Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z 22 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 989/11 oddalił skargę I.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku I. W.– dalej: skarżący lub wnioskodawca - zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu podniesiono, że decyzja Dyrektora Izby Celnej w G. była już przedmiotem kontroli przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w G., który postanowieniem z 9 stycznia 2012 r. o sygn. akt I SA/Gd 989/11 wstrzymał wykonanie decyzji organu celnego drugiej instancji. Jednakże po wydaniu oddalającego skargę wyroku Sądu pierwszej instancji, zgodnie z art. 61 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270; dalej: p.p.s.a.) postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji upadło. Taki stan sprawy uzasadnia w ocenie skarżącego zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Dodatkowo skarżący podniósł, że kontynuacja postępowania egzekucyjnego, prowadzonego do łącznej kwoty 584.458,70 zł (zobowiązania wynikające z trzech zaskarżonych decyzji), oznacza w praktyce doprowadzenie do upadłości jego przedsiębiorstwa. Wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności, a prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi mu straty. W 2009 r. skarżący zaciągnął zobowiązania kredytowe na łączną kwotę 559.552,83 zł, w tym kredyt rozwojowy w euro. Dalsze prowadzenie czynności egzekucyjnych uniemożliwi skarżącemu nie tylko pokrywanie bieżących kosztów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą (składek ZUS, zakupu paliwa, rat kredytu, wynagrodzeń pracowników, ubezpieczeń, przeglądów, opłat leasingowych), ale również pozbawi środków egzystencji jego rodzinę (żonę i dwoje małoletnich dzieci) oraz zatrudnionych przez niego pracowników. Wnioskodawca podniósł też, że kontynuacja egzekucji spowoduje znaczne szkody i trudne do odwrócenia skutki – w pierwszej kolejności wypowiedzenie zawartych umów kredytowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w G. z [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego zasługuje na uwzględnienie.
W treści art. 61 § 3 p.p.s.a. ustawodawca przewiduje, że po przekazaniu sądowi skargi, Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części. Użyte w cyt. przepisie prawa wyrażenie "sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie" oznacza, że orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji może, lecz nie musi, być wydane nawet w wypadku, gdy występują w sprawie przesłanki przewidziane w powołanym przepisie, od zaistnienia których ustawodawca uzależnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu (rozstrzygnięcie o charakterze uznaniowym).
Sąd, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien zbadać czy zaistniały przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. Szkoda, o jakiej mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi bowiem o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (vide postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie GZ 138/04).
Jednakże uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 495-497/04; z dnia 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04; z dnia 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04, niepublikowane). W doktrynie prawa najczęściej podkreśla się, że z uprawdopodobnieniem wiąże się ustalenie jakiegoś faktu w oparciu o wiarygodne środki dowodowe, pozwalające na przekonaniu się o zgodności danych faktów z rzeczywistością (zob. A. Hanusz, Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego, Kraków 2006, s. 221.).
W rozpatrywanej sprawie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnioskodawca uprawdopodobnił wystąpienie przesłanki określonej w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (natury finansowej dla skarżącego), które może być spowodowane wykonaniem zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim należy mieć na względzie, że wskazana w zaskarżonej decyzji kwota zobowiązania podatkowego opiewa na 164.560,00 zł, a zatem jest to suma znaczna i nie ma wątpliwości, że egzekucja takiej kwoty od skarżącego spowodowałaby niemożliwe do odwrócenia skutki w jego majątku, a w szczególności mogłaby doprowadzić do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego za zasadnością wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w G. z [...] lipca 2011 r. przemawiają te same racje, które uzasadniały wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd pierwszej instancji, który postanowieniem z 9 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 989/11 (k. 120 akt sądowych) uwzględnił wniosek skarżącego i wstrzymał wykonanie zaskarżonego aktu. WSA wskazał, w tym postanowieniu, że prawdopodobnym następstwem ewentualnej egzekucji tak wysokiej kwoty, którą nie dysponuje skarżący, byłaby utrata płynności finansowej przez skarżącego, a w konsekwencji nieterminowe regulowanie przez niego należności względem banków, pracowników i kontrahentów, co mogłoby doprowadzić nawet do zaprzestania prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Pogląd ten należy podzielić również i na obecnym etapie postępowania, a co za tym idzie wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
Podsumowując warto dodać, że jak wskazano w uzasadnieniu do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07 podstawowym celem instytucji ochrony tymczasowej jest zapewnienie możliwie maksymalnej efektywności sądowej kontroli administracji przez stworzenie warunków zapewniających skuteczną realizację orzeczenia sądowego. Jest bowiem rzeczą oczywistą, że wyeliminowanie z obrotu prawnego na mocy orzeczenia sądu administracyjnego wadliwej decyzji, która wywołała nieodwracalne względnie trudne do odwrócenia skutki albo wyrządziła jej adresatowi znaczną szkodę, czynią tę kontrolę iluzoryczną, w rzeczywistości zaś nieskuteczną.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a.