainteresowania Sądu przedstawieniem racji przez skarżącego;
5. - art. 6 ustawy poprzez naruszenie zasady mającej zapobiec nierówności stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym;
6. - art. 109 p.p.s.a., ponieważ nie zachodziła w sprawie żadna z wymienionych w tym przepisie przesłanek do odroczenia rozprawy. Rozpatrywanie spraw bez zbędnej zwłoki stanowi natomiast, zdaniem skarżącego, nakaz konstytucyjny statuowany w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
7. - art. 7 p.p.s.a. poprzez opieszałe załatwienie sprawy i mimo niewystąpienia zawiłości, nierozpatrzenie sprawy na pierwszym posiedzeniu. Sąd badał sprawę przez ponad dwa lata, nie rozważając przy tym potrzeby zastosowania art. 134 § 1, art. 135 § 1, art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a.;
8. - art. 134 § 1 p.p.s.a. przez brak rozpatrzenia przez Sąd argumentów podnoszonych w postępowaniu celnym oraz sądowoadministracyjnym. W państwie prawa niedopuszczalne jest nieustosunkowanie się przez Sąd do niezachowania przez organy procedury załatwienia wniosków dowodowych, określonej w przepisach;
9. - art. 135 § 1 p.p.s.a. przez jego nieusankcjonowanie. Zdaniem skarżącego stroną postępowania powinien być pracodawca J. P., czemu nie zaprzeczały ani organy celne, ani Sąd, który mimo to nie zastosował art. 145 p.p.s.a., jak też art. 135 § 1 p.p.s.a. Ponadto Sąd - wbrew art. 106 § 4 i § 5 p.p.s.a. (których naruszenie skarżący również zarzuca) - nie wziął pod uwagę dowodów znanych z innych postępowań sądowoadministracyjnych. Skarżący powołał się również na naruszenie przez organy celne oraz Sąd postanowień art. 2, 3, 7, 8 ust. 2, art. 9, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 37 ust. 1, art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, które szeroko uzasadniał;
10. - art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. przez jego nieusankcjonowanie, mimo istnienia podstaw do jego zastosowania w obliczu wskazanych naruszeń prawa ze strony organów celnych;
11. - art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) przez niedostrzeżenie naruszeń niezgodności z prawem działalności organów celnych. Mimo, że organy celne przyznały, iż stroną postępowania winien być pracodawca J. P., Sąd stwierdził że decyzja nie jest wadliwa. Decyzje organów celnych zostały wydane po przeprowadzeniu postępowań, których wadliwość skarżący wskazywał we wnioskach, lecz Sąd nie dokonał ich kontroli w tym zakresie. Naruszenie wskazanego artykułu uzasadniają również postanowienia Konstytucji RP, w szczególności art. 2, 3, 7, 8 ust. 2, art. 9, art. 31 ust.
12. 3. art. 32 ust. 1, art. 37 ust. 1, art. 45 ust. 1.

Naruszenia przepisów Konstytucji RP wiążą się z nieuwzględnieniem przez Sąd zarzutów naruszenia:

1. - art. 122 Ordynacji podatkowej; skarżący przedstawił dowody na to, że nigdy nie nabył własności samochodu, auto było poza granicami RP i nigdy nie nabyło statusu towaru krajowego (SAD zagraniczny, który zakończył wspólną procedurę tranzytową). Organy celne nie przeprowadziły przeciwdowodu do urzędowego dokumentu, jakim jest SAD. Powinny zatem, zdaniem skarżącego, uznać za udowodnione fakty w nim stwierdzone,
2. - art. 123 Ordynacji podatkowej; mimo obowiązku organu uwzględniania wniosków dowodowych zgłaszanych przez stronę, wynikającego z art. 188 ustawy, wnioski dowodowe zgłoszone w piśmie z [...] stycznia 2004 r. nie zostały uwzględnione ani też nie zostały wzięte pod uwagę w wyroku Sądu. Przed wydaniem decyzji z [...] września 2004 r. skarżący nie został wezwany do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału. Ponadto, organ celny dokonując samokontroli przekroczył swoje uprawnienie z art. 226 Ordynacji podatkowej;

Skarżący w kontynuacji skargi kasacyjnej stwierdził, że decyzja, o której stwierdzenie nieważności wnosił, nie została doręczona stronie postępowania - N. V. w Belgii. Sąd nie odniósł się do tego faktu, jak też do innych podnoszonych zarzutów, mimo że stanowi to podstawę stwierdzenia nieważności decyzji. Zdaniem skarżącego bezpodstawne jest pomijanie, że doręczenie decyzji firmie belgijskiej przez wywieszenie decyzji w siedzibie organu na okres 14 dni jest skuteczne. Skoro firma nie wskazała adresu dla doręczeń w kraju, korespondencja winna być jej doręczana na adres belgijski.

Sąd nie rozpatrzył także zarzutu konieczności stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na naruszenie przepisów o wyłączeniu pracownika od udziału w postępowaniu.

Niezasadnie, zdaniem skarżącego, Sąd uznał błędy popełnione przez organy za oczywiste omyłki i błędy techniczne. W państwie prawa powołanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia polega na przytoczeniu przepisów prawa powszechnie obowiązujących, z podaniem publikatora przepisu oraz wskazaniem roku, numeru i pozycji publikatora. Tymczasem treść powołanych i cytowanych artykułów załącznika do Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej w porównaniu z faktycznym brzmieniem tych przepisów w Dzienniku Ustaw z 1998 r. (Nr 46, poz. 290) jest inna. Źródłem prawa powszechnie obowiązującego są natomiast akty prawne ustanowione i upublicznione. Sąd jednak w ślad za organami obalił ten zarzut z uzasadnieniem, że naruszenie takie jest niewystarczające.

Zdaniem skarżącego organ pierwszej instancji przekroczył zakres swojej właściwości wydając decyzję z 17 lipca 2002 r., uchylającą decyzję wymiarową. Skarżący nie zgadza się także z prawidłowością wyłączenia mocą tej decyzji J. P. z kręgu dłużników.

Skarżący wskazał również na niewłaściwe ustalenia stanu faktycznego. Sporny pojazd (samochód Alfa Romeo z 1999 r.) wjechał na polski obszar celny za notą tranzytową [...] z [...] listopada 2001 r., a następnie opuścił ten obszar. Pojazd wraz z dokumentami został zgłoszony zagranicznym władzom celnym. Procedura otwarta poza granicami Polski, na podstawie Konwencji o WPT, została zakończona w sposób przewidziany przez tę Konwencję, choć w innym urzędzie celnym niż wskazany w polu 53.

Konwencja stanowi o odpowiedzialności przewoźnika i odbiorcy towaru za zrealizowanie wspólnej procedury tranzytowej pod warunkiem, że przyjmą oni towar i wiedzą, że towary te podlegają danej procedurze. Skarżący stwierdził, że został pociągnięty do odpowiedzialności administracyjnej, mimo że o procedurze nic nie wiedział, a towaru nie przyjął; bez swojej wiedzy został wpisany w polu 8 dokumentu SAD.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w S. wniósł o odrzucenie, ewentualnie oddalenie skargi.

Podniósł, że przedmiotem sprawy jest decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym (stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w następstwie wznowienia postępowania), a zatem za nieuzasadnione należy uznać wszelkie zarzuty związane z pominięciem przez Sąd argumentów o charakterze merytorycznym, odnoszących się do decyzji wymierzającej należności celne w związku z niezakończeniem procedury tranzytu i usunięciem towaru spod dozoru celnego. Tym samym nieuzasadnione są także zarzuty dotyczące nierównego traktowania stron postępowania, sprowadzające się do nieodniesienia się przez Sąd do zagadnień merytorycznych.

Organ wskazał, że sposób sformułowania skargi kasacyjnej dyskwalifikuje ją jako skuteczny środek zaskarżenia. Powołując się na przepisy kompetencyjne i proceduralne skarżący nie powiązał ich bowiem z konkretnymi naruszeniami prawa i nie wykazał, w jaki sposób miałyby one wpłynąć na treść rozstrzygnięcia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Przepis art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., uprawnia Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu Sąd bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, przesłanki której w sposób enumeratywny wymienia art. 183 § 2 powołanej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania.

Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2/ na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności rozważenia wymaga zasadność zarzutów dotyczących uchybień o charakterze procesowym. Tylko bowiem prawidłowe proceduralnie postępowanie sądowoadministracyjne, w tym poprawnie ocenione przez Sąd I instancji postępowanie administracyjne, pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odnieść się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Wskazując jako podstawę skargi kasacyjnej przepis art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., M. A. zarzucił wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania - w sposób mający, w jego ocenie, istotny wpływ na wynik sprawy. Następnie w 17 punktach przedstawił uzasadnienie podstaw kasacyjnych, podając tylko w części z nich konkretne przepisy, jakie - jego zdaniem - zostały naruszone i tylko w niektórych precyzując, czy dany zarzut dotyczy naruszenia prawa procesowego, czy też materialnego.

Przedmiotem skargi rozpatrywanej przez Sąd I instancji była decyzja Dyrektora Izby Celnej w S. z [...] września 2004 r., utrzymująca w mocy własną decyzję z [...] marca 2004 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] października 2003 r.

Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. badał, czy organ administracji celnej nie naruszył prawa odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji. Rozstrzygając sprawę mógł on zatem oceniać jedynie przesłanki wynikające z zastosowania tego nadzwyczajnego trybu. Zasadnie więc stwierdził, że ramy powierzonej Sądowi kontroli legalności decyzji zakreśla przepis art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej, oraz że w sprawie przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji należało odnieść się do decyzji wydanej w trybie wznowienia postępowania, ponieważ taki właśnie akt administracyjny był przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.

W rezultacie, za chybione należy uznać wszelkie zarzuty związane z pominięciem przez Sąd argumentów merytorycznych, odnoszących się do decyzji wymierzającej należności celne w związku z niezakończeniem procedury tranzytu i usunięciem towaru spod dozoru celnego, w tym również ten dotyczący nierównego traktowania stron postępowania.

Za nieprawidłowe należy uznać sformułowanie zarzutu naruszenia przepisu art. 3 § 1 p.p.s.a, poprzez nienależytą kontrolę organów celnych i niepodjęcie niezbędnych środków określonych w ustawie procesowej dla wyeliminowania nieprawidłowych aktów administracyjnych.

Powołany przepis stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a., powołując się na niepodjęcie środków przewidzianych w ustawie, w sytuacji gdy jest to przepis jedynie kompetencyjny, którego naruszenie może mieć jedynie miejsce w powiązaniu z konkretnymi przepisami ustawy. Zatem, gdy zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. podstawą skargi kasacyjnej może być naruszenie przepisów proceduralnych, ale tylko wówczas, gdy uchybienie takie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skarżący winien wykazać, że następstwa wadliwego postępowania kształtowałyby lub współkształtowały treść kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie stwierdzał, że zgodnie z art. 176 p.p.s.a. do autora skargi należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych naruszonych przez sąd zaskarżonym wyrokiem i wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w odniesieniu do prawa materialnego, bądź opisanie istotnego wpływu naruszenia prawa na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd - w odniesieniu do przepisów procesowych (v. m.in. postanowienie NSA z 24 05 2005 r., FSK 2302/04, publ. LEX nr 238591; wyrok NSA z 4 10 2006 r., I OSK 459/06, LEX nr 281385; wyrok NSA z 3 10 2006 r., II FSK 1263/05, LEX nr 264211)

Należy mieć na uwadze, że kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa przepis art. 1 § 2 ustawy z 25 07 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), dalej p.u.s.a., który stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny bada zatem, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Poprzestając na stwierdzeniu naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a, skarżący sformułował zarzut naruszenia przepisów postępowania w sposób niewystarczający. Nie wskazał jakich niezbędnych środków określonych przepisami ustawy procesowej Sąd I instancji nie zastosował, a także na czym polegało nienależyte wykonywanie przez niego kontroli. Nie wykazał również, w jaki sposób uchybienia, które jego zdaniem miały miejsce, wpłynęły na rozstrzygnięcie.

W ten sposób sformułowany zarzut nie odpowiada wymogom prawa i uniemożliwia dokonanie oceny jego zasadności.

W dalszej części skargi kasacyjnej (pkt. 2-7)zarzuty skarżącego dotyczą możliwego naruszenia przez Sąd przepisów postępowania, którymi w istocie są normy o charakterze technicznym. Nawet w przypadku ich naruszenia przez Sąd nie mogłoby to stanowić skutecznej podstawy kasacji wyroku, bowiem ewentualne naruszenie tego rodzaju norm postępowania nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

I tak:

1. - naruszenie art. 139 § 1 p.p.s.a. poprzez ogłoszenie odroczenia wyroku, mimo że sprawa nie była zawiła.

Odroczenie ogłoszenia wyroku, nawet gdyby sprawa obiektywnie nie kwalifikowała się jako zawiła, nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy sądowoadmistracyjnej.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z 5 grudnia 1997 r. (III CKN 491/97) następstwa ww. naruszenia muszą być tego rodzaju lub rozmiarów, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego w kasacji orzeczenia. Tego skarżący nie wykazał. Zatem zarzut ten również nie może być uznany za właściwie sformułowany.

1. - naruszenie art. 106 § 1 p.p.s.a poprzez, zdaniem skarżącego, kuriozalne przeprowadzenie rozprawy.

Jego zdaniem, wbrew wskazanemu przepisowi sędzia sprawozdawca nie przedstawił podczas rozprawy zwięzłego sprawozdania stanu sprawy. Skarżący jednocześnie nie wykazał, w jaki sposób miałoby to wpłynąć na wydane rozstrzygnięcie.

1. - naruszenie art. 6 i 106 § 2 p.p.s.a poprzez uniemożliwienie stronie zgłoszenia swoich żądań i wniosków.

Również w tym zarzucie skarżący nie wykazał, w jaki sposób stwierdzona przez niego nieprawidłowość wpłynęła na wydany wyrok. Nie sposób zatem ocenić jego zasadności.

Na marginesie należy tutaj podnieść, że podczas rozprawy [...] lutego 2007 r. M. A. złożył obszerne pismo zawierające skrót własnego ustnego wystąpienia (k. 24-27). Strona miała zatem możliwość przedstawienia swojego stanowiska w sprawie i z prawa tego skorzystała.

1. - naruszenie art. 7, art. 109 p.p.s.a poprzez opieszałe załatwienie sprawy i mimo niewystąpienia zawiłości - odraczanie rozprawy.

Przepis art. 109 p.p.s.a. stanowi, że rozprawa ulega odroczeniu, między innymi wtedy, gdy sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron. Takie właśnie sytuacje miały miejsce w postępowaniu przed Sądem I instancji. Dwukrotne postanowienia o odroczeniach i wyznaczeniu nowych teminów rozprawy wynikały z niepowiadomienia o jej terminie uczestnika postępowania - spółki N. V. (odroczenie [...] października 2006 r.) oraz z braku dowodu zawiadomienia skarżącego (odroczenie [...] grudnia 2006 r.).

Przede wszystkim należy jednak ponownie podkreślić, że następstwa ewentualnego wytkniętego naruszenia muszą być tego rodzaju lub rozmiarów, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego w kasacji orzeczenia. Tego skarżący nie wykazał.

1. - naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a poprzez nieodniesienie się przez WSA w S. w uzasadnieniu wyroku do podniesionych przez stronę naruszeń przepisów prawa.

Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powiązanie tego przepisu postępowania z zarzutem nieprawidłowości w sporządzeniu uzasadnienia wyroku, bez przywołania przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a oraz bez wykazania w jaki sposób stwierdzona nieprawidłowość miałaby wpłynąć na rozstrzygnięcie, nie pozwala ocenić zasadności zarzutu. Ponadto skarżący nie określił, do naruszeń jakich przepisów - jego zdaniem - nie odniósł się Sąd I instancji.

Przyjmując z kontekstu skargi, że strona miała tu na uwadze naruszenie przepisów prawa materialnego, związanych z usunięciem towaru spod dozoru celnego i uznaniem skarżącego za dłużnika celnego należy przypomnieć, że w sprawie Sąd rozpatrywał kwestię zasadności odmowy stwierdzenia nieważności.

Zgodnie art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - p.p.s.a., sąd "rozstrzyga w granicach danej sprawy".

Powyższe stwierdzenie odnosi się do sprawy, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, a granicami w przedmiotowym postępowaniu są granice trybu nadzwyczajnego, jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji. W przypadku gdy zaskarżona decyzja została wydana w trybie stwierdzenia nieważności (a więc trybie nadzwyczajnym), sąd administracyjny nie może badać jej zgodności z prawem w sposób identyczny z kontrolą decyzji wydanych w trybie zwykłym. Oznacza to, iż brak wnikliwej analizy zarzutów powołanych przez stronę, a nie odnoszących się do przesłanek nieważności decyzji, nie stanowi naruszenia art. 134 § 1 tej ustawy. (v. wyrok NSA z 8 grudnia 2005 r., I FSK 525/05, LEX nr 187435).

W zakresie dotyczącym merytorycznego rozważenia sprawy, skarżący podniósł zarzut niezastosowania przepisów art. 135, 145 i art. 106 § 4 i 5 p.p.s.a.

Naruszenie tych przepisów połączone zostało z niezastosowaniem przepisów Konstytucji.

W wyroku z 21 kwietnia 2004 r. (sygn. akt FSK 181/04, publ. ONSAiWSA 2004/2/36) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że podstawa skargi kasacyjnej wymieniona w art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. odnosi się do naruszenia przepisów postępowania sądowego. Tak więc naruszenie tylko takich przepisów można zarzucać sądowi administracyjnemu.

Nawet gdyby jednak nie zgodzić się z tą tezą, to zarzut strony może zostać oddalony w oparciu o rozstrzygnięcie NSA z 17 marca 2005 r., (sygn. akt FSK 1583/04, LEX nr 152778). W uzasadnieniu tego wyroku Sąd zauważył, że "niezrozumiały jest zarzut skargi dotyczący naruszenia przez zaskarżony wyrok przepisu art. 8 Konstytucji RP. Przypomnieć trzeba, że przepis ten formułuje zasadę, iż Konstytucja stanowi najwyższe prawo Rzeczypospolitej Polskiej, a jej przepisy należy stosować bezpośrednio (...), zatem aby wnieść skuteczny zarzut kasacyjny w tej kwestii, niezbędne byłoby wskazanie przepisu konstytucyjnego, określającego np. prawa i obowiązki obywateli w zakresie świadczeń publicznoprawnych, który naruszony został w zaskarżonym wyroku." Skoro autor tego nie uczynił, to Sąd uznał jego zarzut za nieuzasadniony.

W skardze strona zarzuciła naruszenie, poza art. 8, także innych przepisów Konstytucji: art. 2 (Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej), art. 3 (Rzeczpospolita Polska jest państwem jednolitym), art. 9 (Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego) oraz art. 31 ust. 3 (Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw) i art. 32 ust. 1 (Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne).

Żaden z tych przepisów nie spełnia wymogów, o jakich mowa w przywołanym wyroku. Kolejno zarzucono także naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji (Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd). Jak jednak wcześniej wyjaśniono, odraczanie rozprawy przez Sąd było uzasadnione. Poza tym strona nie wykazała negatywnego wpływu odroczeń na wydany wyrok.

Zatem zarzuty naruszenia Konstytucji należy uznać za niezasadne.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa. Naruszenie tego artykułu skarżący połączył z niewykonaniem przepisów art. 145 oraz 106 § 4 i 5 p.p.s.a. Te ostatnie zapisy dotyczą konieczności wzięcia pod uwagę przez Sąd faktów powszechnie znanych. Strona nie wskazała jednak, jakie fakty ma na uwadze.

Niewystarczającym jest przywołanie przepisu art. 145 p.p.s.a., także razem z art. 135 tej ustawy, skoro jednocześnie nie precyzuje się środków przewidzianych ustawą.

Pamiętać należy, że zgodnie z doktryną i orzecznictwem skarga kasacyjna stanowi sformalizowany środek odwoławczy, w zakresie którego występuje przymus adwokacki. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że jest związany jej podstawami i wnioskami. Nie jest również możliwa wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków, ponieważ skarga winna być tak skonstruowana, aby nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych (postanowienie NSA z 6 lipca 2004 r. OSK 160/04, LEX 156428). Sąd nie może również samodzielnie konkretyzować, uściślać lub korygować zarzutów skargi (v. m.in. wyrok NSA z 7 grudnia 2004 r., FSK 772/04, LEX nr 174575).

W świetle powyższego, uwzględniając dowiedzione nieprawidłowości w sformułowaniu skargi kasacyjnej, także zarzuty opisane w niniejszym punkcie należy uznać za niezasadne.

Odnośnie zarzutów naruszenia przepisów art. 122, 123, 188, 194 Ordynacji podatkowej, należy stwierdzić, że podstawa skargi kasacyjnej wymieniona w art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. odnosi się do naruszenia przepisów postępowania sądowego.

Oznacza to, że Sąd nie stosuje bezpośrednio przepisów Ordynacji podatkowej. Tym samym zarzut jest nieuzasadniony.

W pozostałych punktach uzasadnienia skargi (12 do 17) skarżący zarzucił różne nieprawidłowości Sądowi pierwszej instancji (w tym nieprawidłowo ustalony stan faktyczny), nie wiąże ich jednak z żadnymi przepisami postępowania sądowego, co uniemożliwia ustosunkowanie się do ich zasadności.

Dodatkowo należy jedynie zwrócić uwagę, że Sąd I instancji nie ustala stanu faktycznego, ale ocenia, czy został on należycie ustalony przez organ celny.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.