Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt III SA/Po 531/15 oddalił skargę A. S., J. S., I. S. – wspólników spółki cywilnej S. F. A. S., J. S., I. S. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego.
Sąd I instancji rozstrzygał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W motywach rozstrzygnięcia WSA podał, że w dniu [...] grudnia 2009 r. strona zgłosiła do procedury wywozu towar w postaci bluzek damskich z tkanin bawełnianych w ilości 716 sztuk. Zgłoszenie to zostało zarejestrowane w systemie informatycznym ECS pod numerem [...] i towar zwolniono do procedury wywozu. W systemie kontroli eksportu ECS urząd celny wyprowadzenia przesłał komunikat o wynikach kontroli do urzędu celnego wywozu. Następnie na podstawie wyników kontroli został wysłany do eksportera komunikat "[...]", potwierdzający wyprowadzenie towarów poza obszar celny Wspólnoty. Zatem pierwotnie w przedmiotowej sprawie, po otrzymaniu komunikatu "Wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia", urząd celny wywozu potwierdził eksporterowi wyprowadzenie towarów w dniu [...] stycznia 2010 r.
Z kolei w dniu [...] września 2014 r. do Urzędu Celnego w K. wpłynęła pisemna informacja z Urzędu Celnego w L., z której wynikało, iż towar objęty powyższym zgłoszeniem wywozowym nie został jednak przedstawiony w urzędzie wyprowadzenia tj. w Oddziale Celnym Drogowym w D., a operacje tranzytowe i wywozowe zostały zamknięte w sposób niezgodny z prawem.
Wobec anulowania informacji o prawidłowym zamknięciu procedury i braku wystarczającego dowodu, że towar opuścił obszar celny Wspólnoty, Naczelnik Urzędu Celnego w Kaliszu wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. zgłoszenia celnego, a następnie decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. unieważnił je.
W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor IC decyzją z dnia [...] marca 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że zaistniały podstawy do unieważnienia zgłoszenia celnego zaewidencjonowanego w dniu [...] grudnia 2009 r., albowiem pomimo uzyskania w ciągu 150 dni potwierdzenia wywozu i wygenerowania w systemie komunikatu [...] potwierdzającego wywóz, zamknięcie procedury nastąpiło w sposób niezgodny z prawem, a strona nie przedstawiła żadnych alternatywnych dowodów potwierdzających fakt wyprowadzenia towaru poza obszar celny UE.
Skarżący nie zgadzając się z rozstrzygnięciem wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
Sąd I instancji oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w pierwszej kolejności wskazał, że spór w sprawie dotyczy tego, czy organy celne w sposób prawidłowy stwierdziły, że pomimo uzyskania w ciągu 150 dni potwierdzenia wywozu i wygenerowania w systemie komunikatu [...], potwierdzającego wywóz, zamknięcie procedury nastąpiło w sposób niezgodny z prawem. Organy celne ustaliły, że na podstawie zgłoszenia celnego złożonego w Oddziale Celnym w Kaliszu wjechał na Ukrainę pojazd z ładunkiem bloków z betonu komórkowego, a nie bluzki damskie bawełniane.
W ocenie Sądu I instancji, decydujące znaczenie należy przypisać kwestii materialnego opuszczenia przez towar granicy Unii, zgodnie z art. 162 rozporządzenia Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U.UE.L 1992, nr 302, poz. 1 - dalej: WKC). Dokumenty formalne określone przepisami RWKC mają zaś służyć odzwierciedleniu rzeczywistych zdarzeń. Za równoznaczny w rozumieniu art. 796e ust. 2 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z 11 października 1993 r., ze zm. - dalej: RWKC) z otrzymaniem komunikatu "wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" – także komunikatu [...], należy uznać sytuację, w której formalny dokument został wygenerowany, jednak nie odzwierciedla on rzeczywistości. A zatem nie ma znaczenia, czy dokument – komunikat [...] został udzielony stronie skarżącej w wyniku niedopełnienia obowiązków służbowych przez funkcjonariuszy celnych dokonujących odpraw granicznych – co podnosi w skardze – w sytuacji, gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, co prawidłowo ustaliły organy celne, na podstawie dokumentacji przedstawionej przez ukraińską administrację celną, że towar wskazany w zgłoszeniu celnym nie opuścił obszaru celnego Unii.
WSA podkreślił, że Strona skarżąca zaś pomimo szczegółowego pouczenia, nie przedstawiła w toku prowadzonego postępowania administracyjnego żadnych dowodów alternatywnych, o których mowa w art. 796da ust. 4 RWKC, że deklarowany do wywozu towar w postaci 716 sztuk bluzek bawełnianych został wywieziony na Ukrainę.
Błędnie wywodzi też skarżąca, iż organy celne przerzuciły ciężar udowodnienia okoliczności faktycznych na nią. Sąd wskazał, że według art. 796da ust. 4 to na skarżących ciąży obowiązek podjęcia działań w celu udokumentowania rzeczywistego wywozu towaru poza obszar celny Unii. Zdaniem Sądu przedłożenie oświadczeń z dnia [...] marca 2015 r. i [...] marca 2015 r. na etapie postępowania sądowego jest spóźnione i nie może wpływać na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.
WSA za niezasadny uznał zarzut, że skarżący nie mieli obowiązku przechowywania jakiejkolwiek dokumentacji przez okres 5 lat. Z przepisu art. 112 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54 poz. 535 ze zm.) wynika, że podatnicy są zobowiązani przechowywać ewidencję prowadzoną dla celów rozliczenia podatku oraz wszystkie dokumenty związane z tym rozliczeniem do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
WSA za chybiony uznał zarzut, że postępowanie celne nie powinno być zakończone do czasu ustalenia odpowiedzialności karnej osób odpowiedzialnych za zaistnienie nieprawidłowości. Postępowanie karne prowadzone przez Prokuraturę Apelacyjną w L. dotyczy ustalenia winy funkcjonariuszy celnych w niedopełnieniu obowiązków służbowych, zaś postępowanie celne w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego ma na celu ustalenie, czy towary opisane w zgłoszeniu wywozu faktycznie opuściły obszar celny Wspólnoty, czy też nie. Są to dwa niezależne postępowania wynikające z tego samego stanu faktycznego bez wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie.
W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżyli powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia w postaci art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż przedłożone dokumenty w postaci oświadczeń L. S. z dnia [...] marca 2015 r. oraz G. B. z dnia [...] marca 2015 r. nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy czego konsekwencją było niesłuszne oddalenie wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu ze wskazanych dokumentów.
Argumentację na poparcie powyższego zarzutu skarżący przedstawili w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.
Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).
Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.
W skardze kasacyjnej postawiono jeden zarzut dotyczący naruszenia przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż przedłożone dokumenty w postaci oświadczeń L. S. z dnia [...] marca 2015 r. oraz G. B. z dnia [...] marca 2015 r. nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy czego konsekwencją było niesłuszne oddalenie wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu ze wskazanych dokumentów.
Postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu nie można było uznać za usprawiedliwiony.
Przede wszystkim podnieść należy, że w zarzucie tym, jak i w uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest wskazania wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. niezbędnym elementem zarzutu procesowego jest wywód dotyczący istotnego wpływu naruszenia procesowego na wynik sprawy. W orzecznictwie NSA prezentowany jest w tym zakresie pogląd, że naruszone przepisy powinny być w skardze kasacyjnej - zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. - wskazane, jako podstawy kasacyjne, co oznacza obowiązek nie tylko ich literalnego wyliczenia, ale i określenia, na czym polegało ich naruszenie w ramach obu podstaw kasacyjnych, a w zakresie naruszenia przepisów postępowania wskazanie, że ich uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na czym ono polegało (por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2010 r., sygn. akt I FSK 1663/09, LEX nr 744340; wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I GSK 1122/16, LEX nr 2465769; wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2016 r., sygn. akt I GSK 1029/14, LEX nr 1968589; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1243/15, LEX nr 2227674). Zatem brak tego wywodu uniemożliwia dokonanie skutecznej oceny legalności zaskarżonego wyroku poprzez pryzmat tak postawionego zarzutu.
Podkreślić również należy, że nie wystarczy w skardze kasacyjnej wymienić w luźny sposób kilku przepisów. Trzeba wskazać indywidualne uzasadnienie dla każdego zarzutu formułowanego wobec każdego z tych przepisów, który w ocenie kasatora naruszył Sąd I instancji (zob. wyrok NSA z dnia 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18, LEX nr 2503298).
Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że w skardze kasacyjnej strona powołuje się na oświadczenia L. S. oraz G. B. wskazując, że z oświadczeń tych wynika, że towar został dostarczony na Ukrainę.
W tym miejscu przypomnieć należy treść powołanego przepisu, tj. art. 106 § 3 p.p.s.a. Wynika z niego, że Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Sąd może zatem przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentu. Dotyczy to jedynie sytuacji, gdy rzeczywiście obiektywnie w danej sprawie występują istotne wątpliwości odnośnie stanu faktycznego. Jeśli takich wątpliwości brak, to dowodu takiego WSA przeprowadzać nie musi. Stosownie bowiem do treści przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem Sądu I instancji, przez co jego nieprzeprowadzenie przez Sąd nie może być oceniane jako naruszenie prawa procesowego i to naruszenie istotne, mające wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt II OSK 840/11, LEX nr 1252207; wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2501/15, LEX nr 2000017).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela zapatrywania Sądu I instancji który stwierdził, że wskazane oświadczenia winny być przedstawione organom podczas prowadzonego postępowania, gdyż WSA rozstrzyga sprawę na podstawie art. 133 p.p.s.a., czyli na podstawie akt sprawy. Dodać należy, że NSA nie prowadzi postępowania w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a.
Dodać do tego należy, że Sąd rozstrzyga sprawę według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania decyzji ostatecznej. W toku postępowania strona była wielokrotnie wzywana do przedłożenia stosownych dokumentów wynikających z przepisów rozporządzenia na okoliczność rzeczywistego wywozu bluzek na Ukrainę. Dowodów takich nie przedstawiła, mimo wskazań organu z powołaniem się na stosowne przepisy, jakimi dowodami można byłoby wykazać wywóz towaru. Zgodnie z art. 796da ust. 4 RWKC, taki dowód może stanowić w szczególności jeden z następujących dokumentów lub kilka z nich::
- kopia potwierdzenia dostawy podpisana lub uwierzytelniona przez odbiorcę spoza obszaru celnego Unii;
- dowód zapłaty, faktura lub potwierdzenie dostawy należycie podpisane lub uwierzytelnione przez przedsiębiorcę, który wyprowadził towary poza obszar celny Unii;
- oświadczenia podpisane lub uwierzytelnione przez przedsiębiorstwo, które wyprowadziło towary poza obszar celny Unii;
- dokument poświadczony przez organy celne państwa członkowskiego lub kraju spoza obszaru celnego Unii;
- prowadzony przez przedsiębiorcę rejestr towarów dostarczanych na platformy wiertnicze i produkcyjne ropy naftowej i gazu oraz turbiny wiatrowe.
W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela zapatrywania, że w niniejszej sprawie tych istotnych wątpliwości co do ustalonego stanu faktycznego, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. nie było.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.