Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 grudnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 681/19, oddalił skargę M. M. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia 19 lutego 2019 r. nr 2/2019 w przedmiocie odpowiedzialności spadkobiercy za zobowiązania spadkodawcy z tytułu nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Skarżący M. M. zaskarżył powyższy wyrok w całości, opierając skargę kasacyjną na wskazanej w treści art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: p.p.s.a.) podstawie kasacyjnej, a to naruszeniu przy rozpoznaniu sprawy przepisów postępowania w sposób istotnie wpływający na jej wynik, podnosząc zarzuty naruszenia:
- 1. skutkującego nieważnością postępowania, rażącego naruszenia art. 29 ust. 2 i ust. 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa (t.j. z 2017 r., poz. 2137 ze zm., dalej jako: ustawa o ARiMR) w zw. z art. 156 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako: k.p.a.) – poprzez niewłaściwą odmowę ich zastosowania w sprawie i przyjęcie, iż skarżona decyzja wydana została z zachowaniem przepisów o właściwości miejscowej, ustalonych na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej: o.p., ordynacja) zastosowanych poprzez odesłanie z art. 27 ust. 7 ustawy o ARiMR – podczas gdy w sprawie, art. 29 ust. 2 i ust. 8 ustawy o ARiMR, stosowanie przepisów ordynacji nie znajduje podstaw – a w konsekwencji, oczywiście niewłaściwe uznanie, iż w sprawie nie doszło do wydania decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej, skutkujących koniecznością stwierdzenia nieważności skarżonej decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji;
- 2. naruszenia art. 17b § 2 o.p. w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR – poprzez ich zastosowanie w sprawie do zweryfikowania kwestii właściwości miejscowej organów, orzekających w sprawie, podczas gdy wskazany przepis ordynacji nie znajduje zastosowania w sprawie z uwagi na szczególną regulację art. 29 ust. 8 i ust. 2 ustawy ARiMR, nadto, nie został objęty odesłaniem, zawartym w art. 29 ust. 7 ustawy, nakazującym wprawdzie do należności, jak objęta rozpoznaniem, odpowiednie stosowanie przepisów ordynacji, jednakże zawartych jedynie w Dziale 111 wskazanej ustawy, w którym to dziale art. 17b się nie znajduje;
konsekwencją czego jest:
- 3. rażące naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 – poprzez odmowę jego zastosowania w sprawie i oddalenie skargi, podczas gdy w sprawie nie budzi wątpliwości, iż skarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem przepisów o właściwości organów, a tym samym koniecznym jest uznanie jej za nieważną po myśli art. 156 § 1 ust. 1 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe zarzuty Skarżący kasacyjnie wniósł o uwzględnienie skargi i z mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 188 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz stwierdzenie nieważności zaskarżonych w sprawie decyzji organów I i II instancji, względnie – uwzględnienie niniejszej skargi i, z mocy art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej Skarżącego jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.).
Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona.
Skarga kasacyjna oparta została na podstawie zarzutów naruszenia prawa materialnego. Konsekwencją tych zarzutów był natomiast zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
W zasadzie należy podzielić zasadność zarzutów prawa materialnego, co jednak nie oznacza, że zaskarżone orzeczenie Sądu I instancji narusza prawo.
Mianowicie autor skargi kasacyjnej nie zwrócił uwagi na to, że w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazano, iż zgodnie z mającymi zastosowanie w przedmiotowej sprawie przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego tj. art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w przypadku braku zamieszkania w kraju – według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu – według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu.
Sąd I instancji dodał również, że z akt sprawy wynika, iż miejscem zamieszkania Skarżącego w dacie wszczęcia kontrolowanego postępowania oraz w dacie wydanych zaskarżonych decyzji była Warszawa, która stanowiła jego centrum życiowe. Właściwym w sprawie był zatem Kierownik BP ARiMR Warszawa Zachów z/s w W. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).