Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 lutego 2007 r., sygn. akt III SA/Po 1083/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. oddalił skargę O. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] września 2006 r. o nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego. Decyzja ta utrzymała w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] stycznia 2006 r.
Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach faktycznych organów celnych obu instancji, które stwierdziły, że będący własnością O. W. samochód osobowy marki BMW 320i o numerze nadwozia [...], rok produkcji 1987, został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny. Za datę nielegalnego wprowadzenia przyjęto dzień 11 stycznia 2004 r. W związku z powyższym stwierdzono powstanie długu celnego i określono kwotę tego długu w wysokości 11676 zł, naliczono odsetki za zwłokę, które na dzień wydania decyzji wynosiły 3374,20 zł, a za dłużnika celnego uznano O. W. Powyższa ocena została sformułowana w związku z kontrolą dokonaną w dniu 11 stycznia 2004 r. przez funkcjonariuszy Policji. W wyniku podjętych czynności ustalono, że istnieją rozbieżności pomiędzy danymi (nr VIN, pojemność silnika) zawartymi w dowodzie rejestracyjnym pojazdu a danymi uwidocznionymi na pojeździe. W wyniku przesłuchania kierującego pojazdem – O. W. okazało się, że przedmiotowy samochód został nabyty na giełdzie samochodowej w P., ale z transakcji tej nie sporządzono pisemnej umowy.
Z oświadczenia skarżącego wynika, że osoba sprzedająca dysponowała oryginalnymi dokumentami przedmiotowego pojazdu, lecz nie przekazała ich nabywcy. W trakcie zakupu pojazd był na niemieckich numerach rejestracyjnych, które skarżący zamienił na tablice rejestracyjne z auta wcześniej przez niego posiadanego.
Sąd I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 210 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (t.j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) dług celny w przywozie powstaje w wypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Z art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego wynika natomiast, że dłużnikiem jest osoba, która nabyła lub posiadała towar i która wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, iż w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie.
Skarżący nabywając przedmiotowy pojazd nie zażądał dokumentów potwierdzających uregulowanie kwoty długu celnego, nie sporządził umowy sprzedaży wspomnianego samochodu i nie wszedł w posiadanie dokumentów tego auta. Oznacza to, że O. W. nie dochował należytej staranności, a więc należy do kręgu osób, które ustawodawca wskazuje jako odpowiedzialne za dług celny.
Sąd I instancji nie podzielił dokonanej przez skarżącego interpretacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2005 r., sygn. akt P 9/04, na mocy którego uznano art. 22 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 15 ust. 1 zdanie trzecie Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167). Wbrew twierdzeniom skarżącego, brak odpowiedzialności karnej z uwagi na przystąpienie Polski do Unii Europejskiej nie oznacza, że nie ma podstaw do stwierdzenia powstania długu celnego. Przedmiotowy pojazd został zakupiony przed dniem akcesji. Z uwagi jednak na wszczęcie postępowania w czasie, gdy Polska była już członkiem Wspólnoty, zastosowano przepisy przejściowe zawarte w Traktacie Akcesyjnym podpisanym w dniu 16 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864), które dają możliwość przeprowadzenia przedmiotowego postępowania celnego w oparciu o przepisy przedakcesyjne (zob. załącznik IV część 5 "Unia celna" pkt 13 do Traktatu Akcesyjnego).
Zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Z uwagi na to, że taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, organy celne były zobowiązane do przeprowadzenia stosownych czynności i w efekcie do wydania przedmiotowej decyzji.
Zasadnicze znaczenie ma, zdaniem Sądu I instancji, kwestia rozróżnienia dwóch zagadnień: obowiązków publicznoprawnych wynikających z przepisów prawa materialnego (w tym dotyczących określenia kwoty długu celnego) oraz odpowiedzialności karnej (karno-skarbowej) za niewykonanie lub niezgodne z prawem wykonanie tych obowiązków. Przestrzeganie obowiązującego prawa jest obowiązkiem każdego, zaś sama niemożność wymierzenia kary co do zasady nie znosi istniejących przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej obowiązków wynikających z norm prawa materialnego i innych niż karne konsekwencji ich niedopełnienia.
Z uwagi na powyższe, skoro zaskarżona decyzja nie naruszała prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, to skarga podlegała oddaleniu.
W skardze kasacyjnej O. W. zaskarżył wyrok Sądu I instancji. Domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i umorzenia postępowania w sprawie długu celnego. Zarzucił "naruszenie przepisów prawa" oraz orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2005 r., sygn. akt P 9/04, na mocy którego uznano art. 22 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) za niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 15 ust. 1 zdanie trzecie Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167) oraz za zgodny z art. 42 ust. 1 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu O. W. podał, że powołane wyżej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zrównuje stany faktyczne istniejące przed akcesją z tymi sytuacjami, które nastąpiły po dniu wejścia Polski do Unii Europejskiej. Trybunał Konstytucyjny nie zaakceptował bowiem dwóch systemów prawnych zależnych od daty, która dla wejścia Polski do UE była datą wynegocjowaną. Powyższe oznacza, że dług celny nie powstał.
Dyrektor Izby Celnej w P. nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą środek zaskarżenia. Kwestionując orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona skarżąca obowiązana jest wskazać w skardze kasacyjnej przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jej zdaniem zostały naruszone przez Sąd I instancji. Podstawy skargi kasacyjnej określone w art. 174 cytowanej wyżej ustawy dotyczyć mogą zarówno tych przepisów, które Sąd wskazał jako przepisy, które miały zastosowanie w toku rozpoznania sprawy, jak też tych przepisów, które powinny być stosowane w toku rozpoznania sprawy, choć nie zostały przez Sąd wskazane. Naruszenie przepisów postępowania może odnosić się zarówno do przepisów regulujących postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, jak i do przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej (wyrok siedmiu sędziów NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05, ONSAiWSA 2006/2/39).
Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego. Dla oceny podniesionego zarzutu istotne jest, czy powołane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego istotnie zrównuje powstanie długu celnego w sytuacji, gdy towar sprowadzony został przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej z sytuacją sprowadzenia po tej dacie.
Trafnie Sąd I instancji przyjął, że przeszkodą do zrównania powyższego jest art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), który wszedł w życie z dniem 1 maja 2004 r. Przepis ten określił, że przepisy dotychczasowe, a więc sprzed 1 maja 2004 r., stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczypospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Od 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622) w zakresie uzupełniającym przepisy prawa wspólnotowego. Oznacza to, że cytowany wyżej przepis art. 26 warunkuje wówczas zastosowanie przez organy celne przepisów ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (t.j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.).
Podkreślić należy, że powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy niemożności wymierzenia kary związanej z nieprzestrzeganiem obowiązków celnych, jaką przewidywało prawo polskie przed 1 maja 2004 r., ale ta niemożność nie znosi co do zasady istniejących przed 1 maja 2004 r. obowiązków wynikających z przepisów prawa i innych niż karne konsekwencji ich niedopełnienia. Powołane w skardze kasacyjnej przepisy dotyczą postępowania karnego zmierzającego do ustalenia, czy w przedmiotowym przypadku doszło do popełnienia przestępstwa. Natomiast niniejsze postępowanie ma na celu określenie wysokości długu celnego. Oznacza to, że są to odrębne postępowania regulujące różne kwestie i prowadzone w oparciu o inne regulacje prawne.
Tym samym nie należy ich utożsamiać i porównywać. Wspomniany przez stronę skarżącą art. 22 Przepisów wprowadzających ustawę – Prawo celne dotyczy zasad stosowania przepisów przedakcesyjnych w stosunku do czynów zabronionych określonych w art. 85 do 96 § 1 Kodeksu karnego skarbowego. Tymczasem w niniejszej sprawie rozpatrywana była kwestia powstania długu celnego i związanych z nim sankcji. Zatem pod uwagę należało brać przepisy regulujące tylko to zagadnienie, a w szczególności art. 26 wyżej wymienionego aktu prawnego. Jak już wyżej wspomniano, zgodnie z tym przepisem przepisy dotychczasowe, tzn. powołaną wyżej ustawę – Kodeks celny, stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej.
Tym samym, mając na względzie, że dług celny w sprawie powstał w dniu 11 stycznia 2004 r., w myśl wyżej wymienionego przepisu w niniejszej sprawie należało zastosować przepisy obowiązujące przed uzyskaniem przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej. Konsekwencją powyższego jest prawidłowe zastosowanie przepisów Kodeksu celnego i pominięcie, z uwagi na przedmiot sprawy, regulacji prawnych zawartych w Kodeksie karnym skarbowym.
W związku z tym, że dokonana przez Sąd I instancji ocena jest prawidłowa i nie narusza powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa, skarga ta podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.