Uzasadnienie
Przewodnicząca Wydziału I Izby Gospodarczej NSA zarządzeniem z dnia 23 listopada 2022 r. skierowała do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2023 r., sprawę o sygn. akt I GSK 880/19
Jako skład orzekający w sprawie został wyznaczony m.in. sędzia NSA Beata Sobocha-Holc oraz sędzi NSA Joanna Salachna.
[...] - dalej: spółka, Skarżąca kasacyjnie lub wnioskodawca – pismem z 2 stycznia 2023 r., wniosła o wyłączenie ze składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt I GSK 880/19 sędziego NSA Beatę Sobochę-Holc oraz sędziego NSA Joannę Salachna. Osoby te objęły urząd po zaprzysiężeniu przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej zgodnie z uchwałą Krajowej Rady Sądownictwa w kształcie wyłonionym na podstawie ustawy z 8 grudnia 2017 r., o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
Zdaniem spółki obecna Krajowa Rada Sądownictwa nie daje wystarczających gwarancji niezależności od organów władzy ustawodawczej i wykonawczej w procedurze powoływania sędziów.
Jako podstawę prawną wniosku skarżąca kasacyjnie wskazała art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 dalej: p.p.s.a.).
W oświadczeniu z dnia 12 stycznia 2023 r. sędzia NSA Joanna Salachna stwierdziła, że nie istnieją żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jej bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Ponadto w sprawie brak jest również podstaw do wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy, wymienionych w art. 18 p.p.s.a.
W oświadczeniu z dnia 12 stycznia 2023 r. sędzia NSA Beata Soboch-Holc stwierdziła, że nie istnieją żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jej bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Ponadto w sprawie brak jest również podstaw do wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy, wymienionych w art. 18 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek o wyłączenie sędziów podlega odrzuceniu.
Wniosek o wyłączenie sędziów spółka oparła na okolicznościach towarzyszących jedynie ich powołaniu. Wskazano bowiem, że objęci wnioskiem Sędziowie NSA zostali powołani przez Krajową Radę Sądownictwa, która nie daje wystarczających gwarancji niezależności od organów władzy ustawodawczej i wykonawczej w procedurze powoływania sędziów. Tak ukształtowany wniosek nie mieści się w zakresie normy z art. 19 p.p.s.a.
Wskazany przepis w pierwotnym brzmieniu obejmował tylko te sytuacje, w których przyczyną braku bezstronności był stosunek osobisty łączący sędziego ze stroną (art. 12 p.p.s.a.) lub z jej przedstawicielem. W wyroku z 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, Trybunał Konstytucyjny orzekł m.in., że art. 19 p.p.s.a. w zakresie, w jakim ogranicza przesłankę wyłączenia sędziego jedynie do stosunku osobistego, pomijając inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na ocenę bezstronności sędziego, jest niezgodny z 45 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu wyroku Trybunał wskazał m.in., że w celu pełnej realizacji prawa do sądu na ustawodawcy spoczywa obowiązek takiego ukształtowania instytucji wyłączenia sędziego, aby umożliwiało ono objęcie wszelkich sytuacji, które mogłyby prowadzić do powstania, o ile nie u samej strony, to co najmniej u obiektywnego, zewnętrznego obserwatora, uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego.
Obecnie w świetle art.19 p.p.s.a. przesłanką wyłączenia sędziego mogą być wszelkie obiektywne okoliczności dające podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy.
Powyższe z tego względu, że w uchwale składu 7 sędziów NSA z 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22 wskazano, że zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a p.p.s.a.
Zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a., stanowisko zajęte w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których zastosowanie ma przepis interpretowany w uchwale. Nie można zatem pominąć pośredniej mocy wiążącej uchwał abstrakcyjnych, rozumianej w ten sposób, że stanowisko przyjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w treści danej uchwały będzie wiązało wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych do czasu, gdy nie nastąpi zmiana tego stanowiska.
W związku z powyższą uchwałą NSA z 3 kwietnia 2023 r., wniosek o wyłączenie sędziów może zostać zbadany jedynie w zakresie w jakim nie odnosi się do okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego i jego postępowania po powołaniu. W pozostałym natomiast zakresie wnioski powinny podlegać odrzuceniu. W tej sprawie innych okoliczności poza tymi towarzyszącymi powołania Sędziów NSA spółka w swym wniosku nie wskazała.
Biorąc powyższe pod uwagę przedmiotowy wniosek uznać należy za niedopuszczalny i podlegający odrzuceniu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.