Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1079/23 po rozpoznaniu skargi S.W. sp. z o.o. w P. na informację Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej: PARP) z dnia 24 kwietnia 2023 r. nr DPU.SK2.5300.8.3208.2021.ZL(10) w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu w pkt 1. stwierdził, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości; w pkt 2. zasądził od Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości na rzecz A.W. sp. z o.o. w P. kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Z akt sprawy wynika, że odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi PARP na adres ePuap w dniu 10 października 2023 r., co wynika z urzędowego poświadczenia przedłożenia (k. 66 akt sądowych).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia środka prawnego pełnomocnik PARP złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Poczty Polskiej 12 stycznia 2024 r. (koperta k. 124 akt sądowych).
W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik PARP podniósł, że w dniu 20 października 2023 r. została nadana na adres /nsa/SkrytkaESP skarga kasacyjna od ww. wyroku WSA w Warszawie wraz z wymaganymi załącznikami. Dokumenty te podpisane zostały certyfikatem kwalifikowanym. Po zweryfikowaniu akt sprawy w systemie elektronicznego zarządzania dokumentacją w PARP pełnomocnik ustalił, iż z systemu wynika, że w dniu 20 października 2023 r. skarga kasacyjna została nadana. W dniu 11 stycznia 2024 r. w rozmowie telefonicznej z pracownikiem Wydziału Informacji Sądowej Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik organu dowiedział się, że przedmiotowa skarga nie wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W związku z powyższym dopiero bardziej szczegółowa weryfikacja procesu wysłania przedmiotowej skargi kasacyjnej uwidoczniła różnicę w pisowni adresu skrytki NSA w systemie. Różnica ta dotyczy zastosowania małej i dużej litery w adresie. Podany adres ePuap na stronie internetowej NSA to: /Nsa/SkrytkaESP, natomiast skarga kasacyjna została wysłana na adres /nsa.SkrytkaESP.
W sytuacji, gdy różnica w pisowni adresu skrytki NSA na ePuap miała znaczenie i stanowiła przeszkodę w dostarczeniu do adresata, to jest to mylące, więc wniósł o uznanie dokonanego błędu jako niezawinionego. Zatem uchybienie terminu nie było zawinione.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie.
Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 818 ze zm.; dalej: "ustawa wdrożeniowa") reguluje postępowanie sądowoadministracyjne w sposób pod wieloma względami odmienny od przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z przyjętą w tej ustawie zasadą odpowiedniego stosowania przepisów p.p.s.a.
Stosownie do treści art. 62 ustawy wdrożeniowej wnioskodawca, właściwa instytucja zarządzająca lub pośrednicząca, bądź też właściwa instytucja, o której mowa w art. 39 ust. 1 powołanej ustawy, może wnieść skargę kasacyjną bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 14 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego, przy czym art. 61 ust. 3, 4, 6 i 7 ustawy wdrożeniowej stosuje się odpowiednio. Zgodnie zaś z art. 64 ustawy wdrożeniowej, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy p.p.s.a., w tym m.in. przepisy dotyczące uchybienia i przywrócenia terminu (art. 85 - 89 p.p.s.a.). Na obecnym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był zatem do rozpoznania powyższego wniosku.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony, która nie dokonała w terminie czynności procesowej. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu, należy mieć na uwadze działania pełnomocnika. Brak winy zachodzi wówczas, gdy dochowana zostanie należyta staranność przy dokonaniu danej czynności procesowej.
Należy przy tym szczególnie zwrócić uwagę, że chodzi tu o staranność należytą w danych stosunkach, a nie nadzwyczajną czy najwyższą obejmującą podejmowanie wszelkich możliwych czynności, w tym również czynności nieracjonalnych. Ustawodawca nie określił kryteriów oceny zachowania strony co oznacza, że kwestia ta pozostawiona została uznaniu sądu. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być zatem oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Wykazany brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności stanowi konieczną przesłankę przywrócenia terminu.
Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
W sprawie nie ulega wątpliwości, że pełnomocnik organu nie złożył skargi kasacyjnej w terminie. Z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca odpis wyroku wraz z uzasadnieniem została doręczona pełnomocnikowi organu za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej (platformy ePUAP) w dniu 10 października 2023 r., co wynika z urzędowego poświadczenia przedłożenia (k. 66 akt sądowych). Zatem termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał z dniem 24 października 2023 r. Skargę kasacyjną nadano natomiast do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 12 stycznia 2024 r. (koperta k. 124 akt sądowych), tj. po upływie terminu 14 dni do wniesienia skargi kasacyjnej.
Należy zauważyć, że pełnomocnik organu występując z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej powołał się na brak swojej winy w uchybieniu terminu do jej złożenia. Wskazał, że pierwotnie tj. w dniu 20 października 2023 r. skarga kasacyjna została nadana do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej na błędny adres ePuap: /nsa.SkrytkaESP. W związku z czym przedmiotowa skarga kasacyjna nie wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Szczegółowa weryfikacja procesu wysłania przedmiotowej skargi kasacyjnej uwidoczniła różnicę w pisowni adresu skrytki NSA w systemie Prawidłowy adres elektronicznej skrzynki podawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego to /Nsa/SkrytkaESP
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wysłanie skargi kasacyjnej przez pełnomocnika organu na błędny adres elektroniczny skrzynki podawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego (ePuap) nie uzasadnia braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, zaś odpowiedzialność za powstałe uchybienie ponosi pełnomocnik profesjonalny. Wysłanie skargi kasacyjnej na błędny adres ePuap nie stanowi usprawiedliwionej przesłanki do przywrócenia terminu. Błąd taki należy uznać bowiem za brak należytej staranności, a ponadto nie może być uznane za przeszkodę od strony niezależną i nie do przezwyciężenia we wniesieniu skargi kasacyjnej w terminie. Prawidłowy adres elektronicznej skrzynki podawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego widniał na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że skarżący kasacyjnie organ jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, co sprowadza się do uznania, że pełnomocnik ten, podejmując czynności procesowe na rzecz swojego mocodawcy, winien dołożyć wszelkich wysiłków, aby czynności te przeprowadzić z dołożeniem należytej staranności. To bowiem na pełnomocniku będącym profesjonalistą spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną. Podkreślić należy, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży szczególny obowiązek dbałości o terminowość i prawidłowość dokonywanych czynności procesowych. W sytuacjach, gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy, zasadnym jest wymaganie od tego pełnomocnika maksimum staranności.
Rzetelność wykonania czynności procesowych przekładać się będzie bowiem na prawo strony do obrony swoich interesów i ochrony jej praw. Profesjonalny pełnomocnik ma świadomość, że merytoryczne rozpoznanie skargi zależy nie tylko od jej napisania, ale również od terminowego jej wniesienia. Dochowując należytej staranności pełnomocnik profesjonalny powinien był zatem trzymać pieczę nad prowadzoną sprawą przez skontrolowanie dokonanych czynności, w tym nad prawidłowością nadania korespondencji.
Należy stwierdzić, że konieczność wniesienia (przez wysłanie, zaniesienie, dostarczenie, nadanie itp.) sporządzonej skargi kasacyjnej w ustawowym terminie i trybie oraz pod właściwy adres elektroniczny na platformie ePuap nie może być w przypadku profesjonalnego pełnomocnika uznana za okoliczność nie do przezwyciężenia czy nie do przewidzenia. Wysłanie skargi kasacyjnej na błędny adres elektronicznej skrzynki podawczej Naczelnego Sądu Adminstracyjnego (na platformie - ePuap) nie może być również uznane za oczywistą omyłkę pisarską, a w konsekwencji nie zwalnia pełnomocnika z odpowiedzialności za powstałą nieprawidłowość, której skutki – co już wyżej wskazano – obciążają jego mocodawcę. Jak wyżej wskazano, nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika profesjonalnego, że błąd we wskazani adresu elektronicznego ePuap ma charakter omyłki i stanowi okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej.
Tego rodzaju argumentacja nie może odnieść skutku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, tam gdzie zawinił tzw. czynnik ludzki, nie można mówić o okoliczności obiektywnej (nie mamy tu do czynienia z siłą wyższą czy szczególnie ciężkim przypadkiem losowym). Odnośnie zaś oczywistych omyłek pisarskich stwierdzić należy, że sprostowanie przez stronę postępowania pism procesowych nie jest niedopuszczalne. Jednakże nie można przyjąć, iż w kategoriach prostowania oczywistych omyłek pisarskich można byłoby rozumieć ponowne nadanie błędnie zaadresowanej przesyłki i uznanie tej czynności za dokonaną w terminie, bądź uznanie wskazanej okoliczności jako przemawiającej za przywróceniem uchybionego terminu.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nieuwagi lub zaniedbania profesjonalnego pełnomocnika nie można kwalifikować jako brak winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2004 r., sygn. akt FZ 93/04, H. Knysiak - Molczyk Uchybienie i przywrócenie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Sądowy 2006/7-8/122). Nie można bowiem skutecznie powoływać się na brak winy w uchybieniu terminu, jeśli nie zaistniały przeszkody uniemożliwiające dokonanie czynności w sposób prawidłowy. W ocenie sądu kasacyjnego, okoliczności podanych przez pełnomocnika nie można zaliczyć do tych, które warunkują przywrócenie terminu. Nie są to bowiem okoliczności obiektywne, lecz uzależnione od strony (w tym przypadku reprezentowanej przez pełnomocnika profesjonalnego), a więc subiektywne.
W świetle przedstawionych okoliczności stwierdzić zatem należy, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodnił, że zadbał w sposób należyty o interesy strony, którą reprezentował.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 postanowienia.
Wobec oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, skargę kasacyjną należało pozostawić bez rozpatrzenia, na podstawie art. 62 ust. 1 zd. 2 w związku z art. art. 61 ust. 6 pkt 1 ustawy wdrożeniowej, o czym orzeczono w pkt 2 postanowienia.
O zwrocie wpisu od skargi kasacyjnej postanowiono na mocy art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 64 ustawy wdrożeniowej.