Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 22 marca 2023 r., sygn. akt I GSK 80/19

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z 29 października 2018 r. sygn.. akt V SA/Wa 473/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. Sp. z o.o. z siedzibą w U. (dalej określanej jako Spółka lub Skarżąca) na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 19 stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Skarżąca. Domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego zarzuciła:

1. 1. naruszenie prawa materialnego, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. Poz. 259, dalej określanej skrótem P.p.s.a.) w związku z art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U., z 2017 r. poz.562 ze zm., dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) poprzez poczynienie błędnych ustaleń faktycznych, tj.:
2. a) błędne ustalenie, że wnioskodawca jest przedsiębiorstwem średnim z uwagi na wysokość rocznego obrotu i sumy bilansowej, podczas gdy prawidłowo obliczona wysokość rocznego obrotu prowadzi do wniosku, że jest to przedsiębiorstwo małe;
3. b) błędne ustalenie wielkości zatrudnienia w przedsiębiorstwie skarżącym oraz przedsiębiorstwach powiązanych;
4. 2. naruszenie prawa materialnego, a to błędną wykładnię art. 5 i art. 6 ust. 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014 z 17 czerwca 2014 r., uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (dalej: rozporządzenie Komisji nr 651/2014) poprzez przyjęcie, że właścicieli lub kierowników - niezależnie od tego, w jakim wymiarze pracują - należy traktować jako zatrudnionych w danym podmiocie w pełnym wymiarze czasu pracy podczas gdy zarówno literalna, jak i celowościowa wykładnia powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że dane te powinny być ustalane na podstawie ksiąg rachunkowych i innych danych przedsiębiorstwa, a praca osób pracujących w niepełnym wymiarze zatrudnienia (w tym również właścicieli-kierowników), jest obliczana jako część ułamkowa rocznej jednostki roboczej (RJP);
5. 3. naruszenie prawa materialnego, a to błędną wykładnię art. 6 ust. 1 i 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia Komisji Nr 651/2014 w związku z art. 2 ust, 1 ustawy o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz zmianie innych ustaw, poprzez przyjęcie, że w przypadku przedsiębiorstwa, które jest jednym z przedsiębiorstw powiązanych wchodzących w skład grupy producentów rolnych, dane dotyczące wysokości przychodu należy ustalać wyłącznie na podstawie sprawozdań finansowych, podczas gdy taki sposób ustalenia przychodu prowadzi do tego, że dwukrotnie uwzględniane jest to samo źródło przychodu sprzedaż pomiędzy podmiotami powiązanymi, jest następnie ujmowana ponownie w chwili, gdy towar sprzedawany jest podmiotom zewnętrznym; prawidłowa wykładnia tego przepisu, uwzględniająca cele wsparcia oraz istotę działania grup producentów rolnych prowadzi do wniosku, że sprzedaż między podmiotami powiązanymi nie powinna być uwzględniana przy obliczaniu wysokości przychodu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddaleni i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.).

Zgodnie z art. 183 § 1 zd. pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania z przyczyn określonych w § 2 tego przepisu, której w niniejszej sprawie nie stwierdzono.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 P.p.s.a., a więc naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 P.p.s.a, a więc naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Składające się na obie podstawy kasacyjne zarzuty odnoszą się w istocie do kwestii uznania skarżącej za małe przedsiębiorstwo zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz.Urz. UE L z 24 grudnia 2013 r., nr 352, s. 1, dalej: rozporządzenie 1407/2013). Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej zostaną rozpoznane łącznie.

Rozstrzygnięciem zawartym w piśmie z 19 stycznia 2018 r. nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, Agencja lub organ) odmówił Skarżącej przyznania pomocy na operację typu "Rozwój przedsiębiorczości – rozwój usług rolniczych".

Na podstawie danych przedstawionych przez Skarżącą Agencja stwierdziła, że nie spełniła ona definicji mikro- lub małego przedsiębiorstwa w rozumieniu załącznika 1 do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014. Zdaniem Agencji strona utraciła status małego przedsiębiorstwa już w roku 2014 i posiada status średniego przedsiębiorstwa nieprzerwanie do dnia dostarczenia uzupełnień co skutkuje niespełnieniem kryteriów dostępu, określonych w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Konkluzje tę podzielił Sąd pierwszej instancji.

Ogólne zasady dotyczące przyznawania pomocy w zakresie działania zostały uregulowane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, ze zm., dalej: rozporządzeniem 1305/2013) oraz rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 808/2014 ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. UE L z 2014r., nr 227, s. 18, ze zm.).

Na gruncie krajowym powyższą regulacje dopełniają przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Rozwój przedsiębiorczości – rozwój usług rolniczych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w tworzenie i rozwój działalności pozarolniczej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020, wydane w oparciu o delegację ustawową, a mianowicie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 349, dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju).

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia pomoc przyznaje się podmiotowi, który jest osobą fizyczną, osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która jako mikro- lub małe przedsiębiorstwo, w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1), zwanego dalej "załącznikiem I do rozporządzenia Komisji", wykonuje działalność gospodarczą obejmującą świadczenie usług dla gospodarstw rolnych wymienionych w wykazie określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia.

Zgodnie z art. 34 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju do postępowań w sprawach o przyznanie pomocy w ramach działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1, 3 lit. b, pkt 4, 5, 6 lit. d, pkt 7, 13 i 14, a więc i takich objętych wnioskiem Skarżącej, prowadzonych przez agencję płatniczą i podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy art. 27 ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio. Zaś art. 27 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju stanowi, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności;

1. 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
2. 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
3. 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Natomiast ust. 2 tego przepisu stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Zakres informacji koniecznych do umieszczenia w treści wniosku o przyznanie pomocy został określony przepisem § 12 ust. 1 rozporządzenia. Natomiast zgodnie z § 12 ust. 2 pkt 9 i 20) rozporządzenia do wniosku o przyznanie pomocy dołącza się: 9) oświadczenie podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy potwierdzające, że prowadzi przedsiębiorstwo w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia Komisji, sporządzone na formularzu udostępnionym przez Agencję;

1. 20) inne dokumenty potwierdzające spełnienie warunków do przyznania pomocy.

W rozpoznawanej sprawie organy, a także Sąd I instancji orzekały na podstawie dokumentów przedstawionych przez Skarżącą. Z których wynikało m. in. że Skarżąca jest powiązana z innymi podmiotami i zatrudnia powyżej 50 RJR.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 załącznika I do rozporządzenia 651/2014 do kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw ("MŚP") należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 milionów EUR, lub roczna suma bilansowa nie przekracza 43 milionów EUR. W kategorii MŚP małe przedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niż 50 pracowników i którego roczny obrót lub roczna suma bilansowa nie przekracza 10 milionów EUR.

Stosownie zaś do art. 3 ust. 3 załącznika I do rozporządzenia 651/2014 przedsiębiorstwa powiązane oznaczają przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:

1. a) przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca/akcjonariusza lub członka;
2. b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa;
3. c) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo na podstawie umowy zawartej z tym przedsiębiorstwem lub postanowień w jego statucie lub umowie spółki;
4. d) przedsiębiorstwo będące udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, na mocy umowy z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców/akcjonariuszy lub członków w tym przedsiębiorstwie.

Zakłada się, że wpływ dominujący nie istnieje, jeżeli inwestorzy wymienieni w ust. 2 akapit drugi nie angażują się bezpośrednio lub pośrednio w zarządzanie danym przedsiębiorstwem, bez uszczerbku dla ich praw jako udziałowców/ akcjonariuszy. Przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym ze związków opisanych w akapicie pierwszym za pośrednictwem co najmniej jednego przedsiębiorstwa, lub jednego z inwestorów, o których mowa w ust. 2, również uznaje się za powiązane. Przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków za pośrednictwem osoby fizycznej lub grupy osób fizycznych działających wspólnie również uznaje się za przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą one swoją działalność lub część działalności na tym samym rynku właściwym lub rynkach pokrewnych. Za "rynek pokrewny" uważa się rynek dla danego produktu lub usługi znajdujący się bezpośrednio na wyższym lub niższym szczeblu rynku w stosunku do rynku właściwego.

Zgodnie z art. 6 ust 2 załącznika nr I do rozporządzenia 651/2014 w przypadku przedsiębiorstwa mającego przedsiębiorstwo partnerskie lub przedsiębiorstwa powiązane dane, w tym dane dotyczące liczby personelu, określa się na podstawie ksiąg rachunkowych i innych danych przedsiębiorstwa lub, jeżeli istnieją, skonsolidowanego sprawozdania finansowego danego przedsiębiorstwa lub skonsolidowanego sprawozdania finansowego innego przedsiębiorstwa, w którym ujęte jest dane przedsiębiorstwo. Dane, o których mowa w pierwszym akapicie, uzupełnia się danymi dotyczącymi każdego przedsiębiorstwa partnerskiego będącego bezpośrednio przedsiębiorstwem wyższego lub niższego szczebla w stosunku do danego przedsiębiorstwa. Uzupełnienie danych jest proporcjonalne do procentowego udziału w kapitale lub prawach głosu (zależnie od tego, która z tych wartości jest większa). W przypadku holdingów typu cross-holding stosuje się większy udział procentowy.

Dane, o których mowa w pierwszym i drugim akapicie, uzupełnia się pełnymi danymi każdego przedsiębiorstwa, które jest bezpośrednio lub pośrednio powiązane z danym przedsiębiorstwem, jeśli dane te nie zostały podane wcześniej ramach skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

W myśl art. 6 ust 3 załącznika nr I do rozporządzenia 651/2014 do celów stosowania ust. 2 dane przedsiębiorstw partnerskich danego przedsiębiorstwa pochodzą z ich ksiąg rachunkowych i innych danych, w tym skonsolidowanego sprawozdania finansowego, o ile istnieje. Dane te uzupełnia się pełnymi danymi przedsiębiorstw, które są powiązane z tymi przedsiębiorstwami partnerskimi, jeśli dane te nie zostały podane wcześniej w ramach skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Do celów stosowania tego samego ust. 2 dane przedsiębiorstw, które są powiązane z danym przedsiębiorstwem, pochodzą z ich ksiąg rachunkowych i innych danych, w tym skonsolidowanego sprawozdania finansowego, o ile istnieje. Dane te uzupełnia się proporcjonalnie danymi każdego ewentualnego przedsiębiorstwa partnerskiego takiego przedsiębiorstwa powiązanego, będącego bezpośrednio przedsiębiorstwem wyższego lub niższego szczebla w stosunku do takiego przedsiębiorstwa, chyba że zostały one już ujęte w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym w stosunku co najmniej proporcjonalnym do udziału określonego w ust. 2 akapit drugi.

Zdaniem Skarżącej sytuacja podmiotów powiązanych a w konsekwencji spełnienia kryterium małego przedsiębiorstwa jest różna w zależności od tego, czy zostało sporządzone skonsolidowane sprawozdanie, czy też nie.

Zgodnie z tezą pkt. 30 Preambuły rozporządzenia nr 651/2014, aby wyeliminować różnice, które mogłyby spowodować zakłócenie konkurencji, oraz aby ułatwić koordynację różnych krajowych i unijnych inicjatyw dotyczących MŚP, a także ze względu na przejrzystość administracyjną i pewność prawa, definicja MŚP stosowana na potrzeby niniejszego rozporządzenia powinna opierać się na definicji zawartej w zaleceniu Komisji 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r. dotyczącym definicji mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw 13.

Z kolei z pkt 4 preambuły zaleceń Komisji z dnia 6 maja 2003 r. dotyczących definicji mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (notyfikowane jako dokument nr C(2003) 1422) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (2003/361/WE), stanowi, że kryterium liczby pracowników ("liczby osób zatrudnionych") jest niewątpliwie jednym z najważniejszych i musi być przestrzegane jako kryterium główne; niemniej wprowadzenie kryterium finansowego stanowi niezbędne uzupełnienie, gdyż jego celem jest określenie rzeczywistej skali i wyników działania przedsiębiorstwa oraz jego pozycji w porównaniu z konkurencją. Jednakże nie powinno się stosować obrotu jako wyłącznego kryterium finansowego, przede wszystkim dlatego, że przedsiębiorstwa działające w sektorach handlu i dystrybucji mają z natury wyższe wskaźniki obrotu niż przedsiębiorstwa produkcyjne. A zatem kryterium obrotu należy powiązać z kryterium całkowitego rocznego bilansu, który odzwierciedla ogólną sytuację materialną przedsiębiorstwa, z możliwością przekroczenia któregokolwiek z tych dwóch kryteriów.

U podstaw wskazanych regulacji legło założenie, że w obrębie Unii Europejskiej definicja małych i średnich przedsiębiorstw będzie jednolicie stosowana według jednorodnych kryteriów. Nie powodując uprzywilejowania bądź dyskryminacji jakiegoś podmiotu.

Zatem rzeczywisty potencjał MŚP jest badany poprzez spełnienie trzech kryteriów, mianowicie kryterium dotyczące liczby zatrudnionych osób, kryterium finansowe i kryterium niezależności. Sąd pierwszej instancji w wyroku z dnia 14 października 2004 r. w sprawie T-137/02 P. GmbH & Co. KG przeciwko Komisji Europejskiej zwrócił t uwagę, iż w celu objęcia pomocą jedynie przedsiębiorstw stanowiących w rzeczywistości MŚP należy dążyć do wyeliminowania bytów prawnych, w ramach których MŚP tworzą grupy gospodarcze, w których potencjał gospodarczy przewyższa rzeczywisty potencjał MŚP oraz należy zapewnić by definicja MŚP nie była obchodzona z powodów czysto formalnych.

Niezależnie od tego, że wspomniany wyżej wyrok zapadł w uprzednio obowiązującym stanie prawnym określonym Zaleceniami Komisji 96/280 (WE) w sprawie wspólnotowych wytycznych dotyczących pomocy państwa na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw przyjąć należy, iż w zakresie wykładni obecnie obowiązujących przepisów wskazane wyżej tezy zachowują aktualność.

Zasadnie Sąd i instancji wskazał, że powyższe kryteria zostały uwzględnione w Zasadach wypełniania Oświadczenia podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o wielkości przedsiębiorstwa stanowiące załącznik 1 do Instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie pomocy dla poddziałania 6.4 (dalej: Zasady wypełniania oświadczenia), czyli poddziałania, w ramach którego Skarżąca złożyła swój wniosek.

Na str. 13 wskazano, że o ile zachowanie progu zatrudnienia jest obowiązkowe, o tyle w przypadku pułapu dotyczącego rocznego obrotu lub całkowitego bilansu rocznego MŚP może wybrać jeden z nich. Przedsiębiorstwo nie musi więc spełniać obydwu warunków finansowych i może przekroczyć jeden z pułapów, nie tracąc swojego statusu. Nowa definicja daje ten wybór, gdyż z natury przedsiębiorstwa działające w sektorach handlu i dystrybucji mają wyższe wskaźniki obrotu niż przedsiębiorstwa produkcyjne. Dając możliwość wyboru pomiędzy kryterium obrotu a kryterium całkowitego bilansu rocznego, który odzwierciedla ogólną sytuację materialną przedsiębiorstwa, definicja zapewnia sprawiedliwe traktowanie MŚP prowadzących różne rodzaje działalności gospodarczej. Podobnie tę kwestię wyjaśniono w Zasadach wypełniania oświadczenia (str. 10), w których stwierdzono, że w przypadku pułapu dotyczącego rocznego obrotu lub rocznej sumy bilansowej przedsiębiorstwa, podmiot może wybrać jeden z nich.

Przedsiębiorstwo nie musi więc spełniać obydwu warunków finansowych i może przekroczyć jeden z pułapów finansowych, nie tracąc swojego statusu. Utrata statusu następuje z chwilą przekroczenia przez przedsiębiorstwo obu limitów przesłanek finansowych tj. roczny obrót wynosi powyżej 50 mln EUR i roczna suma bilansowa wynosi powyżej 43 mln EUR. Podobnie dla stwierdzenia, że przedsiębiorstwo kwalifikuje się do wyższej spośród trzech kategorii sektora MŚP koniecznym jest stwierdzenie, że oba przewidziane dla danej kategorii progi finansowe zostały przekroczone. W odniesieniu do średnich przedsiębiorstw roczny obrót lub roczna suma bilansowa nie mogą przekroczyć 10 milionów EUR – art. 2 pkt 2 załącznika nr I do rozporządzenia Komisji nr 651/2014.

W świetle powyższego zarzut, że Sąd I instancji wadliwie zinterpretował wskazane powyżej przepisy art. 6 ust. 1 i 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014 nie zasługuje na uwzględnienie. Brzmienie przytoczonych regulacji jednoznacznie wskazuje sposób ustalania wysokości obrotu lub/i sumy bilansowej. Tworząc tą regulacje wzięto pod uwagę także relacje łączące przedsiębiorstwa powiązane, w tym możliwość dokonywania między nimi do transakcji

W pkt 2 petitum skargi kasacyjnej Skarżąca zawarła zarzut błędnej wykładni art. 5 i art. 6 ust. 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014 poprzez przyjęcie, że właścicieli lub kierowników - niezależnie od tego, w jakim wymiarze pracują - należy traktować jako zatrudnionych w danym podmiocie w pełnym wymiarze czasu pracy, podczas gdy zarówno literalna, jak i celowościowa wykładnia powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że dane te powinny być ustalane na podstawie ksiąg rachunkowych i innych danych przedsiębiorstwa, a praca osób pracujących w niepełnym wymiarze zatrudnienia (w tym również właścicieli-kierowników), winna być obliczana jako część ułamkowa rocznej jednostki roboczej (RJP);

W ocenie Sądu I instancji pogląd skarżącej jest błędny i wynika z nieprawidłowej interpretacji art. 5 załącznika I do rozporządzenia 651/2014. Tę konkluzję podziela Naczelny Sąd Administracyjny.

Zgodnie z art. 5 załącznika I do rozporządzenia 651/2014 liczba personelu odpowiada liczbie rocznych jednostek pracy (RJP), to jest liczbie pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy w obrębie danego przedsiębiorstwa lub w jego imieniu w ciągu całego uwzględnianego roku referencyjnego. Praca osób, które nie przepracowały pełnego roku, osób, które pracowały w niepełnym wymiarze godzin, bez względu na długość okresu zatrudnienia, lub pracowników sezonowych jest obliczana jako część ułamkowa RJP. W skład personelu wchodzą:

1. a) pracownicy;
2. b) osoby pracujące dla przedsiębiorstwa, podlegające mu i uważane za pracowników na mocy prawa krajowego,
3. c) właściciele-kierownicy;
4. d) partnerzy prowadzący regularną działalność w przedsiębiorstwie i czerpiący z niego korzyści finansowe.

Praktykanci lub studenci odbywający szkolenie zawodowe na podstawie umowy o praktyce lub szkoleniu zawodowym nie wchodzą w skład personelu. Nie wlicza się okresu trwania urlopu macierzyńskiego ani wychowawczego.

Z przytoczonego przepisu wynika, że pełny (niepełny) wymiar czasu czas pracy dotyczy pracowników i osób pracujących dla przedsiębiorstwa, podlegających mu i uważanych za pracowników na mocy prawa krajowego. Zatem pracownicy są tylko jedną ze składowych personelu. Inną składową są kierownicy/właściciele.

Przez właścicieli - kierowników należy rozumieć osoby, które z jednej strony są właścicielami przedsiębiorstwa bezpośrednio lub posiadając udziały w spółce będącej przedsiębiorstwem, jednocześnie sprawujący w tym przedsiębiorstwie funkcje kierownicze, zarządzające, obejmujące decyzje finansowe, gospodarcze, kadrowe i inne czynności faktyczne związane z kierowaniem przedsiębiorstwem w sposób zgodny z przedmiotem działalności danego podmiotu i umożliwiający realizację celu jego funkcjonowania. W grę wchodzą więc osoby wykonujące ogół czynności kierowniczych. Nie ma znaczenia, ile czasu na to przeznaczają. Osoby te są, wliczane są w skład personelu przedsiębiorstwa. Kwalifikuje się je do personelu, ze względu na charakter i zakres czynności wykonywanych przez te osoby w ramach działalności prowadzonej przez daną jednostkę gospodarczą.

Trafnie zatem Sąd I instancji uznał, ze właściciele – kierownicy wchodzą w skład personelu i przy ustalaniu wielkości zatrudnienia należy ich traktować jako jedną RJR. Zatem każdy z właścicieli-kierowników, który podlega uwzględnieniu przy obliczaniu poziomu zatrudnienia powinien być traktowany jako pełna roczna jednostka robocza (RJR), na potrzeby ustalenia statusu przedsiębiorstwa.

Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 maja 2017. Sygn.. akt II GSK 1321/17 (CBOiS)

Zatem zarzut z pkt 2 petitum skargi kasacyjnej należało uznać za niezasadny.

W konsekwencji także za niezasadny należało uznać także zarzut to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju poprzez poczynienie błędnych ustaleń faktycznych i uznanie, że wnioskodawca jest przedsiębiorstwem średnim z uwagi na wysokość rocznego obrotu i sumy bilansowej, podczas gdy prawidłowo obliczona wysokość rocznego obrotu prowadzi do wniosku, że jest to przedsiębiorstwo małe oraz błędne ustalenie wielkości zatrudnienia w Skarżącym przedsiębiorstwie oraz przedsiębiorstwach powiązanych.

Sposób skonstruowania tego zarzutu oparty był na założeniu, że Sąd I instancji, a wcześniej organ, wadliwie zinterpretowały przepisy prawa materialnego, tj. art. 5, art. 6 ust. 1-2, rozporządzenia Komisji nr 651/2014 a w konsekwencji ustalenia poczynione w postępowaniu są wadliwe bądź niepełne.

Odnosząc się w tym miejscu do kwestii ustalenia wielkości zatrudnienia zauważyć należy, co także zasadnie podkreślił Sąd I instancji podkreślił, że podczas weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy, nie przedstawiono dokumentów, z których wynikałoby, że właściciele-kierownicy są zatrudnieni w spółkach np. w określonym wymiarze czasu. Z Zasad wypełniania oświadczenia wynika, że w polu 5d) relacji właścicielskich (właściciel/wspólnik) oświadczenia o wielkości przedsiębiorstwa "należy podać liczbę właścicieli wspólników (w przeliczeniu na RJR), o ile mają faktycznie możliwy wpływ na zarządzanie podmiotem (z wyjątkiem komandytariusza i akcjonariuszy) oraz członków zarządu w spółkach kapitałowych, niezależnie do tego, czy swoją funkcję wypełniają odpłatnie, czy też nie (o ile nie zostali już wykazani w polach wcześniejszych)".

W konsekwencji przy ustalaniu liczby osób zatrudnionych zasadnie uwzględniono osoby wskazane w KRS jako członkowie zarządu i jednocześnie udziałowcy spółki. W tym zakresie nie popełniono błędu. Uwzględniono dane z wniosku.

Także w odniesieniu do ustalenia wielkości obrotu lub sumy bilansowej Sąd pierwszej instancji, jak już wyżej wskazano, prawidłowo interpretując art. 6 ust. 1-3 rozporządzenia Komisji nr 651/2014, zasadnie uznał za prawidłowe ustalenia organu. I to zarówno co do sposobu obliczenia wysokości obrotu i sumy bilansowej, jak i daty przekroczenia poprzez Skarżącą pułapu 10 mln. EUR. Fakt powiązania Skarżącej z innymi podmiotami wynikał z załącznika nr C do oświadczenia o wielkości przedsiębiorstwa.

W konsekwencji za niezasadny należy także uznać zarzut naruszenia art. 27 ust.1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.

Orzeczenie o zasądzeniu kosztów postępowania kasacyjnego w wysokości 240 zł obejmowało koszt sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną przez radcę prawnego i znajdowało oparcie w przepisach art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.)