Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 5 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Sz 462/07 oddalił skargę J. K. i J. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Sz. z [...] kwietnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie nakazania zniszczenia towaru.
Sąd orzekał w następującym stanie sprawy.
Postanowieniem Prokuratury Rejonowej w K. z [...] czerwca 2005 r. umorzono dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe, tj. imporcie wyrobów akcyzowych bez ich uprzedniego oznaczenia znakami akcyzy, wobec braku znamion czynu zabronionego. Następnie przekazano Naczelnikowi Urzędu Celnego w K. do odrębnego postępowania celnego wyroby tytoniowe, tj. 560 paczek papierosów marki G. A., 276 paczek papierosów marki G. A. L., 50 paczek papierosów marki P., 10 paczek papierosów marki P., 620 paczek papierosów marki L. L. oraz wyrobów spirytusowych, tj. 40 butelek (0,51) spirytusu.
Naczelnik Urzędu Celnego w K. zwrócił się do Sądu Rejonowego w K. o orzeczenie przepadku na rzecz Skarbu Państwa wyrobów tytoniowych i spirytusowych. Postanowieniem z [...] stycznia 2006 r. Sąd oddalił wniosek.
Po dokonaniu ponownej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu karno-skarbowym oraz celnym organ uznał, że przedmiotowy towar był wprowadzony na polski obszar celny w Ś. W związku z tym, że ilość zajętego towaru wskazuje na jego przeznaczenie handlowe oraz nie posiadał on oznaczenia znakami akcyzy, Naczelnik Urzędu Celnego w Sz. (któremu przekazano sprawę według właściwości) decyzją z [...] października 2006 r., nr [...]nakazał zniszczenie przedmiotowego towaru.
Orzekając na skutek odwołania skarżących Dyrektor Izby Celnej w Sz. decyzją z [...] kwietnia 2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu celnego I instancji. Wskazał, że z zeznań J. K. i J. K. wynika, że nie przyznali się do zarzucanego im czynu sprowadzającego się do tego, że zajęte towary zostały nielegalnie wprowadzone na polski obszar celny. Organ powołał się na znajdujące w się w aktach sprawy informacje od Granicznej Placówki Kontrolnej Straży Granicznej w Ś. (pismo z [...] czerwca 2005 r.) oraz informacje z Oddziału Celnego w Ś. (pismo z [...] czerwca 2005 r.), z których wynika, że od 2002 do 2004 r., tj. w ciągu 19 miesięcy, J. K. przekroczył granicę 400 razy i złożył 6 deklaracji, zaś J. K. w czasie 12 miesięcy przekroczyła granicę 80 razy i złożyła jedną deklarację.
Natomiast członkowie rodziny: T. K. przekroczył granicę 230 razy i złożył 8 deklaracji a G. K. przekroczyła granicę 240 razy i złożyła 5 deklaracji. Wobec powyższego swoim działaniem skarżący naruszyli § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a/ i ust. 2 lit. a/ rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zwolnienia od cła towarów przywożonych w bagażu osobistym podróżnego (Dz.U. Nr 148, poz. 1651). Wskazane w ww. rozporządzeniu normy ilościowe zostały bowiem wielokrotnie przekroczone.
Oddalając skargę J. K. i J. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, że skarżący wprowadzili wyroby tytoniowe i spirytusowe na polski obszar celny przed dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. W związku z tym organy celne prawidłowo zastosowały w sprawie przepisy Kodeksu celnego, gdyż pojęcie "sprawy dotyczące długu celnego" należy rozumieć jako różnorodne stany faktyczne związane z przywozem towarów na polski obszar celny zaistniałe przed 1 maja 2004 r.
Sąd podał, że w latach 2002-2004 osoby przekraczające granicę i przewożące wyroby spirytusowe i tytoniowe zwolnione były od uiszczania cła, jeżeli ilość tych towarów mieściła się w normie ustalonej w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a/ i ust. 2 lit. a/ rozporządzenia Ministra Finansów z 7 grudnia 2001 r. w sprawie zwolnienia od cła towarów przywożonych w bagażu osobistym podróżnego. Obowiązkiem osób przekraczających granicę przed dniem wstąpienia Polski do Unii Europejskiej, było składanie deklaracji o których mowa w § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z 27 września 1999 r. w sprawie warunków wykonywania czynności kontroli celnej. W deklaracji osoba wprowadzająca towar akcyzowy na polski obszar celny oświadczała, że w okresie ostatniego miesiąca nie skorzystała ze zwolnienia od cła w ramach normy przewidzianej dla wyrobów alkoholowych i tytoniowych określonej w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie zwolnienia od cła towarów przywożonych w bagażu osobistym podróżnego. Ilość deklaracji składanych przez skarżących była mniejsza od faktycznej częstotliwości przekraczania przez nich granicy.
Sąd I instancji podkreślił, że ilość sprowadzanych wyrobów tytoniowych i spirytusowych nie mogła być wykorzystywana do użytku osobistego przez skarżących, zwłaszcza, że każdy członek rodziny skarżących co najmniej raz w miesiącu przekraczał granicę przewożąc maksymalną albo znacznie przekraczającą normę ilościową wyrobów akcyzowych tj. w bagażu osobistym podróżnego (norma: wyrobów spirytusowych 1 litr i 200 sztuk papierosów, nie więcej niż raz w miesiącu). W przypadku przewożenia wyrobów akcyzowych przez podróżnych ponad ustalone normy, organ cofa towar za granicę lub na polski obszar celny; jeżeli cofnięcie towaru jest niedopuszczalne lub niemożliwe, organ może nakazać zniszczenie towaru w przypadku, gdy dokonanie sprzedaży towaru będzie niemożliwe lub utrudnione.
W związku z tym, że towar ujawniono na terenie kraju i nie jest możliwe jego cofniecie za granicę, jak również niemożliwa jest jego sprzedaż w kraju z powodu braku oznakowania znakami akcyzy, właściwym przeznaczeniem celnym było zniszczenia towaru.
Sąd uznał za nietrafny zarzut skarżących, iż o legalności sprowadzania przez nich wyrobów akcyzowych świadczy postanowienie o umorzeniu postępowania karno-skarbowego, gdyż postępowanie to dotyczy spraw prowadzonych w oparciu o Kodeks karny skarbowy, natomiast postępowanie celne regulują przepisy Kodeksu celnego. Ponadto, stosownie do art. 11 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowienie o umorzeniu postępowania karno skarbowego nie jest dla sądu administracyjnego wiążące.
W skardze kasacyjnej J. K. i J. K. zaskarżyli w całości powyższy wyrok, wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzających go decyzji organów celnych oraz wydania objętych postępowaniem towarów.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r., - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 59 § 1 i 2 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a/ i ust. 2 lit. a/ rozporządzenia Ministra Finansów z 7 grudnia 2001 r. w sprawie zwolnienia od cła towarów przywożonych w bagażu osobistym podróżnego w zw. z § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z 27 września 1999 r. w sprawie warunków wykonywania czynności kontroli celnej poprzez uznanie, iż przepisy powołanych rozporządzeń zostały naruszone, a w konsekwencji zastosowanie przepisu art. 59 § 1 i 2 Kodeksu celnego w braku przesłanek w tym przepisie określonych, w szczególności braku podstaw do stwierdzenia, iż zabezpieczone u skarżących towary przywiezione zostały bez spełnienia wymogów prawa celnego, co miejsca nie miało i o czym nie przesądza ilość zabezpieczonych towarów; brak składanych deklaracji przy każdym przekraczaniu granicy przez skarżących, które to uchybienia dla zastosowania powołanych przepisów wystarczające nie są.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że ilość towarów, jakie zostały zabezpieczone o skarżących nie może przesądzać o tym, iż towar ten został przywieziony w sposób nielegalny. Przywozu dokonywano na przestrzeni 3 lat i był on udziałem kilku osób, wobec czego mogło dojść do zgromadzenia towaru w ilościach zabezpieczonych przez funkcjonariuszy Straży Granicznej. Okres 3 lat to 36 miesięcy, w trakcie których co miesiąc możliwe było przywiezienie przez każdą z osób 1 litra alkoholu i 200 szt. wyrobów tytoniowych. Organy celne ustaliły, iż towary te przywozili J. K., J. K., T. K. i G. K., a jak wskazują skarżący, osób z ich rodziny było więcej. Przemnożenie dopuszczalnej ilości przywożonych towarów przez liczbę miesięcy i liczbę choćby tylko tych 4 osób wykaże ilość alkoholu znacznie przewyższającą tę zabezpieczoną u skarżących, a w przypadku wyrobów tytoniowych będą to wielkości zbliżone.
Skarżący wskazali, że w toku prowadzonych postępowań nie ustalono, aby przywożone towary były wykorzystywane w inny sposób niż na własny użytek, w szczególności nie stwierdzono, aby przeznaczano je na cele handlowe.
W ocenie autora skargi kasacyjnej od dawna nie istnieją podstawy dla przetrzymywania przedmiotowego towaru, zaś postępowania karno-skarbowe zakończyły się. Sąd Rejonowy oddalił żądanie Naczelnika Urzędu Celnego w K. orzeczenia przepadku dowodów rzeczowych zabezpieczonych w toku postępowania, a postanowienie w tej sprawie uprawomocniło się.
W piśmie z [...] sierpnia 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w Sz. odniósł się do zarzutu skarżących dotyczącego naruszenia art. 59 § 1 i 2 Kodeksu celnego, gdzie szczegółowo wskazał na jego niezasadność.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Sposób sformułowania skargi kasacyjnej wymaga przedstawienia ogólnych uwag dotyczących granic badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz wymogów, jakie winien spełniać ten środek prawny. Jest to w niniejszej sprawie konieczne z uwagi na wąski zakres zarzutu kasacyjnego ograniczający w konsekwencji rozpoznanie sprawy przez Sąd drugiej instancji.
Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia o sformalizowanym charakterze, wiążącym się z wymogami, których ścisłe przestrzeganie jest czynnikiem warunkującym skuteczność kwestionowania wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji.
Konstrukcja skargi kasacyjnej uwzględniać powinna, iż z zasady ustanowionej w art. 183 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) rozpoznawanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny następuje tylko w granicach tego środka zaskarżenia (w niniejszej sprawie nie występowała nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a., którą Naczelny Sąd Administracyjny musiałby wziąć pod rozwagę z urzędu).
Skarga kasacyjna wskazywać musi, jaki konkretnie przepis prawa został naruszony, na czym polegało naruszenie danego przepisu oraz, gdy chodzi o przepisy postępowania, jaki to miało wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2004 r., sygn. akt OSK 421/04, Lex nr 146732).
Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania (uzupełniania lub uściślania) zarzutów za autora skargi kasacyjnej, czy stawiania hipotez w tym obszarze, sanując zaistniałe braki. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu i kierunków zaskarżenia, gdyż skarga kasacyjna winna być tak zredagowana, aby nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych (por. m.in. wyroki NSA: z 25 maja 2004 r., sygn. akt FSK 155/04, Lex nr 129843; z 26 października 2004 r., sygn. akt OSK 773/04, Lex nr 164460).
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wymagane określenie podstaw kasacji i ich uzasadnienie obejmuje wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki mogło mieć to wpływ na wynik sprawy.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego nie wystarcza zatem samo powołanie w skardze kasacyjnej przepisu administracyjnego prawa materialnego. Konieczne jest wykazanie, że sąd pierwszej instancji nie wykonał prawidłowo kontroli czynności organu.
Skarga kasacyjna nie spełnia wskazanych wyżej wymogów formalnych.
Po pierwsze, brak jest powiązania powoływanych w petitum skargi kasacyjnej przepisów Kodeksu celnego oraz rozporządzeń Ministra Finansów z przepisami ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Po drugie, skarżący prowadzi polemikę z rozważaniami Sądu I instancji, przedstawiając własne ustalenia w zakresie legalności przywozu przedmiotowego towaru na polski obszar celny.
Po trzecie wreszcie, z uzasadnienia skargi kasacyjnej zdaje się wynikać, że skarżący nie zgadza się z dokonaną przez Sąd pierwszej instancji oceną stanu faktycznego sprawy, a jednocześnie nie podnosi zarzutu wadliwych ustaleń.
Określenie, że przywóz przedmiotowych towarów odbywał się zgodnie z zasadami, które pozwalałyby na zwolnienie ich z należności celnych, bowiem ilość zajętego towaru nie przekracza dopuszczalnych norm przewidzianych w danym okresie (tj. 36 miesięcy) dla 4 osób, należy do sfery ustaleń faktycznych zaś zarzut w tym zakresie powinien być postawiony w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to jest naruszenia przepisów postępowania.
Tak sformułowany zarzut nie stanowi usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej w rozumieniu art. 174 i 176 p.p.s.a., ponieważ przy ocenie zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego przy braku zasadnych zarzutów w ramach podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego wyroku, które nie mogą być skutecznie podważone zarzutem naruszenia prawa materialnego (por. wyrok NSA z 31 marca 2004 r., sygn. akt OSK 59/04, publ. w: ONSAiWSA 2004/1/10).
Powyższe wywody prowadzą do wniosku, że na skutek wadliwej konstrukcji skarga kasacyjna wymyka się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Rolą tego Sądu - co już wyżej wskazano - nie jest bowiem zastępowanie strony w formułowaniu zarzutów skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).